Category: Θέματα

  • Εβραίοι

    • Υπάρχουν πολλοί Εβραίοι στη Μακεδονία. Οι περισσότεροι ζουν στη Θεσσαλονίκη. Υπολογίζονται σε 20,000 περίπου. Ασχολούνται με το εμπόριο και με τον καθημερινό ανεφοδιασμό της αγοράς με όλων των ειδών τα αγαθά. Τους αναγνωρίζει εύκολα κάποιος από την κόμμωσή τους. Η Τουρκία πρόσφερε άσυλο σε πολλούς Εβραίους πρόσφυγες από την Ισπανία. Στη Θεσσαλονίκη κάθε συναγωγή φέρει το όνομα της περιοχής από όπου κατάγονται οι οικογένειες που την αποτελούν. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 19)
    • Στους Εβραίους δόθηκε το μονοπώλιο της κατασκευής χοντρών μάλλινων υφασμάτων τα οποία χρησιμοποιούσαν οι Οθωμανοί αξιωματούχοι. Αργότερα, με την άνθηση του ευρωπαϊκού εμπορίου μειώθηκε η παραγωγή υφασμάτων στην πόλη. Επιπλέον, οι Εβραίοι ασχολούνταν με την κατασκευή χαλιών. Το γεγονός αυτό επέφερε πλήγμα στη αγορά χαλιών της Σμύρνης, καθώς τα χαλιά που κατασκευάζονταν εκεί ήταν ακριβά -αν και ιδιαίτερα καλής ποιότητας σε σύγκριση με αυτά της Θεσσαλονίκης που ήταν πιο φθηνά -αλλά είχαν μικρότερη διάρκεια ζωής. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 49)
    • Πολλοί νερόμυλοι γύρω απο την πόλη είναι για να γνέθουν μαλλί και χαλιά τα οποία παράγονται στα τριγύρω χωρια ή απο Εβραίους της Θεσσαλονίκης.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.291)
    • Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης προέρχονται από τις μεγαλύτερες αποικίες που βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη την εποχή της εκδίωξής τους από την Ισπανία στα τέλη του 15ου αιώνα. Όμως ένα σημαντικό τμήμα τους έγιναν Μουσουλμάνοι από εκείνη την εποχή, χωρίς να αγνοηθούν από τους Οσμανλήδες, και διαμόρφωσαν μια ξεχωριστή τάξη υπό την αίρεση των Μαμίνων.Kληρονομώντας το εβραϊκό πνεύμα της φιλαργυρίας και της εργατικότητας, είναι εύποροι και ανάμεσά τους είναι οι πιο πλούσιοι Τούρκοι της Θεσσαλονίκης. Ο Χασάν Ατζίκ, ένας υπουργός στην Κωνσταντινούπολη και ο αδερφός του, φοροσυλλέκτης στη Σαλονίκη είναι Μαμίνοι.Είναι συνήθως άνθρωποι με έντονη απέχθεια στους αδρανείς, φτωχούς και σπάταλους Γενίτσαρους της κατώτερης τάξης. Πηγαίνουν τακτικά στο τζαμί και συμμορφώνονται με την θρησκεία στα εξωτερικά στοιχεία αλλά επικρίνονται από τους άλλους Τούρκους πως έχουν μυστικές συναντήσεις και τελετές με άλλους ιδιόρρυθμους, των οποίων η καλύτερη απόδειξη είναι η γνώση της ισπανικής γλώσσας. Λέγεται ότι διαχωρίζονται σε τρεις κατηγορίες, δύο εκ των οποίων δεν εμπλέκονται με την τρίτη, αλλά ούτε και η τρίτη δίνει τις κόρες της για γάμο με Οσμανλήδες. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ.249-250)
    • Πριν τριακόσια ή τετρακόσια χρόνια πολυάριθμος εβραϊκός πληθυσμός διώχθηκε από την Ισπανία. Πολλοί από αυτούς ήρθαν στη Θεσσαλονίκη. Οι Εβραίες γυναίκες που ζουν στην πόλη και δεν είναι πολύ νεαρές αλλά πιο ώριμες στην ηλικία φορούν τα ίδια ακριβώς ρούχα που φοριούνταν στην Ισπανία πριν τον διωγμό. Από μητέρα σε κόρη περνούσε αυτό το στυλ ντυσίματος ως ανάμνηση του τρόπου που οι Εβραίοι εκδιώχθηκαν από την Ισπανία πριν βρουν καταφύγιο σε μουσουλμανικά εδάφη.(Frazer,σ. 186)
    • Η Εβραία γυναίκα της Θεσσαλονίκης είχε ένα καθαρό πρόσωπο και τα μαλλιά της ήταν επιμελώς βουρτσισμένα αλλά οι κοτσίδες της τυλίγονταν γύρω από ένα χαμηλό βυσσινί φέσι.Το πανωφόρι της ήταν απαλό,κυρίως από σατέν με ασημένια κοψίματα.Ήταν ανοιχτό μπροστά και αποκάλυπτε ένα λουλουδάτο ή λευκό-αλλά γενικά ένα πράσινο και απαλό, σε σχήμα χιαστί κάλυμμα -που όμως άφηνε μεγάλο τμήμα του στέρνου ακάλυπτο.Γύρω στο λαιμό της είχε κολιέ από αληθινές πέρλες.Σειρές από πέρλες έπεφταν και επάνω στα στήθη της ενώ και στην πλάτη μπορούσε κανείς να δει δυο βαριές ,πράσινες σειρές από πέρλες των οποίων το μέγεθος και η ποιότητα ποίκιλλε ανάλογα με τον πλούτο του ιδιοκτήτη.Οι πέρλες είναι ένα μοναδικό κόσμημα που καταδείκνυε με απόλυτο και δίκαιο τρόπο τη θέση που κατείχε κάθε Εβραία μέσα στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης σύμφωνα με την ποσότητα των μαργαριταριών που φορούσε. (Frazer,σ. 186-187)
    • Οι Εβραίοι αποτελούσαν ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού της πόλης. Μάλιστα, όταν ο Απόστολος Παύλος ήρθε με τα χαρμόσυνα νέα στην Θεσσαλονίκη από τους Φιλίππους, όπου πρωτοκήρυξε το Ευαγγέλιο, οι Εβραίοι της πόλης είχαν αρκετό πληθυσμό, ώστε να προκαλέσουν πανδαιμόνιο στην πόλη. Στις συναγωγές της Θεσσαλονίκης και της Βέροιας κηρύχθηκε για πρώτη φορά το χριστιανικό δόγμα στους κατοίκους των πόλεων αυτών.
      (Clarke, σσ. 369 – 370)
    • Όλες οι πόλεις της νότιας Μακεδονίας έχουν εβραϊκή παροικία. Καταρχήν η Θεσσαλονίκη, όπου ως προς τον αριθμό και τον πλούτο είναι οι κύριοι, με 15000-20000 σπίτια. Ύστερα η Βέροια, τα Σέρβια, η Καστοριά. Φτάνουν μάλιστα μέχρι την Ήπειρο, το Μέτσοβο και τα Γιάννινα. Ο συνολικός τους αριθμός ξεπερνά τις εκατό χιλιάδες και ο αριθμός αυτός διπλασιάζεται, αν προστεθούν και οι εξισλαμισθέντες Εβραίοι, οι Μαμίν. Οι Μαμίν αναγνώρισαν κάποτε τον προφήτη, για να σώσουν τα λεφτά τους. Και ως μουσουλμάνοι όμως διατήρησαν τα ήθη και το πνεύμα της φυλής τους. Μεγάλοι τοκιστές, οικονόμοι έως φιλάργυροι, έχουν γίνει οι πλουσιότεροι Μακεδόνες. Οι Εβραίοι αυτοί είναι πελάτες της Γαλλίας. Στέλνουν τα παιδιά τους και στα δικά μας λύκεια, της Μασσαλίας και του Παρισιού. Υπολογίζουν στη γαλλική υποστήριξη.(Berard, σ.369)
    • Οι Εβραίοι αποτελούν το πιο σπουδαίο στοιχείο του πληθυσμού της Θεσσαλονίκης. Κρατάνε στα χέρια τους, αν εξαιρέσουμε μια πάμπλουτη οικογένεια αγγλολεβαντίνων εμπόρων, όλο σχεδόν το εμπόριο και τη βιομηχανία της τρίτης αυτής εμπορικής πόλης της αυτοκρατορίας. Οι περιουσίες τους είναι πολύ μεγάλες παρόλο που έχουν, εκτός από μερικές από τις καλύτερες οικογένειές τους, βρώμικη εξωτερική εμφάνιση τόσο οι ίδιοι όσο και τα σπίτια τους ελπίζοντας πως μ’αυτό τον τρόπο θα αποφύγουν ως ένα σημείο την απληστία των Τούρκων διοικητών τους.
      Η «αριστοκρατία» τους εδώ έχει μεγαλύτερη θέση στην κοινωνία από ό,τι οι αδελφοί τους στην Κωνσταντινούπολη και αυτό οφείλεται από μια μεριά στον εκλεπτυσμό των γυναικών τους. Οι περισσότερες από τις όμορφες Εβραίες είναι από τη Φλωρεντία. Πρόκειται για χαριτωμένες και ικανές γυναίκες, τα σπίτια τους είναι γεμάτα με κάθε λογής αντικείμενα τέχνης και τα ρούχα τους μπορούν να προκαλέσουν το φθόνο πολλών παριζιάνων elegantes, παρόλα αυτά όμως η ζωή τους είναι σπάνια ευτυχισμένη.Αρραβωνιάζονται από μικρές και κατόπιν παντρεύονται άνδρες που δεν τις φτάνουν σε τίποτα και συχνά έχουν τα διπλά τους χρόνια. Οι άνδρες αυτοί έχουν περιορισμένη μόρφωση, η κύρια φροντίδα τους είναι η συσσώρευση πλούτου και καθώς λέγεται μεταχειρίζονται τις νεαρές γυναίκες τους κάθε άλλο παρά ευγενικά.
      Οι πιο παρακατιανές Εβραίες φοράνε ένα ιδιόρρυθμο φόρεμα που φαίνεται αρκετά αξιοπρεπές,επειδή το υλικό του είναι συχνά πλούσιο ενώ οι ίδιες είναι ψηλές και στητές.Οι παντρεμένες έχουν τα μαλλιά τους σκεπασμένα και μαζεμένα σε μια ζωηρόχρωμη μεταξωτή μαντίλα που μοιάζει με σακκούλα ενώ τα χρώματα που προτιμάνε είναι το άλικο και το πράσινο. Η σακκούλα αυτή δέκα με δώδεκα πόντους πλατιά,αρχίζει από το κεφάλι,κατεβαίνει στο λαιμό και πέφτει στη μέση.Η άκρη της είναι συχνά κεντημένη με μαργαριτάρια και χρυσά κρόσια. Γύρω από τους κροτάφους τυλίγουν ένα σταμπωτό μαντίλι που το συγκρατούν με ένα άλλο διαφορετικού χρώματος, το οποίο περνώντας κάτω από το πηγούνι δένεται φιόγκο στην κορυφή του κεφαλιού.Μερικά κομμάτια ροζ ή άλικης γάζας συμπληρώνουν αυτή την πολύπλοκη κόμμωση.Τα φουστάνια τους είναι στενά,σταμπωτά,βαμβακερά σε ανοιχτό χρώμα με πολύ μικρή μέση και ανοιχτά μπροστά με ένα μαντίλι από μουσελίνα,βαλμένο έτσι ώστε να αφήνει να φαίνονται μερικές σειρές από ακατέργαστα μαργαριτάρια.Οι παντρεμένες φοράνε επιπλέον ένα φαρδύ χρυσό κολλάρο γύρω από το λαιμό.Πάνω από τα βαμβακερά φορέματά τους βάζουν ένα μεταξωτό ριγέ πανωφόρι με βυσσινιά ή άλικη φόδρα και αυτό τελείως ανοιχτό μπροστά ενώ γύρω από το λαιμό έχει κίτρινο σειρήτι.Στο πίσω μέρος η μέση και οι ώμοι φαίνονται σε μια σχεδόν γραμμή από όπου κατεβαίνει το φουστάνι για να καταλήξει σε μια μακρυά στενή ουρά που δένεται στη μια πλευρά για να διευκολύνει το περπάτημα.Όταν βγαίνουν στην πόλη φοράνε πάνω από όλα αυτά ακόμα και στις πιο μεγάλες ζέστες,ένα φαρδύ πανωφόρι από άλικο ύφασμα που φτάνει μέχρι τα πόδια,γαρνιρισμένο με σκουρόχρωμη γούνα και τυλίγουν το κεφάλι και τους ωμούς με ένα μεγάλο βέλο από άσπρο Καλικό.Όταν τα κορίτσια φτάσουν στην ηλικία της παντρειάς σκεπάζουν το κεφάλι τους με ένα σάλι,ρίχνοντας τη μια άκρη του πάνω στο δεξιό ώμο. (Walker,σσ. 31-33)
    • Οι Εβραίοι δουλεύουν σκληρά. Όλη η βιοτεχνία της Θεσσαλονίκης βρίσκεται στα χέρια τους.Κατασκευάζουν ένα πολύ γερό ύφασμα από το μαλλί της κατσίκας που το χρησιμοποιούν για σακκιά και για να σκεπάζουν δέματα και για τέντες.Φτιάχνουν επίσης ένα είδος φθηνού χαλιού από στενές λωρίδες που τις ράβουν μαζί προσθέτοντας χρυσαφιά και ασημιά σειρήτια.Η ασχολία όμως που δίνει δουλειά σε πάρα πολλούς άνδρες,γυναίκες και παιδιά είναι η ύφανση των μεταξωτών.Την εποχή της δουλειάς και όταν δεν είναι εβραϊκή νηστεία ή γιορτή(γιατί οι Εβραίοι τηρούν πιστά τις ημέρες της ανάπαυσης που ορίζει η θρησκεία τους και ούτε ακόμα και η παροιμιώδης αγάπη τους για το χρυσό είναι δυνατό να τους πείσει να αγνοήσουν αυτό που πιστεύουν πως είναι θρησκευτική υποχρέωση) το βουητό από τους αργαλειούς και ο θόρυβος από τις φωνές μπορούν να ακουστούν από κάθε αυλή της συνοικίας.Η εκτροφή μεταξοσκώληκα είναι άλλη μια σημαντική πηγή εσόδων για τους Εβραίους.Άνθρωποι από όλες τις τάξεις ασχολούνται με ζήλο και φροντίδα με τον μεταξοσκώληκα για ένα σύντομο διάστημα κάθε χρόνο ,τότε που χρειάζεται μεγάλη προσοχή.Η ασχολία αυτή αφήνει πολύ κέρδος. (Walker,σ. 33-34)
    • Οι περισσότεροι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, όπως και της Κωνσταντινούπολης, είναι απόγονοι εκείνων που διώχτηκαν από την Ισπανία από τον Φερδινάνδο και την Ισαβέλλα. Η γλώσσα τους έχει κάποια μουσικότητα και είναι ένα μείγμα ισπανικής και εβραϊκής. (Walker,σ. 34)
    • ΕΒΡΑΙΟΙ στη Θεσσαλονίκη –μια πραγματική Ιερουσαλήμ δίπλα στη θάλασσα-οι 40.000 Εβραίοι ,απόγονοι ενός από τα πολλά κύματα δυστυχισμένων Ιουδαίων που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία μετά την εντολή του Μεγάλου Ιεροεξεταστή, ακόμη διατηρούν το ισπανικό ιδίωμα στη γλώσσα τους και τον εβραϊκό τύπο της απόλυτης καθαρότητας της σημιτικής φυλής. (Chirol, σ. 9)

  • Αξιωματούχοι Θεσσαλονίκης

  • Ο πασάς της Θεσσαλονίκης είχε δικαιοδοσία που εκτεινόταν από τη Βέροια ή Καραβεριά μέχρι την Καβάλα. Υπήρχε, επίσης, ένας μουλάς και ο γενιτσάρ-αγάς που φρόντιζε για τις υποθέσεις του σώματος των γενιτσάρων.Από την πόλη δεν έλειπε και ένας μουφτής ,ο οποίος συνέτασσε και υπέγραφε τους φετφάδες.(Cousinery,τομ.Ι,σ.48)
  • Η διοίκηση της Θεσσαλονίκης βρίσκεται στα χέρια ενός πασά με τρεις αλογοουρές, από την εξουσία του οποίου εξαιρείται η πολιτική δικαιοσύνη, η απονομή της οποίας ήταν στα χέρια του μουλλά.
    (Clarke, σ. 367)

  • Μνημεία Θεσσαλονίκης

  • «Αψίδα του θριάμβου Αυγούστου και Αντωνίου». Στην πρόσοψη της αψίδας είχαν ανεγερθεί μικρά υποστυλώματα που χρησίμευαν για στάθμευση των φρουρών της πόλης και των υπαλλήλων του τελωνείου, οι οποίοι είχαν τοποθετήσει στο αρχαίο τείχος μαξιλάρια για να ακουμπούν. Τους ενδιέφερε περισσότερο το λευκό του ασβέστη παρά η ομορφιά της τέχνης και κάθε φορά που ανακαίνιζαν το χώρο έβαφαν το μάρμαρο σε λευκό χρώμα. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη μεγάλη σειρά των μαξιλαριών ανάγκαζε όποιον ήθελε να εκτιμήσει την αξία των γλυπτών να πλησιάσει πάρα πολύ κοντά. Σε κάθε πλευρά του μνημείου εικονιζόταν ένας Ρωμαίος ύπατος ντυμένος με την τήβεννο. Τα πρόσωπα των μορφών έχουν εντελώς καταστραφεί εξ’αιτίας των χτυπημάτων που έχουν δεχθεί με σκοπό την καταστροφή τους. Οι μορφές- στο ύψος του ενός ποδιού -στέκουν όρθιες η καθεμιά μπροστά από ένα άλογο τα χαλινάρια των οποίων κρατούν δυο παιδιά. Οι διαστάσεις του μνημείου είναι επιβλητικές και μεγαλοπρεπείς. Μια κορνίζα ένωνε δυο κίονες και σχημάτιζε ένα τόξο το οποίο στο ανώτερο σημείο είναι στολισμένο με γιρλάντες. Ο επισκέπτης δύσκολα μπορούσε να εκτιμήσει τη μεγαλοπρέπεια και την κομψότητα του εξ’αιτίας των παλιών σπιτιών που ακουμπούσαν στις πλευρές του και της ανύψωσης του εδάφους που έκρυβε το ένα τρίτο του μνημείου. Διασώζεται μια επιγραφή πολύ καλά διατηρημένη κάτω από το θόλο.(Cousinery,τομ.Ι,σ. 26)
    Ο Οκτάβιος και ο Αντώνιος ως νικητές στη μάχη των Φιλίππων(42 π.Χ.) πραγματοποίησαν την παρέλαση της νίκης στη Θεσσαλονίκη. Σε ανάμνηση αυτής της νίκης ανεγέρθηκε η αψίδα. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 28)
    • Η Αψίδα του θριάμβου του Αντωνίου και του Αυγούστου, Cousinery M.E.M., Voyage dans la Macedoine, Παρίσι 1831.
    Η Αψίδα του θριάμβου του Αντωνίου και του Αυγούστου, Cousinery M.E.M., Voyage dans la Macedoine, Παρίσι 1831.
  • «Via triumphalis –Η Οδός του θριάμβου». Ο ίδιος ο περιηγητής ονόμασε έτσι την οδό στην οποία βρισκόταν μια αψίδα μεγάλων διαστάσεων με τρία τόξα. Η διακόσμηση είναι καλής ποιότητας, αλλά το κάτω μέρος των αναγλύφων δεν είναι δείγμα εκλεπτυσμένου στυλ. Το κεντρικό τόξο, το οποίο διασώζεται, καταλαμβάνει όλο το πλάτος του δρόμου. Τα δυο πλαϊνά τόξα είναι κατεστραμμένα. Σώζονται μόνο κάποια ίχνη στο εσωτερικό ενός γειτονικού σπιτιού. Ο θόλος είναι από τούβλα, αλλά μοιάζει να έχει επενδυθεί με μάρμαρο. Το ύψος είναι σαράντα πόδια πάνω από το πραγματικό επίπεδο του εδάφους, δηλαδή περίπου εξήντα πόδια πάνω από το επίπεδο του εδάφους όπως αυτό ήταν τα αρχαία χρόνια. Το φάρδος είναι τριάντα πόδια. Η κοντινή απόσταση από την «πύλη της Χαλκιδικής» υποδηλώνει ότι ο θριαμβευτής έφθασε από περιοχές στα ανατολικά της Θράκης. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 29-30)

    Στο κέντρο της Οδού του θριάμβου υπάρχουν ακόμη όρθιες πέντε κολόνες κορινθιακού ρυθμού από άσπρο μάρμαρο με κυανές φλέβες. Στο ανώτερο σημείο του μνημείου -όπου βλέπουμε να υπάρχει εσωτερικός και εξωτερικός διάκοσμος-υψώνονται κίονες με ύψος οκτώ έως εννέα πόδια από λευκό μάρμαρο. Αναπαριστούν διάφορες μορφές, όπως τον Γανυμήδη με τον αετό του Δία και τη Λήδα.(Cousinery, τομ.Ι, σ .32-33)

  • «Ιππόδρομος». Μια από τις παλιές συνοικίες της πόλης. Έγινε γνωστή εξ’ αιτίας της σφαγής χιλιάδων αμάχων από το Μέγα Θεοδόσιο. Το γεγονός αυτό επισκίασε τη δόξα του αυτοκράτορα σε σημείο που ο άγιος Αμβρόσιος, επίσκοπος Μεδιολάνων, του απαγόρευσε την είσοδο στο μητροπολιτικό ναό της πόλης. (Cousinery,τομ.Ι,σ.34)
  • «Ροτόντα» Βγαίνοντας από τον Ιππόδρομο στα δεξιά της αψίδας του Κωνσταντίνου απαντάται ένας αρχαίος ναός, σε σχήμα ροτόντας, που χρησιμοποιείται πλέον ως τζαμί. Ο ναός παρουσιάζει μια ιδιαιτερότητα: έχει μια πύλη νότια και μια δυτικά οι οποίες ,ωστόσο, είναι απολύτως όμοιες. Ο ναός περιβάλλεται από αυλή στο κέντρο της οποίας έχει κτιστεί ένα σιντριβάνι, όπου οι Τούρκοι τελούν τον καθαρμό τους πριν την προσευχή. Στον ίδιο χώρο υπάρχει ένας ογκόλιθος στον οποίο πιστεύεται πως ανέβηκε ο απόστολος Παύλος για να κηρύξει.(Cousinery, τομ.Ι, σ.34)
    • Ροτόντα, Cousinery M.E.M., Voyage dans la Macedoine, Παρίσι 1831.
    Ροτόντα, Cousinery M.E.M., Voyage dans la Macedoine, Παρίσι 1831.
  • «Τζαμί Eski-Cuma» Ένα αρκετά παλιό τζαμί της Θεσσαλονίκης είναι το τζαμί Eski-Cuma (παλαιά Παρασκευή).Οι Φράγκοι το είχαν αφιερώσει στην Αφροδίτη, οι Έλληνες όταν ασπάστηκαν το Χριστιανισμό το αφιέρωσαν σε κάποιον άγιο, ενώ οι Τούρκοι το μετέτρεψαν σε τζαμί αλλάζοντας εντελώς τη φόρμα του. (Cousinery, τομ.Ι, σ.42)
  • «Τέμενος Αγίου Δημητρίου» Πλούσιος και μεγάλος ναός, χωρισμένος σε τρία μέρη εκ των οποίων το κεντρικό οριοθετείται από δεκαέξι κίονες από χαλκό. Πάνω από τους κίονες υψώνεται μια μεγάλη γαλαρία. Σε όλο το μήκος των δυο πλαϊνών μερών υπάρχουν κίονες από το ίδιο μάρμαρο όπως αυτές του ισογείου. Είναι δεκαέξι σε κάθε πλευρά. Άλλες τέσσερις κολόνες από κόκκινο γρανίτη Αιγύπτου βρίσκονται κοντά στο ιερό. Η οροφή είναι από ξύλο δρυός- χωρίς ωστόσο να φέρει κανενός είδους διακόσμηση. Στον τοίχο της γαλαρίας είναι τοποθετημένα μετάλλια από ακριβό μάρμαρο(πορφύρα και σερπαντίνα).Τα περισσότερα από αυτά έχουν καταστραφεί από τους ιερείς, οι οποίοι κατοικώντας στο ιερό έβρισκαν ευκαιρία στη διάρκεια της νύχτας να κόβουν κομμάτια του διακόσμου και να τα πωλούν στους Ευρωπαίους. Στο κέντρο του ναού βρίσκουμε σε πλαίσιο πλούσια διακοσμημένο μια επιγραφή αφιερωμένη στον Luc Spandoni, ευεργέτη του ναού. (Cousinery,τομ.Ι,σ.42-43)
  • «Τέμενος Αγίας Σοφίας» Στην πρόσοψη του ναού υπάρχει οκτάστυλη στοά με τέσσερις κίονες από χαλκό και τέσσερις από λευκό μάρμαρο. Αξιόλογο είναι το εσωτερικό του τρούλου όπου απεικονίζονται σε χρυσό φόντο οι δώδεκα Απόστολοι. Το μωσαϊκό έχει καταστραφεί και μέρη του έχουν πουληθεί σε Ευρωπαίους. (Cousinery,τομ.Ι,σ.44)
  • «Ναός αγίου Μηνά» Κοντά στη φράγκικη συνοικία προς το τελωνείο υπάρχει η εκκλησία του αγίου Μηνά, η οποία είχε καταρρεύσει ήδη εξήντα χρόνια πριν το ταξίδι του περιηγητή. Το πιο σημαντικό στοιχείο του ναού είναι ένας ογκόλιθος από χαλκό από όπου κήρυττε ο ιερέας. (Cousinery,τομ.Ι,σ.44)
  • «Επταπύργιο» Το Επταπύργιο έχει διπλό περίβολο. Στον μεγαλύτερο υπάρχει ένα μουσουλμανικό τέμενος και η κατοικία της φρουράς. Στον εσωτερικό- μικρότερο περίβολο υπάρχουν οι επτά πύργοι και η κατοικία του στρατιωτικού διοικητή. Η οχύρωση αποτελείται από μικρά κανόνια στραμμένα προς την πεδιάδα. (Cousinery,τομ.Ι,σ.44)

  • Ακτοπλοϊκή σύνδεση Θεσσαλονίκης

    • Μια εβδομαδιαία σύνδεση γίνεται, στη γραμμή Μασσαλία – Πειραιάς – Αλεξάνδρεια – Θεσσαλονίκη – Κωνσταντινούπολη, από πολυτελή ταχυδρομικά πλοία, το Πατρίδα ΙΙ και το Άνδρος, που ξεκινάνε από τη Μασσαλία κάθε Σάββατο στις 15:00. (Boissonnas, σ. 80)

  • Βρετανικό Μνημείο για τη Μάχη στη Δοϊράνη

    • Η γραμμή από Θεσσαλονίκη στην Αλεξανδρούπολη περνάει κατά μήκος του Βρετανικού Μνημείου για τη Μάχη στη Δοϊράνη και την όμορφη κοιλάδα του Νέστου. (Boissonnas, σ. 78)

  • Ελληνικός Κρατικός Σιδηρόδρομος

    • Ο Ελληνικός Κρατικός Σιδηρόδρομος αποτελείται από πέντε γραμμές: 1. Την Πειραιάς – Αθήνα – Πλατύ με διακλαδώσεις για Χαλκίδα – Στυλίδα (355 μίλια). 2. Θεσσαλονίκη – Πλατύ – Κανάλι (184 μίλια). 3. Θεσσαλονίκη – Ιδομένη (ελληνο-σερβικά σύνορα και κυριότερα Κέντρα της Κεντρικής Ευρώπης, 56 μίλια). 4. Θεσσαλονίκη – Αλεξανδρούπολη (304 μίλια). 5. Λαγκαδάς – Σταυρός (γραμμή των 0,60 μ., 41 μίλια). Χωρίζεται σε δυο περιφέρειες. Η μια από τον Πειραιά μέχρι τη διασταύρωση στο Πλατύ, στην γραμμή Θεσσαλονίκη – Φλώρινα και η άλλη περιφέρεια αποτελείται από τις γραμμές της Μακεδονίας.Ο Ελληνικός Κρατικός Σιδηρόδρομος αποτελείται από πέντε γραμμές: 1. Την Πειραιάς – Αθήνα – Πλατύ με διακλαδώσεις για Χαλκίδα – Στυλίδα (355 μίλια). 2. Θεσσαλονίκη – Πλατύ – Κανάλι (184 μίλια). 3. Θεσσαλονίκη – Ιδομένη (ελληνο-σερβικά σύνορα και κυριότερα Κέντρα της Κεντρικής Ευρώπης, 56 μίλια). 4. Θεσσαλονίκη – Αλεξανδρούπολη (304 μίλια). 5. Λαγκαδάς – Σταυρός (γραμμή των 0,60 μ., 41 μίλια). Χωρίζεται σε δυο περιφέρειες. Η μια από τον Πειραιά μέχρι τη διασταύρωση στο Πλατύ, στην γραμμή Θεσσαλονίκη – Φλώρινα και η άλλη περιφέρεια αποτελείται από τις γραμμές της Μακεδονίας. (Boissonnas, σ. 77)
    • Το τραίνο, αφού φύγει από την Λάρισα και περάσει τον ποταμό Πηνειό, μπαίνει στην περίφημη Κοιλάδα των Τεμπών, ανάμεσα στα όρη Όλυμπος (9780 πόδια) και Όσσα. Μετά περνάει αρκετά κοντά από την παραλία, μέσα από ένα τούνελ κάτω από το κάστρο του Πλαταμώνα και φθάνει στο Πλατύ, 20 μίλια από τη Θεσσαλονίκη, στη γραμμή Θεσσαλονίκη – Φλώρινα. Από τη Θεσσαλονίκη η γραμμή μέχρι τη Γευγελή ενώνει τις ελληνικές με τις γιουγκοσλαβικές γραμμές. Η γραμμή από Θεσσαλονίκη στην Αλεξανδρούπολη περνάει κατά μήκος του Βρετανικού Μνημείου για τη Μάχη στη Δοϊράνη και την όμορφη κοιλάδα του Νέστου. (Boissonnas, σ. 78)

  • Παραρτήματα Τραπεζών στην Μακεδονία

    • Η Banca Commerciale Italiana e Greca άνοιξε παραρτήματα στο Πειραιά, οδός Μακράς Στοάς, 39, στη Θεσσαλονίκη, οδός Μεγάλου Αλεξάνδρου και στην Καβάλα. (Boissonnas, σ. 75)
    • Η La Banque d’ Industrie, S.A. έχει ανοίξει παραρτήματα στις πόλεις του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Πάτρας και της Τριπολιτσάς. (Boissonnas, σ. 76)

  • Δεύτερη αναρρίχηση Boissonnas

    • Το 1919, στη δεύτερη αναρρίχηση μας, ούτε ο παλιός μας φίλος Κάκαλος δεν πείστηκε να έρθει μαζί μας. Αποδείχθηκε αμετάπειστος. O Baud-Bovy, ο γιος μου Henri και εγώ σκαρφαλώσαμε κατά μήκος της «ραχοκοκαλιάς» μόνοι μας και βρεθήκαμε στην κεντρική κορυφή χωρίς τους αχθοφόρους μας! Αρνήθηκαν να μας ακολουθήσουνε περαιτέρω από το Σκόλιον, στο οποίο κάποιος μπορεί να φθάσει με μουλάρι. Αναρριγώντας και τρέμοντας έμειναν εκεί, πεσμένοι στα γόνατα τους, προσευχόμενοι στην Παναγία, καθώς μας έβλεπαν να σκαρφαλώνουμε εκείνους τους περιδινούμενους πύργους. Το απόγευμα, όταν επιστρέψαμε, ήταν τόσο χαρούμενοι που μας είδαν ξανά σώους και ασφαλείς, μετά από μια τόσο ανήκουστη περιπέτεια, ώστε έπεσαν στους λαιμούς μας και μας αγκάλιασαν. Ωστόσο, αυτοί οι σκληροί κάτοικοι των λόφων ήταν έντιμοι άνθρωποι, με τον δικό τους τρόπο και με λίγη συμπάθεια προς τις συναισθηματικές εξάρσεις. (Boissonnas, σ. 59, 61)

  • Κλέφτες

    • Ο γεωλόγος Γεώργαλος έπιασε την μελωδία των Κλεφτών του Ολύμπου, οι εύζωνοι μας χόρεψαν στη μουσική της χορωδίας – μια αξέχαστη σκηνή. (Boissonnas, σ. 57)
    • Ακόμη και σήμερα οι Έλληνες που κατοικούν γύρω από τον Όλυμπο, θεωρούν αυτό το βουνό ως ένα πολύ διαφορετικό βουνό από τα άλλα. Διατείνονται πως εκεί υπάρχει κάτι το εξαίσιο. Οι κλέφτες το απέδιδαν στο ξεχωριστό του αέρα, το χιόνι και τις ψυχρές του πηγές που έχουν θαυμάσιες ιδιότητες. Στα δημοτικά τραγούδια τον ύμνησαν ως παράδεισο, στο οποίο έρχονταν για να ανακουφιστούν από τους αγώνες που γίνονταν στις πεδιάδες. Εκεί το σώμα καθίσταται πιο ρωμαλέο, οι πληγές θεραπεύονται από μόνες τους και το σώμα καθίσταται πιο εύκαμπτο. Ακόμα και οι Τούρκοι αποκαλούν τον Όλυμπο Σεμαβάτ – Εβή, που σημαίνει κατοικία των Ουρανίων.
      (Isambert,σ. 84 – 85)
    • Όταν οι υπόλοιποι ορεσίβιοι πληθυσμοί είχαν παραδοθεί στην Τουρκική δύναμη, ένας συγκεκριμένος αριθμός προτίμησε να συνεχίσει να ζει ως επικηρυγμένος στα ορεινά καταφύγιά του και να διατηρήσει την ανεξαρτησία του σε μία άγρια ζωή γεμάτη στερήσεις. Σχετικός είναι και ο τίτλος του Κλέφτη ή του ληστή, ο οποίος υποδεικνύει κάτι πολύ διαφορετικό από τους συνηθισμένους ληστές, καθώς ήταν μόνο οι κατακτητές και οι καταπιεστές των αδελφών τους που αποτελούσαν και τα αντικείμενα της οργής τους και των επιδρομών και της λεηλασίας τους• ωστόσο, είναι δυνατό να θεωρηθούν φορείς των ελευθεριών της φυλής σε ώρα ανάγκης για το Γένος.
      Όμως με το πέρασμα του χρόνου ο τίτλος απέκτησε μεγαλύτερη σημασία με τον παρακάτω τρόπο. Όσο τα δικαιώματα των Αρματολών ήταν σεβαστά από τους Τούρκους, αυτοί υπηρέτησαν το κράτος έτσι ώστε να διατηρηθεί η τάξη σε όλη τη χώρα. Όμως μόλις τους επιτέθηκαν και αναγκάστηκαν να υποστηρίξουν την άμυνα, ο χαρακτήρας τους άλλαξε και απέκτησαν εχθρική συμπεριφορά, την οποία είχαν αρχικά μόνο εναντίον των κατακτητών. (Tozer,τομ.ΙΙ,σ. 50)

  • Ελληνικός Αλπικός Σύλλογος

    • Τη Δευτέρα το απόγευμα, 12 Σεπτεμβρίου 1927, περίπου 25 τουρίστες- δώδεκα εκ των οποίων ήταν νεαρά κορίτσια- μπήκαν στον πειρασμό να ανέβουν στο υψηλότερο σημείο του όρους Όλυμπος. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένα καραβάνι τουριστών πέτυχαν σε αυτό το εγχείρημα, όπως φάνηκε στην πράξη (σημ: Ένας απολογισμός αυτής της αποστολής δημοσιεύθηκε σε συνεχόμενα φύλλα της Φιγκαρό, από τις 4 μέχρι τις 27 Οκτωβρίου 1927, με τον τίτλο: Πάνω στον Όλυμπο αναζητώντας τους Θεούς, από τον George Bourdon). Στην κορυφή, τα ελληνικά μέλη της ομάδας συγκεντρώθηκαν. Ζήτησαν από τον αρχηγό να εγκαινιάσει, σ’ αυτήν την υψηλότερη κορυφή της Ελλάδας, επισήμως και καταφανώς, τον Ελληνικό Αλπικό Σύλλογο, ο οποίος είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα λίγες ημέρες πριν. Όπως μπορεί να εικάσει ο αναγνώστης ήμουν έτοιμος- στην πραγματικότητα μάλλον ανυπόμονος- να πραγματοποιήσω αυτήν την ενδιαφέρουσα τελετή και την έκανα στο όνομα των Αλπικών συλλόγων, των εθνών που είχαν αντιπροσώπους μεταξύ μας. Αυτοί οι αντιπρόσωποι ήταν: για τον Γαλλικό Αλπικό Σύλλογο, ο Δρ. Etienne May από τα νοσοκομεία του Παρισιού και ο κος H. Ioannides, διευθυντής στην Εθνική Εταιρεία Ναυσιπλοΐας στο Παρίσι, για τον Ελβετικό Αλπικό Σύλλογο ο κος Daniel Baud-Bovy και εγώ, και οι δυο από τη Γενεύη. Μετά ζήτησα και από έναν Άγγλο φίλο, τον κ. W.-J. Ellison, μέλος επίσης του τμήματος του Ελβετικού Αλπικού Συλλόγου με έδρα τη Γενεύη, να αντιπροσωπεύσει στο μέτρο του δυνατού, ως μέλος του Αλπικού Συλλόγου, τον στρατηγό C.G. Bruce A.C., ο οποίος ήταν επικεφαλής στην αποστολή προς το όρος Έβερεστ. Πολύ περισσότερο αρμόδιος από μένα για να παίξει τον ρόλο του δημοσίου ρήτορα γι’ αυτήν την αρχική τελετή, εμποδίστηκε να συμμετάσχει στην παρέα από περιστάσεις τις οποίες δεν μπορούσε να ελέγξει προς μεγάλη λύπη και απογοήτευση μας. Ο πλοίαρχος Δεμέστιχας, που έδειξε θάρρος καθώς ήταν ο πρώτος που έφθασε σε αυτήν την κορυφή της Ελλάδας, ύψωσε τα Ελληνικά χρώματα. Συγκεντρωνόμενοι γύρω από τον σωρό από πέτρες, ο καθένας από εμάς κουνώντας τη σημαία της χώρας του, φωνάξαμε ζωηρά και δεύτερη και τρίτη φορά. (Boissonas, σ.52 -54)
    • Θα ήθελα να θυμηθώ αυτόν τον καθαγιασμό του Ελληνικού Αλπικού Συλλόγου επειδή σηματοδοτεί την έλευση της ορειβασίας στην Ελλάδα. Μέχρι τότε αρέσκονταν σε αυτήν λίγοι μόνο ερασιτέχνες, που απέκτησαν μια αγάπη γι’αυτήν κατά τα ταξίδια τους στην Ελβετία και συνέχισαν να ασχολούνται μετά την επιστροφή στο σπίτι τους. (Boissonas, σ. 58)
    Δεύτερη αποστολή Boissonas, Γιάννης Κυρίτσης, Ο Όλυμπος του Boissonnas, Η πρώτη ανάβαση στην κατοικία των Θεών οι πρώτες φωτογραφίες του μυθικού βουνού, Θεσσαλονίκη 2002, σ.135." title="Δεύτερη αποστολή Boissonas, Γιάννης Κυρίτσης, Ο Όλυμπος του Boissonnas, Η πρώτη ανάβαση στην κατοικία των Θεών οι πρώτες φωτογραφίες του μυθικού βουνού, Θεσσαλονίκη 2002, σ.135.
    Δεύτερη αποστολή Boissonas, Γιάννης Κυρίτσης, Ο Όλυμπος του Boissonnas, Η πρώτη ανάβαση στην κατοικία των Θεών οι πρώτες φωτογραφίες του μυθικού βουνού, Θεσσαλονίκη 2002, σ.135." title="Δεύτερη αποστολή Boissonas, Γιάννης Κυρίτσης, Ο Όλυμπος του Boissonnas, Η πρώτη ανάβαση στην κατοικία των Θεών οι πρώτες φωτογραφίες του μυθικού βουνού, Θεσσαλονίκη 2002, σ.135.