Category: Θέματα

  • Τύμβοι

    Οι τύμβοι, η τουρκική ονομασία των οποίων είναι τεπές, συναντώνται συνήθως σε όλες της περιοχές της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας, από όπου πέρασαν παλαιότερα οι γαλατικές στρατιές, όταν έκαναν τις επιδρομές τους στην Ελλάδα, και είναι πανομοιότυποι με εκείνους που βλέπουμε στην Τρωάδα. Υπάρχουν πολλοί πίσω από την πόλη της Θεσσαλονίκης, όπου θα μπορούσε κανείς να κάνει ανασκαφές χωρίς να τον αντιληφθούν ή να τον ενοχλήσουν. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.109)

  • Βασιλική Στράδα

  • Για να φτάσουμε ως την Τίστα ακολουθούμε μιαν αρχαία οδό ονομαζόμενη Βασιλική Στράδα. Αυτή η οδός αποτελεί κατεστραμμένο τμήμα κάποιου δρόμου ρωμαϊκής κατασκευής και ανήκει στην αρτηρία που επισημαίνεται στους Θεοδοσιανούς πίνακες, μια αρτηρία που από την Απολλωνία και τη Βυλλίδα ακολουθούσε την κοιλάδα του Αώου περνώντας από τη Φούρκα, την Κόνιτσα και την Αβδέλα απ’ όπου, διασχίζοντας τη Στυμφαλίδα, κατέβαινε προς τα Τρίκαλα της Εστιωτίδας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.100)

  • Αγγουρωτόν

  • Αγγουρωτόν ονομάζεται το κάλυμμα της κεφαλής των Βαρδιαρωτών, το οποίο έμοιαζε με το κάλυμμα των Περσών. (Βλ. Κοδίνο de off. aul. K. Πουκεβίλ, κεφ.V). (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.81)

  • Τουρκμενικά φύλα

    Τα τουρκμενικά φύλα παρόλο που υιοθέτησαν τη λατρεία της φωτιάς και τη θρησκεία των Περσών, είναι πιθανόν να διατήρησαν τη δική τους γλώσσα. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.76)

  • Γκέμπροι Βαρδαριώτες

  • Οι Γκέμπροι Βαρδαριώτες εγκαταστάθηκαν στη Μακεδονία ήδη από τον 8ο μ. Χ. αιώνα. Η εγκατάσταση των Βαρδαριωτών στις όχθες του Αξιού, από τους οποίους πήρε και το όνομά του ο ποταμός που λέγεται σήμερα Μπαρντάρ ή Βαρδάρης, φαίνεται ότι χρονολογείται την εποχή της βασιλείας του αυτοκράτορα Θεόφιλου (829-842). Δεκατέσσερις χιλιάδες Πέρσες, σύμφωνα με το Λέοντα το Γραμματικό, ή τριάντα χιλιάδες, σύμφωνα με το Ζωναρά, εγκατέλειψαν την πατρίδα τους για να γλιτώσουν από τους Μωαμεθανούς. Οι άνθρωποι αυτοί, που είχαν τα ελαττώματα τόσο των φανατικών όσο και των μισθοφόρων, αφού προηγουμένως έγιναν αποδεκτοί από την ελληνική αυτοκρατορία, θέλησαν κατόπιν να εξεγερθούν κατά του μονάρχη εκείνου, στον στρατό του οποίου υπηρετούσαν και να ανεβάσουν στο θρόνο της Κωνσταντινούπολης τον αρχηγό τους Θεόφοβο, ο οποίος καταγόταν από τους Σασσανίδες, ήταν χριστιανός και είχε ανατραφεί μέσα στο παλάτι του Βυζαντίου. Ο Θεόφοβος ανέτρεψε τα σχέδιά τους γιατί κατέφυγε στο στρατόπεδο του αυτοκράτορα, ο οποίος διέλυσε τον στρατό τους. Σύμφωνα με τον πατέρα Γκοάρ οι Βαρδαριώτες ήταν περσικής καταγωγής. Αυτοί οι τριάντα χιλιάδες Γκέμποροι μιλούσαν την ταταρική τουρκική γλώσσα, είχαν για επίσκοπό τους τον ιεράρχη της Πολυανής (της σημερινής Κόλιανης) και έναν ιεράρχη ο οποίος ανήκε στη μητρόπολη Θεσσαλονίκης. Η γλώσσα των Σασσανιδών, από τους οποίους κατάγονταν οι Βαρδαριώτες, ήταν η παχλαβική. Σύμφωνα με τον Κοδίνο οι Βαρδαριώτες απευθύνονταν στον αυτοκράτορα είτε στα τουρκικά είτε στα περσικά. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σσ.74-76)

  • Το κάλυμμα της κεφαλής των Βαρδιαρωτών, το ονομαζόμενο Αγγουρωτόν, έμοιαζε με το κάλυμμα των Περσών (Βλ. Κοδίνο de off. aul. K. Πουκεβίλ, κεφ.V). (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.81)

  • Επισκοπή των Βαρδαριωτών ήταν η πόλη της Πολυανής, των σημερινών Κολιανών, η οποία υπαγόταν στη Μητρόπολη της Θεσσαλονίκης. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.83)

  • Σόκος

    Ο Σόκος είναι ένα μεσαιωνικό φρούριο στα περίχωρα των οικισμών Βελίδες. Κτίστηκε από τον Πιέρ ντ’ Ωλπς, ο οποίος πολεμούσε κάτω από τη σημαία του Βοημούνδου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.93)

  • Πουντέζα

    Η Πουντέζα είναι ένα μεσαιωνικό φρούριο στα περίχωρα των οικισμών Βελίδες. Κτίστηκε από τον Πιέρ ντ’ Ωλπς, ο οποίος πολεμούσε υπό τη σημαία του Βοημούνδου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.93)

  • Λιβεθριάδες νύμφες

  • Στην ανατολική άκρη του Μαυρακίου υπάρχει μια πηγή με σκαλοπάτια σκαλισμένα μέσα στο βράχο, τα οποία αποτελούσαν τμήμα μιας σκάλας που κατέληγε σ’ ένα υπόγειο, αφιερωμένο πιθανόν στις Λιβεθριάδες νύμφες, που υμνήθηκαν συχνά από τον Ησίοδο και λατρεύτηκαν από τους εύπιστους αρχαίους. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.88)

  • Κονιάρηδες Μωαμεθανοί

  • Οι Κονιάρηδες Μωαμεθανοί ήταν έποικοι από την Ασία τους οποίους μετέφερε ο Αμουράτ στη Μακεδονία το 1390.( -Stritt. Got. Tartaric. κεφ. XI, παράγρ. 117). Είναι εγκατεστημένοι κοντά στην Κοζάνη και ζουν με την ίδια λιτότητα όπως και στο χρυσούν αιώνα. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.84)

  • Μια κοιλάδα εκτάσεως τεσσάρων λευγών, διάσπαρτη με χωριά κατοικούμενα από Τούρκους Κονιάρηδες, απλώνεται από το Ντεντελέρ ως το όρος Ξερολίβαδο, στους πρόποδες του οποίου συναντάμε τα ερείπια ενός μεγάλου χωριού που βρισκόταν στην είσοδο μιας δασωμένης και πολύ στενής κλεισούρας, μήκους τριών τετάρτων της λεύγας, η οποία καταλήγει στη Βέροια. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.93)
  • Κατα μήκος του βουνού βρίσκονται πολλά Τουρκικά χωριά, τα οποία σχηματίζουν μια επαρχία που ονομάζεται Ορφανά και ανήκει στον καζά των Σερρών. Οι Τούρκοι των Ορφανών είναι απόγονοι εκείνων των Οσμανλήδων που ήρθαν σε αυτή την χώρα με τους διαδόχους του Μωάμεθ Β΄, και οι οποίοι, όπως εκείνοι της Θεσσαλίας, αποκαλούνται απο τους Έλληνες Κονιάριδες, ένα όνομα το οποίο ανακαλεί στη μνήμη την πιο παλαιά πρωτεύουσα της τουρκικής δύναμης στη Μικρά Ασία. Καταλαμβάνουν ένα μεγάλο μέρος των καλλιεργούμενων βουνών της Μακεδονίας και μερικά τμήματα των πεδιάδων μακρυά απο τις μεγάλες πόλεις. Οι Κονιάριδες καλλιεργούν τη δική τους γη και φαίνεται πως είναι οι μοναδικοί Τούρκοι στην Ευρώπη που δεν θεωρούν αθλιότητα την αγροτική εργασία. Όπως στα Ορφανά, καταλαμβάνουν γενικώς περιφέρειες αποτελούμενες απο μικρά χωριά, καθένα απο τα οποία έχει τη δική του ονομασία πέρα απο αυτή της περιφέρειας. Αυτοί οι άνθρωποι, μολονότι είναι όλοι οπλισμένοι, είναι ειρηνικά διακείμενοι, προσκολλημένοι στην ιδιοκτησία γης, και σπάνια αναζητούν την τύχη τους στο δικαστήριο ή υπακούουν στις εκκλήσεις της Πύλης για εξωτερικούς πολέμους. Γι’ αυτό είναι σπάνιο να μάθεις οτι κάποιος απο αυτούς κατέλαβε υψηλή θέση, μολονότι ο Μωχάμετ Άλι, ο νύν Πασάς της Αιγύπτου, ο οποίος ανήκε σε μια αγροτική οικογένεια της περιοχής της Καβάλας, είναι μια λαμπρή εξαίρεση.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.174 – 175)

  • Σουτεράνοι της Λοντζιαρίας

    Οι Σουτεράνοι της Λοντζιαρίας ήταν από γενιά σε γενιά κτίστες, οι οποίοι μετακαλούνται συχνά κατόπιν υψηλής εντολής στην Κωνσταντινούπολη και τις σπουδαιότερες πόλεις της αυτοκρατορίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.75)