Category: Θέματα-Mantegazza
-
- Όταν ήμουν στα Σκόπια και ενώ άρχισε στα βουνά να λιώνει το χιόνι, οι βουλγαρικές ομάδες εμφανίστηκαν εκ νέου σε όλη τη Μακεδονία από το Βαρδάρη ως το βιλαέτι του Μοναστηρίου. Είχαν ήδη σημειωθεί μερικές αψιμαχίες με τα τουρκικά στρατεύματα. Ο Γενικός Επιθεωρητής είχε εντυπωσιαστεί για πολλούς λόγους. Λίγες εβδομάδες πριν, δόθηκε αμνηστία σε όλους τους κρατουμένους για πολιτικά εγκλήματα και οι πόρτες των φυλακών άνοιξαν. Ο Χιλμί Πασά -και όλοι έπρεπε να το αναγνωρίσουν- εκπλήρωσε και αυτή την αποστολή που του ανατέθηκε με τη μέγιστη δυνατή εντιμότητα. Παρέμειναν στη φυλακή μόνο πολύ λίγοι κατάδικοι για ποινικά αδικήματα. Αλλά φαίνεται ότι πολλοί από αυτούς που τους δόθηκε αμνηστία, μόλις βρήκαν την ελευθερία τους, πήραν ξανά τα βουνά, θέλοντας να ενισχύσουν τις ένοπλες ομάδες. Οι Βούλγαροι κομιτατζήδες είναι πολύ δραστήριοι και συνεχώς διαβαίνουν τα βουλγαρικά σύνορα.Οι ομάδες τους πηγαίνουν στη Μακεδονία, ενώνονται με ομάδες κλεφτών και είναι οι πρώτοι που επιτίθενται. Οι Τούρκοι στρατιώτες σε πολλές περιπτώσεις έδωσαν δείγματα ιδιαίτερης μεγαλοψυχίας. (Mantegazza, σ. 184-185)
-
- Φορολογική μεταρρύθμιση: Στην εφαρμογή του το σύστημα που επινόησε ο Χιλμί Πασά συνάντησε τεράστιες δυσκολίες.Το πρόβλημα ξεκίνησε με το να μη μπορεί να καθορισθεί σταθερά και πάγια η δεκάτη που έπρεπε να πληρωθεί κατά μέσο όρο κάθε πέντε ή έξι χρόνια.Σύμφωνα με την εκτίμηση του Δημοσίου Ταμείου οι φόροι που επιβάλλονταν κάθε φορά ήταν πολύ αυξημένοι και τελικά αυξήθηκαν τόσο που σε μερικά χωριά οι κάτοικοι εγκατέλειπαν τις εστίες τους, αφού ακόμη και η συγκομιδή της σοδειάς δεν επαρκούσε για την πληρωμή των φόρων. (Mantegazza, σ. 175)
-
- Το παζάρι στα Σκόπια: Στους στενούς δρόμους του παζαριού, από εκείνα τα χαμηλά μαγαζάκια οι Τούρκοι ή οι Εβραίοι έμποροι αποπνέουν μια μυρωδιά αφόρητη. Προφανώς είναι ιδιαίτερα απασχολημένοι, κυρίως συγκεκριμένες ώρες της μέρας εφόσον δεν καθαρίζουν τις τεράστιες κηλίδες αίματος ενώ κάποιες φορές χωρίς προειδοποίηση περνά ανάμεσα στο πλήθος πάνω στο γάιδαρό του και ο πλανόδιος πωλητής κρέατος. Στην πλάτη του γαϊδάρου του άπλωνε σε σχήμα γωνίας δύο τάβλες και πάνω σε αυτές ήταν κρεμασμένα μεγάλα κομμάτια βοδινού κρέατος και στη μέση αρνιά που έσταζαν αίμα, τόσο ώστε άφηναν ίχνη στο πέρασμα τους. Αλλά φαίνεται πως η βρωμιά δεν ενοχλεί τους Τούρκους. (Mantegazza, σ. 164)
-
- Το κοιμητήριο των Σκοπίων: Στα Σκόπια, όπως και σε όλη την υπόλοιπη Τουρκία, οι ζωντανοί μένουν κοντά με τους νεκρούς! Ο καθένας έχει το δικαίωμα να ενταφιάζει και να κάνει την κηδεία του νεκρού του όπου θέλει και του αρέσει.Στους λόφους που περικυκλώνουν τα Σκόπια ασπρίζουν αναρίθμητες άμορφες ταφόπλακες ή κομμάτια μαρμάρου πάνω στους τάφους. Μα πολλοί προτιμούσαν να ενταφιαστούν οι νεκροί τους κοντά στα μουσουλμανικά τεμένη και τους παράπλευρους δρόμους. Και δεν υπάρχει κανένας που να μην έχει αντικρύσει μεταξύ ενός σπιτιού και ενός άλλου ένα μικρό κοιμητήριο. Στον ίσκιο του κυπαρισσιού, οι Τούρκοι αγαπούν να έρχονται να παίρνουν καθαρό αέρα, να κάθονται με τις ώρες και να κουτσομπολεύουν, με την πίπα ή το τσιγάρο στο στόμα και αργοπίνοντας αναρίθμητες κούπες καφέ. Και δε θεωρούσαν την πράξη αυτή βεβήλωση των μνημάτων. Επιπλέον, στα Σκόπια, βλέπεις παιδιά να παίζουν μπάλα μεταξύ των μνημάτων χωρίς να τα επιπλήττουν οι παριστάμενοι. (Mantegazza, σ. 163)
- Όλοι μπορούμε να καταλάβουμε ποια κατάσταση επικρατούσε στα νεκροταφεία των Σκοπίων από άποψη υγιεινής καθώς το πτώμα μεταφέρεται ως εκεί μέσα σε μία κάσα, τυλιγμένο με ένα μεγάλο σάβανο με το οποίο τοποθετείται μέσα στον τάφο. Η ίδια κάσα χρησιμοποιείται για περισσότερους από έναν νεκρούς. (Mantegazza, σ. 164)
-
- Καθολική εκκλησία στα Σκόπια: Στα Σκόπια υπήρχαν βουλγάρικες, ελληνικές, σέρβικες εκκλησίες και για κάποιο διάστημα υπήρξε και μία καθολική εκκλησία. Στην Παλαιά Σερβία και στα βουνά του Μαυροβουνίου υπήρχαν κάποιες ενορίες καθολικές Σλάβων και Αλβανών- ο αριθμός των τελευταίων ανέρχονταν σε περίπου δεκαπέντε χιλιάδες –τον ίδιο αριθμό έδιναν και οι εκτιμήσεις της καθολικής εκκλησίας. Μόνο τρεις ή τέσσερις χιλιάδες ήταν Σλάβοι. Στα Σκόπια βρισκόταν η έδρα του Καθολικού Δεσπότη με τον τίτλο του «Αρχιδεσπότη των Σκοπίων και όλου του βασιλείου της Σερβίας» που ήταν αναγνωρισμένο με αυτοκρατορικά φιρμάνια αν και οι Καθολικοί του βασιλείου υπέκειντο σε άλλη εκκλησιαστική δικαιοδοσία. (Mantegazza, σ. 156)
- Η πρώτη καθολική εκκλησία στα Σκόπια εγκαινιάστηκε λίγο καιρό πριν, με μεγάλη επισημότητα.Στην καθημερινή γλώσσα ονομάστηκε Αυστριακή Εκκλησία.Αποτέλεσε το κέντρο όπου συγκεντρώνονταν οι Καθολικοί Αλβανοί, που ήταν ιδιαίτερα ευγνώμονες στην Αυστριακή Αυτοκρατορία που ικανοποίησε ένα παλαιό τους αίτημα το οποίο για μακρά χρονική περίοδο είχε μείνει ανικανοποίητο. (Mantegazza, σ. 157)
-
- Στα Σκόπια ο Αυτοκράτορας Δουσάν την ίδια μέρα με τη στέψη του ως αυτοκράτορας, ανακήρυξε επίσημα την ανεξαρτησία της σερβικής Εκκλησίας και την ίδρυση του Πατριαρχείου Σερβίας, το οποίο είχε ως πρώτο τιτλούχο τον Άγιο Σάββα, απόγονο του ιδρυτή της δυναστείας των Νεμάνια. Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Πατριαρχείου και τη μεγάλη επισημότητα που ο Σέρβος Αυτοκράτορας ήθελε να δώσει στην τελετή της ανακήρυξης, αποφάσισε να προβεί σε μια ακόμη πολιτική πράξη. Σκόπευε να ενώσει κάτω από το στέμμα των Νεμάνια όλη σχεδόν τη βαλκανική χερσόνησο και ήθελε στην τελετή, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος του Ιπεκίου και ο Σέρβος Πατριάρχης θα τον στεφάνωναν στο κεφάλι με την κορώνα, να έβλεπε ανάμεσα στους επίσημους προσκεκλημένους τον Βούλγαρο Πατριάρχη του Τυρνόβου, όλους τους Έλληνες δεσπότες των περιοχών που υπέταξε, τους μοναχούς του Άθω, όλες τις θρησκευτικές Αρχές της χερσονήσου που υπάγονταν στη δικαιοδοσία της Κωνσταντινούπολης αλλά και όσους δεν υπάγονταν σε αυτήν. (Mantegazza, σ. 153)
- Στα τέλη του 1896 και στις αρχές του 1897 ο Σεβασμιότατος Αμβρόσιος, ενθρονίστηκε ως Μητροπολίτης Σκοπίων (δηλαδή του βιλαετίου του Κοσσόβου) από το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης αλλά αναγκάστηκε να πάει με τη συνοδεία Τούρκων στρατιωτών στην εκκλησία για να τελέσει τη λειτουργία των Χριστουγέννων. Οι Σέρβοι δεν μπορούσαν να ανέχονται στη χώρα τους ως Δεσπότη έναν Έλληνα ο οποίος τελούσε τη λειτουργία σε μία γλώσσα που δεν γνώριζαν. Μετά από έκτροπα που σημειώθηκαν και με την αρωγή της Ρωσίας, η Σερβία άλλαξε τελικά την απόφαση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως που διόρισε στα Σκόπια έναν Σέρβο Δεσπότη, ο οποίος ονομάστηκε Δεσπότης Firmillan. Αλλά οι αναταραχές συνεχίζονταν και κάθε Κυριακή η χώρα συγκλονιζόταν. Οι Τούρκοι στρατιώτες που προστάτευαν άλλοτε τον Σεβασμιότατο Αμβρόσιο ενάντια στους Σέρβους έπρεπε στο εξής να προστατεύουν τον Σεβασμιότατο Firmillan από το μένος των Ελλήνων και των Βουλγάρων που στο μεταξύ είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους. (Mantegazza, σ. 155)
- Μετά από τις συγκρούσεις που διήρκησαν κάποιους μήνες και τα έκτροπα που για κάποιο διάστημα αναβίωναν κάθε Κυριακή, συχνά δίνοντας το έναυσμα για διάφορες διαμάχες μεταξύ του μαχητικού Δεσπότη Firmillan και του ελληνικού κλήρου επετεύχθη τελικά μια συμφωνία, στην οποία ο Firmillan δεν μπόρεσε να αντισταθεί γιατί η Εκκλησία ήταν στη δικαιοδοσία του Ελληνικού Πατριαρχείου. Μία Κυριακή λειτουργούσε ο Έλληνας παπάς στα ελληνικά και μία Κυριακή ο Σέρβος Δεσπότης στα σέρβικα. Ωστόσο, προέκυψαν εκ νέου προβλήματα. (Mantegazza, σ. 156)
-
- «Ε Ένα τρένο της Τουρκίας μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ειδικά όταν κάνει στάση και όλοι οι ταξιδευτές βγάζουν από τα παράθυρα το κεφάλι καλυμμένο με το φέσι. Το δικό μου ήταν το μοναδικό καπέλο σε όλο το τρένο. Δεν υπήρχαν άλλοι Ευρωπαίοι στο «Ευρωπαϊκό βαγόνι». Ονομάστηκε έτσι το βαγόνι που ερχόταν απευθείας από το Πετς στη Θεσσαλονίκη, στο οποίο δεν επιβιβάζονταν ποτέ Τούρκοι ταξιδευτές. Στην επόμενη στάση συναντήσαμε ένα πλήθος ζητιάνων, που περίμεναν το πέρασμα του τρένου για να ζητήσουν ελεημοσύνη. (Mantegazza, σ. 151)
-
- Επαναστατικό Κομιτάτο: Όλη η Μακεδονία διαιρέθηκε σε διοικητικές περιφέρειες οι οποίες ήταν υποδιηρεμένες σε χωριά. Στο καθένα από αυτά τα χωριά το Επαναστατικό Κομιτάτο εκπροσωπήθηκε από πέντε, έξι μέχρι και δέκα άτομα που ονομάζονταν «οι πιστοί». Αυτοί ζούσαν ήσυχα ανάμεσα στον πληθυσμό, προσποιούμενοι τους νομοταγείς υπηκόους ή είχαν μία άλλη απασχόληση, τους περιέβαλλαν με βαθύ σεβασμό και ζούσαν με απόλυτη πειθαρχία. (Mantegazza, σ. 133)
-
- Τρόπος μετακίνησης στη Βουλγαρία: Αλλά όποιος θέλει να επισκεφτεί τη Βουλγαρία, πρέπει να καταφύγει στο παλαιό σύστημα να νοικιάσει, δηλαδή μία άμαξα με τέσσερα άλογα -όχι ζεύγη, αλλά το ένα μπροστά από το άλλο,τα οποία παρόλο που ήταν πολύ αδύναμα μπορούσαν να διανύσουν πάνω από ογδόντα χιλιόμετρα την ημέρα. Κάποια στιγμή ένα από τα άλογα της δικής μας άμαξας πέθανε στο δρόμο, μα αυτό δεν υπήρξε πρόβλημα και δεν απασχόλησε πολύ τον αμαξά. Επέστρεψε με τα άλλα τρία. Με το σύστημα αυτό το οποίο δεν ήταν πολύ ακριβό, είχε μία άμαξα με τέσσερα άλογα που κόστιζε εικοσιπέντε με τριάντα λίρες την ημέρα.(Mantegazza,σ. 128)
-
- Σιδηροδρομική γραμμή Νίσσα-Σόφια-Φιλιππούπολη: Η σιδηροδρομική γραμμή πήγαινε από τη Νίσσα στη Σόφια και στη Φιλιππούπολη, όπως και το Orient Express που πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη. Περνούσε από σταθμούς του Τύρνοβο, του Ρουτσούκ, του Κουστεντίλ. (Mantegazza, σ. 128)