Category: Θέματα
-
- Στα Σκόπια ο Αυτοκράτορας Δουσάν την ίδια μέρα με τη στέψη του ως αυτοκράτορας, ανακήρυξε επίσημα την ανεξαρτησία της σερβικής Εκκλησίας και την ίδρυση του Πατριαρχείου Σερβίας, το οποίο είχε ως πρώτο τιτλούχο τον Άγιο Σάββα, απόγονο του ιδρυτή της δυναστείας των Νεμάνια. Με την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Πατριαρχείου και τη μεγάλη επισημότητα που ο Σέρβος Αυτοκράτορας ήθελε να δώσει στην τελετή της ανακήρυξης, αποφάσισε να προβεί σε μια ακόμη πολιτική πράξη. Σκόπευε να ενώσει κάτω από το στέμμα των Νεμάνια όλη σχεδόν τη βαλκανική χερσόνησο και ήθελε στην τελετή, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος του Ιπεκίου και ο Σέρβος Πατριάρχης θα τον στεφάνωναν στο κεφάλι με την κορώνα, να έβλεπε ανάμεσα στους επίσημους προσκεκλημένους τον Βούλγαρο Πατριάρχη του Τυρνόβου, όλους τους Έλληνες δεσπότες των περιοχών που υπέταξε, τους μοναχούς του Άθω, όλες τις θρησκευτικές Αρχές της χερσονήσου που υπάγονταν στη δικαιοδοσία της Κωνσταντινούπολης αλλά και όσους δεν υπάγονταν σε αυτήν. (Mantegazza, σ. 153)
- Στα τέλη του 1896 και στις αρχές του 1897 ο Σεβασμιότατος Αμβρόσιος, ενθρονίστηκε ως Μητροπολίτης Σκοπίων (δηλαδή του βιλαετίου του Κοσσόβου) από το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης αλλά αναγκάστηκε να πάει με τη συνοδεία Τούρκων στρατιωτών στην εκκλησία για να τελέσει τη λειτουργία των Χριστουγέννων. Οι Σέρβοι δεν μπορούσαν να ανέχονται στη χώρα τους ως Δεσπότη έναν Έλληνα ο οποίος τελούσε τη λειτουργία σε μία γλώσσα που δεν γνώριζαν. Μετά από έκτροπα που σημειώθηκαν και με την αρωγή της Ρωσίας, η Σερβία άλλαξε τελικά την απόφαση του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως που διόρισε στα Σκόπια έναν Σέρβο Δεσπότη, ο οποίος ονομάστηκε Δεσπότης Firmillan. Αλλά οι αναταραχές συνεχίζονταν και κάθε Κυριακή η χώρα συγκλονιζόταν. Οι Τούρκοι στρατιώτες που προστάτευαν άλλοτε τον Σεβασμιότατο Αμβρόσιο ενάντια στους Σέρβους έπρεπε στο εξής να προστατεύουν τον Σεβασμιότατο Firmillan από το μένος των Ελλήνων και των Βουλγάρων που στο μεταξύ είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους. (Mantegazza, σ. 155)
- Μετά από τις συγκρούσεις που διήρκησαν κάποιους μήνες και τα έκτροπα που για κάποιο διάστημα αναβίωναν κάθε Κυριακή, συχνά δίνοντας το έναυσμα για διάφορες διαμάχες μεταξύ του μαχητικού Δεσπότη Firmillan και του ελληνικού κλήρου επετεύχθη τελικά μια συμφωνία, στην οποία ο Firmillan δεν μπόρεσε να αντισταθεί γιατί η Εκκλησία ήταν στη δικαιοδοσία του Ελληνικού Πατριαρχείου. Μία Κυριακή λειτουργούσε ο Έλληνας παπάς στα ελληνικά και μία Κυριακή ο Σέρβος Δεσπότης στα σέρβικα. Ωστόσο, προέκυψαν εκ νέου προβλήματα. (Mantegazza, σ. 156)
-
- «Ε Ένα τρένο της Τουρκίας μας κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ειδικά όταν κάνει στάση και όλοι οι ταξιδευτές βγάζουν από τα παράθυρα το κεφάλι καλυμμένο με το φέσι. Το δικό μου ήταν το μοναδικό καπέλο σε όλο το τρένο. Δεν υπήρχαν άλλοι Ευρωπαίοι στο «Ευρωπαϊκό βαγόνι». Ονομάστηκε έτσι το βαγόνι που ερχόταν απευθείας από το Πετς στη Θεσσαλονίκη, στο οποίο δεν επιβιβάζονταν ποτέ Τούρκοι ταξιδευτές. Στην επόμενη στάση συναντήσαμε ένα πλήθος ζητιάνων, που περίμεναν το πέρασμα του τρένου για να ζητήσουν ελεημοσύνη. (Mantegazza, σ. 151)
-
- Επαναστατικό Κομιτάτο: Όλη η Μακεδονία διαιρέθηκε σε διοικητικές περιφέρειες οι οποίες ήταν υποδιηρεμένες σε χωριά. Στο καθένα από αυτά τα χωριά το Επαναστατικό Κομιτάτο εκπροσωπήθηκε από πέντε, έξι μέχρι και δέκα άτομα που ονομάζονταν «οι πιστοί». Αυτοί ζούσαν ήσυχα ανάμεσα στον πληθυσμό, προσποιούμενοι τους νομοταγείς υπηκόους ή είχαν μία άλλη απασχόληση, τους περιέβαλλαν με βαθύ σεβασμό και ζούσαν με απόλυτη πειθαρχία. (Mantegazza, σ. 133)
-
- Τρόπος μετακίνησης στη Βουλγαρία: Αλλά όποιος θέλει να επισκεφτεί τη Βουλγαρία, πρέπει να καταφύγει στο παλαιό σύστημα να νοικιάσει, δηλαδή μία άμαξα με τέσσερα άλογα -όχι ζεύγη, αλλά το ένα μπροστά από το άλλο,τα οποία παρόλο που ήταν πολύ αδύναμα μπορούσαν να διανύσουν πάνω από ογδόντα χιλιόμετρα την ημέρα. Κάποια στιγμή ένα από τα άλογα της δικής μας άμαξας πέθανε στο δρόμο, μα αυτό δεν υπήρξε πρόβλημα και δεν απασχόλησε πολύ τον αμαξά. Επέστρεψε με τα άλλα τρία. Με το σύστημα αυτό το οποίο δεν ήταν πολύ ακριβό, είχε μία άμαξα με τέσσερα άλογα που κόστιζε εικοσιπέντε με τριάντα λίρες την ημέρα.(Mantegazza,σ. 128)
-
- Σιδηροδρομική γραμμή Νίσσα-Σόφια-Φιλιππούπολη: Η σιδηροδρομική γραμμή πήγαινε από τη Νίσσα στη Σόφια και στη Φιλιππούπολη, όπως και το Orient Express που πήγαινε στην Κωνσταντινούπολη. Περνούσε από σταθμούς του Τύρνοβο, του Ρουτσούκ, του Κουστεντίλ. (Mantegazza, σ. 128)
-
- Σιδηροδρομική γραμμή Σκοπίων: Ο σιδηρόδρομος από τη Μιτροβίτσα επανενώνεται στα Σκόπια με τη γραμμή που αποσυνδέεται από τη Νίσσα και έχοντας πάντα στα δεξιά του το Βαρδάρη ποταμό φτάνει στη Θεσσαλονίκη.Η εκμετάλλευση του σιδηροδρόμου ανήκει σε μια Αυστριακή εταιρεία, όλο το προσωπικό μιλάει γερμανικά και φοράει το μπερεδάκι στο ίδιο σχήμα εκείνου που χρησιμοποιούν σε όλες σχεδόν τις αυστριακές επιχειρήσεις. (Mantegazza,σ. 85-86)
- Σιδηροδρομικό δίκτυο Σκοπίων: Όταν έρχεται κανείς από τη Σόφια, επειδή δεν υπάρχει ανταπόκριση με το τρένο που έρχεται από τη Νίσσα για τα Σκόπια και τη Θεσσαλονίκη, πρέπει να περάσει τη νύχτα στη Νίσσα για να πάρει το τρένο την επόμενη μέρα στις πέντε το πρωί. Έφτανε στα τουρκικά σύνορα γύρω στις έντεκα. Το τρένο περνούσε πρώτα από το Ριστοβάτς, την τελευταία σερβική περιοχή στα σύνορα, στη συνέχεια, ακολουθούσε την πορεία για την έξοδο από τη Σερβία. Το τρένο έκανε στάση μετά από εκατό μέτρα στα τουρκικά σύνορα. Έδινε σήμα η κόκκινη σημαία με το μισοφέγγαρο που ανέμιζε στο μικρό σταθμό του Ζιμπεκέ. Ο σταθμός φυλασσόταν από πενήντα στρατιώτες και φυσικά οι ταξιδευτές ήταν υποχρεωμένοι να κατεβαίνουν για να δείξουν τα διαβατήρια τους και να περάσουν από έλεγχο τις τεράστιες αποσκευές τους. (Mantegazza, σ. 148)
- Ταξίδι με τρένο στο δίκτυο των Σκοπίων: Δυστυχώς κάποια γράμματα που απευθύνονταν στο Χιλμί Πασά και που ήταν για μένα ένα είδος φυλακτού δεν μπόρεσαν να με υπερασπιστούν ενάντια σε χίλια δυο μικροπροβλήματα που συνοδεύουν όσους ταξιδεύουν στην Τουρκία. Δοκίμασα, με τη βοήθεια του υπεύθυνου του τελωνείου- που ευγενικά μου μετέφραζε- να πάρω ένα κομμάτι κρέας στο εστιατόριο του σταθμού, από τη στιγμή που ήταν το μόνο κατάλληλο μέρος σε όλη τη γραμμή από τη Νίσσα προς Θεσσαλονίκη. Αλλά παρ’όλη την καλή θέληση, την όρεξη που είχε αυξηθεί στις τέσσερις το πρωί και μετά από επτά ώρες ταξιδιού, δεν κατάφερα να φάω ούτε ένα κομμάτι από εκείνο το περίεργο τουρκικό πιάτο με το άρωμα τριαντάφυλλο, που προκαλούσε αηδία. Ήμουν ικανοποιημένος με ένα αξιοθρήνητο κομμάτι τυριού: όσο για το ποτό –στο Ζιμπεκέ η χρησιμότητα της πλύσης των ποτηριών είναι ακόμη άγνωστη -έπρεπε να ακουμπήσω το στόμα μου στο στόμιο από το οποίο έβλεπα να πίνει όλος εκείνος ο βρώμικος κόσμος. Με πιάνει αηδία. ‘Επρεπε να περιμένω ακόμη ένα δίωρο μέχρι τα Σκόπια.Μετά από μισή ώρα στάση, το τρένο έφυγε. Δεν άλλαξα τρένο αλλά ενώ μέχρι το Ζιμπεκέ πήγαινε με μία ικανοποιητική ταχύτητα, από τα τουρκικά σύνορα και εξής κινούνταν με μία απίστευτη βραδύτητα. (Mantegazza, σ. 150)
-
- Όρια Σερβίας: Υπάρχει, όπως πολύ σωστά παρατηρεί ο Loiseau στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του, μία εθνική Σερβία που απλώνεται μεταξύ της Ουγγαρίας του Νότου, της Σλαβονίας, της Βοσνίας, της Δαλματίας, του Μαυροβουνίου και της Μακεδονίας και όλοι εκείνοι που υπήχθησαν σε αυτή θεωρήθηκαν συμμετέχοντες στη διάσημη κληρονομιά της μεγάλης Αυτοκρατορίας του Δουσάν. (Mantegazza,σ. 81-82)
-
- Σαντζάκι του Νόβι-Παζάρ: Όσον αφορά το σαντζάκι του Νόβι-Παζάρ, αρκεί να ρίξει κανείς μία ματιά σε ένα γεωγραφικό χάρτη για να δει πως με εκείνη τη σφήνα τοποθετημένη ανάμεσα στο Μαυροβούνιο και τη Σερβία εμποδίζεται η επανένωση και η επαφή μεταξύ δύο χωρών, η οποία αφήνει ανοιχτό το δρόμο για τη Θεσσαλονίκη. (Mantegazza,σ. 77)
-
- Παλαιά Σερβία: Η ονομασία της Παλαιάς Σερβίας αντιστοιχούσε σαν τοποθεσία με το βιλαέτι του Κοσσόβου σύμφωνα με την τουρκική διοικητική διαίρεση. Το σαντζάκι των Σκοπίων αποτελούσε κομμάτι της Μακεδονίας. Πριν τη δημιουργία του Πριγκιπάτου δεν υπήρχε παρά μόνο μία Σερβία, η οποία εκτεινόταν από το Σάβο και το Δούναβη έως σχεδόν το Αιγαίο –εκεί δηλαδή όπου συναντά τον ελληνικό πληθυσμό των ακτών. (Mantegazza,σ. 57)
-
- Σερβική προπαγάνδα: Οι Σέρβοι πλήττονταν και ήταν πικραμένοι και αφημένοι σε ψεύτικες επιδιώξεις με ελπίδα για βοήθεια που δεν είδαν ποτέ.Η δράση της σερβικής προπαγάνδας στη Μακεδονία είχε παραλύσει.Διότι είχαν καταλάβει ότι δεδομένων των συνθηκών έπρεπε να παραιτηθούν των νόμιμων επιδιώξεών τους. (Mantegazza, σ. 46)
- Για τη σερβική προπαγάνδα τα Σκόπια ήταν μια πολύ σημαντική πόλη. Για το λόγο αυτό συνδέεται σιδηροδρομικώς με τη Νίσσα και σε τρεις ώρες με τα σύνορα του βασιλείου και διαμέσου της γραμμής που πηγαίνει μέχρι τη Μιτροβίτσα, έχει εύκολη και καθημερινή επικοινωνία και με τους πληθυσμούς της Παλαιάς Σερβίας. (Mantegazza, σ. 157)