Category: Πρόσωπα-Mantegazza

  • Ιγνάτιεφ

    • Ιγνάτιεφ: Οι Μεγάλες Δυνάμεις στο Συνέδριο του Βερολίνου μείωσαν στο μισό περίπου την έκταση της τότε Μεγάλης Βουλγαρίας, ευνοώντας τον Πρέσβη Ιγνάτιεφ. Η Μεγάλη Βουλγαρία είχε δημιουργηθεί από τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και περιλάμβανε όλη τη Μακεδονία συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης. Ο πληθυσμός της Μακεδονίας, αν δεν είχε γίνει ειδική πρόβλεψη για την προστασία και ασφάλειά του θα έπρεπε να ζει στην καταπίεση και την καταδυνάστευση, ίσως ακόμη μεγαλύτερης διάρκειας από πρώτα, με τον χαρακτήρα της αντεκδίκησης και των αντιποίνων. Μα ήταν ειρωνικός ο τρόπος με τον οποίον διαψεύστηκε με μία διόρθωση το άρθρο 23 της Συνθήκης. (Mantegazza, σ. 17)
    • Ιγνάτιεφ, Ρώσος στρατηγός: Ο Στρατηγός Ιγνάτιεφ ήταν ο Ρώσος πληρεξούσιος που ήταν παρών στην υπογραφή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου με την οποία είχε δημιουργηθεί εκείνη η μεγάλη Βουλγαρία, όνειρο των Βουλγάρων πατριωτών στην οποία εντάχθηκε πέρα από την Ανατολική Ρωμυλία και η Μακεδονία. «Εκείνη είναι η Συνθήκη μας», έλεγαν οι Βούλγαροι. Στις γιορτές που ακολούθησαν και από τις δηλώσεις των Ρώσων απεσταλμένων, οι Βούλγαροι θεώρησαν πως ενθαρρύνονται οι επιδιώξεις τους για τη Μακεδονία. (Mantegazza, σ. 122)
    • Ο Στρατηγός Ιγνάτιεφ ήταν ο Ρώσος πληρεξούσιος που ήταν παρών στην υπογραφή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου με την οποία είχε δημιουργηθεί εκείνη η μεγάλη Βουλγαρία-όνειρο των Βουλγάρων πατριωτών-στην οποία εντάχθηκε πέρα από την Ανατολική Ρωμυλία και η Μακεδονία. «Εκείνη είναι η Συνθήκη μας», έλεγαν οι Βούλγαροι. Στις γιορτές που ακολούθησαν και παρατηρώντας τον τρόπο που μιλούσαν οι Ρώσοι απεσταλμένοι, οι Βούλγαροι έβλεπαν μία ενθάρρυνση ως προς τις επιδιώξεις τους για τη Μακεδονία. (Mantegazza, σ. 122)

  • Φραγκίσκος Ιωσήφ

    • Φραγκίσκος Ιωσήφ, αυτοκράτορας: Ένα μεγάλο μέρος των Τούρκων που έμεναν στις επαρχίες της Αυτοκρατορίας, μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου πέρασαν στα χριστιανικά κράτη, μετανάστευσαν αφού για τους Τούρκους –ή τουλάχιστον για το μεγαλύτερο μέρος τους- ήταν ανυπόφορη η ζωή εκεί όπου δεν μπορούσαν να θεωρούνται πλέον κύριοι και άρχοντες εφόσον όλοι είχαν τα ίδια δικαιώματα. Μετανάστευσαν σε μεγάλους αριθμούς και από τη Βοσνία παρόλο που ο Καλλάι που διαχειριζόταν την εξουσία στο όνομα του αυτοκράτορα Φραγκίσκου Ιωσήφ προσπαθούσε να τους κρατήσει με ψεύτικες υποσχέσεις. Ο μουσουλμανικός πληθυσμός έφτανε στη Μακεδονία αγανακτισμένος με την κατάσταση του. Ανεξάρτητα από αυτό, μόνο το γεγονός της αύξησης του αριθμού τους, έκανε τις καταχρήσεις της δύναμης και της εξουσίας και τον εξαναγκασμό και τη βία πιο ανυπόφορα και από εκείνη την περίοδο πριν τον πόλεμο. (Mantegazza,σ. 12)

  • Πρίγκηπας Φερδινάνδος

    • Πρίγκηπας Φερδινάνδος:Το βουλγαρικό Εξαρχάτο στην Κωνσταντινούπολη ήταν το Εξαρχάτο των Βουλγάρων –ανεξάρτητα αν ήταν υπήκοοι ή όχι του Πρίγκηπα Φερδινάνδου – ο οποίος ενστερνίστηκε τις ιδέες και τα ιδανικά των Βούλγαρων εθνικιστών και αποτέλεσε ασπίδα προστασίας και υποστήριξης της βουλγαρικής προπαγάνδας στη Μακεδονία. (Mantegazza, σ.11)
    • Πρίγκηπας Φερδινάνδος: Η Ρωσία υπήρξε η μόνη δύναμη που ήθελε να βοηθήσει τους Μακεδόνες τουλάχιστον ηθικά, στηρίζοντας τη στάση και τις απαιτήσεις τους στην Κωνσταντινούπολη. Δεν αποδέχτηκαν την προσάρτηση που έγινε χωρίς τη συγκατάθεσή τους. Ήταν αντίθετοι στο σημείο που επηρεάζονταν οι σχέσεις μεταξύ τσάρου και Πρίγκηπα του Battemberg και ως εκ τούτου οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Πριγκιπάτου. Ο Πρίγκηπας Φερδινάνδος ακολούθησε τα βήματα του προκατόχου του. Αυτός είχε πάντα την προσοχή στραμμένη στη Μακεδονία και τα συναισθήματά του ήταν κοινά με τις επιδιώξεις των Βούλγαρων εθνικιστών. Μα ήταν η συνεχιζόμενη εχθρότητα της Ρωσίας, που ανάγκασε τη Βουλγαρία να ριχτεί στην «αγκαλιά» της Τριπλής Συμμαχίας. Η Βουλγαρία ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτική. Η πολιτική του Σταμπουλώφ, ήταν ενάντια στην επαναστατική πολιτική. Λαχταρούσε αντίθετα, περισσότερο τη συμμαχία με τις Κεντρικές Δυνάμεις και τη συνεννόηση με την Υψηλή Πύλη. Και ήταν πεπεισμένος, ότι ο μακεδονικός πληθυσμός είχε περισσότερα να κερδίσει από μία συμφωνία με την Κωνσταντινούπολη παρά από μία επαναστατική πολιτική.Η διοίκηση πεπεισμένη για την ορθότητα των πεποιθήσεων του Σταμπουλώφ πολέμησε χωρίς οίκτο αλλά και χωρίς μέτρο τους επαναστάτες Μακεδόνες οι οποίοι όπως είναι γνωστό διέπρατταν δολοφονίες κάτω από τις εντολές των Μακεδονικών Κομιτάτων, οι οποίες όξυναν τα πνεύματα και δίχαζαν το λαό. Από το θάνατο του Σταμπουλώφ και μετά, με την κυβέρνηση Στοΐλωφ, η μακεδονική προπαγάνδα σημείωσε μία τεράστια πρόοδο ενθαρρυμένη και ενισχυμένη ηθικά και υλικά από την Κυβέρνηση. (Mantegazza, σ. 26-27)

  • Βικουτίν

    • Βικούτιν: Οι Σέρβοι βασιλείς στο τέλος του 13ου αι. και στις αρχές του 14ου αι. θα ανακαταλάβουν ένα σημαντικό κομμάτι της Μακεδονίας, υπερασπίζοντας το νικηφόρα ενάντια στους Βουλγάρους που είχαν προσπαθήσει να το ανακαταλάβουν. Μέχρι που ο Δουσάν, ο μεγάλος Σέρβος κατακτητής, μαζί με άλλες χώρες, θα γίνει κύριος και ολόκληρης της Μακεδονίας. Η αντιδικία, όπως φαίνεται, μεταξύ Σέρβων και Βουλγάρων για την κυριαρχία της Μακεδονίας δεν ξεκίνησε ξαφνικά. Από το θάνατο του Στέφανου Δουσάν, η Σερβική Αυτοκρατορία χωρίστηκε σε διάφορες επαρχίες και ανεξάρτητα βασίλεια. Τη Μακεδονία κατείχε ο βασιλιάς Βικούτιν, ο οποίος θα κατάφερνε πολύ σύντομα να αντισταθεί στους Τούρκους κατακτητές, οι οποίοι όλο και περισσότερο ισχυροποιούνταν. Το 1371 μία μεγάλη μάχη έλαβε χώρα μεταξύ του Μακεδόνα βασιλιά και των Τούρκων στις ακτές του Μαρίτσα –ο ιστορικός ποταμός των Βουλγάρων- και από εκείνη τη στιγμή ο Σέρβος βασιλιάς της Μακεδονίας έγινε σχεδόν υποτελής του Σουλτάνου. Ένα χρόνο μετά, όταν οι Σέρβοι από το βόρειο τμήμα καταπολέμησαν γενναία τις οθωμανικές ορδές, ο Μάρκο, γιος του Βικούτιν , του οποίου ο ηρωϊσμός εξυμνείται ακόμα στα τραγούδια του λαού, νίκησε στην αξιομνημόνευτη μάχη του Κοσσόβου. (Mantegazza,σ. 6)

  • Συμεών

    • Συμεών: Οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι θα καταλάμβαναν οι πρώτοι το δυτικό μέρος της χερσονήσου και οι δεύτεροι το πιο ανατολικό μέρος, παραμένοντας όμως κάτω από την κυριαρχία της Ανατολικής Αυτοκρατορίας, μέχρι τον 9ο αι. Μέχρις ότου δηλαδή οι Βούλγαροι θα ήταν κάτω από τον Μπόρις και αργότερα κάτω από τη βασιλεία του γιου του, Συμεών. Το κράτος πήρε το όνομά του από τον τσάρο. Στόχος ήταν τα σύνορα της Αυτοκρατορίας να επεκταθούν μέχρι την Αδριατική. Με το θάνατο του Συμεών εξαφανίζεται η Βουλγαρική Αυτοκρατορία. Οι διάδοχοί του δεν μπόρεσαν να την κρατήσουν ενωμένη και να την υπερασπιστούν ενάντια στους Βυζαντινούς, οι οποίοι την κυρίευσαν. Η κυριαρχία τους θα διατηρηθεί για δύο αιώνες. Το επαναστατικό πνεύμα- σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς- γεννήθηκε στο Τύρνοβο, σύμφωνα με άλλους στα περίχωρα των Σκοπίων. Εξεγέρθηκαν οι Γραικοί και οι πληθυσμοί της Μακεδονίας και της Αλβανίας και ίδρυσαν μία Μακεδονική Αυτοκρατορία. Η Αυτοκρατορία αυτή ήταν εφήμερη καθώς δεν διήρκησε πάνω από τριάντα χρόνια. Αν επιβίωνε θα ήταν μία Μακεδονία ανθηρή και ακμάζουσα. (Mantegazza,σ. 5)

  • Μπόρις

    • Μπόρις: Οι Σέρβοι και οι Βούλγαροι θα καταλάμβαναν οι πρώτοι το δυτικό μέρος της χερσονήσου και οι δεύτεροι το πιο ανατολικό μέρος, παραμένοντας όμως κάτω από την κυριαρχία της Ανατολικής Αυτοκρατορίας, μέχρι τον 9ο αι. Μέχρις ότου δηλαδή οι Βούλγαροι θα ήταν κάτω από τον Μπόρις και αργότερα κάτω από τη βασιλεία του γιου του, Συμεών. Το κράτος πήρε το όνομά του από τον τσάρο. Στόχος ήταν τα σύνορα της Αυτοκρατορίας να επεκταθούν μέχρι την Αδριατική. Με το θάνατο του Συμεών εξαφανίζεται η Βουλγαρική Αυτοκρατορία. Οι διάδοχοί του δεν μπόρεσαν να την κρατήσουν ενωμένη και να την υπερασπιστούν ενάντια στους Βυζαντινούς, οι οποίοι την κυρίευσαν. Η κυριαρχία τους θα διατηρηθεί για δύο αιώνες. (Mantegazza,σ. 5)

  • Στέφανος Ντουσάν (Stephen Dushan)

    • Σέρβος Βασιλιάς όπου κάτω από τη λαμπρή μα σύντομη βασιλεία του (1336-1356) οι Σέρβοι είχαν φτάσει στο υψηλότερο σημείο δόξας και δύναμης από οποιαδήποτε άλλη περίοδο πριν ή μετά, και κυριάρχησαν για λίγο στο μεγαλύτερο μέρος της Βαλκανικής χερσονήσου. Μία άλλη ονομασία που του έχει δοθεί είναι εκείνη του “Στραγγαλιστή”.(Abbot,σ.131)
    • Στέφανος Δουσάν: Οι Σέρβοι βασιλείς στο τέλος του 13ου αι. και στις αρχές του 14ου αι. θα ανακαταλάβουν ένα σημαντικό κομμάτι της Μακεδονίας, υπερασπίζοντας το νικηφόρα ενάντια στους Βουλγάρους που είχαν προσπαθήσει να το ανακαταλάβουν. Μέχρι που ο Δουσάν, ο μεγάλος Σέρβος κατακτητής, μαζί με άλλες χώρες, θα γίνει κύριος και ολόκληρης της Μακεδονίας. Η αντιδικία, όπως φαίνεται, μεταξύ Σέρβων και Βουλγάρων για την κυριαρχία της Μακεδονίας δεν ξεκίνησε ξαφνικά. Από το θάνατο του Στέφανου Δουσάν, η Σερβική Αυτοκρατορία χωρίστηκε σε διάφορες επαρχίες και ανεξάρτητα βασίλεια. Τη Μακεδονία κατείχε ο βασιλιάς Βικούτιν, ο οποίος θα κατάφερνε πολύ σύντομα να αντισταθεί στους Τούρκους κατακτητές, οι οποίοι όλο και περισσότερο ισχυροποιούνταν. Το 1371 μία μεγάλη μάχη έλαβε χώρα μεταξύ του Μακεδόνα βασιλιά και των Τούρκων στις ακτές του Μαρίτσα –ο ιστορικός ποταμός των Βουλγάρων- και από εκείνη τη στιγμή ο Σέρβος βασιλιάς της Μακεδονίας έγινε σχεδόν υποτελής του Σουλτάνου. Ένα χρόνο μετά, όταν οι Σέρβοι από το βόρειο τμήμα καταπολέμησαν γενναία τις οθωμανικές ορδές, ο Μάρκο, γιος του Βικούτιν , του οποίου ο ηρωϊσμός εξυμνείται ακόμα στα τραγούδια του λαού, νίκησε στην αξιομνημόνευτη μάχη του Κοσσόβου. (Mantegazza,σ. 6)

  • Χιλμί Πασά

    • Ο Χιλμί Πασά ήταν ο γενικός επιθεωρητής Μακεδονίας.Ήταν από τους πιο ξεχωριστούς και αξιόλογους ανθρώπους. Έστεκε ανάμεσα στην Τουρκία και την Ευρώπη με στόχο την καλή σχέση της χώρας του με τις Ευρωπαϊκές Δυνάμεις με όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες για την Τουρκία. Ως πρώτο του μέλημα είχε τα συμφέροντα της Τουρκίας και επιθυμούσε να λυθεί το Μακεδονικό πρόβλημα αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβανόταν και τη ματαιότητα του εγχειρήματος που του είχε αναθέσει ο Σουλτάνος.
      Ο Χιλμί Πασά είναι ψηλός και λεπτός αλλά έχει μια πυρετώδη ζωντάνια και είναι εξαιρετικά εργατικός. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ωχρός αν δεν ήταν τα μάτια του-μεγάλα, διαπεραστικά και διερευνητικά-γεμάτα φωτιά. Τα μάτια του ελκύουν και καθηλώνουν. Βρίσκεται στη δουλειά του από τα χαράματα, συνεργάζεται με τους γραμματείς, υπαγορεύει επιστολές,δέχεται απεσταλμένους ,καπνίζει ασταμάτητα,πίνει συνεχώς καφέ, δεν ασκείται ποτέ και εργάζεται ως τα μεσάνυχτα.Είναι ένας νευρικός άνθρωπος.Την ώρα που μιλά τα μακριά του δάχτυλα συσπώνται σχεδόν σπασμωδικά. Μιλά γρήγορα αλλά ποτέ δογματικά,πάντοτε με την επίκληση στην ευφυΐα του συνομιλητή του,ως σε λογικό άνθρωπο,ότι η δική του άποψη είναι η σωστή άποψη.Αν τον δει κανείς χωρίς φέσι θα φανταστεί ότι είναι Εβραίος,Τα χαρακτηριστικά του έχουν σημιτική χροιά. Έχει εβραϊκή μύτη αλλά είναι πράγματι Άραβας.Παλαιότερα,υπήρξε κυβερνήτης της Υεμένης όπου διοικούσε με σιδερένια πυγμή.Τώρα διοικεί τη Μακεδονία με αξιοθαύμαστη ικανότητα.Παρόλο που βρίσκεται πάντοτε υπό το άγρυπνο βλέμμα των ξένων αντιπροσώπων δεν του λείπει ποτέ η ευγένεια ενώ παράλληλα διαφυλάσσει τα συμφέροντα του Σουλτάνου.Ο Χιλμί Πασά για τρία χρόνια υπήρξε ο Αντιβασιλέας της Μακεδονίας.Με όλα τα αντικρουόμενα στοιχεία,ξέρει καλύτερα από τον καθένα πόσο μάταιες είναι οι προσπάθειες να εξασφαλίσει το ο,τιδήποτε ,ώστε να διατηρηθεί η ηρεμία.Ο ίδιος θα είχε παραιτηθεί από τη θέση του και όλες αυτές τις βασανιστικές περιπλοκές, αν δεν τον είχε διατάξει ο Σουλτάνος να παραμείνει στη θέση του.
      (Frazer,σ. 197-198)
    • Χιλμί Πασά: Αφού περάσαμε κάποιες μέρες στο Βελιγράδι και τη Σόφια φροντίσαμε να πάμε στη Μακεδονία και να κάνουμε την πρώτη στάση στα Σκόπια, που είναι η έδρα της πολιτικής διοίκησης της Μακεδονίας, όπου ο Χιλμί Πασά, ο Γενικός Επιθεωρητής για την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, διορίστηκε από την Πύλη-ως αποτέλεσμα των αυστρο-ρωσικών συμφωνιών- Γενικός Διοικητής. Από γεωπολιτική άποψη, ήταν πάντα πολύ σημαντική πόλη λόγω της κεντρικής θέσης της γιατί από τα Σκόπια περνούσαν οι δρόμοι που πήγαιναν στην Αλβανία, εκείνοι που οδηγούσαν στην Παλαιά Σερβία, στη Μιτροβίτσα και από την Ανατολική Μακεδονία στην Κωνσταντινούπολη. (Mantegazza, σ. 147-148)
    • Ο Χιλμί Πασά είναι ένας άντρας γύρω στα πενήντα. Είναι ψηλός, έχει γένια ψαρά και ζυγωματικά έντονα. Μάτια που κινούνται αδιάκοπα. Δίνει αμέσως την εντύπωση ενός ανθρώπου ενεργητικού και αποτελεσματικού. Όταν διορίστηκε όλοι άμεσα αναγνώρισαν ότι δεν θα μπορούσε να γίνει καλύτερη επιλογή και η άποψη των ανθρώπων που γνώριζαν καλύτερα τα πράγματα στην Ανατολή ήταν πως αν επρόκειτο να ευδοκιμήσει η προσπάθεια για μεταρρυθμίσεις στα εδάφη της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, τότε ο μόνος άνθρωπος που θα μπορούσε να τα καταφέρει ήταν ο Χιλμί πασά. Το πρώτο πράγμα που ήθελε να κάνει αμέσα –όπως μου είπε- ήταν να εκκαθαρίσει τη Χωροφυλακή και την Αστυνομία από στοιχεία ανίκανα και κακής ποιότητος. Επρόκειτο για χίλια άτομα, συμπεριλαμβανομένων πολλών ανώτερων αξιωματικών. Κάποιοι από αυτούς βγήκαν στη σύνταξη, κάποιοι απομακρύνθηκαν από το Σώμα και άλλοι αφού απομακρύνθηκαν από την Υπηρεσία οδηγήθηκαν στη δικαιοσύνη.Με αυτά τα μέτρα έδωσε χώρο στο χριστιανικό στοιχείο. Για το βιλαέτι των Σκοπίων για παράδειγμα από τους 2.824 χωροφύλακες έπρεπε να είναι 545 Χριστιανοί και 315 από αυτούς είχαν ήδη αναλάβει υπηρεσία. (Mantegazza, σ. 167)
    • Την ημέρα που έφτασα στα Σκόπια, υπήρχε στην πόλη μια ασυνήθιστη κίνηση στρατιωτών. Ήταν οι ονομαστοί «redifs» αλλά και αρκετοί μαχητές από τακτικά στρατεύματα που περνούσαν από τα Σκόπια για να φτάσουν στη Mιτρόβιτσα και την Πριζρένη από όπου έφταναν πληροφορίες γύρω από τις κινήσεις των Αλβανών- αποφασισμένων πλέον περισσότερο από ποτέ να μη δεχτούν τις μεταρρυθμίσεις. Δύο τάγματα είχαν παραταχθεί κατά μήκος της οδού που από την πόλη κατευθύνεται προς το σταθμό για να αποδώσουν φόρο τιμής στην Επιτροπή που αποτελούνταν από υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Αυτοκρατορίας, τους οποίους ο Σουλτάνος αποφάσισε να στείλει στην Αλβανία για να κάνει μία τελευταία προσπάθεια να πιέσει τους Αλβανούς. Δίχως να καταφέρει τίποτα η Επιτροπή επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, κάνοντας πρώτα μία στάση στα Σκόπια για να ενημερώσει τον Χιλμί Πασά, ώστε ύστερα από αυτήν την αποτυχία, να πάρει τα αναγκαία μέτρα για τη συμμόρφωση των Αλβανών. (Mantegazza, σ. 164-165)
    • Φτάνοντας στα Σκόπια μου φάνηκε ενδιαφέρον να κάνω μία επίσκεψη στον Χιλμί Πασά, ο οποίος είχε ενημερωθεί για την άφιξή μου και γνωρίζοντας ότι είχα μια επιστολή για τον ίδιο έστειλε αμέσως εκπρόσωπό του να με ειδοποιήσει πως θα του ήταν ευχάριστη μια επίσκεψή μου. Η συνάντηση ορίστηκε για την επαύριο το πρωί. Ο Γενικός Επιθεωρητής έστησε το γραφείο του σε ένα μικρό σπιτάκι και εάν δεν υπήρχε εκεί ο φρουρός, κανένας δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι εκεί εγκαταστάθηκε εκείνος ο αξιωματούχος που βρισκόταν πολύ κοντά στο Σουλτάνο, ο άντρας που από τις Δυνάμεις και από τον Πατισάχ έλαβε μια τέτοια δύναμη και εξουσία που δεν υπήρχε παρόμοια στην ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μπροστά στο σπίτι υπήρχε η συνηθισμένη μάζωξη ζητιάνων και επαιτών που συγκεντρώνονταν έξω από τις κατοικίες των ισχυρών, και μεταξύ άλλων, κάποιοι που είχαν πληγές ακόμη ανοιχτές και προκαλούσαν τον οίκτο των περαστικών. (Mantegazza, σ. 165)
    • Στην αυλή, μόλις μπαίνει κανείς, προκαλεί εντύπωση-όταν δεν είναι συνηθισμένος και απουσιάζει από την Ανατολή για μεγάλο διάστημα- μία παρέλαση από παπούτσια ζευγάρι ζευγάρι και αφημένα εκεί από όσους έπρεπε να ανέβουν στα γραφεία του Επιθεωρητή, όπου, ως ένδειξη σεβασμού, οι Τούρκοι μπαίνουν μόνο με ένα είδος παντόφλας, ώστε να μην προκαλούν θόρυβο. (Mantegazza, σ. 165-166)
    • Έμεινα έκπληκτος, γνωρίζοντας το μέγεθος της δουλειάς που έπρεπε να κάνει καθημερινά ο Χιλμί Πασά, κοιτάζοντάς τον καθισμένο σε ένα μικρό τραπέζι στο οποίο υπήρχε ένας φάκελος με κάρτες, ένα μικρό καλαμάρι, δύο ή τρεις πένες, το γνωστό κουτί τσιγάρων και τίποτε άλλο. Στο βάθος του θαλάμου, καθισμένοι σε έναν σοφά, μερικοί Τούρκοι αξιωματούχοι κάθονταν εκεί ακίνητοι σε ένδειξη σεβασμού. Δεν τους επιτρεπόταν να μιλήσουν αλλά όταν η Αυτού Εξοχότητα τους απηύθυνε το λόγο, τότε έπρεπε να σηκωθούν όρθιοι και πριν απαντήσουν, να κάνουν μία μεγάλη υπόκλιση και με το ένα χέρι να χαιρετήσουν καθώς το άλλο θα ακουμπούσε στα πόδια τους. Ενώ ο Χιλμί Πασά συζητούσε μαζί μου και η συζήτηση μας διήρκησε πάνω από δύο ώρες, καθώς ευγενικά θέλησε να μου εξηγήσει όλα τα σχέδιά του και την σκληρή προσπάθεια που κατέβαλλε, ώστε να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις, συχνά τον διέκοπταν αξιωματούχοι οι οποίοι έπρεπε να του αναφέρουν κάποια πληροφορία, να του παραδώσουν κάποιο τηλεγράφημα ή έγγραφο για να το υπογράψει ή -για να είμαι πιο ακριβής- να θέσει τη σφραγίδα του, που επέχει στα επίσημα έγγραφα τη θέση της υπογραφής, σε κάποια επιστολή ή διαταγή. Είναι περίεργο να βλέπει κανείς πως γράφουν στηρίζοντας στην παλάμη του χεριού τα μικρά χαρτιά μιας ειδικής κάρτας, χωρίς επικεφαλίδες και χωρίς να κρατούν αντίγραφο της αλληλογραφίας, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Όλο το αρχείο του Επιθεωρητή, ο οποίος έχει υπό την εξουσία του, μία επικράτεια τεράστια- όλη την ευρωπαϊκή Τουρκία- πιστεύω πως καταλαμβάνει το μέγιστο δύο ή τρεις καρτέλες στο τραπέζι του γραμματέα του, ο οποίος εργάζεται σε ένα μικρό θάλαμο δίπλα σε εκείνον όπου ο Επιθεωρητής δέχεται τους επισκέπτες του. (Mantegazza, σ. 166)