Category: Πρόσωπα-Leake

  • Πλευράτος

  • Ο βασιλιάς αποφάσισε οπισθοχώρηση ωθούμενος εν μέρει από την φήμη ότι οι Δάρδανοι υπό τον Πλευράτο πλησίαζαν. Έκρυψε την πρόθεση αυτή από τον εχθρό του με μια πρόταση για ανακωχή για να θάψουν τους νεκρούς και ανάβοντας φωτιές στο στρατόπεδό του την νύχτα ενώ αποσυρόταν προς τα βουνά.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 309)

  • Δημήτριος B΄ Αιτωλικός

    • Είναι ο πατέρας του Φιλίππου Ε΄. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 282)

  • Ξέρξης

    • Ο Ηρόδοτος στην περιγραφή της πορείας του στρατού του Ξέρξη από την εκβολή του Στρυμώνα στην Άκανθο, δηλώνει, ότι αφού πέρασε την Άργιλο και άφησε τον κόλπο του Ποσιδείου στα αριστερά, διάβηκε την πεδιάδα η οποία ονομάζεται Συλεύς, και μετά αφού πέρασε τα Στάγειρα έφθασε στην Άκανθο.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 168)
    • Το νεότερο όνομα αυτής της περιοχής (πεδιάδα στον όρμο της Ερισσού) είναι Πρόβλακας, προφανώς ο Ρωμαϊκός τύπος της λέξης προαύλαξ, ενώ αναφέρεται στο κανάλι μπροστά από την χερσόνησο του Άθου, η οποία διασχίζει τον ισθμό και είχε ανασκαφεί από τον Ξέρξη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 143)
    • Το κανάλι (του Ξέρξη) φαίνεται να μην έχει περισσότερο από 60 πόδια βάθος. Καθώς η ιστορία δεν κάνει καμία αναφορά για τα όσα συνέβησαν μετά τα χρόνια του Ξέρξη, τα νερά από τα τριγύρω υψώματα το έχουν γεμίσει με χώμα, με φυσικό τρόπο, με το πέρασμα των χρόνων. Θα έπρεπε ωστόσο, χωρίς περισσότερο κόπο, να ανανεωθεί: και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο στον διάπλου του Αιγαίου, ο οποίος ως επί το πλείστον καλλιεργούσε τον φόβο των Ελλήνων βαρκάρηδων εξαιτίας της ισχύος και της ακαθόριστης κατεύθυνσης των θαλάσσιων ρευμάτων γύρω από το όρος Άθως, και των θυελλωδών ανέμων και των κυμμάτων της θάλασσας, η γειτνίαση των οποίων με το βουνό είναι γεγονός κατά τη διάρκεια του μισού χρόνο, τα οποία και καθίστανται περισσότερο τρομακτικά εξαιτίας τις έλλειψης λιμένων στον Κόλπο του Ορφανού, έτσι ώστε δεν μπορούσα όσο καιρό ήμουν στην χερσόνησο, και μολονότι προσέφερα μια υψηλή τιμή, να πείσω κανένα βαρκάρη να με μεταφέρει από τη ανατολική πλευρά της χερσονήσου στη δυτική ή ακόμη από τον Ξηροπόταμο στο Βατοπέδι.Ο Ξέρξης άρα, ήταν απόλυτα δικαιολογημένος για τη τμήση αυτού του καναλιού, για την ασφάλεια που παρείχε στο στόλο του και την διευκόλυνση των εργασιών του καθώς και για τα πλεονεκτήματα του εδάφους, τα οποία φαίνεται σαφώς να θέλουν να βάλουν σε πειρασμό ένα τέτοιο εγχείρημα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 145)
    • Η περίπλους των ακρωτηρίων Άμπελος και Κάνιστρο είναι λιγότερο επικίνδυνη καθώς οι κόλποι τους προσφέρουν μερικά καλά λιμάνια.Και αποτελούσε αντικειμενικό σκοπό του Ξέρξη να συλλέγει δυνάμεις από τις ελληνικές πόλεις σε αυτούς τους κόλπους από τους οποίους περνούσε. Αν υπάρχει κάποια δυσκολία που να προκύπτει από την αφήγηση του Ηροδότου, αυτό είναι στην κατανόηση του πώς η επιχείρηση απαιτούσε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ίσο με τρία χρόνια, όταν ο βασιλιάς της Περσίας είχε ένα τόσο μεγάλο πλήθος στη διάθεση του, και μεταξύ αυτών Αιγύπτιους και Βαβυλώνιους, οι οποίοι ήταν μάλιστα και συνηθισμένοι στην κατασκευή καναλιών.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 146)
    • Ο Ξέρξης πέρασε από τις περιοχές των Πιερίων(όνομα φύλου της περιοχής).Μια από τις περιοχές αυτές ονομάζεται Φαγρής και η άλλη Περγάμη και βρίσκονται πολύ κοντά στο Παγγαίο όπου υπάρχουν μεταλλεία χρυσού και αργύρου τα οποία εκμεταλλεύονται οι Πιέριοι, οι Οδόμαντες και κυρίως οι Σάτρες. Αργότερα, πέρασε από την Παιονία, τους Δόβηρες και την περιοχή των Παιόπλων που ζούσαν στο Βορρά πάνω στο Παγγαίο κινούμενοι προς τη Δύση μέχρι το Στρυμόνα και την Ηϊώνη. Η περιοχή κοντά στο Παγγαίο ονομάζεται Φυλλίς και εκτείνεται δυτικά μέχρι τον Αγγίτη και στα νότια μέχρι το Στρυμόνα. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 25)
    • Ο Ξέρξης διασχίζοντας την περιοχή είχε στα δεξιά του το Παγγαίο και στα αριστερά του τη χώρα των Πιερίων, μέχρι την Ηϊώνη. Αφήνοντας πίσω τον Στρυμόνα, πέρασε τον Αγγίτη και κατέλυσε με τον στρατό του, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στην περιοχή βόρεια του Παγγαίου. Κατά την άποψη του Cousinery, ο δρόμος που ακολούθησε ο Ξέρξης ήταν ο πιο ενδεδειγμένος, καθώς κατόρθωσε να διασκελίσει το Παγγαίο. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 27)
    • Η πεδιάδα του Αίνου δεν είναι η πεδιάδα του Δορίσκου, όπου ο Ξέρξης επιθεώρησε το στρατό του. (Isambert, σ.10 – 11)
    • Η Πράβιστα βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά του όρους Παγγαίου και έχει πίσω της τη θάλασσα, στη συμβολή των οδών, όπου η μια βρίσκεται βόρεια και η άλλη μεσημβρινά, και περιβάλλουν το Παγγαίο όρος. Αυτές τις οδούς διήνυσε ο Ξέρξης σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ηροδότου.(Isambert, σ.22)
    • Η ίδια αυτή κωμόπολη (Ιερισσός) δείχνει την θέση της αρχαίας Ακάνθου, που ήταν αποικία των Ανδρίων και στην οποία ο Ξέρξης έμεινε πολύ καιρό κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του κατά της Ελλάδος. (Isambert, σ.52)
    • Η Πραυλίκα είναι το στενότερο μέρος του όρους Άθω, το οποίο έχει πλάτος 2 χιλιομέτρων και ανέσκαψε ο Ξέρξης για να διαβεί ο στόλος του. Ακόμη και σήμερα δε φαίνεται πως υπάρχουν από τα νότια ίχνη της ανασκαφής που δείχνουν τη γραμμή της διώρυγας.(Isambert, σ.53)

  • Μεχμέτ Αλή

    • Οι Κονιάριδες καλλιεργούν τη δική τους γη και φαίνεται πως είναι οι μοναδικοί Τούρκοι στην Ευρώπη που δεν θεωρούν αθλιότητα την αγροτική εργασία. Όπως στα Ορφανά, καταλαμβάνουν γενικώς περιφέρειες αποτελούμενες από μικρά χωριά, καθένα από τα οποία έχει τη δική του ονομασία πέρα από αυτή της περιφέρειας. Αυτοί οι άνθρωποι, μολονότι είναι όλοι οπλισμένοι, είναι ειρηνικά διακείμενοι, προσκολλημένοι στην ιδιοκτησία γης, και σπάνια αναζητούν την τύχη τους στο δικαστήριο ή υπακούουν στις εκκλήσεις της Πύλης για εξωτερικούς πολέμους. Γι’ αυτό είναι σπάνιο να μάθεις ότι κάποιος από αυτούς κατέλαβε υψηλή θέση, μολονότι ο Μεχμέτ Αλή, ο νυν Πασάς της Αιγύπτου, ο οποίος ανήκε σε μια αγροτική οικογένεια της περιοχής της Καβάλας, αποτελεί μια λαμπρή εξαίρεση. Ο θείος του, που ήταν κυβερνήτης αυτής της πόλης, έπεσε θύμα των δολοπλοκιών των εχθρών του, και ο Μεχμέτ Αλή στερηθείς της υποστήριξης του, αναγκάστηκε να αναζητήσει την τύχη του στην Αίγυπτο, επικεφαλής μιας μικρής ομάδος οπαδών του.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.174 – 175)
    • Ενώ ο Μουσά Πασάς βρισκόταν στην Αίγυπτο στάλθηκε από την Πυλη να αντικαταστήσει τον Μεχμέτ Αλή, με την πρόφαση ότι ήταν Μακεδόνας να αντικαταστήσει την διακυβέρνηση της Αιγύπτου με αυτήν της Θεσσαλονίκης.Παρόλα αυτά ο Μεχμέτ Αλή δεν ήταν τόσο εύκολο να αντικατασταθεί.Ο Μουσά Πασάς είχε στηρίξει τις ελπίδες για επιτυχία του εγχειρήματος κυρίως στη φρουρά του Μεχμέτ, οι αρχηγοί της οποίας ήταν φίλοι του, παλιότερα στην υπηρεσία του και απέδιδε την αποτυχία του στον Καπετάνιο Πασά, τον οποίο κατηγούρε ότι είχε δωροδοκηθεί από τον Μεχμέτ Αλή ώστε να καθυστερήσει την προέλαση στο Κάιρο, η οποία είχε συμφωνηθεί από τον Έλφι και άλλους τέσσερις Μαμλούκους μπέηδες, και η οποία εγκαταλείφθηκε λόγω του Νείλου. Οι ουλαμοί του Μουσά είχαν φιλονικήσει με του Μεχμέτ Αλή, αλλά με κανένα όφελος για καμιά από τις δυο πλευρές.Η Πύλη, αφού πείστηκε για την αποτυχία του σχεδίου, διέταξε τον Μουσά να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Θεσσαλονίκης και τον Καπετάνιο Πασά να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη με το στόλο του.Ο Μουσά έφτασε με το στόλο του μέχρι την Κω. Επιβεβαιώνει ότι οι δυνάμεις του Μεχμέτ υπολογίζονται σε 4000 Αλβανούς και 5000 άλλους και ότι είναι ανεπιθύμητος λόγω των επιθέσεων του και επειδή κατέστρεψε το εμπόριο και κανένα προϊόν από την Ερυθρά θάλασσα δεν μπορούσε να περάσει την έρημο, καθώς οι έμποροι φοβούνται την λεηλασία από τον Πασά του Καΐρου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.237)
    • Η Καβάλα ήταν η πατρίδα του Μεχμέτ Αλή του περιβόητου πασά της Αιγύπτου, ο οποίος έκανε και μεγάλες διακοσμήσεις σε αυτήν.(Isambert, τόμ.Ι, σ.18)
    • Αιγύπτιος που γεννήθηκε στην Καβάλα και έχτισε τον τουρκικό Μεντρεσέ. (Walker,σ. 6)

  • Ευστάθιος

    • Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης και ο Ευστάθιος είναι οι μόνοι που ασχολήθηκαν με τα γεγονότα που οδήγησαν τους Θασίους στην κατάληψη των μεταλλείων του Δάτου. Ο Διόδωρος δίνει και την ακριβή χρονολογία των γεγονότων καθώς τα τοποθετεί στην πρώτη χρονιά της εκατοστής πέμπτης Ολυμπιάδας που συμπίπτει με το πρώτο έτος της βασιλείας του Φιλίππου. Μέχρι τότε οι Σάτρες διατηρούσαν την ανεξαρτησία τους, κατείχαν τα μεταλλεία του Δάτου και μπορούσαν να κόβουν το δικό τους νόμισμα. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 101)
    • Ο Ζηνόβιος και ο Ευστάθιος από την άλλη, υποστηρίζουν πως το Δάτον ήταν αποικία της Θάσου, κάτι που είναι πολύ πιθανό καθώς οι Θάσιοι είχαν αρκετές αποικίες στην ακτή απέναντι από το νησί τους, ενώ υπήρχε κάθε λόγος να γίνει αποδεκτό ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν πατήσει στη Θράκη μέχρι την επανακατάληψη της Θάσου, η οποία δε συνέβη μέχρι το έτος 463 π.Χ.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.224-5)

  • Δίων ο Κάσσιος

    • Ο ιστορικός Δίων ο Κάσσιος περιγράφει τις στρατιωτικές κινήσεις του εμφυλίου πολέμου που διαδραματιζόταν ανάμεσα στους αντάρτες της ρωμαϊκής δημοκρατίας και της Τριανδρίας ως εξής: πριν ακόμα φθάσει ο στόλος υπό την αρχηγία του Στατίου, οι στρατηγοί Νορβανός και Δεσίδιος είχαν περικυκλώσει το Ιόνιο και είχαν προλάβει τους Βρούτο και Κάσσιο στις ακτές της Μακεδονίας. Είχαν καταλάβει όλη την περιοχή στα ανατολικά του Παγγαίου και εγκατέστησαν το στρατόπεδο τους κοντά στους Φιλίππους. Στην περιοχή υπάρχει σύμπλεγμα λόφων με το όνομα Σύμβολο, οι οποίοι χωρίζουν τη Νεάπολη από τους Φιλίππους. Καθώς ο Νορβανός και ο Δεσίδιος είχαν καταλάβει την πιο πλεονεκτική θέση της περιοχής, ο Βρούτος και ο Κάσσιος δεν τολμούσαν να επιτεθούν. Κινήθηκαν προς ένα πέρασμα πιο μακρυά προς τις Κρηνίδες ,στο Σύμβολο. Πέρασαν το Νέστο, στρατοπέδευσαν κοντά στη θάλασσα, στη χώρα των Σαπαίων. Επρόκειτο να περικυκλώσουν τις υπώρειες του Αίμου και να επιτεθούν στο Νορβανό και το Δεσίδιο στα ανατολικά του Παγγαίου. Ο Νορβανός άφησε ένα τμήμα του στρατού με το Δεσίδιο να φυλάσσει το πέρασμα των Κορπιλλών ,κοντά στα Άβδηρα. Ο βασιλιάς Ράσκος, αδελφός του βασιλιά της Θράκης Ρασκούπορη πήρε το μέρος της τριανδρίας ενώ ο Ρασκούπορης πήρε το μέρος των δημοκρατικών δυνάμεων. Συμμετείχαν και οι δυο στις μάχες που διεξήχθησαν ενώ ο Ρασκούπορης βοήθησε τους συμμάχους του δείχνοντας τους περάσματα της περιοχής για να περικυκλώσουν τον εχθρό. Νικητής της μάχης αναδείχτηκε ο Νορβανός. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 28-30)
    • Ο Δίων ο Κάσσιος προσθέτει ότι οι Φίλιπποι βρίσκονται κοντά στο Παγγαίο και στο Σύμβολο,ενώ το Σύμβολο που βρίσκεται ανάμεσα στους Φιλίππους και στη Νεάπολη, πήρε το όνομά του επειδή συνέδεε το Παγγαίο με άλλο όρος μέσω εντεινόμενης ενδοχώρας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 217)
    • Ο Δίων ο Κάσσιος επίσης, παρόλο που ήταν σωστά πληροφορημένος κάνει μια παρατήρηση λίγο ανακριβή.Ισχυρίστηκε ότι ενώ ο Νορβάνος και ο Σάξας σκόπευαν να ακολουθήσουν την συντομότερη πορεία προς τα όρη των Σαπαίων, οι εχθροί ;όμως τούς περικύκλωσαν στις Κρηνίδες και έφτασαν στους Φιλίππους καθώς τότε οι Κρηνίδες και οι Φίλιπποι δεν ήταν το ίδιο μέρος όπως μας βεβαιώνει ο Αππιανός και άλλες πηγές.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.223)

  • Μπέης Γιουσούφ

    • Εκεί όπου τελειώνει ο βάλτος των Γιαννιτσών και αρχίζει μια εύφορη περιοχή ανάμεσα στο Βαρδάρη και το Λουδία συναντούμε το χωριό Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό. Στο χωριό αυτό ο ταξιδιώτης μπορεί να βρει χάνια και να προμηθευτεί τρόφιμα για το δρόμο. Η περιοχή ανήκει στο Μεγάλο Γιουσούφ μπέη.(Cousinery, τομ.Ι, σ. 98)
    • Ο Γιουσούφ μπέης, σε αντίθεση με τον πατέρα του, αγαπούσε τον υπερβολικό πλούτο και την τρυφή και το γεγονός αυτό συντέλεσε στην αποδυνάμωσή του. Ο Σουλτάνος διέταξε κατ’αρχήν το μπέη να διατηρεί λιγότερο στρατό από αυτόν που διατηρούσε ο Ισμαήλ και τον έθεσε υπό την εποπτεία ενός σεβάσμιου επιτηρητή από τη Θεσσαλονίκη, ο οποίος τελικά κατέληξε να γίνει ο «κηδεμών» του Γιουσούφ. Ο Γιουσούφ πήρε το αξίωμα του Πασά και μεταφέρθηκε στην Ασία με το σώμα των πιστών του Αλβανών. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε στην άμυνα της Βάρνας. Ωστόσο, η απουσία του μπέη και οι εξεγέρσεις των Ελλήνων οδήγησαν στην παρακμή την άλλοτε ανθηρή οικονομία της περιοχής. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 153-154)
    • Ο Γιουσούφ μπέης, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος που βρίσκεται κοντά στην Όλυνθο, ασχολήθηκε με την επισκευή του τοίχου του αγροκτήματος. Διάφοροι αξιωματούχοι που αποστέλλονταν από τον ίδιο διαχειρίζονταν την ιδιοκτησία του αυτή. Ο Γιουσούφ μπέης ασκούσε την εξουσία του βοεβόδα στο χωριό του Αγίου Μάμα, μέσω ενός ανώτερου αξιωματούχου που τον εκπροσωπούσε στην περιοχή. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 161)
    • Ο Μπέης έχει τέσσερις γιους, από τους οποίους ο μεγαλύτερος, ο Γιουσούφ , διεκπεραιώνει όλες τις τρέχουσες συναλλαγές της κυβέρνησης( αυτός είναι ο ίδιος ο Γιουσούφ Πασά, ο οποίος διακρίθηκε κατά την Ελληνική Επανάσταση, ως κυβερνήτης της Ναυπάκτου, και αργότερα παρέδωσε τη Βάρνα, το 1818, στους Ρώσους), ενώ ο πατέρας του απολαμβάνει μια σχετικά νωθρή συνταξιοδότηση στο τσιφλίκι Αντά.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 203)

  • Βασιλιάς Αρχέλαος Α΄

    • Οι Βούλγαροι ονόμασαν την πόλη Βοδενά λόγω των πλουσίων υδάτων της περιοχής. Ο Κάρανος ονόμασε την πόλη Αιγές από ένα κοπάδι εριφίων που μπήκε μια μέρα στην πόλη. Από τότε και μέχρι το βασιλιά Αρχέλαο Α’ στα νομίσματα της πόλης απεικονιζόταν η αίγα, ζώο το οποίο είναι αφιερωμένο στο Δία. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 75)
    • Σύμφωνα με τον Διόδωρο η Πύδνα, αρχικά, βρισκόταν στην ακτογραμμή αλλά ο Αρχέλαος, ο βασιλιάς της Μακεδονίας, αφού την κατέλαβε το 411 π.Χ., την μετέφερε σε μια απόσταση 20 σταδίων από την ακτή (Diodor. l.13, c. 49). (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 433)
    • Ο Αρχέλαος, προοδευτικός βασιλιάς της Μακεδονίας, διοργάνωσε τους δημόσιους αγώνες, γνωστούς σε πανελλήνια βάση ως Ολύμπια. Τα Ολύμπια γιορτάζονταν στο ναό του Ολυμπίου Διός στο Δίον.(Thucyd. 1.2, c 100). (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 410-411)
    • Επί των ημερών του Αρχελάου στασίασαν οι κάτοικοι της πόλης (Πύδνα) προσπαθώντας να αποτινάξουν τον μακεδονικό ζυγό, αλλά όταν τους πολιόρκησε, βοηθούμενος από τον αθηναϊκό στόλο υποτάχθηκαν. (Isambert,σ.70)
    • Η πόλη (Μαλαθρία το αρχαίο Δίον) μνημονεύεται από τον Θουκυδίδη στα χρόνια του βασιλιά Περδίκα, κυρίως όμως θεμελιωτής αυτής θεωρούνταν ο διάδοχός του Αρχέλαος, ο οποίος τη διακόσμησε με δημόσια οικοδομήματα και καθιέρωσε εκεί τη δημόσια τέλεση της γιορτής των Ολυμπίων προς τιμή του Δία και των Μουσών.
      (Isambert, σ.77 – 78)

  • Μελέτιος

    • Ο Μελέτιος, Έλληνας γεωγράφος,-σύγχρονος του Cousinery- αναφέρει πως υπάρχει μια περιοχή που λέγεται «Παλάτια» κοντά στην Πέλλα. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 71)
    • Ο Πλαταμώνας, η ετυμολογία του οποίου, σύμφωνα με τον Μελέτιο, προέρχεται από τον όρο πλατειά μονή ή ισόπεδο μοναστήρι, μοιάζει να ήταν οχυρό. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 404)
    • Το σύγχρονο όνομα Ελασσόνα, δύσκολα θεωρείται παραφθορά, όντας στην συνήθη ρωμαϊκή μορφή, της τρίτης πτώσης της Ελασσόνας, όπως γράφει ο Μελέτιος το όνομα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 346)

  • Απόστολος Παύλος

    • Τα χωριά Παζαριά και Απολλωνία ίσως βρίσκονταν πάνω στην αρχαία ρωμαϊκή οδό Αππία την οποία ακολούθησε ο Απόστολος Παύλος στην πορεία του από τους Φιλίππους προς τη Θεσσαλονίκη. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 115-116)
    • Ο επίσκοπος των Σερβίων ισχυρίστηκε ότι ο Άγιος Παύλος πέρασε από την πόλη στην πορεία του από τη Βέροια στην Αθήνα. Αυτή η άποψη της αυτού αγιότητας μοιάζει περισσότερο αμφίβολη, παρόλο που την αναπτύσσει ως μη αμφισβητούμενο γεγονός, και λόγω του τρόπου που με δέχθηκε δεν διαφώνησα μαζί του.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.330)
    • Στην περίπτωση που ο Απόστολος(Παύλος) διέσχισε το όρος Βέρμιο, αναμφίβολα τα Σέρβια ήταν στον δρόμο του προς την Αθήνα μέσω Λάρισας, αλλά δεν φαίνεται εάν πήγε στην Αθήνα δια θαλάσσης ή δια ξηράς. Αλλά εάν ακόμα θεωρήσουμε την φράση “ως επί θάλασσαν” να σημαίνει ότι, προκειμένου να παρακάμψει τους εχθρούς του, έφυγε από την Βέροια προς την ακτή σαν να είχε πρόθεση να μπαρκάρει,αλλά στην πραγματικότητα ταξίδευε από ξηράς. Επομένως είναι περισσότερο πιθανό να είχε συνεχίσει τον δρόμο του μέσω Πιερίας και μέσω του άμεσου και ομαλού δρόμου των Τεμπών, ή έστω μέσω του περάσματος της Πέτρας, παρά να έκανε ένα ταξίδι μέσω των βουνών.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.331)
    • Η Καβάλα υπήρξε η πρώτη πόλη της ευρωπαϊκής ηπείρου, στην οποία αποβιβάστηκαν οι Απόστολοι Παύλος και Σίλας, οπότε και κατά τους βυζαντινούς χρόνους μετονομάστηκε Χριστόπολη. (Isambert, σ.17)
    • Ο Απόστολος Παύλος δίδαξε εδώ [στη Θεσσαλονίκη] τον ιερό λόγο του Ευαγγελίου. (Isambert, σ.48)