Category: Θέματα-Cousinery

  • Ηδωνοί

    • Η Αμφίπολη ήταν αρχικά υπό την κατοχή των Ηδονών με το όνομα Εννέοδος. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 100)
    • Ο Θουκυδίδης αναφέρει πως η πόλη ανήκε στους Ηδωνούς μέχρι την κατάληψή της από τους Αθηναίους. Οι Ηδωνοί μετά την ήττα τους από τους Αθηναίους εγκαταστάθηκαν σε περιοχές βόρεια του Παγγαίου από τους Δραβησκούς ως την Ηιώνη, κοντά στο Στρυμόνα.(Cousinery, τομ.Ι, σ. 101-102)
    • Ο στρατηγός Άγνων το 437 π.Χ. έδιωξε οριστικά τους Ηδωνούς από τις Εννέα Οδούς δίνοντας στην πόλη το όνομα «Αμφίπολη».(Cousinery, τομ.Ι, σ. 103-104)
    • Υπάρχει, ενδεχομένως άλλη μια αρχαία πόλη, την οποία ορισμένοι μπορεί να τείνουν να τοποθετήσουν στα Ορφανά και κατα προτίμηση στις Φαγρές, η Μυρσίνα των Ηδωνών. Σε αυτή την υπόθεση μπορεί να αντιταχθεί οτι οι Ηδωνοί, ήδη απο τον Περσικό πόλεμο, δεν είχαν στην κατοχή τους παραθαλάσσια κομμάτια γης, και αν η Μυρσίνα βρισκόταν δίπλα στη θάλασσα, το όνομα της δύσκολα θα παραλείπονταν απο τον Ηρόδοτο στην περιγραφή της πορείας του ξέρξη, ή απο τον Σκύλακα στον Περίπλου του αυτής της ακτής. Η Μύρσινα κατα συνέπεια βρισκόταν στο εσωτερικό, προς τα βόρεια του βουνού Παγγαίου, όπου οι Ηδωνοί κατείχαν το σύνολο της περιοχής μέχρι τη Δραβέσκα (Dravescus, Thucyd. l. 1, c. 100), και πιθανόν ήταν πολύ κοντά στην περιοχή της Αμφίπολης. ( Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 180 – 181)
    • Η Αμφίπολη, όπως παρατηρεί ο Θουκυδίδης, κατείχε μια ελκυστική θέση τόσο στη θάλασσα όσο και στην εσωτερική χώρα ( περηφανη ες θάλασσάν τε καί τήν ήπειρον.- Thucyd. l. 4, c. 102.). Τοποθετημένη στο μοναδικό, βολικό πέρασμα κατα μήκος της παραθαλάσσιας κορυφογραμμής των βουνών που βρίσκονται ανάμεσα στα περάσματα της Αulon και της Νεάπολης, ευρισκόμενη σε ένα σημείο το οποίο οδηγεί άμεσα στο κέντρο μιας από τις πιο πλούσιες και εκτεταμένες πεδιάδες της Ελλάδας, ήταν φυσικά το κέντρο πολλών δρόμων, απ’ όπου προέρχεται το όνομα Εννέα οδοί, την οποία ο τόπος έφερε όταν κατεχόταν από τους Ηδωνούς, πρίν από τήν Αθηναϊκή αποικιοποίηση. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 190)
    • Την εποχή που κόπηκαν τα βισαλτικά νομίσματα, τα ορυχεία του Παγγαίου βρίσκονταν κυρίως στα χέρια των Θασίων, οι οποίοι είχαν και οι ίδιοι αργυρωρυχεία και για αυτό το λόγο και η ομορφιά και η αφθονία των νομισμάτων της Θάσου.Οι άλλοι που,σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, δούλευαν στα ορυχεία του Παγγαίου, ήταν οι Πιερείς και οι Οδομάντες και κυρίως οι Σάτρες που ήταν στα σύνορα του βουνού. Στα ορυχεία του Παγγαίου ίσως εντοπίσουμε ίχνη ενός μεγάλου κέρματος του βασιλιά των Ηδωνέων, Γέτα όταν οι Ηδωνείς κατέκτησαν τον Δραβίσκο και τις Εννιά Οδούς, οπότε και είχαν την δύναμη να δουλεύουν κάποια από τα ορυχεία.Στις ίδιες περιοχές εντοπίζουμε νοσμίσματα με την επιγραφή ΟΡΡΗΣΚΙΩΝ ή ΩΡΡΗΣΚΙΩΝ, και ΓΕΤΑΙΟΝ όχι ΛΕΤΑΙΩΝ, τα οποία ίσως αναφέρονται στη Λητή της Μακεδονίας. H ομοιότητα των αρχα’ιων νομισμάτων των Ορέσκιων με εκέινα του Γέτα,βασιλιά των Ηδωνέων, είναι αξιοπρόσεκτη. Τα μικρότερα και πιο σύγχρονα, με την επιγραφή ΩΡΗΣΚΙΩΝ, έχουν τον ίδιο τύπο με αυτά που επιγράφονται ΓΕΤΑΙΟΝ, δηλαδή, ενός σατύρου που σκοτώνει μια νύμφη.Φαίνεται ότι όλα ανήκαν στην Ηδωνία ή εκεί κοντά. Οι Σάτυροι ήταν οι Σάτραι και αναφέρονται στην λατρεία του Βάκχου στα βουνά του Παγγαίου και του Όρβελου. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 213)
    • Ο Απολλόδωρος μας άφησε παραδόσεις καταδεικνύοντας τη σύνδεση ανάμεσα στους βασιλείς των Ηδωνέων και στους μύθους των Βάκχων και των Σατύρων.Οι Ορέσκιοι πιθανώς κατοίκησαν τα βουνά πάνω από τον Δραβίσκο, στα οποία βρισκόταν το μαντείο του Βάκχου, ένα επίθετο των οποίων ήταν ορέσκιος.Είναι αξιοπρόσεκτο με μια γενική αναφορά στα ασημένια νομίσματα της Μακεδονίας και της Θράκης πόσο μεγάλη ποσότητα από αυτά ανήκαν σε μέρη κοντά στα αργυρωρυχεία.Σε αυτά ανήκαν τα νομίσματα από τα εξής μέρη: Άκανθος, Νεάπολη, Τράγιλος, Όσσα, Βισαλτία, Φίλιπποι και αυτά που επιγράφονταν Μακεδόνων πρώτης, τα οποία κόπηκαν στην Αμφίπολη μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση.Ανιχνεύουμε τα χρυσά νομίσματα του Φιλίππου στην εκτεταμένη επεξεργασία των ορυχειων των Κρηνίδων.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 214)
    • Σχετικά με αυτό το μέρος, το οποίο το Οδοιπορικό αναφέρει με το παραφθαρμένο όνομα Τρίουλο, αποτελεί παρατήρηση του M.Cousinery, o οποίος διέμεινε ως Γάλλος πρέσβης στη Σαλονίκη,όπου νομίσματα με την επιγραφή ΤΡΑΙΛΙΟΝ βρέθηκαν συχνά κοντά στην Αμφίπολη,από όπου συνάγεται το συμπέρασμα ότι το Τρίουλο είναι παραφθορά του Τραίλιο.Το πραγματικό όνομα, ωστόσο, υποπτεύομαι ότι είναι Τράγιλος,καθώς ο Στέφανος δείχνει ότι υπήρχε μια μακεδονική πόλη με το όνομα Τράγιλος, που αποτελεί αναμφίβολα την πραγματική ανάγνωση του Βράγιλος ή Δράγιλος, που βρέθηκε στον Ιεροκλή μεταξύ των πόλεων της πρώτης ή υπατικής Μακεδονίας, και τοποθετείται προφανώς όχι μακριά από την Παρθικόπολη και την Ηράκλεια Στρυμόνος.Στην τοπική μορφή του ονόματος, το Γ μπορεί και να παραλειφθεί, έτσι ώστε το ΤΡΑΙΛΙΟΝ του νομίσματος να παρουσιάζει το ελληνικό Τραγιλίων.Το Τρίουλο της Τραπέζης θα πρέπει τότε να διορθωθεί ως Τραίλιο.Η Τράγιλος σε αυτήν την περίπτωση, βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Παγγαίου απέναντι από τους Φιλίππους.Το πραγματικό όνομα της τοποθεσίας 8 Μ.Π. ανατολικά της Ευπορίας, όπου στην Tράπεζα αναγράφεται ως Γραίρο,πρέπει να είναι Γάζορος και μαθαίνουμε από τον Στέφανο ότι πρόκειται για μακεδονική πόλη και από τον Πτολεμαίο ότι βρισκόταν στην χώρα των Ηδωνέων.
      Η Γάζορος πιθανώς βρισκόταν ανάμεσα στην Τράγιλο και στην Ευπορία προς το βορειοδυτικό άκρο του όρους Παγγαίου.Η Βέργα τοποθετημένη, κατά τον Πτολεμαίο, στα σύνορα της Ηδωνίας,όπως και κοντά στην στους Οδομάντες,οι οποίοι,εκείνη την εποχή, κατείχαν τις Σέρρες και τη Σκοτούσσα, φαίνεται πως ήταν κοντά στην ακτή της λίμνης του Στρυμόνα, κοντά στο σύγχρονο Ταχυνό.Ο Σκύμνος το περιγράφει να κείτεται στο στόμιο του Στρυμόνα.Εάν το Ζερβοχώρι ήταν η τοποθεσία της Ηράκλειας Σιντικής είναι πιθανό ότι μια σημαντική περιφέρεια στα βόρεια αυτής της τοποθεσίας και στα δεξιά του Στρυμόνα περιλαμβανόταν στην Σιντική και ακολούθως και η Νιγρίτα ήταν είτε η Τρίστολος είτε η Παρθικόπολη,καθώς αυτές είναι οι δυό πόλεις,εκτός της Ηράκλειας που ο Πτολεμαίος αποδίδει στην Σιντική.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.228-9)

  • Βρύγες ή Φρύγες

  • Η Νάουσα κατοικούνταν από τα αρχαία χρόνια λόγω των πολλών νερών και των πλουσίων αμπελώνων που υπάρχουν στο νότο της περιοχής. Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι κατοικούταν αρχικά από τους Βρύγες ή Φρύγες, τους οποίους έδιωξε ο Κάρανος πολύ πριν γίνει ο κυρίαρχος των Αιγών ή Βοδενών. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 71)
  • Στις πεδιάδες της Πελαγονίας ή Παιονίας, όπως τις αποκαλεί ο d’ Anville, κατοικούσαν άλλοτε οι Βρύγοι. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 24)
  • Στα βόρεια συνορεύαν με τους Εορδέτους και τους Πενέστες και μερικώς με τους Ταυλάντιους, ενώ στα ανατολικά η κορυφή του κεντρικού υψώματος με φυσικό τρόπο διαμόρφωνε την οροθετική γραμμή μεταξύ τους και μεταξύ των Πελαγόνων, των Βρυγών και των Ορεστών ή με άλλες λέξεις, μεταξύ της Ιλλυρίας και της Μακεδονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 325 – 6)
  • Φαίνεται από τον Ιουστίνο, οτι ένα κομμάτι της Ημαθίας ήταν υπό την κατοχή των Βρυγών ( οι ίδιοι άνθρωποι με τους Φρύγες της Ασίας.Η αντικατάσταση του γράμματος Β από το Φ είναι Μακεδονικός τύπος), οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τους Τημενίδες. Ο Ηρόδοτος, αναφέροντας οτι οι κήποι του Μήδα, ο οποίος ήταν βασιλιάς τους, βρίσκονταν στις υπώρειες του βουνού Βέρμιο (Herodot. l. 8. c. 138) αποκαλύπτει οτι η περιοχή τους ήταν γύρω από τη Βέροια. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 447)

  • Μάχη των Φιλίππων (42 π.Χ.)

  • Ο Οκτάβιος και ο Αντώνιος ως νικητές στη μάχη των Φιλίππων(42 π.Χ.) πραγματοποίησαν την παρέλαση της νίκης στη Θεσσαλονίκη. Σε ανάμνηση αυτής της νίκης ανεγέρθηκε η αψίδα (του θριάμβου Αυγούστου και Αντωνίου). (Cousinery, τομ.Ι, σ.28)

  • Ρωμαϊκές αποικίες στη Μακεδονία

  • Οι Βλάχοι είναι πολυάριθμοι στη Μακεδονία και υπάγονται –όπως οι Έλληνες και οι Βούλγαροι- στο Πατριαρχείο Κων/πολεως. Ο πληθυσμός είναι ρωμαϊκής καταγωγής και προέρχεται από την καταστροφή και διάλυση παλαιότερων πόλεων τις οποίες διάφοροι αυτοκράτορες είχαν μετατρέψει σε αποικίες, εγκαθιστώντας λεγεώνες που έφεραν στην καθημερινή ζωή και διοίκηση το Ρωμαϊκό Πολιτικό Δίκαιο. Οι πόλεις αυτές έπαιρναν τον τίτλο της αποικίας και είχαν δικαίωμα να κόβουν χάλκινο νόμισμα πάνω στο οποίο χάραζαν το όνομα του ηγεμόνα ή άλλων αξιωματούχων. Οι πόλεις αυτές ήταν γνωστές και από την ιστορία τους αλλά και από τα νομίσματά τους. Στη Μακεδονία είναι γνωστές πέντε τέτοιες αποικίες: το Δίον, η Κασσάνδρα, η Πέλλα, οι Φίλιπποι και οι Στόβοι. Τον 6ο αι. λόγω των πολιτικών εξελίξεων οι Βλάχοι εγκαταλείπουν τις εστίες τους και καταφεύγουν στα βουνά που χωρίζουν την Ήπειρο από τη Μακεδονία και τη Θεσσαλία, κυρίως την Πίνδο, αναζητώντας την ελευθερία και την ανεξαρτησία τους. Βλάχοι υπήρχαν και στο Άργος. Κυρίως έμποροι και βοσκοί.(Cousinery, τομ.Ι, σ.16-18)

  • Ρωμαϊκή οδός Αππία

  • Τα χωριά Παζαριά και Απολλωνία ίσως βρίσκονταν πάνω στην αρχαία ρωμαϊκή οδό Αππία την οποία ακολούθησε ο Απόστολος Παύλος στην πορεία του από τους Φιλίππους προς τη Θεσσαλονίκη. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 115-116)

  • Αποστάσεις Μακεδονικών Πόλεων

  • Θεσσαλονίκη –Βέροια 14 λεύγες, Βέροια-Σιάτιστα 6 λεύγες, Σιάτιστα-Καστοριά 6 λεύγες, Καστοριά-Φλώρινα 6 λεύγες, Φλώρινα-Μοναστήρι 6 λεύγες, Μοναστήρι-Περλεπές 8 λεύγες. Συνολικά 46 λεύγες.
    Θεσσαλονίκη-Αβρέτ χισάρ 6 λεύγες, Αβρέτ χισάρ-Κουμλί κιοϊ 8 λεύγες, Κουμλί κιοϊ –Γκράντισκα 4 λεύγες, Γκράντισκα –Ντεμίρ καπί -διασχίζοντας τον Εριγώνα- 6 λεύγες, Ντεμίρ καπί-Καβανταρτζίκ 8 λεύγες, Καβανταρτζίκ –Περλεπέ 9 λεύγες. Συνολικά 41 λεύγες.( Cousinery,τομ.Ι,σ. 59)

  • Εμπόριο – Οικονομία Νάουσας

  • Το κρασί της Νάουσας ήταν ονομαστό σε όλη τη Μακεδονία αλλά και σε ολόκληρη την αυτοκρατορία.. Το κατανάλωναν στη Θεσσαλονίκη και στις Σέρρες. Το κρασί πωλούταν σχεδόν στη διπλή τιμή σε σχέση με άλλα κρασιά της περιοχής. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 72)
  • Οι κάτοικοι της Νάουσας ασχολούνταν με τη χρυσοχοΐα και το εμπόριο -κυρίως με τη Γερμανία. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 72)

  • Εμπόριο – Οικονομία Θεσσαλονίκης

  • Στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης άκμαζε η επεξεργασία του μεταξιού. Κυρίως γυναίκες απασχολούνταν στον τομέα αυτό. Το μετάξι χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή γυναικείων και ανδρικών ενδυμάτων, τα οποία ήταν περιζήτητα στην Κωνσταντινούπολη-περισσότερο και από τα μεταξωτά της Προύσας καθώς και κουρτινών για την αποφυγή των κουνουπιών. Το μετάξι που επεξεργάζονταν στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν μόνο από τη γύρω περιοχή αλλά και από τη Ζαγορά. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 50)
  • Πολύ ανθηρή στην πόλη της Θεσσαλονίκης ήταν η επεξεργασία δερμάτων. Τα έσοδα από τα βυρσοδεψεία είχαν παραχωρηθεί στο δεύτερο τάγμα γενιτσάρων. Τα βυρσοδεψεία είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή του αρχαίου λιμανιού, η οποία δεν ήταν δυνατό να κατοικηθεί λόγω των ανθυγιεινών συνθηκών και της μόλυνσης. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 50)
  • Το κύριο εμπόριο της πόλης, που ευνοείται από την θέση της, αποτελείται κυρίως από τις εξαγωγές καλαμποκιού, μαλλιού, βαμβακιού, καπνού, κηρήθρας και μεταξιού. Τα προϊόντα αυτά προέρχονται από όλη τη Μακεδονία. Ωστόσο, μόνο η μισή έκταση αυτής της πλούσιας περιοχής καλλιεργείται.
    Η Μακεδονία εκτείνεται ανατολικά προς δυτικά σαν ένα πέταλο αλόγου με την ακτογραμμή της να απολήγει στο όρος Παγγαίο. Η ανατολική απόληξη αυτού του αχανούς ημικυκλίου ελέγχεται από την ακρόπολη της Καβάλας και η δυτική από τον Πλαταμώνα και το πέρασμα των Τεμπών. Το βόρειο σύνορο της είναι το όρος Σκόμιο, μια από τις κορυφές του Παγγαίου.
    (Clarke, σσ. 364 – 365)
  • Ως εκ τούτου, το κύριο μέρος των εξαγωγών της Θεσσαλονίκης παράγεται στην πλούσια περιοχή που αγκαλιάζεται από τα άκρα αυτού του ημικυκλίου και το κέντρο της πιθανώς να βρίσκεται στην περιοχή των Σερρών, 15 λεύγες βόρεια της Θεσσαλονίκης. Η πεδιάδα υδροδοτείται από τον ποταμό Στρυμώνα, που πηγάζει από τους πρόποδες του όρους Σκόμιο και χύνεται στον Στρυμονικό κόλπο ή στον κόλπο της Αμφίπολης μετά από μια πορεία 20 λευγών. Σχεδόν όλο το βαμβάκι που εξάγεται από την Θεσσαλονίκη παράγεται σε αυτή την πεδιάδα. Η καλλιέργεια του απασχολεί τους κατοίκους των τριακοσίων χωριών που βρίσκονται στην περιοχή. (Clarke, σ. 365)
  • Ο καπνός, για τον οποίο το έδαφος της Μακεδονίας είναι ιδανικό, ευδοκιμεί στα ανατολικά και τα δυτικά της όχθης του Βαρδάρη και ειδικότερα σε όλη την Βοττιαία, την περιοχή της αρχαίας Πέλλας. Τα Γενιτζέ βρίσκονται τώρα μεταξύ Λουδία και Αξιού. Επίσης υπάρχουν καλλιέργειες καπνού σε όλη την περιοχή βόρεια και ανατολικά της Θεσσαλονίκης μέχρι την Καβάλα. Ωστόσο, τα καπνά των Γενιτσών έχουν την μεγαλύτερη τιμή. Μάλιστα προτιμώνται περισσότερο και από τα διάσημα καπνά της Λατάκιας της Συρίας, κυρίως λόγω του αρώματος τους. Τα καπνά αυτού του είδους έχουν πολύ μικρά φύλλα και σχεδόν όλη η παραγωγή τους στέλνεται στο Σεράι του Σουλτάνου. Ονομάζεται καπνός του Γενιτζέ Καρά Σου και πωλείται πέντε με έξι πιάστρες η οκά, όταν η τιμή των καλών καπνών δεν υπερβαίνει τους 70 παράδες. Επίσης, λέγεται πως, όταν αναμιχθεί με ένα άλλο είδος καπνού που βγαίνει σε γειτονική περιοχή και ονομάζεται Πτίσι, αποπνέει άρωμα βιολέτας. Ως εκ τούτου λοιπόν εκτιμάται δεόντως στα τουρκικά χαρέμια. (Clarke, σσ. 365-366)
  • Η καλύτερη ποιότητα μαλλιού και μεταξιού έρχεται από την Θεσσαλία.
    (Clarke, σ. 366)
  • Οι εισαγωγές της Θεσσαλονίκης προέρχονται κυρίως από την Αγγλία. Τα εισαγόμενα προϊόντα είναι τα υφάσματα, η μουσελίνα, ο κασσίτερος, ο μόλυβδος, ο σίδηρος, διάφορα εργαλεία, ρολόγια, κοσμήματα, γυαλιά, πορσελάνες, γούνες, μπαχάρια, ζάχαρη και καφές Δυτικής Ινδίας. Μάλιστα, ο καφές αυτός πωλείται στην Ανατολή και ιδιαίτερα στη Σμύρνη υπό το όνομα καφές Μόκα. Εκεί μάλιστα μερικές φορές φορτωνόταν στα πλοία και στέλνονταν στην Αγγλία με αυτό το όνομα.
    (Clarke, σσ. 366 – 367)
  • Μια γαλοπούλα κοστίζει μόνο 25 παράδες και μια χήνα 20. Οι πετεινοί είναι τόσο περιφρονημένοι, που και οι πιο φτωχοί με δυσκολία τους καταναλώνουν.
    (Clarke, σ. 368)

  • Νομίσματα της Μακεδονίας

  • Ο περιηγητής ανακάλυψε ο ίδιος ένα σπάνιο νόμισμα στη Θεσσαλονίκη-το οποίο αργότερα μεταφέρθηκε στο αυτοκρατορικό μουσείο της Βιέννης. Ήταν από ασήμι και είχε αρκετά μεγάλες διαστάσεις, γεγονός πολύ σπάνιο για νομίσματα της εποχής του Κωνσταντίνου. Στην πρόσθια όψη του νομίσματος εικονίζεται ο αυτοκράτωρ με περικεφαλαία σε προτομή. Στο δεξί του χέρι κρατά σκήπτρο και ασπίδα και με το αριστερό το χαλινάρι του αλόγου του. Η κεφαλή του αλόγου εικονίζεται δίπλα στον αυτοκράτορα. Στην αντίθετη όψη έχουμε μια παράσταση που ήδη από πολύ καιρό πριν είχε σταματήσει να συναντάται σε νομίσματα. Τέσσερις ιππείς και μερικοί στρατιώτες του πεζικού ακούν τον αυτοκράτορα να μιλά ανεβασμένος σε μια εξέδρα. Μια μικρόσωμη «Δόξα» στέκει πίσω από το κεφάλι του προμηνύοντας τις μελλοντικές επιτυχίες. Δυο πολεμιστές κρατούν από ένα λάβαρο. Λίγο καιρό μετά τη νίκη του επί των Σαρματών ,ο Κωνσταντίνος επάνω στο λάβαρο του τοποθέτησε το μονόγραμμα του Χριστού. Η επιγραφή «salus reipublicae» δηλώνει τη σημασία της νίκης αυτής για τους Μακεδόνες, οι οποίοι είχαν τραγική εμπειρία από την επιδρομή Γαλατών και Γότθων. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 31-32)
  • Στην μία όψη του νομίσματος εικονίζεται ένας νέος άνδρας με στρογγυλεμένο πηγούνι που έχει μια τούφα μαλλιών σηκωμένη κάθετα στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού ενώ τα μαλλιά του στο πλάι είναι ανακατεμένα. Την ίδια πλευρά διακοσμεί το κέρας του Άμμωνος, ενώ πίσω από την κεφαλή της μορφής υπάρχει η λέξη «Μακεδόνων» και κάτω από αυτήν το γράμμα «Θ», το αρχικό γράμμα της λέξης «Θεσσαλονίκη». Η αντίθετη όψη εικονίζει το όνομα του quaestor Aesilla στα λατινικά και παρουσιάζει δυο ιδιαιτερότητες: οι επιγραφές είναι σε δυο γλώσσες και φέρει το όνομα ενός quaestor παρόλο που είναι από ασήμι. Μια κύστη μυστικιστική και ένα μεγάλο σκήπτρο εμφανίζονται ως σύμβολα μιας θεότητας. Εικονίζονται-επιπλέον-ένα κάθισμα αξιωματούχου και το γράμμα «Q» που περιβάλλουν τα σύμβολα και τονίζουν την εξουσία του quaestor. Όλα αυτά στεφανώνονται από ένα κλαδί δάφνης. Κατά τον Cousinery, το συγκεκριμένο νόμισμα κόπηκε με αφορμή κάποια ειδική περίσταση και πιθανόν να εικονίζει τον Αλέξανδρο. Ωστόσο, η ύπαρξη του ονόματος του quaestor Aesilla μας μεταφέρει τρεις αιώνες μετά τον Αλέξανδρο στη βασιλεία του Καρακάλλα. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 227-228)
  • Νόμισμα της εποχής του Αλεξάνδρου. Περισσότερες από είκοσι πόλεις της Μικράς Ασίας μαζί με τα γειτονικά νησιά έκοβαν το ίδιο νόμισμα. Στη μία όψη υπάρχει η μορφή ενός νεαρού ήρωα- δίχως γενειάδα, με μια τούφα μαλλιών κάθετα σηκωμένη- όμοια με την κόμη του Δία, με στρογγυλεμένο πηγούνι και μύτη σχεδόν ίσια αλλά κομψή με μια ελαφριά κοιλότητα στη ρίζα της κάτω από το μέτωπο. Το κεφάλι του ήρωα είναι καλυμμένο με δέρμα λιονταριού και μοιάζει στον Ηρακλή. Ωστόσο, πιστεύεται πως πρόκειται για τον Αλέξανδρο που φέρει τα σύμβολα του Ηρακλή. Στην αντίθετη όψη εικονίζεται ο Δίας καθήμενος με τον αετό στο χέρι ως Ζευς Αετοφόρος.(Cousinery,τομ.Ι, σ. 235-236)
  • Ο Πτολεμαίος Σωτήρ έκοψε ασημένιο νόμισμα σε μεγάλο μέγεθος. Εικονίζεται η κεφαλή ενός νεαρού ήρωα καλυμμένη με δέρμα ελέφαντα, σύμβολο της Αιγύπτου και της Αφρικής ο οποίος φορά διάδημα. Στο πλάι κοντά στο αυτί της μορφής υπάρχει το κέρας του Άμμωνος το ανώτερο μέρος του οποίου κρύβεται κάτω από το δέρμα του ελέφαντα. Στην πίσω όψη βλέπουμε την Αθηνά της Ίτωνας να προτάσσει το δόρυ της. Το νόμισμα κόπηκε με αφορμή την παραλαβή του σώματος του Αλεξάνδρου από τον Πτολεμαίο Σωτήρα στην Αίγυπτο. Αργότερα, το ίδιο νόμισμα κυκλοφόρησε και χάλκινο. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 246-247)
  • Στη Λιβύη κυκλοφορούσαν ασημένια νομίσματα με την κεφαλή του Αλεξάνδρου καλυμμένη με δέρμα λιονταριού. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 250)
  • Νομίσματα του αυτοκράτορα Μάρκου Ιουλίου Φιλίππου και του υιού του. Νόμισμα του πατρός: κεφαλή στεφανωμένη. Στην αντίθετη όψη εικονίζεται ένα τραπέζι πάνω στο οποίο βρίσκεται ένα δοχείο μέσα από το οποίο βγαίνει ένα φίδι. Σε μια πλευρά υπάρχει ένα αγγείο χωρίς λαβή ενώ στην άλλη πλευρά πέντε μικρά σφαιρίδια. Κάτω από το τραπέζι εικονίζεται άλλο ένα μικρό φιαλίδιο. Στο περιθώριο υπάρχει μια επιγραφή. Νόμισμα του υιού: κεφαλή στεφανωμένη του υιού. Στην αντίθετη όψη εικονίζεται ο ένδοξος Απόλλων όρθιος κρατώντας με το δεξί χέρι ένα φίδι επιδεικνύοντας μία σφαίρα στο νεαρό Φίλιππο που φέρει τα σύμβολα των Καβείρων και κρατά στο δεξί του ώμο ένα σφυρί. Η επιγραφή στο περιθώριο είναι όμοια με αυτή στο νόμισμα του πατρός του. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 264)
  • Δεν υπάρχει άλλο μέρος στη Τουρκία που να πωλείται τόσο μεγάλος αριθμός κίβδηλων αρχαίων νομισμάτων. Για παράδειγμα όταν βρίσκονται στην πόλη αρκετοί Άγγλοι περιηγητές, τα αρχαία νομίσματα είναι πολύ φθηνά, ώστε να παραδεχθούμε την πιθανότητα, οι απομιμήσεις των αρχαίων νομισμάτων να κατασκευάζονται για το κέρδος. Μάλιστα, οι περιηγητές πρέπει να προσέχουν κυρίως το ασημένιο τετράδραχμο της Θάσου και της Ηράκλειας Σιντικής που πωλούν οι Εβραίοι της πόλης.
    (Clarke, σ. 361)

  • Αθίγγανοι

  • Στη Μακεδονία βρίσκουμε και πολλούς Αθίγγανους. Αυτοί το καλοκαίρι ζουν σε σκηνές, είναι πλανόδιοι, δουλεύουν το μέταλλο και ασχολούνται με το χορό και τη μουσική. Είναι ικανότατοι στο να παίζουν πολεμικά μουσικά όργανα σε σημείο που δεν υπάρχουν άλλοι μουσικοί παρά μόνο Αθίγγανοι στο στρατό του Σουλτάνου. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 20)
  • Ο πληθυσμός της Θεσσαλονίκης υπολογίζεται σε 80.000 αλλά πιθανότατα δεν υπερβαίνει τις 65.000 εκ των οποίων 35.000 είναι Τούρκοι, 15.000 είναι Έλληνες και 13.000 είναι Εβραίοι ενώ οι υπόλοιποι είναι Φράγκοι και Αθίγγανοι.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ.248)
  • Ο πληθυσμός της Γκιουμουρτζίνας αποτελείται απο Ιουδαίους, Μωαμεθανούς, Αρμενίους, Χριστιανούς και Αθίγγανους. (Isambert, σ.14)