Category: Πρόσωπα-Leake

  • Πλίνιος

    • Ο Πλίνιος αναφέρει ότι η Βέροια κατέχει τη δεύτερη θέση ανάμεσα στις πόλεις της Μακεδονίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.93)
    • Ο Πλίνιος είχε μπερδέψει τόσο πολύ τα ονόματα από τις πόλεις σε αυτό το μέρος της Μακεδονίας (οι αρχαίες τοποθεσίες της Ακτής) έτσι ώστε, κανένα θετικό συμπέρασμα δεν μπορούσε να υπάρξη από αυτόν μολονότι, θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιόλογη παρατήρηση ότι αυτός, όπως και οι άλλοι τέσσερις συγγραφείς που είχαν απαριθμήσει τις πόλεις, τοποθέτησαν το Θύσσο και τις Κλεωναί κολλητά. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 150-152)
    • Ο Αίμος κυρίως κατοικούνταν από τους Βεσσούς οι οποίοι αψηφώντας τη δύναμη της Ρώμης έως τη βασιλεία του Αυγούστου, και σύμφωνα με τον Πλίνιο επεκτάθηκε τόσο στα νότια και τα ανατολικά που έφτασε μέχρι τον Νέστο.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.474)

  • Σκεντέρμπεης

    • Ο Σκεντέρμπεης θεωρείται ο τελευταίος ήρωας της Μακεδονίας. Δεν υπάρχει, ωστόσο, κάποιος αντάξιος της δόξας του ιστοριογράφος που να μας πληροφορεί γι’ αυτόν. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.47)
    • Οι Τούρκοι, οι Έλληνες ακόμα και οι πιο φτωχοί χωρικοί είναι γνώστες της ιστορίας του Αλεξάνδρου, αν και μερικές φορές είναι παράξενα αλλοιωμένη και συχνά συγχέεται με αυτή του Σκεντέρμπεη. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.166)

  • Φίλιππος Ε΄

    • Η περιοχή της Λυγκιστίδας σχετίζεται και με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Φίλιππου Ε΄, γιου του Δημητρίου, κατά τη διάρκεια της διαμάχης του με τους Ρωμαίους. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.282)
    • Ο Φίλιππος περηφανευόταν ότι θα έπρεπε να στερήσει από τους Ρωμαίους τη βοήθεια των Αιτωλών και των Δάρδανων και για να εμποδίσει την είσοδο των τελευταίων στη Μακεδονία εγκατέστησε τον γιο του, Περσέα, στα περάσματα της Πελαγονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.307)
    • Όταν τμήμα του στρατού του Σουλπίκιου Γάλβα αντιμετώπισε απροσδόκητα ένα ιππικό σώμα του Φιλίππου Ε΄, το οποίο ήταν προς αναζήτηση πληροφοριών, προέκυψε μια μάχη με σχεδόν ίσες απώλειες και στα δύο στρατόπεδα. Στην προσπάθεια να μάθει τη δύναμη και τη θέση του εχθρού ο Φίλιππος βρήκε συνετό να ανακαλέσει τον Περσέα από τα περάσματα της Πελαγονίας, και έχοντας φέρει μαζί του 20.000 άνδρες, κατέλαβε υψόμετρο σε απόσταση μόλις 200 βημάτων από το ρωμαϊκό στρατόπεδο, και το οποίο ενίσχυσε με χαρακώματα και προμαχώνες. Τη τρίτη ημέρα της μάχης ο ύπατος έφερε εμπρός την παράταξή του σε απόσταση 500 μέτρων από τον εχθρό και ο Φίλιππος πρόσταξε στη μάχη 700 άνδρες από το ιππικό και άλλους τόσους από το ελαφρύ πεζικό.Τα σώματα αυτά συναντήθηκαν με μια ίση δύναμη του πεζικού και του ιππικού του εχθρού. Οι  Έλληνες είχαν δείξει τη δύναμή τους και στο πεζικό και στο ιππικό και ήταν κατώτεροι σε συνεκτικότητα από τους Ρωμαίους, ενώ το σώμα των τελευταίων ήταν καλύτερα οπλισμένο από τους Ιλλυριούς και τους Κρήτες που συνόδευαν το μακεδονικό ιππικό. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.308)
    • Ο Φίλιππος απέτυχε να παρασύρει τον εχθρό σε μια ενέδρα πελταστών, τους οποίους είχε τοποθετήσει την προηγούμενη νύχτα σε μια θέση ανάμεσα στα δυο στρατόπεδα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.308)
    • Την αρχαία γεωγραφία αυτού του τμήματος της χώρας από τη δράση του υπάτου Σουλπικίου εναντίον του Φιλίππου, στην εκστρατεία του 200 π.Χ.. Ο Ύπατος, έχοντας προελάσει από την Απολλωνία της Ιλλυρίας μέσω της Δασσαρέτιας στην Λυγκιστίδα, στρατοπέδευσε στις όχθες του Βένου και από εκεί έστελε ομάδες λεηλασίας στη Δασσαρέτιδα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.307)
    • Ο ύπατος, εξοικειωμένος με το συμβάν, προώθησε τις λεγεώνες του σε μια κοντινή φάλαγγα, έστειλε προς τα εμπρός το ιππικό και ήρθε σε σύγκρουση με τον βασιλιά. Αρχικά, ο Φίλιππος είχε προβάδισμα, αλλά στο τέλος ηττήθηκε και έχασε 300 ιππείς, από τους οποίους το ένα τρίτο φυλακίστηκε και οι υπόλοιποι σκοτώθηκαν ή αφανίστηκαν σε γειτονικούς βάλτους. Ο βασιλιάς παραλίγο να συλληφθεί όταν περιπλανήθηκε για λίγο στους βάλτους πριν επιστρέψει στο στρατόπεδο του. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.309)
    • Ο ύπατος παρέμεινε στην ίδια θέση αγνοώντας τις κινήσεις του εχθρού, όταν έχοντας εξαντλήσει τις προμήθειες της γειτονικής χώρας, μετακινήθηκε στα Στύβερρα, και από εκεί, αφού συνέλεξε το καλαμπόκι από τα χωράφια της Πελαγονίας στην Πλουβίνα, ακόμα αγνοώντας τις κινήσεις του Φίλιππου, ο οποίος στο μεταξύ στρατοπέδευσε στο Βρυάνιο, και έχοντας καλύτερες πληροφορίες για τις ενέργειες του εχθρού του ανησύχησε τους Ρωμαίους προσεγγίζοντάς τους ξαφνικά, αλλά δεν αποτόλμησε να προβεί σε δράση. (Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.309)
    • Οι Ρωμαίοι άρχισαν να στρατοπεδεύουν στον ποταμό Οισοφάγο, καθώς ο Φίλιππος οχυρώθηκε σε μικρή απόσταση από τις όχθες του Εριγώνα, όταν διαβλέποντας ότι οι Ρωμαίοι σκόπευαν να διασχίσουν τα βουνά προς την Εορδαία, υποχώρησε και οχύρωσε τα περάσματα με δέντρα, πέτρες, τάφρους, και αναχώματα. Αλλά από αυτά τα έργα αποκόμισε μικρό όφελος. Όταν ο Φίλιππος αποσύρθηκε, οι Ρωμαίοι λεηλάτησαν τα πεδία της Εορδαίας, μπήκαν στην Ελίμεια και από εκεί στην Ορεστίδα. Εδώ ο ύπατος δέχθηκε την υποταγή του Κελέτρου και αφού προχώρησε στη Δασσαρέτια, κατέλαβε το Πήλιο, “μια πόλη βολικά τοποθετημένη για επιδρομές στην Μακεδονία” και αφού εγκατέστησε φρουρά σε αυτό το μέρος, επέστρεψε με τους αιχμαλώτους και τα λάφυρά του στην Απολλωνία. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.310)
    • Τα Κάστρα ή η Παρεμβολή υποδεικνύουν την πρώτη στρατοπέδευση του Σουλπικίου στον Βένο. Και η Νίκαια το μέρος όπου είχε πλεονέκτημα στο ιππικό, κοντά στον Οκτάλοφο, οκτώ μίλια μακριά από την πρώτη στρατοπέδευση. Συνεπώς, η Νίκαια ήταν περίπου οκτώ ρωμαϊκά μίλια απόσταση από την Παρεμβολή ή τα Κάστρα και πιθανώς στα βόρεια του, επειδή μετά τη μάχη κοντά στον Οκτάλοφο, ο ύπατος προχώρησε με βόρεια κατεύθυνση προς τα Στύβερρα, σε αναζήτηση ανεφοδιασμού, έχοντας εξαντλήσει την περιοχή γύρω από την Ηράκλεια. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.314)
    • Στο πέρασμα μέσα από τα βουνά που διαχωρίζει τη Λυγκιστίδα από την Εορδαία ο Φίλιππος έστησε το ατυχές βάθρο του ενάντια στους  Ρωμαίους, περιγράφεται από τον Πολύβιο ως αι εις την Εορδαίαν υπερβολαί, και ο Θουκυδίδης ονομάζει ένα μονοπάτι στα ίδια βουνά ως η εισβολή της Λύγκου, εξιστορώντας την επίθεση του Περδίκκα ενάντια στην Λυγκιστίδα, στο όγδοο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, που τελείωσε με μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση μεταξύ των συμμάχων του, του Βρασίδα και του Αρριβέα, βασιλιά της Λυγκιστίδας. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.315)
    • Τα περάσματα της Πελαγονίας, στα οποία ο Περσέας τοποθετήθηκε από τον πατέρα του Φίλιππο, πιστεύω ότι είναι η ορεινή διάβαση στη σύγχρονη διαδρομή από την Αχρίδα προς τα Μπιτόλια, που τώρα αποτελεί την κύρια αρτηρία στη θέση της παλιάς γραμμής ή γραμμών της Εγνατίας Οδού. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.321)
    • Το Γερρούνιο (ή Γερτούνιο) και το Κόδριο φαίνεται να είναι τα ίδια μέρη, τα οποία στο κείμενο του Πολύβιου εμφανίζονται ως Γέρτος και Χρυσόνδιο, και τα χαρακτηρίζει μαζί με την Αντιπάτρια ως παραμεθόρια μέρη, τα οποία ο Σκερδιλαΐδας πήρε από τον Φίλιππο και τα οποία ανακατέλαβε ο Φίλιππος το δεύτερο έτος του Συμμαχικού πολέμου (221π.Χ.). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.327)
    • Στο ίδιο κεφάλαιο του Πολυβίου ο ιστορικός συνεχίζει να αφηγείται ότι ο Φίλιππος, αφού ξαναπήρε τις τρεις πόλεις της Φοιβατίδας που αναφέρθηκαν ήδη, προχώρησε για να καταλάβει άλλα μέρη της Δασσαρέτιδας, δηλαδή το Κρεόνιο και τη Γερυώνη (όχι το ίδιο μέρος με το Γέρτο) και τέσσερις πόλεις στη λίμνη Λυχνίτιδα, την Εγχελαρία,τον Κέρακα, το Σάτιο, και το Βόϊο, και μετά την Μπαντία των Καλίκαινων και την Οργεσσό των Πισσαντίνων. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.328)
    • Λίγο πριν την πύλη του Βαρδάρη (Vardar-kapesi) ο δρόμος συναντάται με μια αρχαία αψίδα περίπου δεκατεσσάρων ποδιών πλάτους, με κίονες που είναι θαμμένοι προφανώς στη μέση του πραγματικού τους ύψους. Πάνω από το κιονόκρανο κάθε κίονα, στη δυτική πλευρά, ένας ρωμαϊκός τήβεννος αναπαρίσταται με ανάγλυφη μορφή, πριν από ένα άλογο. Η ζωφόρος πάνω από την αψίδα είναι διακοσμημένη με κεφάλια βοδιών συνδυασμένα με γιρλάντες. Η όλη κατασκευή αποτελείται από τεράστιες πέτρες, αλλά το μνημείο δεν θα μπορούσε να είναι τόσο σημαντικό καθώς δεν αναφέρεται την εποχή του Αντωνίου και του Οκταβιανού, στους οποίους και αποδίδεται από τον Beaujour, ο οποίος υποθέτει ότι είναι θα μπορούσε να είναι επινίκιο μνημείο για το θριάμβο του Φιλίππου. Ούτε η επιγραφή κάτω από την αψίδα, που περιλαμβάνει τα ονόματα οχτώ αρχόντων κατά την κυριαρχία των οποίων το μνημείο ανορθώθηκε, φαίνεται να ενισχύει τη γνώμη του καθώς τα ονόματα ήταν κυρίως ρωμαϊκά. Αποκαλούνται πολιτάρχες, όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη, 93 χρόνια μετά τον θάνατο του Φιλίππου. Δύο από αυτούς τους ανώτατους άρχοντες ήταν ο γυμνασιάρχης και ο ταμίας. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 235-236)
    • Ήδη από τα χρόνια των Μακεδόνων βασιλέων φαίνεται (ότι οι Στόβοι) είχαν κάποια σημασία μολονότι έχασαν πολύ από την αίγλη της με τις επιδρομές των Δαρδανών. Για αυτόν το λόγο ο Φίλιππος σκόπευε να ιδρύσει μια νέα πόλη, δίπλα στους Στόβους, σε ανάμνηση μιας νίκης του εναντίον των ταραχοποιών γειτόνων, την οποία σκόπευε να ονομάσει Περσίδα (Perseis), προς τιμή του γιου του.  (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 440 – 441)
    • Η ταύτιση μεταξύ του ονόματος Βελεσά ή Βελεσσός με τη Βυλάζωρα, πέρα από την ομοιότητα στον ήχο της προφοράς τους στην νεοελληνική γλώσσα, στηρίζεται και από ενδείξεις της Ιστορίας. Τοποθετημένη σε πλεονεκτική θέση στο ανώτερο τμήμα του Αξιού, ανάμεσα στην εύφορη περιοχή που βρέχεται από αυτό τον ποταμό και τις προεκτάσεις του, και στην παρυφή των βουνών, τα οποία εδώ διαχωρίζουν την Παιονία από την Ιλλυρία, η Βυλάζωρα εξαιτίας της τοποθεσίας της έχει τα απαιτούμενα προσόντα για να γίνει “η σπουδαιότερη πόλη της Παιονίας”, ενώ η θέση των Βελεσών επιβεβαιώνει επακριβώς το περαιτέρω σχόλιο του Πολύβιου, ότι η Βυλάζωρα ήταν κοντά στα περάσματα που οδηγούν από τη Δαρδανική στη Μακεδονία. Αυτό εξηγεί, μέσω της Παιονίας, για ποιον λόγο είχε καταληφθεί και οχυρωθεί από τον Φίλιππο, τον γιο του Δημητρίου, ως φράγμα ενάντια στους Δαρδανούς, πριν την κάθοδό του στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια της Κοινωνικής Διαμάχης. Καθώς η Παιονική δύναμη στη συνέχεια εξαλείφθηκε, ήταν πιθανό ότι από τους Δαρδανούς ο Φίλιππος πήρε την πόλη,  και ότι μπορεί να ήταν από τη προσωρινή κατοχή του δυτικού τμήματος της Παιονίας ότι, οι Δαρδανοί κατά το διαμελισμό της Μακεδονίας σε τέσσερα τμήματα κατά τη Ρωμαϊκή κατάκτηση, απαίτησαν την Παιονία από τη Ρωμαϊκή Σύγκλητο, σαν να τους ανήκε από παλιά. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 470).
    • Ανάμεσα στο Μελένικο και στο Πετρίτσι, πάνω από το Δεμιρισσάρ και τα στρυμωνικά στενά, ο κύριος παραπόταμος του Στρούμα ή Στρυμώνα, συνδέεται με έναν άλλο παραπόταμο τον Στρούμιτζα, πάνω από τον οποίο βρίσκεται μια πόλη με το ίδιο όνομα, μιας μέρας ταξίδι πάνω από το Πετρίτσι, στο δρόμο από Σέρρες προς Βελεσά. Είμαι διατεθειμένος να συνταυτίσω τον Στρούμιτζα με το αρχαίο Αστραίο, στο οποίο ο Φίλιππος έστειλε τον γιο του Δημήτριο στον Δίδα, κυβερνήτη της Παιονίας, με εντολές να σκοτώσει τον γιο του. Παρόλο που ο Δίδας δεν εκτέλεσε εκεί τις εντολές του αλλά στην Ηράκλεια (Σιντική) αφού προσκάλεσε τον Δημήτριο σε γιορτή κατά τη διάρκεια της οποίας δόθηκε δηλητήριο στον πρίγκιπα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.465-466)
    • Εάν το νότιο σύνορο των Μαιδών ήταν κοντά στο Κουμάνοβο τότε οι άνθρωποι κατείχαν τις πηγές του ανατολικού παραποτάμου του Μοράβα ή Μάργους ποταμού και τις άνω κοιλάδες, μία εκ των οποίων ονόματι Βρανιά ή Ιβορίνα, ηχεί όμοια με την Ιαμφορίνα, την πρωτεύουσα των Μαιδών την οποία κατέλαβε ο Φίλιππος, γιος του Δημητρίου το έτος 211 π.Χ.. Σε αυτήν την περίπτωση ο βασιλιάς του οποίου το σχέδιο ήταν να διατηρήσει, λόγω προηγούμενου εκφοβισμού, τους γείτονες του ήρεμους, ενώ θα έπρεπε να βρίσκεται στην Ελλάδα ενάντια στους Αιτωλείς, πρώτα επιτέθηκε εναντίον του Ωρικού και της Απολλωνίας από όπου εκστράτευσε στην Πελαγονία, κατέλαβε μια πόλη των Δαρδάνων όπου διευκόλυνε την είσοδο αυτών των κατοίκων στη Μακεδονία από την πλευρά της Πελαγονίας και μετά πέρασε μέσω της Πελαγονίας, του Λύγκου και της Βοττιαίας στη Θεσσαλία. Η τοποθεσία των Μαιδών διευκρινίζεται περαιτέρω από την αποτυχημένη επιδρομή του ίδιου βασιλιά της Μακεδονίας στην κορυφή του όρους του Αίμου με τη μάταιη προσδοκία να παρακολουθεί από εκείνο το μέρος την Αδριατική, τη Μαύρη Θάλασσα, τον Δούναβη και τις Άλπεις. Έφτασε στους πρόποδες του όρους σε επτά ημέρες από τους Στόβους, περνώντας μέσα από τη χώρα των Μαιδών. Μετά από επίπονο ανέβασμα τριών ημερών και κατάβαση δύο ημερών, κατά την επιστροφή ενώθηκε πάλι με το στρατόπεδο του στη Μεδίκα. Από εκεί πραγματοποίησε εισβολή στη χώρα των Δενθηλητών για χάρη του εφοδιασμού, εισέβαλε ξανά στη χώρα των Μαιδών, όπου έλαβε την εφήμερη παράδοση ενός μέρους που λεγόταν Πέτρα, και από εκεί επέστρεψε στη Μακεδονία. Φαίνεται από τον αριθμό των ημερών της πορείας ότι το όρος που επισκέφθηκε ο Φίλιππος ονομάζεται, από τον ιστορικό, Αίμος και δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από εκείνο που δύο από τις πιο σημαντικές αρχές ονομάζουν Σκόμιο όρος ή Σκόμβρος, που αποτελούσαν σύμπλεγμα μεγάλων κορυφών ανάμεσα στο Κιουστεντίλ και τη Σόφια, που είχαν παραποτάμους σε όλους τους μεγάλους ποταμούς του βόρειου τμήματος της ευρωπαϊκής Τουρκίας. Για αυτό το λόγο, είναι το πιο κεντρικό σημείο της ηπείρου και απέχει το ίδιο από τον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο, την Αδριατική, και τον Δούναβη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.473-474)
    • Την πόλη των Δευρίοπων την ίδρυσε ο Φίλιππος, ο πατέρας του Περσέα. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 17)

  • Γένθιος

    • Ο βασιλιάς Γένθιος είχε παρουσιαστεί στους Ρωμαίους με τα όπλα στο χέρι μόνο και μόνο για να κοσμήσει την πομπή του θριάμβου του νικητή. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 47)
    • Το 168 π.Χ. ο Τίτος Κλαύδιος αντιμετώπισε τον Γένθιο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.280)

  • Υπατος Σουλπίκιος Γάλβας

    • Ο ύπατος Σουλπίκιος περιέγραψε την πορεία προς το Κέλετρον (Καστοριά). (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 5)
    • Δεν υπάρχει περιστατικό στην αρχαία ιστορία που να ερμηνεύει καλύτερα την αρχαία γεωγραφία αυτού του τμήματος της χώρας από την δράση του υπάτου Σουλπικίου εναντίον του Φιλίππου, στην εκστρατεία του 200 π.Χ. Ο Ύπατος έχοντας προελάσει από την Απολλωνία της Ιλλυρίας μέσω της Δασσαρέτιας στην Λυγκιστίδα στρατοπέδευσε στις όχθες του Βένου και από εκεί έστειλε ομάδες λεηλασίας στην Δασσαρέτιδα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.307)
    • Όταν τμήμα του στρατού του Σουλπίκιου Γάλβα αντιμετώπισε απροσδόκητα ένα ιππικό σώμα του Φιλίππου Ε΄, το οποίο ήταν προς αναζήτηση πληροφοριών, προέκυψε μια μάχη με σχεδόν ίσες απώλειες και στα δύο στρατόπεδα.Την τρίτη ημέρα της μάχης ο ύπατος έφερε εμπρός την παράταξη του σε απόσταση 500 μέτρων από τον εχθρό και ο Φίλιππος πρόσταξε στην μάχη 700 άνδρες από το ιππικό και άλλους τόσους από το ελαφρύ πεζικό.Τα σώματα αυτά συναντήθηκαν με μια ίση δύναμη του πεζικού και του ιππικού του εχθρού.Οι  Έλληνες είχαν  δείξει την δύναμη τους και στο πεζικό και στο ιππικό και ήταν κατώτεροι σε συνεκτικότητα από τους Ρωμαίους, ενώ το σώμα των ψιλλών των Ρωμαίων ήταν καλύτερα παροπλισμένο από τους Ιλλυριούς και τους Κρήτες που συνόδευαν το μακεδονικό ιππικό. Ο Σουλπίκιος οδήγησε τον στρατό του με ελέφαντες στην πρώτη γραμμή, και κάλεσε σε μάχη τον βασιλιά, ο οποίος δεν αποδέχτηκε την πρόκληση και έτσι ο ύπατος μετακίνησε το στρατόπεδό του κατά οκτώ μίλια στον Οκτάλοφο, για να μπορεί να λεηλατεί με μεγαλύτερη ασφάλεια από ότι θα μπορούσε με το στρατόπεδο του εχθρού να βρίσκεται τόσο κοντά. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.308)
    • Ο ύπατος, εξοικειωμένος με το συμβάν, προώθησε τις λεγεώνες του σε μια κοντινή φάλαγγα,έστειλε προς τα εμπρός το ιππικό και ήρθε σε σύγκρουση με τον βασιλιά.Αρχικά, ο Φίλιππος είχε την ανωτερότητα, αλλά στο τέλος ηττήθηκε και έχασε 300 ιππείς, από τους οποίους το ένα τρίτο φυλακίστηκε και οι υπόλοιποι σκοτώθηκαν ή αφανίστηκαν σε γειτονικούς βάλτους. Ο βασιλιάς ο ίδιος παραλίγο να συλληφθεί και περιπλανήθηκε για λίγο στους βάλτους πριν επιστρέψει στο στρατόπεδό του.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.309)
    • Ο ύπατος παρέμεινε στην ίδια θέση αγνοώντας τις κινήσεις του εχθρού,όταν έχοντας εξαντλήσει τις προμήθειες της γειτονικής χώρας, μετακινήθηκε στα Στύβερρα, και από εκεί, αφού συνέλεξε το καλαμπόκι από τα χωράφια της Πελαγονίας στην Πλουβίνα, ακόμα αγνοώντας τις κινήσεις του Φίλιππου , ο οποίος στο μεταξύ στρατοπέδευσε στο Βρυάνιο, και έχοντας καλύτερες πληροφορίες για τις ενέργειες του εχθρού του ανησύχησε τους Ρωμαίους προσεγγίζοντάς τους ξαφνικά, αλλά δεν αποτόλμησε να προβεί σε δράση.(Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.309)
    • Αυτή η αφήγηση, αποσπασμένη αναμφίβολα από τον Πολύβιο δείχνει ξεκάθαρα ότι ένας περιηγητής που απαιτεί ικανοποιητικό ελεύθερο χρόνο και ασφάλεια ελπίζει να προσδιορίσει την θέση της πρώτης στρατοπέδευσης του Σουλπικίου όπως και αυτή του Οκτάλοφου αλλά και να προσδιορίσει τα παρακλάδια του Εριγώνος, δηλαδή τον Βένο και τον Οισοφάγο, και ίσως να εξακριβώσει τις τοποθεσίες της Πλουβίνας, του Βρυάνιου, και των Στύβερρων.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.310)
    • Καθώς ο ιστορικός αναφέρει την πρώτη στρατοπέδευση των Ρωμαίων στον Λύγκο, κοντά στον ποταμό Bevus, και καθώς ο Λύγκος περιγράφεται σαν πόλη από τον Στέφανο, μπορεί να υποτεθεί ότι η Ηράκλεια αποκαλείτο ορισμένες φορές και Λύγκος και ότι το στρατόπεδο του Σουλπικίου βρισκόταν στην Ηράκλεια.Αλλά αν και οι λέξεις “προς τον Λύγκο” μοιάζει να ενισχύουν αυτήν την άποψη, είναι πιο πιθανό ο Πολύβιος να συνέδεσε τον Λύγκο με αυτήν την περίπτωση με την ίδια λογική που το βρίσκουμε συνημμένο σε δυο άλλα χωρία του Λίβιου, καθώς και του Θουκυδίδη και του Πλουτάρχου.Με άλλα λόγια,είναι συνώνυμο με την Λυγκιστίδα ή την χώρα των Λυγκιστών, αρχικά ως ένα μικρό ανεξάρτητο βασίλειο και αργότερα ως επαρχία της μακεδονικής μοναρχίας.(Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.311)
    • Τα Κάστρα ή η Παρεμβολή υποδεικνύουν την πρώτη στρατοπέδευση του Σουλπικίου στον Βένο. Και η Νίκαια το μέρος όπου είχε το πλεονέκτημα στο ιππικό του Φιλίππου, κοντά στον Οκτάλοφο, οκτώ μίλια μακριά από την πρώτη στρατοπέδευση. Συνεπώς, η Νίκαια ήταν περίπου οκτώ ρωμαϊκά μίλια απόσταση από την Παρεμβολή ή τα Κάστρα και πιθανώς στα βόρειά του, επειδή μετά την μάχη κοντά στον Οκτάλοφο, ο ύπατος προχώρησε σε βόρεια κατεύθυνση προς τα Στύβερρα, σε αναζήτηση ανεφοδιασμού, έχοντας εξαντλήσει την περιοχή γύρω από την Ηράκλεια.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.314)
    • Παρόλο που ο Λίβιος αναφέρει το όνομα της Πελαγονίας στην αφήγησή της εκστρατείας του Σουλπικίου μόνο ως μια μεγάλη περιφέρεια που περιείχε τα Στύβερρα, είναι εμφανές από την περιγραφή της διαίρεσης της Μακεδονίας σε τέσσερις περιφέρειες μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση,αν όχι την προηγούμενη περίοδο του χρόνου, τριάντα τρία χρόνια αργότερα τουλάχιστον, η Πελαγονία ήταν η ονομασία της κύριας πόλης των Πελαγόνων η οποία αργότερα έγινε η πρωτεύουσα της τέταρτης μερίδας της Μακεδονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.318)
    • Έχω ήδη επισημάνει πώς ακριβώς η περιγραφή του Λιβίου για το Κέλετρο ταυτίζεται με την Καστοριά. Με βάση αυτό το στοιχείο έχουμε την ακριβή πορεία της προέλασης του Σουλπικίου στην επιστροφή του από την Πελαγονία στην Δασσαρέτιδα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.322)
    • Από την Εορδαία ή το Σαριγκιόλ διέσχισε τμήμα της πεδιάδας των Γρεβενών και μέσω της Ανασελίτσας στην Καστοριά, από όπου η πορεία του από το Πήλιο στην Δασσαρέτιδα δεν θα μπορούσε να είναι παρά μέσω του περάσματος του Τζαγκόν, το οποίο, όντας η μόνη διακοπή στη ραχοκοκκαλιά της Βόρειας Ελλάδας, ήταν αναμφίβολα μια από τις πιο συχνές συγκοινωνίες μεταξύ των δύο πλευρών της χώρας, και συγκεκριμένα από την Ορεστίδα στην Δασσαρέτιδα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.322-3)
    • Χωρίς την σύγκριση που προσέφερε η περιγραφή του Λιβίου των ενεργειών του Σουλπικίου, μπορεί να υποτεθεί από τα στοιχεία που θέτει ο Αρριανός, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τον Εριγώνα, ή ότι το όνομα Εορδαϊκός οδηγεί πιθανόν στην εντύπωση ότι το Πήλιο βρισκόταν στην Εορδαία.Είναι ξεκάθαρο παρόλα αυτά, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τα βουνά των Ταυλάντιων, μια φυλή που κατοικούσε στις κοιλάδες της δυτικής ακτής.Από την άλλη μπορεί να υποτεθεί ότι ο Αλέξανδρος προήλασε από το Πήλιο στο Πελίναιο από την πιο άμεση πορεία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.324)
    • Εάν η τοποθεσία του Πηλίου όπως συμπεραίνεται από τα συνδυασμένα στοιχεία του Αρριάνου και του Λιβίου είναι σωστή συνάγεται το συμπέρασμα ότι η Δασσαρέτιδα καταλάμβανε όχι μόνο την μεγάλη κοιλάδα που εμπεριέχει την λίμνη της Λύχνιδου αλλά και την πεδιάδα της Κορυτσάς.Και αυτή η πεδιάδα ήταν μια εκτεταμένη έκταση από σιτηρά και το συμπέρασμα οδηγεί στο ότι η αφθονία των δημητριακών στην Δασσαρέτιδα βοήθησε τον Σουλπίκιο να διασώσει το δικό του απόθεμα ενώ περνούσε από την περιοχή, και το οποίο τον παρακίνησε μετέπειτα να στείλει πίσω τους στρατιώτες προς τα εκεί, παρόλο που είχε στρατοπεδεύσει σε ένα εξίσου γόνιμο έδαφος,αλλά όπου δεν είχε όμως την ίδια στρατιωτική τοποθεσία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.325)
    • Όταν ο Σουλπίκιος στρατοπέδευσε στον Άψο μεταξύ του Δυρραχίου και της Απολλωνίας, πριν προχωρήσει στην Λυγκιστίδα, έστειλε τον Απούστιο εναντίον των γειτονικών κτήσεων του Φιλίππου.Το Κορράγιο, το Γερρούνιο και η Οργεσσός αιχμαλωτίστηκαν μετά από αντίσταση.Αμέσως μετά ο Απούστιος πολιόρκησε την Αντιπάτρια, μια μεγάλη πόλη σε ένα στενό πέρασμα αξιόλογο για την σταθερότητα της θέσης και τα τείχη της.Αφού κατέλαβε το μέρος, σκότωσε τους άντρες, κατέστρεψε τα τείχη, έκαψε την πόλη και  έδωσε τα λάφυρα στους στρατιώτες του, τα οποία τρομοκράτησαν τόσο τον λαό του Κοδρίου που υποτάχθηκε σε αυτόν, παρόλο που η πόλη τους ήταν καλά φρουρούμενη και οχυρωμένη.Το Ίλιο, μια άλλη πόλη, καταλήφθηκε με την βία και οι Ρωμαίοι αμέσως μετά, στην επιστροφή στον Σουλπίκιο, ο οποίος ήταν φορτωμένος με τα λάφυρα, δέχτηκαν επίθεση από τον Αθηναγόρα, έναν από τους πιο διαπρεπής αξιωματικούς του Φιλίππου, χωρίς πολλές απώλειες.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.326-7)
    • Ο Αθηναγόρας ήταν ένας αυλικός.Οδήγησε τους Μακεδόνες στην πρώτη μάχη με ιππικό εναντίον του Σουλπικίου στο Λύγκο.Τον επόμενο χρόνο είχε την διοίκηση του τμήματος του μακεδονικού στρατού που είχε στρατοπεδεύσει στο Όρος Ασναός,στα παρίσθμια του Αώου, και είχε την τιμή να αποκρούσει τους Ρωμαίους στην μάχη στις Κυνός Κεφαλές.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.327)
    • Το Γερρούνιο (ή Γερτούνιο) και το Κόδριο φαίνεται να είναι τα ίδια μέρη, τα οποία στο κείμενο του Πολύβιου εμφανίζονται ως Γέρτος και Χρυσόνδιο, και τα χαρακτηρίζει μαζί με την Αντιπάτρια ως παραμεθόρια μέρη, τα οποία ο Σκερδιλαΐδας πήρε από τον Φίλιππο και τα οποία ανακατέλαβε ο Φίλιππος το δεύτερο έτος του Συμμαχικού πολέμου (221π.Χ.). Καθώς το Γερρούνιο και η Αντιπάτρια βρίσκονταν στη Φοιβατίδα, και η Οργεσσός ήταν πόλη των Πισσαντίνων μοιάζει πιθανό, αν θεωρηθεί ότι η Αντιπάτρια βρισκόταν στο Μπεράτι, οι Φιβάτες να  κατοικούσαν στην κοιλάδα του Ουζουμίου, και οι Πισσαντίνοι στην κοιλάδα του Ντεβόλ.Επίσης, επειδή το Γερτούνιο δέχθηκε επίθεση από τον Απούστιο πριν την Αντιπάτρια, βρισκόταν χαμηλότερα στο Ουζούμι από ότι το Μπεράτι πιθανώς  στη συμβολή των δύο ποταμών.Στα ανατολικά του, στο Ντεβόλ, ίσως να βρίσκεται η Οργεσσός και κάπου κοντά στο στρατόπεδο του Σουλπικίου, το Κορράγιο. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.327)

     

  • Πασάς Αλή

    • Όταν εισέβαλε στην περιοχή της Κορυτσάς ο Αλή Πασάς συμπεριέλαβε όλα τα εδάφη της στη διοίκηση της Ρούμελης. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 41)
    • Ο Αλή Πασάςσφετερίστηκε τη διοίκηση της Δασσαρητίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.54)
    • Ο Αλή Πασάς ήταν συγγενής με τον Μεχμέτ Μπέη. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.35)
    • Η Βέροια κατακτήθηκε από τον Αλή πασά των Ιωαννίνων, ο οποίος εγκατέστησε φρουρά και φρόντισε να διατηρηθεί η εξουσία του στην πόλη έως και το θάνατό του. (Cousinery,τομ.Ι, σ. 71)
    • Αναγνώρισε νωρίς τα πλεονεκτήματα της θέσης των Βοδενών και έγινε για δέκα χρόνια στην περιοχή αυτή Δερβέναγας (Dervént Agá).(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.278)
    • Αν και τώρα η Νάουσα, βρίσκεται υπό την εξουσία του Αλή Πασά, κυβερνάται ακόμα από τους ίδιους ανώτατους άρχοντες, των οποίων η εξουσία είναι γενικώς σεβαστή από όλους τους γείτονες του Πασά και από άλλους άντρες που έχουν εξουσία, συμπεριλαμβανομένων και των ληστών, αν και βρέθηκε σε πόλεμο με όλους αυτούς κατά διαστήματα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 284)
    • Σε ένα χρόνο ο Αλή πασάς απαίτησε πολλά χρήματα από τους κατοίκους και δεν ανεχόταν πλέον καμία αντίδραση. Αύξησε την αλβανική του φρουρά σε 20 άνδρες οι οποίοι ενώθηκαν με αυτούς που στάθμευαν στη Βέροια και τα Βοδενά, και ήταν αρκετοί για να διατηρήσουν τις περιοχές που τον ενδιέφεραν και να προστατεύσουν τα περάσματα από τους κλέφτες, στους οποίους και χρέωνε, στην Υψηλή Πύλη, την ανάγκη για στρατεύματα στην περιοχή. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 286)
    • Κατά μήκος (της Βέροιας και της Νάουσας) ο Αλή πασάς έστειλε τον έμπιστο του Τεπελενιώτη Μετζομπόνο, ο οποίος είτε τους διασκόρπισε είτε τους πήρε όλους, εκτός από μερικούς άνδρες που ήταν υπό την εξουσία ενός μουσουλμάνου Αλβανού, ονόματι Σουλεϊμάν Προσόβα (Proshóva), ο οποίος είχε 700 άντρες και οι περισσότεροι ήταν χριστιανοί.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.286)
    • Ο Βοεβόδας της Βέροιας είναι ο Χαλίλ Μπέης των Γρεβενών, ο οποίος είχε την έγκριση του Αλή Πασά, του οποίου η επιρροή είχε εδραιωθεί στη Βέροια.Μολονότι οι Βεροιώτες υποπτεύονταν τον Αλή ότι υπήρξε υποκινητής των κλέφτων για να είναι έκδηλη η αναγκαιότητα των υπηρεσιών του στην Πύλη, συμφώνησαν στη σύσταση της αστυνομίας του Μετζομπόνου και παραδέχτηκαν ότι αυτά τα μέρη της Μακεδονίας έχαιραν τώρα υψηλής προστασίας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.293-294)
    • Ο Αλή Πασάς προσπάθησε να ενθαρρύνει την επιστροφή τους (των κατοίκων του χωριού Καστανιά) και διακήρυξε ότι θα έχτιζε ένα μεγάλο χωριό στο βουνό για τους στρατιώτες του και έτσι θα εξασφάλιζε το σημαντικό αυτό πέρασμα ανάμεσα στην Κάτω και Άνω Μακεδονία. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.296)
    • Οι ίδιοι οι Χριστιανοί τον θεωρούν ως ένα δίκαιο, περιποιητικό κυβερνήτη, του οποίου οι εκβιασμοί είναι σχετικά ήπιοι. Γι’αυτό το λόγο η περιοχή (Σέρρες) παρουσιάζεται πιο ευημερείς σε σχέση με κάθε άλλο τμήμα του Αλή Πασά.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 203)
    • Είναι τώρα εικοσιδύο χρόνια από τότε που ο Αλή Πασάς απέκτησε την κυριαρχία στο Λιβάδι. Η σημαντικότητά για εκείνον πηγάζει κυρίως από την εγγύτητα στο πέρασμα που οδηγεί από την Ελασσόνα ή τα Σέρβια στις παραθαλάσσιες πεδιάδες της Μακεδονίας και είναι η πιο άμεση πορεία προς το σύνορο του Ολύμπου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.337)
    • Το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας αποτελούσε για πολλά χρόνια αγαπημένο στέκι των ληστών του Όλυμπου μέχρι που το άγγιξε ο Αλή Πασάς με το μαγικό του ξίφος και τα χωριά του βουνού μετατράπηκαν σε τσιφλίκια του, και οι κλέφτες σε αρματολοί για την προστασία τους. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.348-349)
    • Ο Αλή Πασάς έχτισε την εκκλησία του Πυργητού το 1792, στην προσπάθειά του να κερδίσει την εύνοια των εκεί Χριστιανών.(Isambert, σ.89)

  • Αυτοκράτορας Ιουστινιανός

    • Σύμφωνα με τον Προκόπιο ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός ανοικοδόμησε πάνω στη χερσόνησο της Καστοριάς μια πόλη της Θεσσαλίας με το όνομα Διοκλητιανούπολη και την ονόμασε Ιουστινιανούπολη. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 5)
    • Ο Ιουστινιανός μπόρεσε να αναδείξει την πατρίδα του χάρη στους ιεράρχες του, που έφεραν τους τίτλους των Μητροπολιτών των Ιλλυρίων, των κυρίως Δακών, των παρακτίων Δακών, της δευτέρας Μοισίας, της Δαρδανίας, της Πρεβαλιτιανής επαρχίας, της δευτέρας Μακεδονίας, καθώς και ενός τμήματος της δευτέρας Παννονίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.52)
    • Ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός ονόμασε την Αχρίδα Ιουστινιάνα Α΄. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 273)
    • Σύμφωνα με τον Προκόπιο, η Ουλπιάνα ανακατασκευάστηκε από τον Ιουστινιανό, υπό την ονομασία Ιουστινιάνα Δευτέρα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 476)
    • Ο Ιουστινιανός κατασκεύασε υδραγωγείο και διάφορα άλλα διακοσμητικά κτίσματα στην κωμόπολη Ηράκλεια, την αρχαία Πέρινθο.(Isambert, σ.4)
    • Ο Ιουστινιανός επισκεύασε τα τείχη της Κύρρου. (Isambert,σ.43)
    • Τα Βαδεριανά είναι ο τόπος γέννησης του Ιουστινιανού.(Isambert, σ.32)
    • Επίσης η Ακρόπολη (στα τούρκικα Γεδί- κουλελέρ- Καλεσί, που σημαίνει φρούριο των επτά πύργων, και είναι μετάφραση του ελληνικού ονόματος Επταπύργιο), βρίσκεται προς την άνω πλευρά της πόλης (Θεσσαλονίκη) και και έχει αρχαιότατη καταγωγή. Οι βυζαντινοί αυτοκράτορες Ιουστινιανός και Ζήνων επέφεραν σε αυτήν πολλές επιδιορθώσεις. (Isambert, σ.49)
    • Η Αγία Σοφία λέγεται πως είναι η αρχαία Μητρόπολη της Θεσσαλονίκης και χτίστηκε στα χρόνια του αυτοκράτορα Ιουστινιανού βάσει κάποιου σχεδίου του αρχιτέκτονα Ανθεμίου από την Κωνσταντινούπολη.(Isambert, σ.50)

  • Στράβων

    • Σύμφωνα με τον Στράβωνα η Αχρίδα γειτνίαζε με πολλές λίμνες. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.49)
    • Ο Στράβων αναφέρει ότι η Βέροια ήταν κτισμένη πάνω σε μια πλαγιά του Βερμίου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.93)
    • Ο Στράβων υποστήριζε πως το ακρωτήρι Δερχί (Derrhı) και το ακρωτήρι Άμπελος (Ampelus) αποτελούσαν ένα και το αυτό. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.120)
    • Ο Πτολεμαίος  και ο Στράβωνας έχουν εσφαλμένα τοποθετήσει την Άκανθο στον Σιγγιτικό κόλπο αντί του Στρυμωνικού. Το λάθος του Στράβωνα και του Πτολεμαίου πρέπει πιθανότατα να προέρχεται από την έκταση της περιοχής της Ακάνθου, η οποία εκτείνεται σε μια μεγάλη απόσταση κατά μήκος της ακτής του Συγγιτικού καθώς και του Στρυμωνικού κόλπου.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.148)
    • Ο Στράβων θεωρούσε την Πελαγονία και την Λυγκιστίδα υποδιαιρέσεις της άνω Μακεδονίας αλλά καθώς η πόλη των Στόβων (Stobi) περιγράφεται άλλοτε ως πόλη της Παιονίας και άλλοτε της Πελαγονίας, και τα Στύβερρα άλλοτε ως πόλη της Δευριόπου και άλλοτε της Πελαγονίας και το Βρυάνιο ως πόλη της Δευριόπου κοντά στην Εορδαία και στην Λυγκιστίδα είναι προφανές ότι δεν υπήρχε ακριβής διαχωρισμός των περιφερειών αυτών.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306-307)
    • Το λιμάνι και το νησί της Ολυμπιάδας είναι πιθανότατα που περιγράφονται στην επιτομή του 7ου βιβλίου του Στράβωνα ότι βρίσκονται κοντά στα Στάγειρα και ονομάζεται Κάπρος, καθώς αυτό είναι το μοναδικό νησί στον Στρυμωνικό κόλπο, εκτός από την Λευθερίδα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.166-167)
    • Στην επιτομή του 7ου βιβλίου του Στράβωνα, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η λίμνη της Πέλλας μορφοποιείται από ένα “απόσπασμα” ή ένα ρέμα που αποκλίνει από τον Αξιό, η οποία μπορεί να εναρμονιστεί με την πραγματικότητα μόνο αν υποθέσουμε ότι οι πηγές της Πέλλας και του Παλαιόκαστρου απορρέουν από τον Αξιό μέσω των βουνών. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.289)
    • Ο Λύγκος, πόλις της Ηπείρου,δεν υπάρχει σαν όρος σε αντίγραφα του Στράβωνα ο οποίος αναφέρει μόνο τους Λυγκιστές, και ο εθνογράφος κάνει προφανώς λάθος.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.311)
    • Η Άρνισσα μοιάζει να ήταν η κοιλάδα του Όστροβου και πιθανόν να ήταν το ίδιο μέρος με τον Βαρνό του Πολύβιου,καθώς το Β ήταν ένα κοινό μακεδονικό πρόθεμα. Για τον Στράβωνα δεν είναι υποχρεωτικό να τοποθετηθεί ο Βαρνός μεταξύ Λύχνιδος και Ηράκλειας, παρόλο που αποκόμισε αυτήν την εντύπωση.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.316)
    • Για αυτό η Πελαγονία κάποτε ή τμήμα της αποτελούταν από τρεις πόλεις και αυτό ίσως το συμπεράνουμε από την προσθήκη της Τριπολίτιδος στο κείμενο του Στράβωνα, ο οποίος δείχνει επίσης, εάν έχω καταλάβει σωστά το νόημα του,ότι μια από τις τρεις πόλεις είχε το ίδιο όνομα, όπως η Άζορος της περαιβικής Τρίπολης.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.318)
    • Πολλά ίχνη αρχαίων κτιρίων της ρωμαϊκής εποχής υπάρχουν για τα οποία υποθέτουν οι ντόπιοι ότι ανήκαν σε μια πόλη που λεγόταν Τρίπολις, μια παράδοση που ταιριάζει με την ύπαρξη μιας Τριπολίτιδας της Πελαγονίας όπως μαρτυρείται από τον Στράβωνα και που δεν έρχεται σε αντίθεση με την ταυτότητα της Τρίπολης με την πόλη Πελαγονία του Λίβιου, καθώς είναι πολύ εύκολο να κατανοηθεί ότι, μετά την παρακμή των δύο πόλεων της Τριπολίτιδας, (και ο Στράβων επιβεβαιώνει ότι όλες οι πόλεις στον Εριγώνα, συμπεριλαμβανομένων και των Στύβερρων, ήταν ερείπια στην εποχή του), η πόλη που επέζησε ίσως έγινε γνωστή με το όνομα Τρίπολις, επειδή σχηματίστηκε από τις τρεις προηγούμενες πόλεις, και ότι ήταν επίσης συχνά γνωστή με το όνομα της περιοχής, Πελαγονία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.320)
    • Εάν ο Στράβων έχει δίκαιο να θεωρεί τις Αλκομενές ως μια πόλη στον Εριγώνα, η τοποθεσία της φαίνεται να ήταν πάνω από το Βρυάνιο, επειδή κάτω από αυτήν την πόλη ή ανάμεσα σε αυτήν και στην συμβολή του Εριγώνα με τον Αξιό, το Συνοπτικό Οδοιπορικό  δείχνει ότι πρέπει να τοποθετήσουμε τον Ευριστό και την πόλη των Στόβων. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.322)
    • Ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης και ο Στράβων συμφωνούν ότι η χερσόνησος της Ακτής αποτελείται από πέντε πόλεις με τα ονόματα Δίον, Θύσσος, Κλεωναί, Ακρόαθος ή η πόλη Ακρόθωοι και Ολόφυξος. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.149)
    • Ο Στράβων μάλιστα, στην Επιτομή του, φαίνεται να υποθέτει ότι η Άκραθος βρίσκεται στην κορυφή του όρους Άθω, αλλά για κάθε άτομο που έχει δει το Όρος, η υπόθεση αυτή δεν θα μπορούσε να φαίνεται πιστευτή. Αυτοί οι παραλογισμοί είναι καταφανείς στον Στράβωνα καθώς η περιγραφή της κορυφής είναι ορθή και πειστική.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.150 )
    • Ωστόσο, όλοι συμφωνούν στο να προβάλλουν το Δίον ως την κοντινότερη πόλη στον ισθμό, άποψη με την οποία και ο Στράβων συμφωνεί απαριθμώντας έτσι τις πόλεις της Ακτής- Δίον,Κλεωναί,Θύσσος,Ολόφυξος,Ακρόθωοι. Σε αυτή την περίπτωση, αν γίνει αποδεκτό ότι το Βατοπέδι και ο Αρσανάς του Χιλανδαρίου αποτελούσαν αρχαίες τοποθεσίες και αν εμπιστευτούμε τη διάταξη της ονομασίας του Σκύλακα, η οποία προς το παρόν δεν είναι αντίθετη προς τη μαρτυρία των ιστορικών ή του Στράβωνα, εφόσον όλοι παραλείπουν τη Χαραδρία, ότι η τελευταία τοποθεσία είναι η Ολόφυξος και αυτή του Βατοπεδίου είναι η θέση της Χαραδρίας. Όσον αφορά το Θύσσο και τις Κλεωναί, το ένα από αυτά εμφανίζεται να έχει καταλάβει κάποια τοποθεσία κοντά στη Ζωγράφου, ή στο Δοχειάρι και το άλλο στο Ξηροποτάμι. Είναι αδύνατον όμως, να φτάσουμε σε  ένα συγκεκριμένο συμπέρασμα, εκτός και αν θεωρήσουμε τον περίπλου του Σκύλακα ως τη πιο βαρυσήμαντη πηγή σε σχέση με τις άλλες. Ο Ηρόδοτος και ο Στράβωνας φαίνεται να τοποθετούν τις Κλεωναί στην δυτικότερη τοποθεσία, ενώ ο Θουκυδίδης που συμφωνεί με τον Σκύλακα, δίνει αυτή τη τοποθεσία στο Θύσσο. Σε αυτή την περίπτωση το Ξηροποτάμι καταλαμβάνει την τοποθεσία της Κλεωναί και ο Θύσσος βρίσκεται κοντά στο Δοχειάρι ή στη Ζωγράφου. Η ανακάλυψη κάποιας επιγραφής, θα συντελούσε σημαντικά στο να διασαφηνιστεί το ερώτημα σχετικά με τις αρχαίες τοποθεσίες της Ακτής. ( Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 150-152 )
    • Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις, κατά τη διάρκεια της περσικής εισβολής, με την ακόλουθη διάταξη παραλιακά από την Όλυνθο προς το Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη, Αιγαί, Παλιούρι, Σκιώνη, Μένδη, Σάνη. Από αυτά όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς, και κυρίως από τον Στράβωνα οι κυριότερες πόλεις, εκτός από την Ποτίδαια, ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 155)
    • Ο Λίβιος φαίνεται να χρησιμοποιεί τη λέξη Μακεδονία με το ίδιο νόημα που ο Στράβωνας μας ενημερώνει ότι κάποιες φορές αναφερόταν συγκεκριμένα στην έκταση της μέχρι το κανάλι της Κέρκυρας. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.326)
    • Ο Σκύλακας και ο Στράβων φαίνεται να συμφωνούν ως προς την τοποθέτηση του Ομολίου στη δεξιά πλαγιά του Πηνειού, κοντά στην έξοδο των Τεμπών (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 402)
    • Στην Επιτομή του ο Στράβων μας πληροφορεί ότι στην εποχή του το Κίτρος ήταν το ίδιο μέρος με την αρχαία Πύδνα . ( Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 429)
    • Τα ”καλά σημεία” που έκαναν το Δάτον το αντικείμενο ενός γνωμικού δεν θα υπήρχαν εάν το Δάτον δεν ήταν λιμάνι, όπως παρατηρεί ο Στράβων.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.223-4)
    • Ο Λίβιος, ο Στράβων και ο Πλούταρχος συμφωνούν ότι η σύγκρουση (μάχη της Πύδνας) έλαβε μέρος μπροστά από την Πύδνα, την οποία διέτρεχε ένας μικρός ποταμός και συνόρευε με υψώματα, ιδανικά για υποχώρηση και κάλυψη του ελαφρού πεζικού. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 433)
    • Μέσα από τα περάσματα αυτά που αναφέρουν ο Λίβιος και αργότερα ο Πολύβιος μπορούμε να διαλευκάνουμε την αφάνεια με την οποία ο Στράβων στο ελλιπές του κείμενο, αναφέρεται στη γεωγραφία αυτού του σημείου της Ελλάδας, ονομάζοντας πόλεις, πολύ μακριά η μια από την άλλη, και συγχέοντας την Περραιβία της Τρίπολης, με την Πελαγονία της Τρίπολης, η οποία ήταν σε ογδόντα περίπου μίλια απόσταση. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.340)
    • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλέξανδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Μπεσσούς, στα νότια με τους Μαιδούς και τους Δάρδανες και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.464)
    • Η Μεδίκα λοιπόν τοποθετείται εκεί, σύμφωνα με την παρατήρηση του Στράβωνα ότι οι Μαιδοί συνόρευαν ανατολικά με τους Θουνάτες της Δαρδανίας, καθώς οι Δάρδανοι εκτείνονταν μέχρι τα Σκόπια, και υποθέτουμε ότι οι Θουνάται ήταν φυλή των Δάρδανων που κατείχαν το σύγχρονο Kατζανίκι.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.472-473)
    • Τ Η χαλκιδικιώτικη Βοττιαία είχε εξαφανιστεί από καιρό. Μαρτυρίες από νομίσματα που συμπίπτουν με τον Πολύβιο και τον Στράβωνα δείχνουν ότι οι μεγάλες παραθαλλάσιες πεδιάδες μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση χωρίστηκαν ανάμεσα στους Βοττιαίους και τους Αμφαξιούς. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σσ.486-487)

     


  • Ηρόδοτος

    • Ο Ηρόδοτος αναφέρει την πόλη του Δόβηρου με το όνομα Διόβουρος έως τον αιώνα του Προφυρογέννητου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 22)
    • Στην περιοχή (πεδιάδα της Ανθεμοντίδας) μαρτυρείται ήδη από τον Ηρόδοτο η ύπαρξη μιας ακόμη λίμνης με το όνομα «Λίμνη της Πρασιάς». Πιθανόν να πρόκειται για τη λίμνη Δοϊράνη. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 114-115)
    • Στη χώρα των Σιροπαιόνων ο Ξέρξης άφησε το ιερό άρμα του Ήλιου οδεύοντας προς την Ελλάδα, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος. Όταν στην επιστροφή ζήτησε να το πάρει πίσω οι Παίονες του είπαν ότι τις φοράδες που έσερναν το άρμα τις είχαν εξαφανίσει οι κάτοικοι της Θράκης. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 173)
    • Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι την τέταρτη χρονιά της ογδοηκοστής πρώτης Ολυμπιάδας, οι Αθηναίοι προσπαθώντας να κυριαρχήσουν εκ νέου στα μεταλλεία του Δάτου ηττήθηκαν ενώ από τους αρχηγούς της εκστρατείας, το Σωφάνη και το Λέαγρο, ο πρώτος έχασε τη ζωή του στο πεδίο της μάχης.Το γεγονός αυτό αποδεικνύει πως οι Σάτρες δεν πέρασαν ποτέ υπό την κυριαρχία κανενός άλλου λαού ή φύλου. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 99)
    • Ο Ηρόδοτος ανέφερε ότι το ακρωτήρι Δρέπανο (Dhrepano) ή Άμπελος, που είναι το αρχαίο του όνομα(Ampelus), είναι το κοντινότερο ακρωτήρι στην Τορώνη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 119)
    • Ο Ηρόδοτος στην περιγραφή της πορείας του στρατού του Ξέρξη από την εκβολή του Στρυμώνα στην Άκανθο, δηλώνει, ότι αφού πέρασε την Άργιλο και άφησε τον κόλπο του Ποσιδείου στα αριστερά, διάβηκε την πεδιάδα η οποία ονομάζεται Συλεύς, και μετά, αφού πέρασε τα Στάγειρα έφθασε στην Άκανθο.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.168)
    • Στο ανώτερο τέλος της πεδιάδας βρίσκεται ένα δερβένι, μία αχυρένια καλύβα για τη διαμονή της αλβανικής φρουράς, απ’ όπου αρχίσαμε ν’ ανεβαίνουμε το όρος Βέρμιο, αψηφώντας τους ισχυρισμούς του Ηροδότου ότι είναι απροσπέλαστο τον χειμώνα, ενώ χθες το βράδυ καλύφθηκε το βουνό με χιόνι.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.295)
    • Ο Ηρόδοτος αποκαλεί τη θάλασσα, στο βορειότερο άκρο της Διώρυγας του Ξέρξη, Θάλασσα της Ακάνθου, όπου ο μώλος αποτελεί επαρκής ένδειξη της θέσης του λιμανιού της Ακάνθου και συνεπώς η Άκανθος καταλαμβάνει ακριβώς την τοποθεσία της νεότερης Ερισσού. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.146)
    • Πολύ δύσκολα θα μπορούσαν να υπάρξουν αμφιβολίες, και συνεπώς ο Πτολεμαίος και ο Στράβωνας στην Επιτομή τους έχουν εσφαλμένα τοποθετήσει την Άκανθο στον Συγγιτικό κόλπο αντί του Στρυμωνικού, σε αντίθεση με τον Ηρόδοτο, ο οποίος την έχει τοποθετήσει πολύ σωστά στην τοπογραφία του για την Περσική εισβολή. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.147-148)
    • Ο Ηρόδοτος, ο Θουκυδίδης και ο Στράβων συμφωνούν στο γεγονός ότι η χερσόνησος της Ακτής αποτελείται από πέντε πόλεις με τα ονόματα Δίον, Θύσσος, Κλεωναί, Ακρόαθος ή η πόλη Ακρόθωοι και Ολόφυξος. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 149-150)
    • Στον Συγγιτικό κόλπο, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι παραθαλάσσιες πόλεις μεταξύ της Σάνης και του Ακρωτηρίου Άμπελος είναι η Άσσα(Assa), η Πίλορος(Pilorus), η Σίγκη (Singus) και η Σάρτη. Όπως προκύπτει και από την περιγραφή του ιστορικού κατά την προέλαση του στόλου του Ξέρξη, σχεδόν δεν αμφιβάλουμε ότι οι θέσεις τους ήταν σε αυτήν τη διάταξη. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 153-154)
    • Οι πόλεις στη νότια και τη βόρεια πλευρά (του κόλπου της Κασσάνδρας) ήταν τοποθετημένες με την ακόλουθη διάταξη, σύμφωνα με την εμφάνιση τους στον Ηρόδοτο: Τορώνη, Γαληψός, Μυκήβερνα, Όλυνθος. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.154)
    • Η διάταξη των ονομάτων στον Ηρόδοτο συνεπώς, η οποία τείνει να τοποθετήσει τη Σκιώνη μεταξύ των Ακρωτηρίων Παλιούρι και Ποσείδι, συμφωνούν απόλυτα με την αφήγηση του Θουκυδίδη. Και τα κατάλοιπα της Σάνης, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, φαίνεται να είναι μεταξύ του Ακρωτηρίου του Ποσειδίου και της δυτικής πλευράς του ισθμού της Πόρτας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 157)
    • Το γεγονός ότι οι Σιροπαίονες κατοικούσαν στις όχθες του Στρυμώνα είναι γνωστό από τον Ηρόδοτο (Herodot, 1. 5, c. 13, 15, 98), καθώς και το ότι δεν διέμεναν επάνω από το δερβένι του Δεμιρισσάρ. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
    • Ο Ηρόδοτος περιγράφει τη λίμνη Πρασιάς να περικλείεται από ορισμένα ορυχεία, τα οποία αργότερα παρήγαγαν για τον Αλέξανδρο Α’ ένα τάλαντο την ημέρα (επομένως με αυτή την επισήμανση του Ηροδότου, βρίσκουμε ότι τα τετράδραχμα του Αλεξάνδρου Α΄ είναι από τα παλαιότερα νομίσματα αυτού του μεγέθους, στη μακεδονική σειρά). (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 211)
    • Την εποχή που κόπηκαν τα βισαλτικά νομίσματα, τα ορυχεία του Παγγαίου βρίσκονταν κυρίως στα χέρια των Θασίων και σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στα ορυχεία του Παγγαίου δούλευαν και οι Πιερείς και οι Οδομάντες και κυρίως οι Σάτρες που ήταν στα σύνορα του βουνού.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 213)
    • Εφόσον ο Γκάνγκας (Gangas),ή Γκαγκίτης (Gangites), ή σύμφωνα με τον Ηρόδοτο Αγγίτης (Angitas) ήταν το όνομα που αποδίδονταν στον ποταμό ο οποίος πήγαζε από τους Φιλίππους, τότε η διακλάδωση από το Νευροκόπι ήταν ο Ζυγάκτης ποταμός, γεγονός που συμφωνεί τέλεια με τα γεγονότα που σχετίζονται με τον Αππιανό. Αν και αυτός ο ποταμός (Ζυγάκτης) είναι μεγαλύτερος σε μήκος και σε πλάτος από τον Αγγίτη, ο Ηρόδοτος αποδεικνύει ότι το ενωμένο ποτάμι πήρε το όνομά του από τη διακλάδωση των Φιλίππων. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 224-225)
    • Ο Ηρόδοτος παρατήρησε ότι οι λιμνοθάλασσες (ανάμεσα στο Ελευθεροχώρι και τη Θεσσαλονίκη) βρίσκονται ανάμεσα στον Αξιό και τον Εχέδωρο (Ηρόδοτος, l.7, c. 124). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 436 – 437)
    • Η Σίνδος, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, ήταν μια παραθαλάσσια πόλη μεταξύ της Θέρμης και της Χαλάστρας, η οποία αργότερα βρέθηκε στο στόμιο του Αξιού. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 450)

  • Τίτος Λίβιος

    • Σύμφωνα με τις περιγραφές του Λίβιου, η Καστοριά εξακολουθούσε να αποτελεί ένα σπουδαίο και αναμφίβολα καθολικό κέντρο, έως και την εποχή που έφτασε εκεί ο Βοημούνδος. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 6)
    • Σύμφωνα με τον Τίτο Λίβιο για να φτάσει κανείς στο Κέλετρον υπήρχε μία και μοναδική στενή διάβαση, καθώς και μία και μοναδική πύλη εισόδου, δηλαδή η σημερινή. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 11)
    • Σύμφωνα με τον Τίτο Λίβιο, η πελασγική πόλη κοντά στο χωριό Σβετεδέλα, που πιστεύεται ότι είναι το Πήλιο, αποτελεί φρούριο πάνω στο δρόμο που οδηγεί από το Κέλετρον στη Δασσαρητία, ένα φρούριο του οποίου η κατοχή προσφερόταν για εκστρατείες κατά της Μακεδονίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.32)
    • Ο Τίτος Λίβιος τοποθετεί τη λίμνη Λυχνιδό στην Ιλλυρία. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.49)
    • Θα μπορούσε ακόμη να φανεί από τον Λίβυο, ότι η Άκανθος είχε ένα λιμάνι σ’ αυτόν τον κόλπο, καθώς στην περιγραφή του για την πορεία του στόλου του Αττάλου και των Ρωμαίων στο Μακεδονικό πόλεμο, 200 π.Χ, μετά την αποτυχία τους στην Κασσανδρία κατέπλευσαν στην Άκανθο, αναφέρει μόνο ότι αυτοί κατέπλευσαν γύρω από το ακρωτήρι του Κανίστρου και αυτό της Τορώνης, υποδηλώνοντας με αυτό το τρόπο ότι αυτοί δεν παρέκαμψαν το ακρωτήρι του Άθου. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 148)
    • Το νοτιοδυτικό ακρωτήρι της Παλλήνης, που από το Λίβιο ονομαζόταν Ποσείδιον και από το Θουκυδίδη Ποσειδόνιον, προφανώς από ένα ναό του Ποσειδώνα ο οποίος βρισκόταν ακριβώς εκεί, ακόμα διατηρεί  την παλαιότερη ονομασία του, που κοινώς προφέρεται Ποσείδι. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 156)
    • Το ίδιο συμπέρασμα μπορεί να έχει εξαχθεί και από τον Λίβιο , που αφηγείται ότι ο Αιμίλιος Παύλος, μετά τη νίκη του στην Πύδνα, παρέλαβε στη Σίρις μία αντιπροσωπεία από τον Περσέα, ο οποίος είχε αποσυρθεί στη Σαμοθράκη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
    • Η Σίρις περιγράφεται από τον Λίβιο ως μία πόλη της Οδομαντίας. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Ο Λίβιος αναφέρει το όνομα της Πελαγονίας στην αφήγηση της εκστρατείας του Σουλπικίου μόνο ως μια μεγάλη περιφέρεια που περιείχε τα Στύβερρα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.318)
    • Πολλά ίχνη αρχαίων κτιρίων της ρωμαϊκής εποχής υπάρχουν για τα οποία υποθέτουν οι ντόπιοι ότι ανήκαν σε μια πόλη που λεγόταν Τρίπολις, μια παράδοση που ταιριάζει με την ύπαρξη μιας Τριπολίτιδας της Πελαγονίας όπως μαρτυρείται από τον Στράβωνα και που δεν έρχεται σε αντίθεση με αυτή του Λίβιου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.320)
    • Τα Στύβερρα ή Στύμβαρα παρουσιάζονται από τον Πολύβιο και τον Τίτο Λίβιο να βρίσκονται στο πιο γόνιμο μέρος της χώρας, στα βόρεια των Μπιτολίων. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.321)
    • Έχω ήδη επισημάνει πώς ακριβώς η περιγραφή του Λιβίου για το Κέλετρο ταυτίζεται με την Καστοριά. Με βάση αυτό το στοιχείο έχουμε την ακριβή πορεία της προέλασης του Σουλπικίου στην επιστροφή του από την Πελαγονία στην Δασσαρέτιδα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.322)
    • Το Λιβήθριο ήταν τοποθετημένο, όπως προκύπτει από τις εμπορικές συναλλαγές που αναφέρει ο Λίβιος, ανάμεσα στο Δίον και την Ηράκλεια.  (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 422).
    • Ο Μίλο αναφέρεται από το Λίβιο ως ένας από τους αρχηγούς των Μακεδόνων που στάλθηκε στο Πύθιο όταν ο βασιλιάς εγκαταστάθηκε, για πρώτη φορά,  στον Ενιπέα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 432)
    • Ο Λίβιος μας ενημερώνει ότι όταν η Μακεδονία ήταν χωρισμένη σε τέσσερις επαρχίες με την ρωμαϊκή κατάκτηση, η Σιντική ήταν συνδυασμένη με τη Βισαλτία στην πρώτη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Αμφίπολις καθώς όλα τα υπόλοιπα τμήματα της χώρας ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό είχαν αποδοθεί στην δεύτερη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.226-227)
    • Στη συνέχεια η Αισύμη ονομάστηκε Εμάνθια, όπως μάθαμε από τον Στέφανο, και ο Λίβιος την αναφέρει με αυτό το όνομα, που μαζί με την Αμφίπολη και με τις άλλες πόλεις της Θρακικής ακτής, έκλεισε τις πύλες της εναντίον των Ρωμαίων υπό τον ύπατο Χοστίλιο στον Περσικό Πόλεμο το 170 π.Χ.Α (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.224-5)
    • Η θέση των Στοβών φαίνεται πως ήταν στον Εριγώνα, δέκα με δώδεκα μίλια πάνω από τη διασταύρωση του ποταμού με τον Αξιό. Αυτό ενισχύεται και από το Λίβιο, ο οποίος περιγράφει τους Στόβους ως πόλη της Παιονίας, στην περιοχή του Δερρίοπου ο οποίος αρδευόταν από τον Εριγώνα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 441)
    • Ο Πολύβιος και ο Λίβιος, ο οποίος τον αντιγράφει σε αυτό το σημείο, βεβαιώνουν, σε αντίθεση με τη σημείωση του Όμηρου για την Ημαθία και την Παιονία, ότι το παλαιότερο όνομα της Ημαθίας ήταν Παιονία (Polyb. l. 24, c. 8.- Liv. l. 40, c.3). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.  447)
    • Η τοποθεσία της Πέτρας απεικονίζεται από τον Λίβιο και την δείχνει σαν πόλη της Πιερίας στο σύνορο αυτής της επαρχίας στο πέρασμα που οδηγεί στην παραθαλάσσια πεδιάδα από την Περραιβία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.337)
    • Μέσα από τα περάσματα αυτά που αναφέρουν ο Λίβιος και αργότερα ο Πολύβιος μπορούμε να διαλευκάνουμε την αφάνεια με την οποία ο Στράβων με το ελλιπές του κείμενο, αναφέρεται στη γεωγραφία αυτού του σημείου της Ελλάδας, ονομάζοντας πόλεις, πολύ μακριά η μια από την άλλη, και συγχέοντας την Περραιβία της Τρίπολης, με την Πελαγονία της Τρίπολης, η οποία ήταν σε ογδόντα περίπου μίλια απόσταση. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.340)
    • Η Κονίσπολη μοιάζει να είναι το Ευδίερο του Λίβιου, δεκαπέντε μίλια από το ρωμαϊκό στρατόπεδο, ανάμεσα στην Άζωρο και την Δολίχη, προς την κατεύθυνση της Άσκουρις και της Λαπάθου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.350-351)
    • Ο Λίβιος αναφέρεται σε μια Αντιγόνεια του Κρούσιου ανάμεσα στην Αινεία και στην Παλλήνη. Ήταν πιθανώς, μια από τις πόλεις της ακτής αυτής, που αναφέρει ο Ηρόδοτος, που ανακαινίστηκε υπό ενός εκ των Αντιγονιδών. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.460-461)
    • Το όνομα Αινεία, το οποίο ο Λίβιος αποδίδει στο λιμάνι του Άθως δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο συγγραφέα, ούτε είναι σίγουρο σε ποιο από τα λιμάνια της Ακτής ταιριάζει. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.483-4)
    • Σε μια ευθεία γραμμή απαντάται το Σκάρδον όρος που περιγράφεται τυχαία από τον Λίβιο να βρίσκεται στην πορεία από τα Στύβερρα στη Σκόδρα, και να πηγάζει από εκεί ο Ορίωνας που εκρέει μέσω της λίμνης Λαβεάτης στη Σκόδρα, φαίνεται καθαρά να περιλαμβάνει τις μεγάλες κορυφές και στις δυο πλευρές του Δριλώνα, όπου η πορεία του είναι από ανατολικά προς δυτικά. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.477-8)
    • Η ίδια πόλη είναι το αρχαίο Κέλετρον, που μνημονεύεται από τον Τίτο Λίβιο στην ιστορία της πρώτης εκστρατείας των Ρωμαίων στη Μακεδονία κατά το 200 π.χ. (Isambert, σ.37)
    • Ο Τίτος Λίβιος μάλιστα μας πληροφορεί πως (ο Ενιπέας ποταμός) βρισκόταν 5 μίλια, δηλαδή 2 λεύγες πριν από το Δίον (Μαλαθρία).
      (Isambert, σ.85 – 86)
    • Σύμφωνα με τον Τίτο Λίβιο ο Πλαταμώνας βρίσκεται 5 ρωμαϊκά μίλια από τις Φίλες, μεταξύ του Δίου και των Τεμπών.
      (Isambert, σ.87)