Category: Isambert-Ελλάδα

  • Τορώνη

    Παλαιό Όνομα : Τερώνη
    Δήμος : Σιθωνίας
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Η Μέντη, η Σκιώνη, η Άφυτος, η Χαλκίς, η Τορώνη, η Άκανθος, η Ουρανούπολη και άλλες πόλεις της Παλλήνης και της Χαλκιδικής ήταν ανεξάρτητες και έκοβαν το δικό τους νόμισμα. Το ίδιο συνέβαινε και με την Αμφίπολη, την Πύδνα και τη Νεόπολη. Οι Βισάλτες, οι Κρηστωνοί, οι Σάτρες, οι Πιέριοι, οι Ηδωνοί και οι Οδόμαντες είχαν τα ίδια προνόμια. Όταν, όμως, ο Φίλιππος κατέκτησε τις περιοχές αυτές τους στέρησε όλα τα προνόμια της αυτονομίας τους. Εξαίρεση αποτέλεσε η Αμφίπολη την οποία προστάτευε η Αθήνα. Αργότερα, ο Φίλιππος έθεσε υπό την κυριαρχία του όλες τις πόλεις μεταξύ Στρυμόνα και Νέστου και την Αμφίπολη, η οποία έχασε και το δικαίωμα να κόβει νόμισμα.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 36-37)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Νοτίως της Χερσονήσου της Παλλήνης βρίσκεται η κώμη Τορώνη, καθώς επίσης και κάποια ερείπια που δείχνουν τη θέση της αρχαίας Τορώνης, της οποίας ο κόλπος ονομάζεται τορωναϊκός ή κόλπος της Κασσάνδρας.(Isambert ,σ.61)
  • Το λιμάνι της Τορώνης θεωρείται ένα από τα ασφαλέστερα λιμάνια και αποκαλείται ‘κωφός’. (Isambert,σ. 62)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Τα ερείπια της Τορώνης διατηρούν την αρχαία τους ονομασία και οι τοποθεσίες της Ολύνθου και της Σερμύλια κατοικούνται μέχρι σήμερα.
      (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.155)
    • Ο κύριος τόπος εγκατάστασης των κατοίκων της Χαλκιδικής, στα πρώτα χρόνια της δημιουργίας αποικιών, φαίνεται πως ήταν η χερσόνησος της Σιθωνίας και το λιμάνι και φρούριο της η Τορώνη, από όπου και επέκτειναν τη δύναμή τους στην ενδοχώρα, μέχρι που κατοίκησαν σε όλο το τμήμα της Μυγδονίας στα νότια της κορυφογραμμής η οποία εκτείνεται στα δυτικά του Ίσβορου και την Κρουσεία. (Leake,τομ.III,σ. 454-455)
    • Η δεύτερη Μακεδονία περιλάμβανε όλη την περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και τον Αξιό εκτός από τη Σιντική και τη Βισαλτία και εκτεινόταν από τις πηγές των δύο ποταμών μέχρι εκεί όπου έφταναν τα σύνορα του βασιλείου της Μακεδονίας. Η ροή του Στρυμόνα προς τα ανατολικά κάτω από τις Σέρρες αποδεικνύει αμέσως γιατί η Σιντική και η Βισαλτία είχαν εξαιρεθεί από τις περιοχές ανάμεσα στο Στρυμόνα και τον Αξιό και εντάσσονταν στην πρώτη Μακεδονία αντί για τη δεύτερη. Η δεύτερη περιφέρεια ήταν η πιο εύφορη και πιο γνωστή από τις τέσσερις και κανένα τμήμα της Μακεδονίας δεν συγκρινόταν σε ευφορία και σε άλλα πλεονεκτήματα με τη Μυγδονία, τη Χαλκιδική και τις τρεις γειτονικές χερσονήσους όπου ο ιστορικός σημειώνει ιδιαίτερα την παραγωγική Παλλήνη και τους απάνεμους ορμίσκους της Τορώνης και του Άθω. Το όνομα Αενεία, το οποίο ο Λίβιος αποδίδει στο λιμάνι του Άθω δε συναντάται σε κανέναν άλλο συγγραφέα, ούτε είναι σίγουρο σε ποιο από τα λιμάνια της Ακτής ταιριάζει. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.483-484)
    • Τα ερείπια της Τορώνης διατηρούν την αρχαία τους ονομασία και οι τοποθεσίιες της Ολύνθου και της Σερμύλιας παραμένουν σε χρήση. Συνεπάγεται από τη διάταξη των ονομάτων που υπάρχει στον Ηρόδοτο, ότι η Μυκήβερνα ήταν στο Μολυβόπυργο, όπου μερικά κατάλοιπα της αρχαιότητας έχουν διασωθεί. Η τοποθεσία της Γαληψού θα πρέπει να αναζητηθεί σε ένα μέρος της ακτής περίπου 25 μίλια απόσταση, το οποίο βρίσκεται μεταξύ της Τορώνης και του λιμανιού της Σερμύλιας. Η Γαληψός πρέπει να καταλάμβανε την ίδια τοποθεσία που αργότερα ονομάστηκε Πσκέλλα, μια διάκριση που απαιτείται επειδή υπήρχε άλλη μία τοποθεσία με την ονομασία Γαληψός, όχι σε μεγάλη απόσταση, στην παραλία ανατολικά του Στρυμώνα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σελ.155).

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    • Το Κωφό λιμάνι είναι ένα καλό και ασφαλές λιμάνι όπου ο ήχος των κυμάτων δεν ακούγεται καθόλου εξ ου και το όνόμά του -όπου βρίσκεται και η πλέον σημαντική από τις πόλεις της Σιθωνίας, η Τορώνη.Από τον Θουκυδίδη αναφέρεται ως «Κολοφωνίων λιμήν». Η στενή είσοδος του λιμανιού που κείται στη νοτιοδυτική άκρη της χερσονήσου Σιθωνίας διακρίνεται για τα λευκασμένα ακρωτήριά της ενώ έναντι της εισόδου του λιμανιού χτίστηκε πέτρινος στρατώνας χωρητικότητος 60 ανδρών που απέχει από την ακτή περίπου 40 βήματα.Κάτω από τη σκιά πλατάνων συναντούμε φρέαρ με πόσιμο νερό και καλύβες.Από εκεί ένας δρόμος που κινείται στην αρχή ομαλά αλλά στη συνέχεια ανηφορικά και με ελιγμούς σε χαλικώδες έδαφος μέσα από δάσος κοντοκλάδων , δρυών, πρίνων και ελαιώνων φτάνει μετά από δίωρη πορεία σε ένα ύψωμα όπου υπάρχει και εκκλησάκι.Από εκεί ο δρόμος συνεχίζει κατηφορικά στην αρχή, είναι λιθόστρωτος (καλδερίμι), περνά από γαιώδες έδαφος και μετά από ελιγμούς για ένα τέταρτο της ώρας βαίνει σε ρεματιά, η οποία τις βροχερές ημέρες διατηρεί το νερό της και στρέφεται αριστερά, στις υπώρειες του όρους που έχει στα δεξιά του πεδιάδα που εκτείνεται ως τη θάλασσα και διερχόμενος από κήπους και αμπελώνες φτάνει μετά από ένα τέταρτο στη Συκιά. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 554-556)

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Αλιστράτη

    Παλαιό Όνομα :Άγιο Στράτης
    Δήμος :Νέας Ζίχνης
    [tab name=’Abbot’]

    • Σαρμουσακλί (Sarmousakli). Ζίχνα (Zichna), Ζελιάτσοβα (Zeliachova), Αλιστράτη (Alistrati): Πόλεις που βρίσκονται βόρεια της σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Σερρών και Δράμας. Είναι μεγάλα ξεκομένα χωριά με ανάμεικτους πληθυσμούς. Οι κάτοικοι της Ζελιάτσοβα, που είναι χριστιανοί, μιλούν τη τουρκική γλώσσα, και μόλις τώρα ξεκινούν να μαθαίνουν ή να ξαναμαθαίνουν την ελληνική. Σε αρκετές περιπτώσεις οι Χριστιανοί έχουν υιοθετήσει την γλώσσα των Μωαμεθανών κατακτητών, μερικώς ως ένα φυσικό φαινόμενο της συνουσίας και μερικώς ως μέσο της επιβίωσης.(Abbot,σ.276)
    • Οι κάτοικοι των άλλων χωριών που αναφέρονται μιλούν κυρίως Βουλγάρικα ως ένας κανόνας μαζί με τα Ελληνικά. Η Αλιστράτη ειδικότερα είναι γνωστή για την ένθερμη προσκόλλησή της στον ελληνικό σκοπό και για τα άριστα ελληνικά δημοτικά του σχολεία. Αυτά τα τέσσερα χωριά, στην πραγματικότητα, σχηματίζουν τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ της συζητήσιμης εδαφικής επικράτειας στο βορρά και της καθαρώς ελληνικής περιοχής η οποία απλώνεται προς τις ακτές του Αιγαίου, και η οποία παρόλο που περιλαμβάνει μερικούς Μωαμεθανικούς οικισμούς, δεν περιλαμβάνει ούτε μια Σλαβική κοινότητα(Abbot,σ.277)

    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Πρόκειται για μικρή πόλη στα περίχωρα της Δράμας, στους πρόποδες του όρους Κερκίνη. Είναι μια περιοχή με εύφορους αμπελώνες, τεράστιους ορυζώνες, σιτοβολώνες, καπνοκαλλιέργειες και καλλιέργειες βάμβακος. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 4)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Άφυτος ή Άθυτος

    Παλαιό Όνομα :Άθετος
    Δήμος :Κασσάνδρας
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

    • Η Μέντη, η Σκιώνη, η Άφυτος, η Χαλκίς, η Τορώνη, η Άκανθος, η Ουρανούπολη και άλλες πόλεις της Παλλήνης και της Χαλκιδικής ήταν ανεξάρτητες και έκοβαν το δικό τους νόμισμα. Το ίδιο συνέβαινε και με την Αμφίπολη, την Πύδνα και τη Νεόπολη. Οι Βισάλτες, οι Κρηστωνοί, οι Σάτρες, οι Πιέριοι, οι Ηδωνοί και οι Οδόμαντες είχαν τα ίδια προνόμια. Όταν, όμως, ο Φίλιππος κατέκτησε τις περιοχές αυτές τους στέρησε όλα τα προνόμια της αυτονομίας τους. Εξαίρεση αποτέλεσε η Αμφίπολη την οποία προστάτευε η Αθήνα. Αργότερα, ο Φίλιππος έθεσε υπό την κυριαρχία του όλες τις πόλεις μεταξύ Στρυμόνα και Νέστου και την Αμφίπολη, η οποία έχασε και το δικαίωμα να κόβει νόμισμα.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 36-37)

    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

  • Τρεις ώρες νότια της Πινάκας βρίσκεται η πόλη Άθυλος, πάνω στην ανατολική πλευρά αυτής της χερσονήσου, και περισσότερο από το όνομα παρά από τα ασήμαντα αρχαία ερείπια που βρίσκονται σε αυτήν, καταλαβαίνουμε πως πρόκειται για την αρχαία Άφυτη, μία πόλη της Παλλήνης.
    Προς βορράν της δυτικής της πλευρἀς υπάρχουν κάποια ερείπια που βρίσκονται βόρεια της Νέας Κασσάνδρας, και δίπλα από το ακρωτήριο Κασσάνδρα ή Κάβο Ποσείδι δείχνουν τη θέση της Μένδης, μιάς αποικίας των Ερετριέων, και μίας πόλης που έγινε το μήλο της έριδος μεταξύ Σπαρτιατών και Αθηναίων.
    (Isambert,σ.63)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

  • Ένα από τα δώδεκα και τα πιο σημαντικά, χωριά της περιοχής Κασσάνδρας ή Χερσονήσου Παλλήνης.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 164)
  • Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις κατά τη διάρκεια της Περσικής εισβολής με την ακόλουθη διάταξη, παραλιακά από την Όλυνθο προς το Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη,Αιγαί,Θύραμβος, Σκιώνη,Μένδη, Σάνη. Όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς και κυρίως από το Στράβωνα, οι κυριότερες πόλεις εκτός από την Ποτίδαια ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη. Όλες αυτές εκτός από τη Σάνη, διέθεταν επάρκεια πλούτου,ώστε να κόβουν τα δικά τους νομίσματα, μερικά δείγματα από τα οποία διασώζονται ακόμα. (Leake, τομ.ΙΙΙ,σ. 155)

    • [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Θάσος

    Παλαιό Όνομα : Θάσος
    Δήμος : Καβάλας
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]

    • Θάσος: Το νησί είναι γνωστό για τα λατομεία του από όπου εξορύσσεται ένα εξαιρετικό άσπρο μάρμαρο, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις θυμίζει το Παριανό. (Clarke,σ. 415)

    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

    • Το αρχαίο όνομα της Θάσου ήταν Ηδωνίς. Σύμφωνα με τον Διονύσιο τον περιηγητή, υπήρξε μια περίοδος κατά την οποία η Θάσος ονομαζόταν Ωγυγιηνή. Αυτό το όνομα δόθηκε στο νησί επειδή εκεί είχε σταθμεύσει ο στόλος του βασιλιά Ωγύγη, ο οποίος θεωρείται πως άφησε εκεί Φοίνικες αποίκους. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 87)
    • Η αρχαία πόλη της Θάσου είναι εντελώς εγκαταλειμμένη. Εκεί όπου άλλοτε βρισκόταν η πόλη, τώρα υπάρχει ένα δάσος. Τα αμπέλια που παλαιότερα υπήρχαν, μεγάλωσαν υπερβολικά, έφτασαν σε άγρια κατάσταση και τύλιξαν τα δέντρα της περιοχής. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται στη Μαρώνεια (η οποία ονομάζεται και Μαρουλία) όπου επίσης δεν υπάρχουν κάτοικοι. Η βλάστηση έχει καλύψει όλα τα παλιά ερείπια. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 103)
    • Ο πληθυσμός του νησιού είναι περίπου 2.500 κάτοικοι που μοιράζονται σε επτά χωριά,κτισμένα σε απόκρημνες περιοχές ,ώστε να αποφεύγουν τις εχθρικές επιθέσεις.Οι Θάσιοι είναι πολύ εργατικοί και καλλιεργούν σιτάρι και κριθάρι και παράγουν λάδι.Από την ελιά προέρχονται και τα περισσότερα έσοδα του νησιού.Έσοδα προέρχονται και από την παραγωγή μελιού,καλής ποιότητας κρασιού και την εξαγωγή ξύλου ως καύσιμη ύλη. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 104)
    • Η Θάσος διοικείται από ένα βοεβόδα με ενιαύσια θητεία ο οποίος διατηρεί φρουρά επτά –οκτώ ατόμων. Η φρουρά όμως αυτή δεν ήταν αρκετή για να προστατεύσει το νησί από εξωτερικούς κινδύνους και επιδρομές. Μια ναυτική περίπολος την οποία πλήρωναν οι κοινότητες του νησιού, ειδοποιούσε τους κατοίκους για τυχόν επιθέσεις. Σε περίπτωση κινδύνου ο πληθυσμός κατέφευγε στο δάσος. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 104)
    • Τα τείχη της Θάσου από άσπρο μάρμαρο ίσως είναι τα μοναδικά αυτής της τεχνοτροπίας που υπάρχουν στην Ελλάδα.(Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 107)

    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Η κωμόπολη Γένιτζε απέχει από την Γκιουμουρτζίνα οκτώ ώρες. Η κωμόπολη αυτή έχει περίπου 200 σπίτια και είναι χτισμένη στην είσοδο της μεγάλης ελώδους πεδιάδας του Καρα-σου, του αρχαίου Νέστου, τον οποίο μπορεί κάποιος να διαπεράσει με μια σχεδία σε διάστημα τεσσάρων ωρών και μετά από τέσσερις ώρες φτάνει στους πρόποδες των βουνών. Από εκεί ανεβαίνει μέσω ενός στρωμένου δρόμου σε μια ορεινή ψηλή αντηρίδα, της οποίας η θέα απλώνεται στον κόλπο της Κοντέσσας (κόλπος Πιερίας), στο νησί της Θάσου, πολύ μακρύτερα δε προς ανατολάς στις κορυφές των βουνών της Σαμοθράκης και προς τα δυτικά στον Άθω. Από εκείνο το σημείο φαίνεται και η πόλη της Καβάλας. (Isambert, σ. 15)
    • Η πόλη της Καβάλας κείται στον μυχό του αρχαίου κόλπου της Πιερίας που περικλείεται από τη Θάσο και από το όρος Παγγαίο, που εκτείνεται στα δυτικά προς τα ηπειρωτικά της πόλης. (Isambert, σ. 18)
    • “Παρόλο που ο βράχος αυτός περιβάλλεται από τείχη “, αναφέρει ο Heuzey, ” η καμπυλότητα του εδάφους καθιστά εμφανή τα τουρκικά σπίτια, τα τζαμιά και τις υπόλοιπες οικοδομές, ώστε η πόλη είναι εκτεθειμένη στις επιθέσεις από την πλευρά της θάλασσας”. Ο αμμώδης όρμος αυτής της χερσονήσου που στερείται λιμανιού, κείται κάτω από τα τείχη της πόλης και έχει κλίση προς τα ανατολικά. Το αγκυροβόλι είναι ασφαλές και ο βυθός συμπαγής. Ο όρμος όμως δεν προστατεύεται καθόλου από τους ανέμους και τα πελώρια κύματα της νοτιοδυτικής θάλασσας, έτσι ώστε τα πλοία προσορμίζονται για την ασφάλειά τους στο απέναντι λιμάνι του Ελευθέρου κάτω από το όρος Παγγαίο ή πίσω από τη Θάσο. Η Καβάλα είναι μια εμπορική πόλη και έχει σπουδαίο εμπόριο δημητριακών καρπών, σουσαμιού, ακατέργαστου μεταξιού και καπνών από το Γένιτζε.(Isambert, σ. 18)
    • Η Ιερισσός είναι το μόνο προσιτό μέρος στα ανατολικά παράλια του Άθω. Εδώ μπορεί κάποιος να βρει και μικρές λέμβους για να μεταβεί στην Καβάλα και τη Θάσο.(Isambert, σ. 53)
    • Εκτός από τα μεγάλα μετόχια, τα οποία οι Μονές κατέχουν στη Βλαχία, τη Θάσο και σε όλα τα παράλια της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, κέρδη αποκομίζουν οι Μονές από την καλλιέργεια των δασών του Όρους, την παραγωγή λαδιού από ελιές και δαφνοκαρπό και από τα φουντούκια. Αξίζει να σημειωθεί πως η Μονή Κουτλουμουσίου παράγει 200.000 οκάδες φουντούκια ετησίως. Οι Μονές της Μεγίστης Λαύρας, των Ιβήρων και του Φιλοθέου εξάγουν 500.000 γρόσια ξύλα. Τέλος οι καλόγεροι εισπράττουν πολλά χρήματα και από την πώληση διαφόρων γλυπτών και άλλων αγιογραφικών εργόχειρων.(Isambert, σ. 55)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    • Στα νότια του ανατολικού ορίου της Μακεδονίας, δηλαδή του λιμανιού της Κεραμωτής που αποτελεί το επίνειο της πρωτεύουσας της ομωνύμου επαρχίας του χωριού Σαρί –Σαμπάν και κοντά στα ΝΑ των εκβολών του Νέστου ή Καρά –σου κείται το ορεινό, γεμάτο νερά και δένδρα και με κυκλικό σχήμα νησί που λέγεται Θάσος το οποίο και διατήρησε το αρχαίο του όνομα.
      Το μεγαλύτερο πλάτος του από δυτικά προς ανατολικά είναι περίπου 22 χλμ. ενώ το μεγαλύτερο μήκος από το νοτιότερο ακρωτήριο «Στα κόκκινα ή Κέφαλος» μέχρι το βορειότερο «Μεγάλο κλαδί» προς το λιμάνι της Κεραμωτής είναι περίπου 26 χλμ.Το προς βορρά ακρωτήριο, Μεγάλο κλαδί βρίσκεται ανατολικά του λιμανιού Ελευθερουπόλεως και απέχει από αυτό 27 χλμ., νοτιοανατολικά της Καβάλας, από όπου απέχει 24 χλμ., νοτιοανατολικά του ιχθυοτροφείου Κούμπουρνο το οποίο απέχει 6 χλμ. και νοτιοδυτικά της Κεραμωτής από την οποία απέχει 6 και 1/4 χλμ.Μεταξύ της άκρης του λιμανιού της Κεραμωτής και της βόρειας παραλίας του νησιού βρίσκεται το νησί Θασοπούλα που υπέρκειται της επιφάνειας της θάλασσας 92 μ.Πρόκειται για βραχώδες νησί που καλύπτεται από συκιές και απέχει από την Κεραμωτή 2 χλμ., από το βόρειο ακρωτήριο Μεγάλο κλαδί 4,5 χλμ. και από το ΒΑ ακρωτήριο του νησιού Παναγία 3 χλμ.Στο νησί υπάρχει πλήθος αγρίων κουνελιών και κοντά στην παραλία πηγή θερμού ύδατος μέσα στην οποία ο λουόμενος μπορεί να μείνει μόνο μισή ώρα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 843-844)
    • Μεταξύ του παραπάνω νησιού και της αμμώδους παραλίας της Θάσου στο σχηματιζόμενο πορθμό υπάρχει καλό και ασφαλές αγκυροβόλιο για μεγάλης χωρητικότητας πλοία.Η Θάσος διασχίζεται από συνεχή οροσειρά, η οποία βαίνει από δυτικά προς ανατολικά, στρίβει προς νότο και έχει και στις δυο πλευρές της μικρότερες διακλαδώσεις που λειτουργούν ως αντερείσματα.Η οροσειρά ανυψούμενη ομαλά από δυτικά φτάνει στην κορυφή που καλύπτεται με σχίνα, πεύκα, κούμαρα και πρίνους -«Αεσμάτες» καλούμενη- πάνω από το χωριό Κακή Ράχη. Στο κέντρο σχεδόν της νήσου υπάρχει η βραχώδης και άδενδρη κορυφή Ψαριό που υπέρκειται της επιφάνειας της θάλασσας 1029 μ.Η καλύτερη ανάβαση με ημίονο στην ωραία και γραφική κορυφή που παρέχει θέα στη γύρω περιοχή είναι η οδός από το χωριό Κάστρο καθώς προς τα λοιπά χωριά και ειδικά προς την Παναγιά και Ποταμιά είναι κατηφορική και απότομη.Μετά την κορυφή Ψαριό που κατέρχεται προς τα ανατολικά, σχηματίζει με την επόμενη κορυφή το ζυγό Προφ.Ηλία(από όπου διέρχεται η οδός για τα χωριά Ποταμιά και Θεολόγο) η οποία υψούμενη προς τα ανατολικά μας δίνει την ανυψούμενη μεταξύ του Θεολόγου και Ποταμιάς κορυφή Τσουτσούλα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 844-845)
    • Οι κορυφές αυτές και μέρος των πλαγιών καλύπτονται το χειμώνα από χιόνι ύψους 15 σπιθαμών και διατηρούνται όταν υπάρχει βαρύς χειμώνας μέχρι τα μέσα Απριλίου. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845)
    • Το νησί διαρρέεται από διάφορα ρέματα ανάξια λόγου.Δυο από αυτά που κατεβαίνουν από την κορυφή Ψαριό είναι αξιόλογα α)το ρέμα της Ποταμιάς που ρέει από δυτικά προς ανατολικά και διέρχεται από το ομώνυμο χωριό και εκβάλλει στον όρμο Μεγάλη Ποταμιά και ο β) ο Καστρινός λάκκος ο οποίος ρέει από ανατολικά προς δυτικά και μεταξύ των χωριών Θεολόγου και Κάστρου εκβάλει στα Λιμινάρια. Και τα δυο αυτά ρέματα διατηρούν τα νερά τους και μόνο σε μεγάλη ξηρασία στερεύει το δεύτερο.Η παραλία του νησιού δεν σχηματίζει κανένα λιμάνι και οι ακτές της οι μεν ανατολικές από το ΒΑ ακρωτήριο Παναγιάς μέχρι τη νοτιοανατολική ακτή του όρμου Αστρίς είναι στο μεγαλύτερο μέρος βραχώδεις και σε κάποια μέρη απότομα κατεβαίνουν προς τη θάλασσα ενώ η βορειοανατολική παραλία είναι αμμώδης. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845)
    • Αρχίζοντας από το βορειότερο ακρωτήριο που καλείται Μεγάλο κλαδί και κινούμενοι από ανατολικά στο νησί συναντάμε διαδοχικά τα εξής ακρωτήρια και όρμους: Το μικρό λιμάνι Παναγιάς και το ομώνυμο άκρο, τον όρμο Βάθη, τον όρμο Ποταμιάς ,επίνειο της Ποταμιάς, το άκρο Φουρνί, τον κομμένο Κάβο. Τον όρμο Κίναρα ή Κίνυρα όπου και ομώνυμο νησί, επίνειο του χωριού Θεολόγος, το ακρωτήριο Σταυρός, τον όρμο Αλυκή, επίνειο το

      • υ χωριού Θεόλογος, τον όρμο Θυμωνιά, επίνειο του χωριού Θεολόγος, το πολύ απότομα κατερχόμενο άκρο Ντεμίρ Χαλκά, το νοτιότατο ακρωτήριο Κέφαλος ή στα κόκκινα, τον όρμο Αστρίς όπου και ομώνυμα νησίδια, επίνειο του χωριού Θεολόγος, τον όρμο Ποτός, επίνειο του χωριού Θεολόγος, τον όρμο Λιμινάρια, επίνειο του χωριού Κάστρο, το ακρωτήριο Κέφαλος, τον όρμο Αγ.Σίμος, επίνειο του χωριού Μαριαίς, τον όρμο Πλιμαρά πηγάδι, επίνειο των χωριών Μαριαίς και Κακή Ράχη, την Κακιορραχιώτικη σκάλα, επίνειο του χωριού Κακή Ράχη, τη Σωτηριανή σκάλα, επίνειο του χωριού Σωτήρας, τον όρμο Καζαβίδι, επίνειο του ομώνυμου χωριού και τη Βουργαρινή σκάλα, επίνειο του χωριού Βούργαρο. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845-847)

    • Όλες οι πλαγιές της νήσου καλύπτονται από πυκνά δάση τα οποία ατυχώς και αφενός από την ακανόνιστη υλοτομία και αφετέρου από την πυρπόληση αρκετά αραιώθηκαν.Υπήρχαν δυο είδη πιτυών, έλατα και αγριοκαστανιές, κούμαρα πρίνοι, αριές, σχίνα, μελόρκα (τα άνθη περιέχουν μέλι), ρήκα και λίγα πλατάνια, δάφνες, δρύες, αγριολεπτοκαρυές και κοντά στην παραλία ελιές. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)
    • Το νησί παράγει οίνο(ιδίως το χωριό Θεολόγος από τα αμπέλια στο χωριό Αστρίς που ήταν ονομαστά και στους αρχαίους), μέλι και λάδι (κακής ποιότητος, διότι οι ελιές σωρεύονται σε μεγάλη δεξαμενή και συνθλίβονται μόλις τη Μεγάλη Σαρακοστή), κουκούλια, φασόλια, κερί, κατράμι, πίσσα, φλοιό πίτυος, λίγο καλαμπόκι και σίκαλη.Εξάγει ξυλεία ναυπηγική, οικοδομική και καύσιμη και εκτρέφονται μέλισσες, αίγες περίπου 10 χιλιάδες, 5 χιλιάδες πρόβατα και δυο χιλιάδες βοοειδή και αγελάδες -τα περισσότερα στο χωριό Θεολόγος. Κάθε οικογένεια έχει ημίονο ή όνο διότι οι περισσότεροι έχουν ως κύριο επάγγελμα την υλοτομία. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)
    • Ο πληθυσμός του νησιού είναι αμιγώς ελληνικός και μόνο την ελληνική γλώσσα μιλά και ανέρχεται σε 11235 κατοίκους(στους αρχαίους χρόνους ανέρχονταν τουλάχιστον σε 60) και κατοικεί σε 9 χωριά τα οποία απέχουν από την παραλία. Τα περισσότερα δεν φαίνονται από τη θάλασσα λόγω των επιδρομών των πειρατών και βρίσκονται στις πλαγιές της οροσειράς του νησιού. Ωστόσο, ο πληθυσμός στερείται ανάλογης πνευματικής ανάπτυξης ενώ έχει άλλα τόσα προσόντα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Αρναία (Λιαριγκόβη)

    Παλαιό Όνομα : Λιαριγκόβη
    Δήμος : Αριστοτέλη
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Οι κάτοικοι της Λιαρίγκοβης είχαν οικονομική ευχέρεια και άνεση που απέρρεε από την καλλιέργεια των εδαφών τους αλλά και από την ενασχόληση με την ύφανση χαλιών. Το μαλλί που χρησιμοποιούσαν προερχόταν από το χωριό τους και τη γύρω περιοχή. Σχεδόν όλες οι οικογένειες ασχολούνταν με την ταπητουργία. Τα προϊόντα αυτής της τέχνης πωλούνταν στη Ρούμελη και κυρίως στα μοναστήρια.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 141)
  • Η Λιαρίγκοβη είναι ένα μεγάλο χωριό με περίπου τετρακόσια σπίτια. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 139)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Όλυνθος

    Παλαιό Όνομα : Αμαριανά
    Δήμος : Πολυγύρου
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Ερειπωμένες εκκλησίες της Ολύνθου: Άγιος Μάμας, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Χριστόφορος, οι Άγιοι Απόστολοι, ο Προφήτης Ηλίας και η Μεταμόρφωση. (Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 162)
  • Κοντά στην Όλυνθο υπάρχει ένα αγρόκτημα με ένα πολύ χοντρό περιτοίχισμα, τμήματα του οποίου είναι κατασκευασμένα από τα χαλάσματα αρχαίων κτιρίων. Ο Γιουσούφ μπέης, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος, ασχολήθηκε με την επισκευή του τοίχου. Διάφοροι αξιωματούχοι που αποστέλλονταν από τον ίδιο διαχειρίζονταν την ιδιοκτησία του αυτή. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 161)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]

    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ποταμός Βιστρίτσας

    Παλαιό Όνομα : Ποταμός Βιστριτζάς

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]

    • Μέσα από τα τεράστια ασβεστολιθικά περάσματα της Σιδηράς Πύλης ένα απότομο πέρασμα σε μορφή ζιγκ-ζαγκ μας οδηγεί κάτω στον Βιστρίτζα. (Chirol, σ. 49)

    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Σε απόσταση δώδεκα έως δεκαπέντε λεύγες από τις Σέρρες συναντούμε τον ποταμό Βιστρίτζα. Σχηματίζεται από μικρά ρυάκια που κατεβαίνουν από το όρος Κερκίνη και καταλήγει κοντά στο Μελένοικο. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 211)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]

    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Καβάλα

    Παλαιό Όνομα : Χριστούπολις
    Δήμος : Καβάλας
    [tab name=’Abbot’]

    • Ή αλλιώς αρχαία Νεάπολη, διάσημη ως το πρώτο Ευρωπαϊκό λιμάνι το οποίο επισκέφτηκε ο Απόστολος των πολυθεϊστών στο δρόμο του για τους Φιλλίπους και τη Θεσσαλονίκη.(Abbot,σ.291)
    • Εσκί ή Παλιά Καβάλα: Περιοχή μέσα στην πόλη της Καβάλας(Abbot,σ.294)
    • Η Νέα Καβάλα απλώνεται στις πλαγιές κατά μήκος της παραλίας, έξω από τα τείχη της παλιάς πόλης. Όπως λέει και το όνομά της, είναι σχεδόν πρόσφατα μεγαλωμένη. Στην πραγματικότητα δεν έχει τελειώσει το μεγάλωμά της ακόμα. Νέα σπίτια, τα περισσότερα από πέτρα και πλήρως μοντέρνα σε στυλ, χτίζονται καθημερινά και ο οικισμός παρουσιάζει μια σύγχρονη εμφάνιση σε έντονη αντίθεση με την αρχαία πόλη και την υπερήλικη οχύρωση. Οφείλει την γέννησή της στις φυτείες καπνού του εσωτερικού και παρά την ανάγκη για ασφαλές αγκυροβόλιο, σχηματίζει το πρωτεύον μέσο της εξαγωγικού εμπορίου της περιοχής. Εδώ η πρώτη ύλη μεταποιείται προτού μεταφερθεί, μέσω πλοίων, στις αγορές της Αιγύπτου, της Αγγλίας και της Αμερικής. (Abbot,σ.296)

    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]

    • Η Καβάλα με την παραθαλάσσια θέση της και την απουσία άλλης πόλης μεταξύ της Αμφίπολης και των Αβδήρων, εκτός από τους Φιλίππους, οι οποίοι απέχουν από την ακτή είναι μια πολύ σημαντική πόλη.Προφανώς,η Καβάλα ήταν η Νεάπολη.Είναι η πόλη που αναφέρεται στην ιστορία των «Πράξεων των Αποστόλων», όπου ο Απόστολος Παύλος έφτασε μετά το ταξίδι του από την Τροία, και από τη νήσο της Σαμοθράκης. (Clarke,σ. 413)
    • Το ακρωτήριο, στο οποίο η Καβάλα έχει κτιστεί, απλώνεται μέσα στη θάλασσα, έτσι ώστε να σχηματίσει ένα λιμάνι σε κάθε του μεριά: έτσι και η πλεονεκτική θέση της Νεάπολης ως εμπορικό κέντρο του παραθαλάσσιου εμπορίου. Το δυτικό λιμάνι, όπου η πόλη κυρίως βρίσκεται, είναι καλό σύμφωνα με την αναφορά των κατοίκων ακόμη και για μεγάλα πλοία.
      Η Καβάλα περιλαμβάνει 500 σπίτια: ο πληθυσμός της αποτελείται από Τούρκους και Έλληνες, αλλά κυρίως από Τούρκους. Το μεγαλύτερο μέρος της πόλης βρίσκεται μεταξύ των τειχών και της ακρόπολης. Το εμπόριό της περιορίζεται κυρίως στην εξαγωγή του καπνού και του βαμβακιού, χωρίς καθόλου καλαμπόκι.
      Ένα πολύ μεγάλο υδραγωγείο ακόμη παραμένει πάνω σε δύο βαθμίδες από κερκίδες, και σε πολύ καλή κατάσταση και τώρα φέρνει νερό από το βουνό Παγγαίο στην ακρόπολη. (Clarke,σ. 414)
    • Οι επιγραφές οι οποίες έχουν σωθεί, και βρίσκονται στη περιοχή, είναι όλες τους ρωμαϊκές• αλλά αυτό θα μπορούσε δύσκολα να συμβεί αν η πόλη υπήρχε από την εποχή του Μ. Αλεξάνδρου. Ο Paul Lucas επίσης πέρασε από την Καβάλα: αλλά ούτε αυτός ούτε άλλος περιηγητής αναφέρουν πως έχουν δει Ελληνικές επιγραφές. (Clarke,σ. 418)

    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

    • Υπήρχαν δυο κατηγορίες «Καραβάν Σαράι» στην Καβάλα. Στην πρώτη, άνθρωποι και άλογα κατέλυαν στον ίδιο χώρο και χωρίζονταν μόνο από μια εξέδρα όπου αποθηκεύονταν οι αποσκευές και βρίσκονταν τα τζάκια. Στη δεύτερη κατηγορία, μπροστά από το χάνι υπήρχε μια αυλή με καταστήματα και στάβλους πάνω από τα οποία βρίσκονταν τα δωμάτια. Η επίπλωση των δωματίων αποτελούνταν από ένα ή περισσότερα ψάθινα στρώματα ανάλογα με το πόσοι ταξιδιώτες χρησιμοποιούσαν το δωμάτιο. Το ίδιο συνέβαινε παντού στην Τουρκία. Κοντά στην πόρτα του χανίου υπήρχε συνήθως ένα μπακάλικο ή ένα καφενείο ενώ συχνά στην αυλή υπήρχε ένα σιντριβάνι. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 70)
    • Ο καπνός που παρήγαγε η περιοχή της Καβάλας ήταν ιδιαιτέρως υψηλής ποιότητας και καταναλωνόταν σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 70)
    • Εκτός από τον ντισντάρ και τον καδή υπήρχε στην Καβάλα και ένας στρατιωτικός διοικητής ο οποίος είχε τον τίτλο του mussellim που σημαίνει υπασπιστής του πασά και υπαγόταν στον πασά Θεσσαλονίκης. Ωστόσο, ο αριθμός των διαθέσιμων ανδρών προς στράτευση είχε μειωθεί στο μισό λόγω ασθενειών, των πολεμικών συγκρούσεων και της μετακίνησης πληθυσμού προς την Αίγυπτο και τον Μωχάμετ Άλυ. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 71)
    • Τα ερείπια της αρχαίας Νεάπολις αποτελούνται στο μεγαλύτερο μέρος τους από τα απομεινάρια ενός μεσαιωνικού πύργου εγκαταλελειμμένου και ελάχιστα προσβάσιμου. Οι Τούρκοι ονομάζουν την περιοχή Εσκί Καβάλα (Παλιά Καβάλα).Από το χωριό Λευτέρ περνά το μονοπάτι που οδηγεί από τη Νεάπολη στους Φιλίππους. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 119)
    • Απόγονος του μπέη της Δράμας υπήρξε ο Δράμαλη πασάς, διοικητής του Μοριά ενώ ο Τοσσούν αγάς ήταν ο θείος του Μωχάμετ Άλη της Αιγύπτου που γεννήθηκε στην Καβάλα. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 65)
    • Η Καβάλα βρίσκεται μέσα στον Πιερικό κόλπο και είναι μια μικρή πόλη, όπου δεσπόζει ένα αρχαίο κάστρο. Εξαρτάται από το πασαλίκι Θεσσαλονίκης και διοικείται από τον mussellim, υπασπιστή του πασά. Η πόλη αυτή, που βρίσκεται εκεί όπου τελειώνουν οι πεδιάδες των Σερρών, ανάμεσα στον Έβρο και τον Στρυμόνα, προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα για τη διεξαγωγή εμπορίου με την ενδοχώρα. Μετά τις πρώτες διομολογήσεις με την Πύλη δόθηκαν δικαιώματα στη Γαλλία να εγκαταστήσει πρόξενο στο λιμάνι και το κάστρο της Καβάλας. Ωστόσο, η πρώτη σοβαρή προσπάθεια να αναπτυχθεί οικονομική δραστηριότητα από γαλλική εταιρεία στο λιμάνι της Καβάλας έγινε το 1771. Καράβια από τη Μασσαλία έρχονταν με γαλλικό εμπόρευμα (υπήρχε ανταπόκριση για Αδριανούπολη, Κωνσταντινούπολη και Σμύρνη) και έφευγαν από την Καβάλα φορτωμένα βαμβάκι από το Ορφανό, την Πραβίστα και τη Δράμα, η οποία εξήγαγε και ρύζι. Από τη Θάσο έπαιρναν κερί και λάδι. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 61-62)
    • Ένα κατηφορικό μονοπάτι ελικοειδές και σύντομο -το οποίο είναι σχεδόν υποχρεωτικό να το κατέβει κανείς με τα πόδια- οδηγεί σε ένα προάστιο της Καβάλας, το οποίο βρίσκεται στον δρόμο για τη Θράκη. Στο προάστιο αυτό αναπτύσσεται σημαντικό μέρος της εμπορικής δραστηριότητας της περιοχής και υπάρχουν όλες οι απαραίτητες εγκαταστάσεις που αρμόζουν σε μια παραθαλάσσια πόλη. Το πέρασμα που οδηγεί στη Θράκη είναι ιδιαίτερα πολυσύχναστο, καθώς αποτελεί τη μοναδική οδό που οδηγεί τα καραβάνια από την Ήπειρο και τη Μακεδονία στην Κωνσταντινούπολη. Το προάστιο αποτελείται από περίπου 900 οικίες και καλύπτει ένα ολόκληρο ακρωτήριο, ενώ προστατεύεται από πολύ ψηλά και απόκρημνα τείχη. Το κάστρο, όπου κατοικεί ο ντισντάρ, φρουρείται από μικρό αριθμό στρατιωτών. Εκεί υπάρχουν και οκτώ ή δέκα κανόνια. Ανάμεσά τους και ένα χάλκινο με το όνομα Vendôme και με την επιγραφή ultima ratio regum που προφανώς ήρθε στην Ελλάδα με τους Τούρκους, μετά από τις νικηφόρες εκστρατείες τους στην Ουγγαρία. Για την κατασκευή των τειχών της πόλης έχουν χρησιμοποιηθεί τμήματα από αρχαία οικοδομήματα και επιγραφές. Από το γεγονός αυτό συνάγεται ότι η Καβάλα έχει χτιστεί στα ερείπια μιας αρχαίας πόλης, η οποία διαδοχικά πέρασε από τα χέρια των Ηδωνών, των Σατρών, των Σαπαίων και των Θασίων. Τα πλέον σημαντικά από τα ονόματα που έδωσαν οι διάφοροι κυρίαρχοι στην πόλη είναι: Γαληψός, Στρύμη και Οισίμη. Ιδρυτής της πόλης υπήρξε ένας γιος του Θάσου, ο οποίος ήταν γονέας του Κάδμου. Η πόλη αυτή, η πιο κοντινή στο νησί της Θάσου, θεωρείται από τον Θουκυδίδη και τον Διόδωρο τον Σικελιώτη αποικία των Θασίων. Την Οισίμη ο Στέφανος ο Βυζάντιος την τοποθετεί πότε στη Μακεδονία και πότε στη Θράκη και ο Σκύμνος ο Χίος κοντά στην Αμφίπολη. Η Οισίμη αναφέρεται και στον Όμηρο με το όνομα Βιβλινή. Η Γαληψός καταλαμβάνει το ακρωτήριο της Καβάλας ενώ η Οισίμη βρίσκεται κοντά στον Στρυμόνα. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 68-69)
    • Στο εμπορικό προάστιο της Καβάλας υπάρχει ένας τελωνειακός που κατοικεί στην περιοχή και εισπράττει τα δικαιώματα της κυβέρνησης πάνω σε όλα τα είδη που εισάγονται, αλλά και πάνω στον καπνό και το βαμβάκι κατά την επιβίβασή τους σε πλοία που κατευθύνονται στον Δούναβη. Η πόλη έχει μόνο μία είσοδο. Μια μεγάλη σαρκοφάγος από άσπρο μάρμαρο της περιοχής που βρίσκεται κοντά στην πύλη χρησιμεύει και ως βάση συντριβανιού. Το μνημείο αυτό φέρει λατινική επιγραφή προς τιμήν μιας Ρωμαίας αρχόντισσας. Το μνημείο ήρθε στην πόλη από τους Φιλίππους, όπου υπάρχουν πολλές ρωμαϊκές αρχαιότητες. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 71)
    • Στα περίχωρα της Καβάλας υπάρχει ο ποταμός τον οποίο ο Ηρόδοτος ονομάζει Λίσσο. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 75)
    • Στις οκτώ λεύγες από την Καβάλα βρίσκεται η πεδιάδα του Σαρή –σαμπάν. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 76)
    • Το ταξίδι από την Καβάλα στη Θάσο διαρκεί τέσσερις ώρες και το μέρος το πιο πρόσφορο για να δέσει το καΐκι ονομάζεται Παναγιά, καθώς εκεί κοντά βρίσκεται εκκλησία αφιερωμένη στη Θεοτόκο. Το πιο κοντινό χωριό έχει το ίδιο όνομα. Πολύ κοντά στο αραξοβόλι υπάρχουν τα ερείπια μιας αρχαίας πόλης. Της μόνης πόλης του νησιού που έχουμε στοιχεία για την ύπαρξή της. Το έδαφος προσφέρεται για την καλλιέργεια της αμπέλου. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 85)

      • [/tab]
      [tab name=’Frazer’]

    • Τα μοναδικά τσιγάρα που μπορεί κανείς να καπνίσει στην τουρκική επικράτεια είναι η φίρμα «Regie» που αποτελεί κρατικό μονοπώλιο. Ωστόσο, στην Καβάλα δεν καπνίζει κανείς αυτά τα τσιγάρα, διότι εκεί καπνίζουν τσιγάρα που είναι προϊόντα λαθρεμπορίου και είναι καλής ποιότητας. Ο καλύτερος καπνός του κόσμου είναι αυτός που φυτρώνει στις πεδιάδες της Καβάλας. Η Αίγυπτος που εξάγει τσιγάρα στις αγορές όλου του κόσμου δεν καλλιεργεί τον καπνό στα δικά της εδάφη αλλά εισάγει από την Καβάλα. Το 1905 η Καβάλα εξήγε 1.000 τόνους καπνό που η τιμή του ανερχόταν σε ένα εκατομμύριο στερλίνες. Το κράτος ως φόρο λαμβάνει το ένα δέκατο του ποσού. Ο κακής ποιότητος καπνός και τα απομεινάρια από την επεξεργασία του καπνού της Καβάλας χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τσιγάρων της φίρμας «Regie».Στην περιοχή παρατηρείται λαθραία διακίνηση καπνού σε πολύ μεγάλο βαθμό και οι αρχές προσπαθούν να την περιορίσουν.(Frazer,σ. 169-170)
    • Στην Καβάλα υπάρχει μεγάλος αριθμός φτωχών ανθρώπων που συγκεντρώνονται τρεις φορές την εβδομάδα στο Ιμαρέτ ή πτωχοκομείο για να λάβουν ως βοήθεια ρύζι και σούπα. Οι πένητες τρώνε το φαγητό τους ενώ ένας μουσουλμάνος ιερέας διαβάζει το Κοράνι. Κάθε μήνα έρχεται από την Αίγυπτο ρύζι που αντιστοιχεί το βάρος του σε οχτώ χιλιάδες λίβρες σε ανάμνηση του γεγονότος ότι ο Μωχάμετ Αλή Πασά γεννήθηκε στην Καβάλα το 1769.(Frazer,σ. 170)
    • Η πόλη της Καβάλας υπήρξε τόπος εκπαίδευσης για μουσουλμάνους ιερείς. Δεν υπήρχαν στην πόλη χριστιανικές εκκλησίες. Και όμως όταν ο Απόστολος Παύλος και ο Σύλλας είχαν αλλάξει την πίστη των κατοίκων της πόλης προς το Χριστιανισμό είχε δοθεί στην πόλη το όνομα «Χριστόπολη».Στα πρώιμα μεσαιωνικά χρόνια η Χριστόπολη αποτελούσε κομβικό σημείο στο δρόμο από Κων/πολη προς Ρώμη και την ανατολική πύλη της Μακεδονίας. Το όνομα Καβάλα πιθανώς δόθηκε στην πόλη από τους Γενουάτες ,οι οποίοι την έκαναν κέντρο εμπορίου. Η γεωγραφική θέση της πόλης τράβηξε το ενδιαφέρον τους το 13ο αιώνα και έτσι κατέληξαν σε συμφωνία με τους κατοίκους της εναντίον των Βενετών. Οι Ιταλοί ονόμαζαν την πόλη «Καβάλλο» επειδή έμοιαζε με πέταλο. Η πόλη έπεσε στα χέρια των Τούρκων το 14ο αιώνα οι οποίοι την κατέστρεψαν. Εν τούτοις, ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής ξαναέχτισε την πόλη και έφερε Εβραίους από την Ουγγαρία για να εγκατασταθούν εκεί. Αυτό που έφερε τους Έλληνες της γύρω περιοχής στην πόλη ήταν η ενασχόληση με τον καπνό.(Frazer,σ. 172-173)
    • Παντού μέσα στην πόλη της Καβάλας υπήρχαν τα δείγματα της φροντίδας του Μωχάμετ Αλή για τη γενέτειρά του. Ξαναέχτισε το υδραγωγείο, ώστε ολόκληρη η πόλη –αυτή που βρισκόταν εντός των τειχών να έχει άφθονο νερό, τη στιγμή που οι εκτός των τειχών, κυρίως Χριστιανοί, έπρεπε να μπουν σε τεράστια έξοδα για να έχουν νερό. Επιπλέον, ο Μωχάμετ Αλή είχε αφήσει ένα μεγάλο ποσό με στόχο να ελαφρύνει το βάρος των φόρων που έπληττε τους κατοίκους που ζούσαν εντός των τειχών. Το γεγονός αυτό δεν διευκόλυνε διόλου τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ μουσουλμάνων και χριστιανών.(Frazer,σ. 173)
    • Στην Καβάλα είχε εκδηλωθεί –λίγο πριν την έλευση του περιηγητή στην περιοχή – μια απεργία καπνεργατών οι οποίοι ζητούσαν περισσότερα χρήματα ως αμοιβή της εργασίας τους. Το αίτημα τους απορρίφθηκε και οι εργάτες εξεγέρθηκαν σπάζοντας τα παράθυρα των εργοστασίων.Οι αρχές κατέστειλαν την απεργία ενώ οι πρωταίτιοι φυλακίστηκαν. (Frazer,σ. 173)

      • [/tab]
      [tab name=’Holland’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Isambert’]

      • Πολύ αργότερα η Καβάλα υπήρξε η πρώτη πόλη της ευρωπαϊκής ηπείρου, στην οποία αποβιβάστηκαν οι Απόστολοι Παύλος και Σίλας, γι’ αυτό και κατά τους βυζαντινούς χρόνους ονομάστηκε Χριστόπολη. Το όνομα Καβάλα το έλαβε κατά τον μέσο αιώνα. Η ταυτοποίηση της Νεάπολης, Χριστόπολης και Καβάλας είναι αναμφισβήτητη λόγω της συμφωνίας των αποστάσεων, όπως δείχνουν τα οδοιπορικά του Αππιανού, της Ιερουσαλήμ και του Αντωνίνου με την πραγματική απόσταση να είναι 13 χιλιόμετρα μεταξύ αυτής και των Φιλίππων.(Isambert, σ. 17)
      • Η κωμόπολη του Γένιτζε απέχει από την Γκιουμουρτζίνα οκτώ ώρες. Η κωμόπολη αυτή έχει περίπου 200 σπίτια και είναι χτισμένη στην είσοδο της μεγάλης ελώδους πεδιάδας του Καρα-σού, του αρχαίου Νέστου, τον οποίο μπορεί κάποιος να διαπεράσει με μια σχεδία σε διάστημα τεσσάρων ωρών, ώσπου να φτάσει στους πρόποδες των βουνών. Από εκεί ανεβαίνει μέσω ενός στρωμένου δρόμου σε μια ορεινή ψηλή αντηρίδα, της οποίας η θέα απλώνεται στον κόλπο της Κοντέσσας (κόλπος Πιερίας), στο νησί της Θάσου, πολύ μακρύτερα δε προς την ανατολή στις κορυφές των βουνών της Σαμοθράκης και προς τα δυτικά στον Άθω. Από εκείνο το σημείο φαίνεται και η πόλη της Καβάλας.[Σε αυτό το σημείο σημειώνουμε και την ύπαρξη δύο μικρών λιμανιών ή όρμων στην άκρη του Σαρισλαβάν. Ο ένας είναι το Κεραμουτί απέναντι από τη νήσο Θάσο και ο άλλος ονομάζεται Κούμ Βουρνού και είναι πιο κοντά στην Καβάλα]. Πέρα από τα ερείπια του υδραγωγείου, ένας στρωμένος δρόμος κατέρχεται μέχρι την ακτή και εισχωρεί σε στενή διάβαση, μεταξύ της οχυρωμένης χερσονήσου όπου κείται η Καβάλα και των βουνών που ορίζουν τον μυχό του κόλπου. Αυτά τα στενά είναι το Ακόντισμα, που μνημονεύεται από τον Αμμιανό Μαρκελλίνο, που είναι και το μοναδικό σημείο της Εγνατίας οδού που προσεγγίζει την παραλία.(Isambert, σ. 15-16)
      • Η Εγνατία οδός ήταν η μεγαλύτερη στρατιωτική και εμπορική οδός της Θράκης και κατασκευάσθηκε επί των ημερών των βασιλέων της Μακεδονίας και πριν από τη Ρωμαϊκή κατἀκτηση ονομαζόταν βασιλική οδός. Η πόλη της Καβάλας ή Νεόπολη ήταν σημαντική, λόγω της στρατιωτικής της θέσης, επειδή βρισκόταν ανάμεσα σε αυτές τις στενωπούς.Το στενό αυτό προστατευόταν από κάποιο τείχος που αποτελούνταν από πύργους, που συνέδεε την πόλη με τα παρακείμενα βουνά και κατέληγε στον μεγαλύτερο πύργο που ήταν χτισμένος στην κορυφή ενός απότομου λόφου προς το άλλο άκρο του στενού. Αν περάσει κάποιος αυτά τα εξωτερικά αμυντήρια φτάνει στην πόλη της Καβάλας μετά από διαδρομή δύο ωρών. (Isambert, σ. 16-17)
      • Η Καβάλα βρίσκεται σε απόσταση 10 ωρών από το Γένιτζε. Είναι η αρχαία Νεάπολη των Ελλήνων και το επίνειο των Φιλίππων. Φαίνεται πως ήταν αποικία των Θασίων και όπως η γειτονική πόλη της Αντισάρας ήταν και αυτή το επίνειο της περιώνυμης πόλης Δάτος, που ήταν περιβόητη για τα χρυσά της μεταλλεία δίπλα στο όρος Παγγαίο. Οι Αθηναίοι-νικητές της Θάσου-είχαν καταλάβει και τη Νεάπολη. Επί των Ρωμαίων η ίδια αυτή πόλη αναφέρεται και στην εκστρατεία του υπάτου Μανλίου Βούλσου κατά του Αντιόχου. Έπειτα μνημονεύεται πάλι ως επίνειο των Φιλίππων. Κατά τη μάχη των Φιλίππων ο στόλος του Βρούτου και του Κασσίου ναυλοχούσε στη Νεάπολη. Πολύ αργότερα η ίδια πόλη υπήρξε η πρώτη πόλη της ευρωπαϊκής ηπείρου, στην οποία αποβιβάστηκαν οι Απόστολοι Παύλος και Σίλας, γι’ αυτό και κατά τους βυζαντινούς χρόνους ονομάστηκε Χριστόπολη. Το όνομα Καβάλα το έλαβε κατά τον Μεσαίωνα. Η ταυτοποίηση της Νεάπολης, Χριστόπολης και Καβάλας είναι αδιαμφισβήτητη λόγω της συμφωνίας των αποστάσεων, όπως δείχνουν τα οδοιπορικά του Αππιανού, της Ιερουσαλήμ και του Αντωνίνου μετά την πραγματική απόσταση που βρίσκεται 13 χιλιόμετρα μεταξύ αυτής και των Φιλίππων. (Isambert, σ. 17)
      • Κατά την οθωμανική κατάκτηση η Καβάλα ήταν εντελώς κατερειπωμένη. Οι Τούρκοι την ανέκτησαν επί Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς και την εποίκισαν με Ιουδαίους που έφεραν από την Ουγγαρία. Η Καβάλα επίσης είναι και η πατρίδα του Μεχμέτ Αλή, του περιβόητου πασά της Αιγύπτου, ο οποίος οικοδόμησε στην πόλη λαμπρές κατασκευές. (Isambert, σ. 17-18)
      • Η πόλη κείται στον μυχό του αρχαίου κόλπου της Πιερίας που περικλείεται από τη Θάσο και από το όρος Παγγαίο, που εκτείνεται στα ηπειρωτικά προς τα δυτικά της πόλης. Είναι χτισμένη σε βραχώδη χερσόνησο, όχι πολύ ψηλή που προεξέχει από την παραλία. “Παρόλο που ο βράχος αυτός περιβάλλεται από τείχη “, αναφέρει ο Heuzey, ” η καμπυλότητα του εδάφους καθιστά εμφανή τα τουρκικά σπίτια, τα τζαμιά και τις υπόλοιπες οικοδομές, ώστε είναι εκτεθειμένη στις επιθέσεις από τη θάλασσα”. Ο αμμώδης όρμος αυτής της χερσονήσου που στερείται λιμανιού, κείται κάτω από τα τείχη της πόλης και έχει κλίση προς τα ανατολικά. Το αγκυροβόλι είναι ασφαλές και ο βυθός συμπαγής. Ο όρμος όμως δεν προστατεύεται καθόλου από τους ανέμους και τα πελώρια κύματα της νοτιοδυτικής θάλασσας, έτσι ώστε τα πλοία προσορμίζονται για την ασφάλειά τους στο απέναντι λιμάνι του Ελευθέρου κάτω από το όρος Παγγαίο ή πίσω από τη Θάσο. Η Καβάλα είναι μια εμπορική πόλη και έχει σπουδαίο εμπόριο δημητριακών καρπών, σουσαμιού, ακατέργαστου μεταξιού και καπνών από το Γένιτζε. [Από αυτήν εξάγονται τα προϊόντα της Δράμας, της Πραβίστας, του Σαρισλαβάν, του Γένιτζε και της Γκιουμουρτζίνας]. Είναι η πρωτεύουσα μιας τοπαρχίας που διοικείται από έναν μουδίρη που βρίσκεται υπό τις διαταγές του καϊμακάμη της Δράμας, ο οποίος τελεί υπό τις διαταγές του πασά της Θεσσαλονίκης. Εκτός από αυτά τα εξωτερικά τείχη της Καβάλας δεν υπάρχουν κτίρια και αυτό το γεγονός προσφέρει ευχάριστη θέα προς τη θάλασσα. Η ακρόπολη και τα οχυρώματα δεν φέρουν κανένα ίχνος από τα αρχαία τους θεμέλια. Είναι βυζαντινά κτίσματα τα οποία επισκεύασαν σε ένα βαθμό οι Τούρκοι. Υδραγωγείο που στηρίζεται σε διπλή σειρά αψίδων διοχετεύει το νερό από τα παρακέιμενα βουνά. Αυτό-όπως επίσης και ένα τζαμί και ένας ξενώνας κατασκευάστηκαν από κάποιον Τούρκο άρχοντα που ονομαζόταν Ιμπραΐμ-πασάς, στα χρόνια του Σουλεϊμάν του μεγαλοπρεπούς. Επίσης ο Μεχμέτ Αλή ανήγειρε εκεί σχολείο και τζαμί.
        Ο Heuzey βρήκε στην Καβάλα κάποιες αρχαιότητες και επιγραφές.
        Από την Καβάλα μπορεί κάποιος να επισκεφθεί την αρχαία ιστορική πόλη των Φιλίππων, η οποία απέχει 13 χιλιόμετρα στα βορειοδυτικά. Βρίσκεται στην οδό που οδηγεί από την Καβάλα στη Δράμα. Μακροσκελή αναφορά σε αυτά τα αρχαιολογικά κατάλοιπα κάνει ο Heuzey στο έργο του. (Isambert, σ. 18 -19)
      • Αυτός που θέλει να επισκεφθεί τον Άθω και επιθυμεί να αποφύγει την διάβαση ολόκληρης της Χαλκιδικής μπορεί να μεταβεί εκεί μέσω της Καβάλας ή των Δαρδανελλίων με πλοίο. (Isambert, σ. 51
      • Η Ιερισσός είναι το μόνο προσιτό μέρος στα ανατολικά παράλια του Άθω. Εδώ μπορεί κάποιος να βρει και μικρές λέμβους για να μεταβεί στην Καβάλα και τη Θάσο.(Isambert, σ. 53)
      • Η Καβάλα είναι η αρχαία Νεάπολη των Ελλήνων. (Isambert, σ.17)
      • Οι Αθηναίοι, οι νικητές της Θάσου είχαν καταλάβει και τη Νεάπολη. Επί Ρωμαίων η ίδια αυτή πόλη αναφέρεται και στην εκστρατεία του υπάτου Μανλίου Βούλσου κατά του Αντιόχου. Έπειτα μνημονεύεται πάλι ως επίνειο των Φιλίππων. Κατά την μάχη του Φιλίππου ο στόλος του Βρούτου και του Κασσίου ναυλοχούσε στη Νεάπολη. Πολύ αργότερα η ίδια πόλη υπήρξε η πρώτη πόλη της ευρωπαϊκής ηπείρου, στην οποία αποβιβάστηκαν οι Απόστολοι Παύλος και Σίλας, γι’ αυτό και κατά τους βυζαντινούς χρόνους ονομάστηκε Χριστόπολη. Το όνομα Καβάλα το έλαβε κατά τον μέσο αιώνα. Η ταυτότητα της Νεάπολης, Χριστόπολης και Καβάλας είναι αναμφισβήτητη δια της συμφωνίας των αποστάσεων, όπως δείχνουν τα οδοιπορικά του Αππιανού, της Ιερουσαλήμ και του Αντωνίνου με την πραγματική απόσταση που είναι 13 χιλιόμετρα μεταξύ αυτής και των Φιλίππων. ( Isambert, σ.17)
      • Από εκείνο το σημείο η ανάβαση που οδηγεί εν τέλει στην κορυφή του Άθω, που στέφεται από τον Ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως είναι εξόχως δυσχερής καθώς η εν λόγω οδός δεν είναι προσβάσιμη για τα υποζύγια.Στην κορυφή ο θεατής έχει θέα μεγαλοπρεπή και ευχάριστη.Προς βορράν και εξής περιλαμβάνει τα ψηλά βουνά της Σαμοθράκης, τα παράλια της Θράκης τα κατακερματιζόμενα στα καταγάλανα νερά των κόλπων της Κοντέσσας και της Καβάλας, στα δυτικά τα ακρωτήρια του Λόγγου και της Κασσάνδρας, τις υπερήφανες ψηλές χιονισμένες κορυφές του Ολύμπου και στα νότια τα παράλια της Θεσσαλίας και τα ψηλά όρη της Όσσας και του Πηλίου. (Isambert,σ. 59)
      • Η γειτονική πόλη της Καβάλας η Αντισάρα ήταν το επίνειον της περιώνυμης πόλης του Δάτους, της περιβόητης για τα μεταλλεία χρυσού, που βρίσκονταν κοντά στο όρος Παγγαίο.(Isambert, σ. 17)

      [/tab]
      [tab name=’Leake’]

      • Αν και δεν είναι σίγουρο από τα Οδοιπορικά ότι αυτή ήταν η κατεύθυνση του Ρωμαϊκού δρόμου, δεν μπορεί να υπάρχει κάποια αμφιβολία ως προς το αν η Νεάπολη, η οποία βρίσκεται στη διαδρομή περίπου 12 μίλια από τους Φιλίππους, δεν ήταν η Νεφτερόπολη. Όμως καθώς θα υπήρχε, σε αυτήν την περίπτωση μια άσκοπη παράκαμψη περίπου 20 μιλίων με μια στροφή προς τα βορειοανατολικά, αυτού του είδους η υπόθεση δεν μπορεί να στηριχθεί.Κατά συνέπεια η Νεάπολη ή Νεόπολη, σύμφωνα με τα νομίσματά της, βρισκόταν στη θέση της Καβάλας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 180)
      • Εξίσου σημαντική κατάκτηση ήταν αυτή των ορυχείων στο όρος Παγγαίο και στις Κρηνίδες, οι οποίες ήταν ένας αρχαίος οικισμός των Θασίων, στη περιοχή του Δάτους, ανάμεσα στη Νεάπολη και το Δραβίσκο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 189)
      • Η Αμφίπολη, όπως παρατηρεί ο Θουκυδίδης, κατείχε μια ελκυστική θέση τόσο στη θάλασσα όσο και στην εσωτερική χώρα. Τοποθετημένη στο μοναδικό, βολικό πέρασμα κατά μήκος της παραθαλάσσιας κορυφογραμμής των βουνών που βρίσκονται ανάμεσα στα περάσματα της Αυλώνας και της Νεάπολης, ευρισκόμενη σε ένα σημείο το οποίο οδηγεί άμεσα στο κέντρο μιας από τις πιο πλούσιες και εκτεταμένες πεδιάδες της Ελλάδας, ήταν φυσικά το κέντρο πολλών δρόμων, απ’ όπου προέρχεται και το όνομα Εννέα οδοί, το οποίο ο τόπος έφερε όταν κατεχόταν από τους Ηδωνείς, πριν από την ίδρυση αποικιών από τους Αθηναίους. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 190)
      • Ο Απολλόδωρος αποδεικνύει τη σύνδεση ανάμεσα στους βασιλείς των Ηδωνών και στους μύθους των Βάκχων και των Σατύρων.Οι Ορέσκιοι πιθανώς κατοίκησαν τα βουνά πάνω από τον Δραβίσκο, στα οποία βρισκόταν το μαντείο του Βάκχου, ένα επίθετο του οποίου ήταν ορέσκιος.Ένας μεγάλος αριθμός από τα νομίσματα της Μακεδονίας και της Θράκης ανήκαν σε μέρη κοντά στα αργυρωρυχεία.Σε αυτά ανήκαν τα νομίσματα από τα εξής μέρη: Άκανθος, Νεάπολη, Τράγιλος, Όσσα, Βισαλτία, Φίλιπποι και αυτά που επιγράφονταν “Μακεδόνων πρώτης”, τα οποία κόπηκαν στην Αμφίπολη μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση.Τα χρυσά νομίσματα του Φιλίππου μας βοηθούν στην έρευνα των ορυχείων των Κρηνίδων.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 214)
      • Όχι πολύ μακριά από τον λόφο των Φιλίππων βρισκόταν εκείνος του Βάκχου, ο οποίος περιελάμβανε τα χρυσωρυχεία που ονομάζονταν Άσυλα ενώ σε απόσταση δεκαοχτώ σταδίων από την πόλη βρίσκονταν άλλα δύο υψώματα οχτώ σταδίων το καθένα, στα βόρεια των οποίων ο Βρούτος τοποθέτησε το στρατόπεδό του και στα νότια ο Κάσσιος: εκείνα του Βρούτου προστατεύονταν από τα δεξιά από βραχώδεις λόφους και στα αριστερά του στρατοπέδου του Κάσσιου από έλος.Ο ποταμός Γάγγας ή Γαγγίτης έρρεε μπροστά και η θάλασσα βρισκόταν στο πίσω μέρος.Τα στρατόπεδα των δύο αρχηγών,παρότι χωριστά, περικλείονταν από ένα κοινό οχυρό και ανάμεσά τους ήταν το πέρασμα, το οποίο οδηγούσε σαν πύλη από την Ευρώπη στην Ασία.Οι τριήρεις βρίσκονταν στη Νεάπολη, εβδομήντα στάδια μακριά και οι αποθήκες των πυρομαχικών και των πολεμοφοδίων στο νησί της Θάσου εκατό στάδια μακριά.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 217)
      • Ο Δίων ο Κάσσιος προσθέτει ότι οι Φίλιπποι βρίσκονται κοντά στο Παγγαίο και στο Σύμβολο, ενώ το Σύμβολο που βρίσκεται ανάμεσα στους Φιλίππους και τη Νεάπολη, πήρε το όνομά του επειδή συνέδεε το Παγγαίο με άλλο όρος με εκτεινόμενη ενδοχώρα.Από την περιγραφή φαίνεται ξεκάθαρα το Σύμβολο να εκτείνεται από την Πράβιστα έως την Καβάλα και να διαχωρίζει τον κόλπο της Καβάλας από τον κάμπο των Φιλίππων.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 217)
      • Ο Μάρκος Αντώνιος μόλις έφτασε στην Αμφίπολη αμέσως στρατοπέδευσε στην πεδιάδα σε απόσταση οκτώ σταδίων από τον εχθρό, όπου ενίσχυσε το στρατόπεδό του με χαρακώματα και οχυρά και άνοιξε πηγάδια τα οποία, σε αυτή την ελώδη πεδιάδα, προσέφεραν άφθονο νερό.H θέση του ήταν στα δεξιά, απέναντι από αυτήν του Κάσσιου. Ο Οκταβιανός Καίσαρας βρέθηκε απέναντι στον Βρούτο στα αριστερά. Σε κάθε πλευρά υπήρχαν δεκαεννιά λεγεώνες.Εκείνες του Αντωνίου ήταν περισσότερο άρτιες, αλλά στο ιππικό ήταν κατώτερος κατά 7.000.Το σχέδιό του ήταν να αναχαιτίσει την επικοινωνία του εχθρού με τη Νεάπολη και τη Θάσο, με μια κίνηση στα νώτα του Κάσσιου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 218)
      • Η δυσκολία βρίσκεται στο γεγονός ότι ο Αππιανός διαπιστώνει πως τα στρατόπεδα του Βρούτου και του Κάσσιου βρίσκονταν 18 στάδια από τους Φιλίππους και 70 από την Νεάπολη, αποδεικνύοντας έτσι ότι αυτή η θέση ήταν πολύ εγγύτερα στους Φιλίππους παρά στην Καβάλα και δεν ταιριάζει με το πέρασμα πάνω από το όρος της Καβάλας.Διαπιστώνεται λοιπόν, ότι, είτε οι αριθμοί που εκφράζουν αποστάσεις μπήκαν ανάποδα στο κείμενο του Αππιανού ή ότι υπήρχε μια κίνηση, την οποία παρέλειψε ο Αππιανός από την πρώτη στρατοπέδευση του Βρούτου και του Κάσσιου στην τοποθεσία την οποία κατείχαν στην πρώτη μάχη. Η τελευταία υπόθεση εκφράζεται και από τον Δίωνα, ο οποίος δηλώνει ότι με την κατάκτηση του Συμβόλου ο στρατός του Κάσσιου ήταν σε θέση να προστατεύσει τις δυνάμεις επιδρομών στην πεδιάδα και απέκτησε έτσι μια ασφαλή επικοινωνία με τη Νεάπολη από όπου φαίνεται ότι δεν είχαν τέτοια πλεονεκτήματα όταν βρίσκονταν κοντά στους Φιλίππους.Στην πραγματικότητα το πέρασμα της Καβάλας θα μπορούσε να τους εξασφαλίσει πρόσβαση στη θάλασσα μακριά από εχθρικές παρεμβάσεις.Είναι φανερό επίσης, ότι όταν ο Βρούτος και ο Κάσσιος στρατοπέδευσαν στην πρώτη τους άφιξη στους Φιλίππους, η θέση τους αυτή εκτεινόταν από αυτό το πέρασμα σαν ένα κέντρο και περιλάμβανε όλα τα υψώματα από τους Φιλίππους μέχρι την Πράβιστα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 222)
      • Θεωρείται ότι το Δάτος είναι το ίδιο μέρος με τη Νεάπολη. Ο Σκύλακας ωστόσο, διαχωρίζει τα δύο μέρη αλλά προσθέτει πως το Δάτος αποτελούσε Αθηναϊκή αποικία, όχι όμως το αρχαίο Δάτος, αλλά μια πολύ νεότερη αποικία των Αθηναίων στη Θράκη.Προφανώς όμως στο σημείο αυτό το κείμενό του είχε φθαρεί, όπως και σε πολλά άλλα σημεία και στην πραγματικότητα εννοούσε ότι η Νεάπολη ήταν μια αποικία, την οποία οι Αθηναίοι είχαν ιδρύσει στο Δάτος. Ο Ζηνόβιος και ο Ευστάθιος από την άλλη, υποστηρίζουν πως το Δάτος ήταν αποικία της Θάσου, πιθανότατα όπως αυτές που οι Θάσιοι είχαν διαδοχικά στην ακτή απέναντι από το νησί τους, ενώ υπήρχε κάθε λόγος να πιστεύεται ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν καμία βάση στη Θράκη μέχρι την υποβάθμιση της Θάσου, η οποία συνέβη το έτος 463 π.Χ., ούτε καμία μόνιμη εγκατάσταση μέχρι την ίδρυση της Αμφίπολης από τον Άγνωνα, 26 χρόνια αργότερα, καθώς οι προηγούμενες τους προσπάθειες είχαν αποδειχθεί ανεπιτυχείς. Εάν η Νεάπολη ήταν αποικία της Αθήνας, καθώς τα νομίσματα αποδεικνύονται αξιόπιστα, ήταν πιθανότατα σε μια μεταγενέστερη ημερομηνία. Αυτό ίσως δείχνει ότι η Αισύμη υπήρξε μία από τις αποικίες των Θασίων.Ήδη από την αρχαιότητα αναφέρεται από τον Όμηρο και είναι πιο πιθανό από το να έχει κατακτήσει την τοποθεσία το Δάτος, όπου η αποικία της Νεάπολης ιδρύθηκε αργότερα, αλλά η Αισύμη συνέχιζε ακόμα να υπάρχει με αυτό το όνομα τον όγδοο χρόνο του Πελοποννησιακού Πολέμου, όταν, μαζί με τη Γαληψό παραδόθηκε στον Βρασίδα. Στη συνέχεια ονομάστηκε Εμάνθια, όπως μαθαίνουμε από τον Στέφανο ενώ ο Λίβιος την αναφέρει με αυτό το όνομα, καθώς μαζί με την Αμφίπολη και με τις άλλες πόλεις της Θρακικής ακτής, έκλεισε τις πύλες της εναντίον των Ρωμαίων υπό τον ύπατο Οστίλιο στον Περσικό Πόλεμο το 170 π.Χ.
        Αφού Αγγίτης ήταν το όνομα που αποδίδονταν στον ποταμό ο οποίος πήγαζε από τους Φιλίππους, τότε η διακλάδωση από το Νευροκόπι ήταν ο Ζυγάκτης ποταμός, που συμφωνεί τέλεια με τα γεγονότα που αναφέρει ο Αππιανός, ότι πολλοί από τους ηττημένους συμμάχους του Βρούτου υποχώρησαν προς τα βουνά από την κοιλάδα του Ζυγάκτη. Ήταν στην πραγματικότητα η μόνη διαδρομή προς το εσωτερικό που τους προσφέρονταν. Αν και αυτό το ρέμα είναι πολύ μακρύτερο και μεγαλύτερο απο τον Αγγίτη, ο Ηρόδοτος αποδεικνύει ότι το ενωμένο ποτάμι πήρε το όνομά του από τη διακλάδωση των Φιλίππων. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 224-225)
      • Θεωρώ ότι το Ζερβοχώρι είναι η τοποθεσία της Ηράκλειας Σιντικής για τους ακόλουθους λόγους.1)Η Ηράκλεια βρισκόταν κοντά στον Στρυμόνα, ξεχωρίζοντας από άλλες πόλεις της ίδιας ονομασίας, ως Ηράκλεια Στρυμόνος.2)Η Σιντική βρισκόταν στα δεξιά του Στρυμόνα, ενώ ο Λίβιος μας ενημερώνει ότι όταν η Μακεδονία ήταν χωρισμένη σε τέσσερις επαρχίες με την ρωμαϊκή κατάκτηση, η Σιντική ήταν συνδυασμένη με τη Βισαλτία στην πρώτη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Αμφίπολη, καθώς όλα τα υπόλοιπα τμήματα της χώρας ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό είχαν αποδοθεί στην δεύτερη Μακεδονία , της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη.3) Η θέση του Ζερβοχωρίου ταιριάζει με αυτή, την οποία το Συνοπτικό Οδοιπορικό αποδίδει στην Ηράκλεια αναφορικά με τους Φιλίππους, καθώς υποδηλώνεται σε δυο διαφορετικούς ρωμαϊκούς δρόμους από τη μια πόλη στην άλλη. Και οι δύο δρόμοι ήταν σε μικρή σχετικά απόσταση μεταξύ των Φιλίππων και του Ζερβοχωρίου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 226-227)
      • Οι Πύλες δεν είναι παρά το πέρασμα πάνω από το βουνό πίσω από την Καβάλα, η αρχή των στενών των Σαπαίων, που εκτείνεται από τα ανατολικά περίπου είκοσι μίλια κατά μήκος της απότομης παραθαλάσσιας κατάληξης του όρους μέχρι την κοιλάδα του Νέστου μκαι αποτελούν με αυτή την έννοια μια πύλη στη σημαντική οδό της επικοινωνίας της Ευρώπης με την Ασία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σσ. 217-218)
      • Εάν το πέρασμα που οδηγούσε από το βουνό της πεδιάδας των Φιλίππων στην Καβάλα ήταν οι Πύλες, που διαχώριζαν το στρατόπεδο του Βρούτου από αυτό του Κάσσιου, η τοπογραφία συμβαδίζει απόλυτα με την περιγραφή. Το στρατόπεδο του Βρούτου εκτεινόταν στα δεξιά της εισόδου του περάσματος προς τους Φιλίππους και το στρατόπεδο του Κάσσιου στα αριστερά προς την Πράβιστα.Ο ποταμός Γάγγας, ο οποίος διέρχεται γύρω από τους Φιλίππους ρέει παράλληλα.Βόρεια της Πράβιστας υπάρχει μια λίμνη ή μια πλημμυρισμένη περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στα στρατόπεδα του Κάσσιου και του Αντωνίου.Εδώ,την εποχή που έγινε η μάχη το φθινόπωρο του 42π.Χ. υπήρχε ένα έλος, όπως περιγράφει ο Αππιανός.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 221)

      [/tab]
      [tab name=’Mantegazza’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Pouqueville’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Tozer’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Urquhart’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Walker’]

      • Πρόκειται για την παλιά Νεάπολη στην οποία είχε μείνει ο Απόστολος Παύλος, πηγαίνοντας από την Τροία προς τους Φιλίππους και τη Θεσσαλονίκη.
        Έχει χτιστεί πάνω σε ένα τεράστιο όγκο βράχων που υψώνονται απότομα από τη θάλασσα. Στα μισά της απόστασης προς την κορυφή βρίσκεται μια σειρά από άσπρα κτίρια με κιονοστοιχίες, θόλους και μιναρέδες• είναι ο τουρκικός Μεντρεσές που έχτισε ο Αιγύπτιος Μωχάμεντ Αλή, που είχε γεννηθεί σε αυτό τον τόπο.
        Στην κορυφή του υψώματος στέκεται το φρούριο με τους στρογγυλούς και τετράγωνους πύργους του. Ισχυρό τείχος, χτισμένο προφανώς από τους Σαρακηνούς, περιβάλλει την πόλη.Σε μικρή απόσταση προς το εσωτερικό υπάρχει ένα ωραίο μικρό υδραγωγείο που διατηρείται ακόμα σε καλή κατάσταση και συνδέει την Καβάλα με τα γειτονικά βουνά.Η οροσειρά αυτή είναι εξαιρετικά άγρια και γυμνή.Γρανιτένιοι όγκοι σκεπασμένοι με χαμηλούς θάμνους,που και που κανένα κατσιασμένο δέντρο,δυο μοναχικά παρατηρητήρια και τα χαλάσματα ενός αρχαίου ρωμαϊκού τείχους δημιουργούν στον επισκέπτη την εντύπωση ότι πολλά πράγματα δεν άλλαξαν σε αυτό το αυστηρό τοπίο από τη μέρα που ο Απόστολος των Εθνών με το ραβδί στο χέρι άρχισε τη δύσκολη ανάβαση για το γυμνό εκείνο βουνό στα αριστερά ακολουθώντας την Εγνατία Οδό και με κατεύθυνση τους Φιλίππους. (Walker,σ. 6-7)
      • Ο κόλπος της Καβάλας σχηματίζοντας μια όμορφη καμπύλη αντανακλούσε στα καθαρά νερά του τα κλιμακωτά σπίτια της πόλης και τους κάτασπρους μιναρέδες της.Στα δεξιά πέρα και πάνω από τους τραχείς λόφους φαινόταν το Παγγαίο και σχεδόν μπροστά μας υψωνόταν απότομα μέσα από το γαλάζιο Αιγαίο η ψηλή κορυφή του Άθω.Σε μικρή απόσταση από την ξηρά η Θάσος με πλούσια δάση που έφταναν ως την παραλία.Πιο πέρα προς τα αριστερά φαινόταν το αμυδρό περίγραμμα της Λήμνου και της μυστηριώδους Σαμοθράκης. (Walker,σ. 7)
      • Οι Φίλιπποι βρίσκονταν κοντά στο Παγγαίο και στο Σύμβολο ενώ το Σύμβολο που ήταν ανάμεσα στους Φιλίππους και τη Νεάπολη ,ονομάστηκε έτσι επειδή συνέδεε το Παγγαίο με ένα άλλο βουνό που απλωνόταν στην ενδοχώρα.Το Σύμβολο εκτεινόταν από την Πράβιστα μέχρι την Καβάλα ,χωρίζοντας τον κόλπο της Καβάλας από την πεδιάδα των Φιλίππων.Εδώ ο Βρούτος και ο Κάσσιος είχαν στήσει το στρατόπεδό τους πριν τη μάχη των Φιλίππων -το 42π.Χ.- που υπήρξε μοιραία και για τους δυο. (Walker,σ. 11)
      • Στη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου ο Θουκυδίδης ,διοικώντας τον αθηναϊκό στόλο στα ανοιχτά των ακτών της Θράκης κυρίευσε έναν σταθμό στη Θάσο.Μην μπορώντας να βοηθήσει την Αμφίπολη όπου είχαν αργήσει να τον φωνάξουν,εξορίστηκε από τους Αθηναίους ή αποσύρθηκε από μόνος του στη Σκαπτή Ύλη- ιδιοκτησία της γυναίκας του-κοντά στο όρος Παγγαίο(που ήταν πλούσιο σε χρυσωρυχεία).Έμεινε εκεί είκοσι χρόνια και ασχολήθηκε με το μεγάλο του έργο,την ιστορία του πολέμου μεταξύ Πελοποννησίων και Αθηναίων.Τα χρυσωρυχεία του Παγγαίου αναπτύχθηκαν επί της βασιλείας του Φιλίππου Β’,αποδίδοντας κάθε χρόνο σημαντικές ποσότητες χρυσού. (Walker,σ. 11)

      [/tab]
      [tab name=’Σχινάς’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [end_tabset]

  • Ποταμός Εριγών

    Παλαιό Όνομα : Ποταμός Εριγών
    Δήμος :

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]

    • Στα μισά της κατάβασής μας [από τη Ρέσνα για Μοναστήρι] σταθήκαμε για τη νύχτα στο μεγαλύτερο από τα χωριά αυτά, το Κοσάνι. Ανακαλύπτουμε ξαφνικά στο βάθος μιας γούβας, στην όχθη ενός παραπόταμου του Καρασού, τη Σεμνίτσα, το χωριό αυτό των ξωμάχων, τριγυρισμένο από σπαρμένα, γεμάτο βουβάλια και αραμπάδες.
      (Berard, σ.171)

    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Ο Στρυμώνας, ο Εριγών και ο Νέστος ονομάστηκαν από τους Τούρκους Καρά-σου που σημαίνει μαύρο νερό. Οι Βούλγαροι που κατοικούν κοντά στις όχθες του Στρυμόνα ονομάζουν το ποτάμι «Στρούμα». Η συγγένεια των λέξεων είναι φανερή. Ο συγγραφέας Αντίγονος Καρύστιος κάνει λόγο για ένα ποτάμι με το όνομα Πόντος που βρίσκεται κοντά στη χώρα των Αγριάνων. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 208)
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

  • Όταν κάποιος πορεύεται την κοιλάδα του Αξιού, βρίσκει σε απόσταση 4 ωρών, δίπλα από τη συμβολή αυτού του ποταμού με την Τσέρνα Ρέκα (στα αρχαία χρόνια ονομαζόταν Εριγώνας), τα ερείπια των Στόβων (βουλγαρικά Πούστο Γράδσκο) που ανακαλύφθηκε το 1861 από το Heuzey. (Isambert,τόμ.Ι,σ.33)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

  • Στις πηγές του Εριγώνα, υπήρχε ένα τμήμα της Παιονίας, το οποίο ήταν ενωμένο με την ηγεμονία της Μακεδονίας πριν τους μακεδονικούς πολέμους με την Ρώμη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 307)
  • Η Παιονία εκτεινόταν έως τους Δενθηλήτες και τους Μαίδες της Θράκης και έως τους Δάρδανους,Πενέστες και Δασσαρέτες της Ιλλυρίας συμπεριλαμβανομένων καιι των διαφόρων φυλών που καταλάμβαναν την άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος και του Αγγίτη ποταμού μαζί με τις Σέρρες.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 306)
  • Οι πεδιάδες διαβρέχονται από τους παραπόταμους του Εριγώνα ή τα παρακλάδια του Αξιού ενώ o βουλγάρικος όρος είναι Τσέρνα και ο τούρκικος είναι Καρασού.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 275)
  • Οι Ρωμαίοι άρχισαν να στρατοπεδεύουν στον ποταμό Όσφαγο, καθώς ο Φίλιππος οχυρώθηκε σε μικρή απόσταση από τις όχθες του Εριγώνα, όταν βλέποντας ότι οι Ρωμαίοι σκόπευαν να διασχίσουν τα βουνά προς την Εορδαία, υποχώρησε και οχύρωσε τα περάσματα με δέντρα, πέτρες, τάφρους και αναχώματα. Αλλά από αυτά τα έργα αποκόμισε μικρό όφελος.Αυτή η αφήγηση, αποσπασμένη αναμφίβολα από τον Πολύβιο δείχνει ξεκάθαρα ότι ένας περιηγητής ελπίζει να προσδιορίσει την θέση της πρώτης στρατοπέδευσης του Σουλπικίου όπως και αυτή του Οκτάλοφου αλλά και να προσδιορίσει τα παρακλάδια του Εριγώνος, δηλαδή τον Βίβο και τον Όσφαγο και ίσως να εξακριβώσει τις τοποθεσίες της Πλουβίνας, του Βρυάνιουκαι των Στύβερρων.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 310)
  • Παρόλο που η Λυχνίδα, η Ηράκλεια και η Έδεσσα στην Κανδαβία οδό, όπως περιγράφει και ο Πολύβιος, εξακολουθούσαν να είναι τα τρία κύρια σημεία μεταξύ Δυρραχίου και Θεσσαλονίκης (η φύση στην πραγματικότητα είχε τραβήξει την γραμμή στην κοιλάδα του Γενουσού ποταμού, ξεκινώντας από την παραθαλάσσια χώρα της Ιλλυρίας και διεισδύοντας στο όρος Κανδαβία στην ίδια ανατολική κατεύθυνση προς την οποία η κοιλάδα στον ποταμό της Έδεσσας απολήγει στις πεδιάδες της Κάτω Μακεδονίας) φαίνεται να ήταν επιλογή των διαδρομών πάνω από τις βουνοκορφές οι οποίες περιέκλειαν τα σύνορα της Ιλλυρίας και της Μακεδονίας και οι οποίες διαχώριζαν την λίμνη της Λυχνιδούς από τις κοιλάδες που βρέχονταν από τον Εριγώνα και τις διακλαδώσεις του.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 312)
  • Η Νίκαια,η Παρεμβολή και η Ηράκλεια διαμόρφωναν ένα τρίγωνο του οποίου οι πλευρές είχαν 8,11 και 12 μίλια μήκος.Η βόρεια πορεία από την Λυχνιδό κλίνει προς την Νίκαια ή τον Οκτάλοφο και οι δύο νότιες προς την Παρεμβολή ή τα Κάστρα στον ποταμό Βίβο. Αυτός ήταν προφανώς ο νότιος παραπόταμος του Εριγώνα, κοντά στην εκροή για την οποία ίσως μέσα στις πεδιάδες της Ηράκλειας πρέπει να ψάξουμε και πιο κοντά στις πηγές του η πόλη της Βεύης.Στην διαδρομή που περιγράφει ο Πολύβιος μέσω του Πυλώνος, τα ονόματα που αναφέρει είναι από πολύ νεότερες εποχές από αυτές που αναφέρονται στα Οδοιπορικά,είναι δε πολύ πιθανό ότι η πρώτη διαδρομή ίσως να συμπίπτει με την τελευταία παρά τη διαφορά στα ονόματα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 314)
  • Πολλά ίχνη αρχαίων κτιρίων της ρωμαϊκής εποχής υπάρχουν για τα οποία υποθέτουν οι ντόπιοι ότι ανήκαν σε μια πόλη που λεγόταν Τρίπολις, μια παράδοση που ταιριάζει με την ύπαρξη μιας Τριπολίτιδας της Πελαγονίας, όπως μαρτυρείται από τον Στράβωνα και που δεν έρχεται σε αντίθεση με την ταυτότητα της Τρίπολης με την πόλη Πελαγονία του Λίβιου, καθώς είναι πολύ εύκολο να κατανοήσουμε ότι μετά την παρακμή των δύο πόλεων της Τριπολίτιδας -και ο Στράβων επιβεβαιώνει ότι όλες οι πόλεις στον Εριγώνα, συμπεριλαμβανομένων και των Στύβερρων, ήταν ερείπια στην εποχή του- η πόλη που επέζησε ίσως έγινε γνωστή με το όνομα Τρίπολις, επειδή σχηματίστηκε από τις τρεις προηγούμενες πόλεις ενώ ήταν επίσης συχνά γνωστή με το όνομα της περιοχής: Πελαγονία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 320)
  • Τα Στύβερρα φαίνεται ότι ήταν κοντά στον Πρίλεπο, τον οποίο οι Τούρκοι αποκαλούσαν Πίρλεπο και την Πλουβίνα, ανάμεσα στα Στύβερρα και το Βρυάνιο το οποίο δεν ήταν μακριά από τα περάσματα που οδηγούσαν στην Εορδαία.Εάν ο Στράβων έχει δίκιο να θεωρεί τις Αλκομενές ως μια πόλη στον Εριγώνα, η τοποθεσία της φαίνεται να ήταν πάνω από το Βρυάνιο, επειδή κάτω από αυτήν την πόλη ή ανάμεσα σε αυτήν και στην συμβολή του Εριγώνα με τον Αξιό , το Συνοπτικό Οδοιπορικό δείχνει ότι πρέπει να τοποθετήσουμε τον Ευριστό και την πόλη των Στόβων.Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος συγκαταριθμεί και τις δύο αυτές πόλεις στην Πελαγονία ενώ άλλες πηγές θεωρούν τους Στόβους ως πόλη της Παιονίας.Αλλά αυτές και κάποιες άλλες αντιφατικές μαρτυρίες συμπίπτουν, εάν δεχτούμε ότι η Δευρίοπος θεωρήθηκε μερικές φορές ως υποδιαίρεση της Πελαγονίας και η τελευταία τμήμα της Παιονίας.(Leake,τομ.ΙΙΙ, σ. 322)
  • Ο Λάγκαρος, βασιλιάς των Αγριάνων, αφού ματαίωσε το τελευταίο σχέδιο της εισβολής στην χώρα των Αυταριατών, μπόρεσε ο Αλέξανδρος να προελάσει χωρίς διακοπή παρά τον Εριγώνα ποταμό και από εκεί στο Πήλιο, όπου εκεί κοντά οι Ιλλυριοί είχαν στρατοπεδεύσει.Χωρίς την σύγκριση που προσέφερε η περιγραφή του Λιβίου των ενεργειών του Σουλπικίου, μπορεί να υποτεθεί από τα στοιχεία που παραθέτει ο Αρριανός, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τον Εριγώνα ή ότι το όνομα Εορδαϊκός οδηγεί πιθανόν στην εντύπωση ότι το Πήλιο βρισκόταν στην Εορδαία.Είναι ξεκάθαρο παρ’όλα αυτά, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τα βουνά των Ταυλαντίων, μια φυλή που κατοικούσε στις κοιλάδες της δυτικής ακτής.Από την άλλη μπορεί να υποτεθεί ότι ο Αλέξανδρος προήλασε από το Πήλιο στο Πελίναιο από την πιο άμεση πορεία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 324)
  • Στα δεξιά του Σινιάτσικου φαίνεται το Περιστέρι, το οποίο συνορεύει με τις πεδιάδες του Εριγώνα και των Μπιτολίων.Στα βορειοανατολικά υψώνεται το σπουδαίο βουνό Δοξά ή Βέρμιο και στα δεξιά του φαίνεται ο Βελβεντός ή Βελβεδός, μια πόλη 300 σπιτιών, η οποία,παρόλο που είναι γνωστή για τον μιναρέ της, κατοικείται κυρίως από Έλληνες. Ο Βελβεντός είναι 3 ώρες απόσταση από τα Σέρβια και ομοίως βρίσκεται στο ίδιο βουνό. Τοποθετείται στην ίδια γραμμή με τη μεγάλη χαράδρα του Αλιάκμονα, όπου βρίσκεται το βουνό της Πέλλας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 332)
  • Το Ελευθεροχώρι βρίσκεται σε τόσο πλεονεκτική θέση ώστε πολύ δύσκολα θα αδιαφόρησαν γι’ αυτό οι αρχαίοι. Είναι αυτός, κυρίως, ο λόγος που συντείνει στην ταύτιση της θέσης με τη Μεθώνη. Η απόστασή της από το Αγιάν είναι μεγαλύτερη από σαράντα στάδια, τα οποία, η Επιτομή του Στράβωνα, αναφέρει ως την απόσταση από την Πύδνα μέχρι την Μεθώνη. Ωστόσο, δεν πρέπει να βασίζεται κάποιος ιδιαίτερα στην Επιτομή, σε ότι αφορά το συγκεκριμένο κομμάτι, καθώς αναφέρει τον Αλιάκμονα ως το ποτάμι της Κατερίνης και κάποιον Εριγώνα στη θέση του Αλιάκμονα. Ο μόνος Εριγώνας που αναφέρεται στην αρχαία ιστορία ήταν ένας παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 435)
  • Η θέση των Στόβων φαίνεται πως ήταν στον Εριγώνα, δέκα με δώδεκα μίλια πάνω από τη διασταύρωση του ποταμού με τον Αξιό. Αυτό ενισχύεται και από τον Λίβιο, ο οποίος περιγράφει τους Στόβους ως πόλη της Παιονίας, στην περιοχή του Δευρίοπου, ο οποίος αρδευόταν από τον Εριγώνα. Ο Στράβων, ο οποίος αναφέρει τα ονόματα τριών πόλεων του Δευρίοπου και προσθέτει ότι όλες βρίσκονταν στον Εριγώνα, δεν πρόσεξε τους Στόβους.Πιθανόν θεώρησε το κατώτερο τμήμα του ποταμού ως κομμάτι της Πελαγονίας, καθώς τα ακριβή όρια αυτών των περιοχών ήταν πολύ αβέβαια, ιδίως μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 441)
  • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλεξάνδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Βεσσούς, στα νότια με τους Μαίδες και τους Δάρδανους και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. Πάνω απ’όλα είναι σύμφωνο με την ιστορία και τη γενική τοπογραφία των περιοχών, στα βόρεια της Μακεδονίας, να συμπεράνουμε ότι η Παιονία περιλάμβανε όλες τις κεντρικές και πιο γόνιμες περιοχές της πιο εκτενούς Παιονίας και ότι είναι τοποθετημένη πάνω από τα στενά του Αξιού και καταλαμβάνει τις περιοχές κοντά στον ποταμό με εξαίρεση τις πηγές του Εριγώνα που συνενώνονται με την Άνω Μακεδονία. Η Βυλάζωρα, παρ’ότι περιγράφεται από τον Πολύβιο ως η πρωτεύουσα της Παιονίας, δεν ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου, λόγω της στενότητας χώρου και της εγγύτητας με τους Δάρδανους. Η βασιλική κατοικία, όπως μαθαίνουμε από τον Πολύαινο, βρισκόταν στον ποταμό Άστυκο ή Βράβνιτζα ή ποτάμι του Ιστίμπ, που είναι ο μεγαλύτερος παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 464)
  • Η τρίτη περιφέρεια περιγράφεται πολύ καθαρά να οριοθετείται από τη θάλασσα, από τον Αξιό και από τον Πηνειό, σε τρεις μεριές, περιλαμβάνοντας τις πόλεις Πέλλα, Έδεσσα και Βέροια και εκτείνεται βόρεια έως το όρος Βόρας, όπου τα όριά του είναι τέτοια ώστε ήταν το μόνο από τις τρεις επαρχίες που δεν ήταν σε επικοινωνία με τους βάρβαρους, οι πλησιέστεροι εκ των οποίων ήταν οι Δάρδανοι. Από εκεί το όρος Βόρας που δεν αναφέρεται από κανέναν άλλο συγγραφέα, εμφανίζεται ως η κορυφή βόρεια των Βοδενών, ένας από τους κυρίως συνδέσμους με τον Όλυμπο ή την ανατολική αλυσίδα, της οποίας οι υπόλοιπες κορυφές είναι το Βέρμιο, τα Πιέρια, ο Όλυμπος, η Όσσα και το Πήλιο. Αυτή η μεγάλη κορυφογραμμή ήταν σε μια βόρεια κατεύθυνση στη διακλάδωση του Εριγώνα και του Αξιού. Εδώ άρα, τερματίζει η Τρίτη Περιφέρεια και έτσι η Παιονία παρεμβάλλεται ανάμεσα στο βόρειο άκρο της τρίτης περιφέρειας και των Ιλλυρίων. Οι Παίονες στα δυτικά του Αξιού, ήταν εξαίρεση στον κανόνα δοσμένοι στην επέκταση της τρίτης περιφέρειας καθώς εκτείνονταν πάνω από το όρος Βόρας στα βορειοδυτικά. Το τμήμα της Παιονίας που διαχωρίστηκε από το υπόλοιπο της χώρας, αποδόθηκε στην Τρίτη Μακεδονία, ενώ το υπόλοιπο τμήμα ανήκε στη Δεύτερη και βρισκόταν χαμηλά στον Εριγώνα κοντά στους Στόβους ενώ αυτή η πόλη είχε οριστεί να είναι το μέρος της εναπόθεσης του αλατιού, που πουλιόταν στους Δάρδανους, το μονοπώλιο του οποίου είχε δοθεί στην Τρίτη Μακεδονία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 484-485)

    • [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]

  • Μισή ώρα από τη μέση ζώνη του όρους Βίτσι συναντάμε τη διάβαση ενός ποταμού, που οι Βούλγαροι τον αποκαλούν Βαρδάρη του Σαριγούλ ή της Κίτρινης Λίμνης, για να τον διακρίνουν από τον Βαρδάρη-Αξιό, προς τον οποίο ρέει. Ο Βαρδάρης του Σαριγούλ, που σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι ο Εριγώνας των αρχαίων, πηγάζει από το όρος Βόρας, στην περιοχή που οι χωρικοί αποκαλούν Βάξορ, πάνω από τα χωριά Σμαρδέσι, Πεσόσνιτσα και Ρούλια. Από αυτά το πιο απομακρυσμένο απέχει από την Καστοριά επτά λεύγες. Ο Βαρδάρης του Σαριγούλ ή Εριγών εκβάλλει στον Αξιό. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 17-18)

  • Οι Βούλγαροι και οι Βλάχοι ανέβαιναν από τις κοιλάδες του Αξιού και του Εριγώνα, για να φτάσουν στα ψηλά βοσκοτόπια του Βιτσίου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 17)
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ποταμός Στρυμώνας

    Παλαιό Όνομα : Καρά Σου
    [tab name=’Abbot’]

    • Bistriza: Παραπόταμος του Στρούμα.(Abbot,σ.111)
    • Στρουμνιτζά: Τρίτος παραπόταμος, ο οποίος ρέει στο Στρούμα από τα δυτικά, περνώντας μέσα από ένα βάλτο και μπαίνει μέσα σε ένα τσιφλίκι.(Abbot,σ.153)

    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]

    • Ο ποταμός θεωρείται το φυσικό σύνορο μεταξύ της Μακεδονίας και της Θράκης. Ο ποταμός βρίσκεται σε απόσταση τεσσάρων ωρών από τη συνοριογραμμή μεταξύ Μακεδονίας-Θράκης και ήταν το αρχαίο σύνορο μεταξύ των δύο περιοχών. (Clarke,σ. 387)

    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’] 

    • Ο Στρυμώνας, ο Εριγών και ο Νέστος ονομάστηκαν από τους Τούρκους Καρά-σου που σημαίνει μαύρο νερό. Οι Βούλγαροι που κατοικούν κοντά στις όχθες του Στρυμώνα ονομάζουν το ποτάμι «Στρούμα». Η συγγένεια των λέξεων είναι φανερή. Ο συγγραφέας Αντίγονος Καρύστιος κάνει λόγο για ένα ποτάμι με το όνομα Πόντος που βρίσκεται κοντά στη χώρα των Αγριάνων. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 208)
    • Παλαιότεροι γεωγράφοι αναφέρουν ότι ο ποταμός Πόντος βρισκόταν στη θέση του Στρυμόνα. Ωστόσο, ο Πόντος πηγάζει από τα βουνά που βρίσκονται γύρω από την πόλη των Σερρών, ενώ ο Στρυμόνας έχει τις πηγές του περίπου σαράντα λεύγες βορειότερα. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 204)

    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Σ’ αυτήν την παραλία δεν παραμένει τίποτα άλλο εκτός από ένα όρμο απόβασης προς τα δυτικά των εκβολών του Στρυμώνα, όπου υπάρχει τελωνειακός σταθμός και αποθήκη επί της παραλίας. Εδώ παραδίπλα βρισκόταν το αρχαίο λιμάνι της Αμφίπολης, η Ηιών. Αυτή η θέση κείται περίπου στα ερείπια του βυζαντινού φρουρίου, το οποίο ήδη στα χρόνια του περιηγητή Βελωνίου είχε καταστραφεί, και αποκαλούταν Χρυσόπολη.(Isambert, σ.23)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Η Παιονία εκτεινόταν από τους Δενθηλήτες και Μαίδους της Θράκης έως τους Δάρδανους, Πενέστες και Δασσαρέτες της Ιλλυρίας, συμπεριλαμβανομένων και των διαφόρων φυλών που κατοικούσαν στην άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος, και του Αγγίτη ποταμού μαζί δε και με την περιοχή των Σερρών .(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306)
    • Η τούρκικη ονομασία του ποταμού είναι Karasú, δηλαδή μαύρα νερά. Εξ αιτίας όμως της φτωχής, σε γεωγραφικούς όρους, τούρκικης γλώσσας με τον ίδιο όρο αναφέρονταν στους ποταμούς Αξιό και Νέστο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.267-268)
    • Ο Ηρόδοτος στην περιγραφή της πορείας του στρατού του Ξέρξη από την εκβολή του Στρυμώνα στην Άκανθο, δηλώνει, ότι αφού πέρασε την Άργιλο και άφησε τον κόλπο του Ποσιδείου στα αριστερά, διάβηκε την πεδιάδα η οποία ονομάζεται Συλεύς, και μετά αφού πέρασε τα Στάγειρα έφθασε στην Άκανθο. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.168)
    • Καθώς πλησιάζουμε τον Στρυμώνα οι λόφοι είναι πολύ χαμηλότεροι. Αντί να καλύπτονται με δέντρα, όπως πριν, καλλιεργούνται μερικώς και απολήγουν σε μια πεδιάδα, η οποία, προς τις εκβολές του ποταμού, είναι αμμώδης και διακόπτεται από βάλτους. Σε μια ώρα και σαράντα λεπτά φθάνουμε στο Tjai-agsi, ή τις εκβολές του ποταμού Στρυμώνα, όπως οι Τούρκοι ονομάζουν το πορθμείο του Στρυμώνα, μολονότι βρίσκεται ένα τέταρτο του μιλίου από τη θάλασσα. Ο ποταμός έχει περίπου 180 γιάρδες πλάτος. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.172)
    • Έχω ήδη υπογραμμίσει ότι τα Κερδύλια ήταν, ολοφάνερα, το βουνό το οποίο ανυψώνεται από τη δεξιά όχθη του Στρυμόνα, ακριβώς απέναντι από το λόφο της Αμφίπολης.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 194)
    • Αφού έπεισε τους κατοίκους της Ακάνθου και των Σταγείρων να αποσκιρτήσουν από την Αθηναϊκή συμμαχία, προέλασε με όλες τις δυνάμεις που μπόρεσε να συγκεντρώσει από τους συμμάχους του, μια νύχτα που χιόνιζε, από το Βρωμίσκο στην Άργιλο, απ’ όπου, υπό την καθοδήγηση των Αργιλίων, προχώρησε πριν το ξημέρωμα στη γέφυρα του Στρυμόνα, η οποία ήταν ελαφρά φρουρούμενη, και αφού την κατέλαβε πέρασαν στην κατοχή του όλα τα περιουσιακά στοιχεία των Αμφιπολιτών, όσα δεν βρίσκονταν εντός της πόλης. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 195)
    • Τον καιρό του Βρασίδα η γέφυρα του Στρυμώνα πιθανόν ήταν στην ίδια θέση όπως σήμερα, οι ίδιες αιτίες τείνουν, διαχρονικά, να αναδεικνύουν αυτή τη θέση ως τη πιο βολική λαμβάνοντας υπόψην τις εξωτερικές επαφές με αυτούς που κατοικούν στο λόφο της Αμφίπολης καί επιπρόσθετα ήταν ακριβώς απέναντι από το κέντρο της αρχαίας πόλης. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 196)
    • Ολόκληρη η βόρεια πλευρά του λόφου, εκεί που βρίσκεται το σημερινό χωριό, περικλειόταν,πιθανόν, με ένα τείχος, το οποίο απέληγε στη λίμνη και συμπεριλάμβανε εντός του τη γέφυρα του Στρυμώνα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 197)
    • Πέραν του Στρυμώνος, ο Angitas συμβάλει στην πλημμύρα όπως και ορισμένα άλλα μικρά ποτάμια και από τις δύο πλευρές των βουνών.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 199)
    • Η κάτω στρυμωνική κοιλάδα, η οποία εκτείνεται από το Δεμιρισσάρ ως τον Άνγκιστα (Anghista) και την τοποθεσία της Αμφίπολης, αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες μακεδονικές πεδιάδες. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 201)
    • Η Γαληψός πρέπει να καταλάμβανε την ίδια τοποθεσία που αργότερα ονομάστηκε Psyscella, μια διάκριση που απαιτείται , επειδή υπήρχε άλλη μία τοποθεσία με την ονομασία Γαληψός, όχι σε μεγάλη απόσταση, στην παραλία ανατολικά του Στρυμώνα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.155)
    • Αν και ο Στέφανος Βυζάντιος διακρίνει το Σίρις, εκ του οποίου πήραν το Σιροπαίονες, από τις Σέρρες, ήταν σίγουρα το ίδιο μέρος. Επίσης το ότι οι Σιροπαίονες κατοικούσαν στις όχθες του Στρυμώνα είναι ξεκάθαρο από τον Ηρόδοτο, καθώς και ότι δεν διέμεναν επάνω από το δερβένι του Δεμιρισσάρ. Τούτο εξάγεται από το ίδιο το έργο του Ηροδότου, όταν δηλώνει ότι ο Ξέρξης άφησε ένα μέρος των ασθενών του στρατεύματος του στο Σίρις κατά την επιστροφή του στον Ελλήσποντο. Ως εκ τούτου συμπεραίνουμε ότι δεν νοείται να είχε επιλεγεί ένα μέρος για αυτό το συγκεκριμένο σκοπό, σε τόσο μεγάλη απόσταση από την κεντρική πορεία του στρατού του όπως θα ήταν κάθε σημείο πάνω από τα στενά του Δεμιρισσάρ. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
    • Συνεπώς οι Οδομάντες πιθανόν κατείχαν το μεγάλο βουνό που εκτείνεται από τη βορειοανατολική πλευρά της πεδιάδας του Στρυμώνα περίπου από το Μελένικο και το Δεμίρ Ισσάρ σχεδόν μέχρι το Παγγαίο. Η γειτνίαση στο τελευταίο αποδίδεται πιθανόν στο γεγονός ότι ήταν μία από τις τρεις φυλές που δούλευαν στα ορυχεία του βουνού. Οι άλλες δύο ήταν οι Πιερείς και οι Σάτρες, από τους οποίους οι πρώτοι διέμεναν στη νότια πλευρά του βουνού και οι δεύτεροι στην ανατολική πλευρά του. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Ήταν πολύ φυσικό ότι ο Μεγάβυζος θα έπρεπε να καταστείλει τους Σιροπαίονες που κατείχαν το πιο γόνιμο και εκτεθειμένο μέρος της πεδιάδας του Στρυμώνα, ενώ οι Οδομάντες, που ήταν ασφαλείς σε μία υψηλότερη θέση, και ακόμα περισσότερο οι Αγριανοί, που κατοικούσαν στις πηγές του Στρυμώνα, ήταν σε θέση να τον αποφύγουν ή να του αντισταθούν. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Ο Αρριανός καταδεικνύει ξεκάθαρα ότι ο Όρβηλος ήταν το μεγάλο βουνό, το οποίο ξεκινώντας από την πεδιάδα του Στρυμώνα και τη λίμνη εκτείνεται προς τις πηγές του Στρυμώνα, όπου ενώνεται με την κορυφή που ονομάζεται Scomius, από την οποία πήγαζε το ποτάμι. Σύμφωνα με την περιγραφή της εκστρατείας του Αλεξάνδρου του Μέγα ενάντια των Τριβαλλών , ο Αρριανός επισημαίνει ότι ο Αλέξανδρος οδεύοντας από την Αμφίπολη προς το Νέστο είχε στα αριστερά του τους Φιλίππους και το όρος Όρβηλος. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 211)
    • Στις παράκτιες πεδιάδες ο Κάσσιος και ο Βρούτος οδήγησαν το στρατό τους αφού διέσχισαν τον Αίνο, το Δορίσκο και τα εγκαταλελειμμένα Στενά των Κορπιλών. Αλλά απέτυχαν να προχωρήσουν περισσότερο επειδή τα Στενά των Σαπαίων, τα οποία χώριζαν τις πεδιάδες των Αβδήρων και του ποταμού Νέστου από αυτά των Φιλίππων και του Στρυμώνα, βρίσκονταν ακόμα στα χέρια του εχθρού.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 215)
    • Ο Αππιανός, ωστόσο, περιγράφει τους Φιλίππους και τη θέση στην οποία ο Κάσσιος και ο Βρούτος στρατοπέδευσαν. Η πόλη, περιγράφει ο Αππιανός, ονομαζόταν Δάτον πριν την εποχή του Φιλίππου, και πρωιμότερα Κρηνίδες, από τις πολυάριθμες πηγές κοντά στην τοποθεσία, που σχημάτιζαν ποτάμι και έλος. Βρισκόταν σε μια απότομη πλαγιά, οριοθετημένη στα βόρεια από τα δάση από τα οποία πέρασε ο στρατός του Κάσσιου, στα νότια από ένα έλος, πέρα από το οποίο ήταν η θάλασσα, στα ανατολικά από τα περάσματα των Σαπαίων και των Κορπιλών και στα δυτικά από τις μεγάλες πεδιάδες του Μύρκινου. Ο Δραβίσκος και ο Στρυμώνας τα οποία ήταν 350 στάδια σε μήκος.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 216)
    • Είναι αξιοσημείωτο ότι η κατάληξη της λέξης Τζέρπιστα, όπως και αυτή της Πράβιστα και Άνγκιστα μοιάζει με αυτή στην οποία οι αρχαίοι Μακεδόνες κυρίως επέδρασαν. Θεωρώ ότι το Ζερβοχώρι είναι η τοποθεσία της Ηράκλεια Σιντικής για τους ακόλουθους λόγους.1) Η Ηράκλεια βρισκόταν κοντά στον Στρυμόνα, ξεχωρίζοντας από άλλες πόλεις της ίδιας ονομασίας, ως Ηράκλεια Στρυμόνος.2) Η Σινιτική βρισκόταν στα δεξιά του Στρυμόνα, ενώ ο Λίβιος μας ενημερώνει ότι όταν η Μακεδονία ήταν χωρισμένη σε τέσσερις επαρχίες με την ρωμαϊκή κατάκτηση, η Σιντική ήταν συνδυασμένη με τη Βισαλτία στην πρώτη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Αμφίπολις καθώς όλα τα υπόλοιπα τμήματα της χώρας ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό είχαν αποδοθεί στην δεύτερη Μακεδονία , της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη.3) Η θέση του Ζερβοχωρίου ταιριάζει με αυτή την οποία το Συνοπτικό Οδοιπορικό αποδίδει στην Ηράκλεια αναφορικά με τους Φιλίππους καθώς υποδηλώνεται σε δυο διαφορετικούς ρωμαϊκούς δρόμους από τη μια πόλη στην άλλη. Και οι δύο δρόμοι ήταν σε μικρή σχετικά απόσταση μεταξύ των Φιλίππων και του Ζερβοχωρίου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.226-227)
    • Η Ευπορία ονομάστηκε έτσι από τον Πτολεμαίο ανάμεσα στις πόλεις της Βισαλτίας μαζί με την Όσσα και την Άργιλο και πιθανώς ο ποταμός που συναντά τον Στρυμόνα κάτω από τη γέφυρα του Νεοχωρίου ή της Αμφίπολης είναι η αρχαία Βισαλτία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.228)
    • Η Βέργα τοποθετείται κατά τον Πτολεμαίο, στα σύνορα της Ηδωνία και κοντά στους Οδομάντες, οι οποίοι, εκείνη την εποχή, κατείχαν τις Σέρρες και τη Σκοτούσσα. Επίσης φαίνεται ότι η Βέργα ήταν κοντά στην ακτή της λίμνης του Στρυμόνα, κοντά στο σύγχρονο Ταχυνό. Το οποίο ο Σκύμνος το περιγράφει να κείτεται στο στόμιο του Στρυμόνα. Εάν το Ζερβοχώρι ήταν η τοποθεσία της Ηράκλειας Σιντικής είναι πιθανό ότι μια σημαντική περιφέρεια στα βόρεια αυτής της τοποθεσίας και στα δεξιά του Στρυμόνα να περιλαμβανόταν στην Σιντική και ακολούθως και η Νιγρίτα να ήταν είτε η Τρίστολος είτε η Παρθικόπολη, καθώς αυτές είναι οι δυό πόλεις, εκτός της Ηράκλειας που ο Πτολεμαίος αποδίδει στην Σιντική.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.229)
    • Η εξουσία του Σιτάλκη εκτεινόταν από τις ακτές του Ευξείνου και της Προποντίδας μέχρι τα σύνορα με τη Μακεδονία, όπου ακόμη και οι Παιονικές φυλές, στα αριστερά του Στρυμώνα ήταν υποτελείς σε αυτόν. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.443)
    • Εντούτοις, είναι σαφές ότι οι Μαίδοι δεν κατείχαν μεγάλη έκταση γης στα νότια της πορείας του Σιτάλκη. Ο λόγος είναι ότι το έδαφος, το οποίο περικλείεται στα βόρεια από αυτή τη γραμμή, στα νότια από την κορυφογραμμή του βουνού Χορτιάτη, στα ανατολικά από την πεδιάδα του Στρυμόνα και στα δυτικά από αυτή του Αξιού ισούται περίπου με ένα τετράγωνο το οποίο έχει πλευρά σαράντα γεωγραφικών μιλίων. Σε αυτό το χώρο πρέπει να τοποθετήσουμε τη Μυγδονία, την Κρηστωνία, τον Ανθεμούντα και τη Βισαλτία. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 448)
    • Από τις φυλές στο θρακικό σύνορο της Παιονίας, που υπάγονταν στην Μακεδονία, επί της βασιλείας του Φιλίππου, γιου του Αμύντα, υπάρχουν λόγοι για να πιστέψω ότι οι Οδομάντες κατείχαν ολόκληρο το όρος Όρβηλος πάνω από τα Στενά του Στρυμόνα κοντά στο σύγχρονο Δεμιρισσάρ που μαζί και με τη Ζίχνη, εγκλείονται στο όρος Παγγαίο. Η βορειο-δυτική πλευρά τους βρίσκεται στα δεξιά του Σιτάλκη, καθώς διασχίζει το όρος Κερκίνη. Η γενική τους κατάσταση συμφωνεί με την περιγραφή του Θουκυδίδη, σύμφωνα με τον οποίο κατοίκησαν πάνω από τα βόρεια του Στρυμόνα. Προς τα βόρεια του Κάτω Στρυμόνα ο ποταμός έχει μια ανατολική πορεία που δικαιολογεί την έκφραση του ιστορικού. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.465)
    • Ανάμεσα στο Μελένικο και στο Πετρίτσι, πάνω από το Δεμίρ Ισσάρ και τα στρυμωνικά στενά, ο κύριος παραπόταμος του Στρούμα ή Στρυμόνα, συνδέεται με έναν άλλο παραπόταμο τον Στρούμιτζα, πάνω από τον οποίο βρίσκεται μια πόλη με το ίδιο όνομα, μιας μέρας ταξίδι πάνω από το Πετρίτσι, στο δρόμο από Σέρρες προς Βελεσά. Η τοποθεσία του Στρούμιτζα είχε προσαρμοστεί να είναι το κυρίως οχυρό τέτοιων σκληραγωγημένων φυλών, των οποίων η δύναμη είχε δοκιμαστεί από τον Νικηφόρο Γρηγορά, όταν είχε σταλθεί το 1326 στα Σκόπια σε αποστολή στον βασιλιά της Σερβίας από τον βασιλιά Ανδρόνικο τον πρεσβύτερο. Διηγείται ότι, αφού ταξίδεψε μισή νύχτα και μια μέρα από τον Στρυμόνα, έφτασε στον Στρούμιτζα, ένα τόσο ψηλό φρούριο, όπου οι άνδρες στα τείχη έμοιαζαν από την κοιλάδα σαν πουλιά. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.465-466)
    • Ο Πτολεμαίος, στην χωροθέτηση του Αιστραίον, Δόβηρος και του Αστραίου, υποδεικνύει ότι δεν είχαν μεγάλη απόσταση το ένα μέρος από το άλλο. Κάτι που αληθεύει με την προϋπόθεση ότι το Αστραίο ή Αιστραίο ήταν στον Στρούμιτζα, και η Δόβηρος κοντά στην Δοϊράνη. Στρυμόνας, Στρούμα, Αστραίο, και Στρούμιτζα μοιάζουν να είναι όλα διαλεκτικές τροποποιήσεις κάποιας γνήσιας μακεδονικής λέξης, που πιθανότατα σημαίνει ποταμός. Η πόλη Στρούμιτζα, οπότε, όπως και η προκάτοχός της, το Αστραίο, πήραν το όνομά τους από τον ποταμό στον οποίο βρίσκονται, όντας σε θέση εξαιρετικής σημασίας πάνω από τον κύριο παραπόταμο του Στρυμόνα, και τη φυσική πρωτεύουσα της κοιλάδας του. Το όνομα υπονοεί τουλάχιστον τον Στρυμόνα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.467-846)
    • Η Πρώτη Μακεδονία συμπεριλάμβανε όλες τις προηγούμενες κτήσεις του Περσέα στην Θράκη στα ανατολικά του Νέστου με εξαίρεση τις τρεις κύριες παραθαλάσσιες πόλεις ανάμεσα στον ποταμό και στην Χερσόνησο. Περιλάμβανε, επίσης, την περιοχή ανάμεσα στο Νέστο και στο Στρυμόνα πιθανώς μέχρι τις πηγές των ποταμών μαζί με τη Σιντική και τη Βισαλτία στα δεξιά του Στρυμόνα. Η Αμφίπολις, η πρωτεύουσα της περιοχής περιγράφεται σαν την κυρίως άμυνα της Μακεδονίας στα ανατολικά. Έχουμε μια εικόνα της νύξης που κάνει ο ιστορικός για τα ορυχεία του Παγγαίου όρους που διοικούσε η Αμφίπολη, στα πολυάριθμα ασημένια νομίσματα της εποχής της τετραρχίας με το κεφάλι της θεότητας της Αμφίπολης- Άρτεμις Ταυροπόλος- με όψη που απεικόνιζε το ρόπαλο του Ηρακλή από στεφάνι βελανιδιάς και τον θρύλο των Μακεδόνων πρώτης. Αυτά τα νομίσματα εμφανώς είχαν κοπεί στην Αμφίπολη.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.483)
    • Η δεύτερη Μακεδονία περιλάμβανε όλη την περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό εκτός από τη Σιντική και τη Βισαλτία και εκτεινόταν από τις πηγές των δύο ποταμιών μέχρι εκεί που έφτανε το σύνορο του βασιλείου της Μακεδονίας. Η ανατολική τροπή του Στρυμόνα κάτω από τις Σέρρες αποδεικνύει αμέσως γιατί η Σιντική και η Βισαλτία είχαν εξαιρεθεί από τις περιοχές ανάμεσα στο Στρυμόνα και στον Αξιό και εντάσσονταν στην πρώτη Μακεδονία αντί για τη δεύτερη. Η δεύτερη περιφέρεια ήταν η πιο εύφορη και πιο γνωστή από τις τέσσερις, και κανένα τμήμα της Μακεδονίας δεν συγκρινόταν σε ευφορία και σε άλλα πλεονεκτήματα με τη Μυγδονία, τη Χαλκιδική, και τις τρεις γειτονικές χερσονήσους όπου ο ιστορικός σημειώνει ιδιαίτερα την παραγωγική Παλλήνη και τους βολικούς όρμους της Τορώνης και του Άθως. Το όνομα Αινεία, το οποίο ο Λίβιος αποδίδει στο λιμάνι του Άθως δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο συγγραφέα, ούτε είναι σίγουρο σε ποιο από τα λιμάνια της Ακτής ταιριάζει. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.483-484)
    • Στους Έλληνες και τους Βούλγαρους ο ποταμός είναι γνωστός με το όνομα Στρούμα , στους Τούρκους με την πολύ κοινή ονομασία Καράσου ή Μαύρος Ποταμός.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 201)
    • Προς τα νότια αυτή η μεγάλη κοιλάδα εσωκλείεται από την παράλληλη οροσειρά του Πιρναρίου, ή Παγγαίου, και από το βουνό Όστροβα και Βραστά, το οποίο διαχωρίζεται από το Πιρνάρι μόνο από το πέρασμα τής Αμφίπολης, και από το οποίο ακολουθήσαμε τις νότιες υπώρειες από τη θέση του Βρωμίσκου, κατά μήκος τής ακτής του Στρυμωνικού κόλπου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σελ. 182).
    • Είμαστε δικαιολογημένοι να υποψιαζόμαστε κάποια ανακρίβεια στον Αππιανό, καθώς δεν είχε μια σωστή γνώση της χώρας. Υπέθεσε ότι τα έλη στην κοιλάδα των Φιλίππων εκτείνονταν, εάν όχι μέχρι τη θάλασσα, τουλάχιστον όχι σε μεγάλη απόσταση από αυτήν. Φαίνεται ότι δεν γνώριζε ότι η κοιλάδα ήταν τελείως αποκομμένη από την θάλασσα με μια σειρά από λόφους και σε κανένα σημείο δεν προσεγγίζει την ακτή σε αρκετά χιλιόμετρα. Για ένα ακόμη λάθος το κείμενο του μπορεί να κατηγορηθεί. Υπολογίζει την απόσταση μεταξύ του στρατοπέδου του Αντωνίου και της Αμφίπολης σε 350 στάδια, ενώ αυτό ήταν ολόκληρο το μήκος της κατώτερης κοιλάδας του Στρυμονικού, όπως πράγματι είχε προηγουμένως σωστά διατυπώσει. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σελ.223).
    • Το πέρασμα της Αρέθουσας ή Αυλώνα ήταν πιθανότατα το σύνορο της Μυγδονίας προς τη Βισαλτία, το οποίο τελευταία επεκτάθηκε στη Σιντική προς Βορρά, και Ανατολικά προς το Στρυμωνικό, στη δεξιά όχθη του οποίου περιλαμβάνεται η Ευπορία. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σσ. 448-449)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]