Category: Cousinery-Ν.Πέλλας

Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό

Παλαιό Όνομα : Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό

Δήμος : Πέλλας

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Εκεί όπου τελειώνει ο βάλτος των Γιαννιτσών και αρχίζει μια εύφορη περιοχή ανάμεσα στο Βαρδάρη και το Λουδία συναντούμε το χωριό Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό. Στο χωριό αυτό ο ταξιδιώτης μπορεί να βρει χάνια και να προμηθευτεί τρόφιμα για το δρόμο. Η περιοχή ανήκει στο Μεγάλο Γιουσούφ μπέη. (Cousinery, τομ. Ι, σ.98)

[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Leake’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

11 Δεκεμβρίου 2012

Ποταμός Λουδίας

Παλαιό Όνομα : Μαυρονέρι

Δήμος :

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]

Ο ποταμός ονομαζόταν Λουδίας και Καρά-αζμάκ. Το πλάτος του δεν ήταν μεγάλο αλλά η κοίτη του ήταν πολύ βαθιά. Για το λόγο αυτό οι Τούρκοι τον ονόμασαν Καρά-αζμάκ που σημαίνει «μαύρο βάθος». (Cousinery, τομ.Ι, σ. 62)

Ανατολικά των Αγίων Αποστόλων διέρχεται κάποιος το ρεύμα Κονίκοβα, που πηγάζει από τις ανατολικές υπώρειες του Παΐκ και το οποίο ρέει παραπλεύρως του Αξιού για να χυθεί στον Λουδία. (Isambert,τόμ.Ι,σ.46)
Από τα δεξιά φαίνεται η λίμνη των Γιανιτσών, (είναι ο αποκαλούμενος βόρβορος από τον Πλούταρχο), που είναι δυσπρόσιτη, και η οποία στερείται κάποιας ορισμένης όχθης και ορίων, κείτεται δε στο κέντρο μίας λεκάνης, γύρω από την οποία εκρέουν πολλοί ποταμοί, των οποίων ο κυριότερος είναι ο Καρά Ασμάκ, το αποκαλούμενο Μαυρόνερο από τους Έλληνες, διά του οποίου τα νερά της λίμνης ρέουν ήρεμα προς τον Αξιό, μισή ώρα πριν από τις εκβολές του στη θάλασσα. Ο Καρά Ασμάκ είναι ο Λυδίας ή Λουδίας ποταμός μέσω του οποίου η Πέλλα επικοινωνεί με τη θάλασσα. Η κοίτη του έχει διορυχθεί ως το μέσον της λίμνης, έτσι που στην πρωτεύουσα φτάνουν πλοία που έχουν διάστημα μέχρι 120 . Κατά τον Στράβωνα δε φαίνεται πως και η ίδια η λίμνη δεν είναι σήμερα όπως ήταν πιο παλιά, σήμερα δε αποτελεί μεγάλο έλος, που εκτείνεται μάλλον προς τα δυτικά, το οποίο κάλυψε πολλά μέρη, άλλοτε ακμάζοντα ως τις Μονές Νιζίου και Αγίου Λουκά. (Isambert, σ.42 -43)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Ο ποταμός εξυπηρετούσε τη ναυσιπλοΐα που γινόταν από τη θάλασσα προς το παλάτι των Μακεδόνων βασιλέων. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 266)
Η Κουλακιά, η οποία είναι στο δρόμο από τη Θεσσαλονίκη για την Κατερίνη, όπως και για τη Βέροια, είναι ο τόπος κατοικίας του επισκόπου της Καμπανίας, υφισταμένου του δεσπότη της Θεσσαλονίκης. Ο επίσκοπος Καμπανίας άλλοτε διέμενε στο Καψοχώρι, άλλο ένα ελληνικό χωριό, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στο Καρασμάκ ή Μαυρονέρι και στο Ιντζέκαρα ή στην Βιστρίτζα, σε ένα δασώδες τμήμα των πεδιάδων, γύρω από τις οποίες υπάρχουν και κάποια άλλα ελληνικά χωριά.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 259)
Η μεγάλη ποσότητα των νερών που μεταφέρει ο Λουδίας είναι ο λόγος ύπαρξης ενός εκτεταμένου δικτύου από λίμνες και έλη.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 290)
Η διοικητική περιφέρεια της Βέροιας περιλαμβάνει 300 χωριά, εκτείνεται ανατολικά προς το Λουδία ή στο Καρασμάκ και δυτικά προς το Σαριγκιόλ. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 293)
Την εποχή που γράφει ο Ηρόδοτος ο Αλιάκμονας ενώνεται με το Λουδία και εκβάλλει στη λίμνη της Πέλλας. Ωστόσο, τώρα ο Λουδίας δεν ενώνεται με τον Αλιάκμονα αλλά με τον Αξιό. Ο ίδιος ο Αλιάκμονας φαίνεται ότι μετακινήθηκε, ως προς την κατώτερη πορεία του, προς τα ανατολικά του Αξιού, ώστε, τελικά, οι τρεις ποταμοί να ενώνονται πριν εκβάλλουν στη θάλασσα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 437)
Ο Σκύλαξ αναφέρει ότι η Άλωρος βρισκόταν ανάμεσα στον Αλιάκμονα και τον Λουδία. (Leake,τομ. ΙΙΙ, σ. 435 )
Ο Βαρδάρης ενώνεται με τη θάλασσα σε έναν κόλπο ανάμεσα στο τελευταίο ακρωτήρι που περάσαμε και ένα άλλο το οποίο ονομάζεται Καζίκ – μπουρνού. Δεν είναι απίθανο το πρώτο να δημιουργήθηκε από το Λουδία και το τελευταίο από τον Αξιό, κάποια στιγμή όταν εξέβαλλαν, ξεχωριστά, στον κόλπο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 438)

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

10 Δεκεμβρίου 2012

Γιαννιτσά

Παλαιό Όνομα : Γενιτζέ

Δήμος : Πέλλας

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Η πόλη χτίστηκε από τους Τούρκους δυο λεύγες δυτικά της Πέλλας. Στο χτίσιμο της νέας πόλης χρησιμοποιήθηκαν υλικά από την αρχαία πόλη. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 86)
Εκεί όπου τελειώνει ο βάλτος των Γιαννιτσών και αρχίζει μια εύφορη περιοχή ανάμεσα στο Βαρδάρη και το Λουδία συναντούμε το χωριό Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό.( Cousinery,τομ.Ι,σ. 98)
Στο Γενιτζέ και τη γύρω περιοχή συναντούμε ορεσίβιους κατοίκους οι οποίοι είναι ιδιαιτέρως ψηλοί και δυνατοί με ένα βλέμμα πολύ άγριο με χαρακτήρα πολύ περήφανο και με μια πολεμική εξάρτηση πολύ απειλητική. Ένα μεγάλο τουφέκι, ένα ζευγάρι πιστόλια, ένα μεγάλο μαχαίρι το οποίο οι Τούρκοι ονομάζουν «γιαταγάνι» και του οποίου χρησιμοποιούσαν περισσότερο την κόψη παρά την ακμή και μια φυσιγγιοθήκη γεμάτη σφαίρες και βόλια. Ο εξοπλισμός τους περιλαμβάνει επίσης και ένα σακούλι μπαρούτι περίπου δυο λίβρες. Κανείς από αυτούς τους ανθρώπους δεν κυκλοφορεί ποτέ ξαρμάτωτος. Στις ορεινές αυτές περιοχές μπορούν να ζουν και να εργάζονται μόνο Αθίγγανοι, οι οποίοι ασχολούνται με την κατεργασία του σιδήρου. Ακόμη και η κεντρική εξουσία ελάχιστη επιρροή είχε στις περιοχές αυτές. Ο πληθυσμός της περιοχής είχε αρχαία θρακική καταγωγή. Ωστόσο, μετά την τουρκική κατάκτηση αποφάσισαν να εξισλαμιστούν ,ώστε να μην τους ενοχλεί ο Οθωμανός κυρίαρχος. Απόδειξη της καταγωγής τους αποτελεί το γεγονός ο΄τι σε ορισμένα ορεινά χωριά οι κάτοικοι παρασκευάζουν ακόμη κρασί για δική τους αποκλειστικά χρήση και κατανάλωση. Όσο για τους ιμάμηδες που υπάρχουν στην περιοχή είναι όλοι φερμένοι από άλλες περιοχές (κυρίως της Ασίας)και δε γνωρίζουν τον τόπο και τους κατοίκους.o Οι ανεξάρτητοι ορεσίβιοι πολεμιστές της περιοχής συγκροτούσαν ομάδες ληστών που λυμαίνονταν τις πλαγιές του Αίμου μέχρι και τη Ροδόπη. Ωστόσο, η ληστεία και οι κλοπές δεν ήταν το κύριο μέλημα τους όσο το γεγονός ότι αρέσκονταν στο συγκεκριμένο τρόπο ζωής και επιβίωσης. Τα ένοπλα αυτά σώματα δεν έβλαπταν κανένα αλλά απαιτούσαν από τους χωρικούς να τους παρέχουν προμήθειες κυρίως σε κρασί και μαλλί. Τις ένοπλες ομάδες τις ακολουθούσαν νεαρές Αθίγγανες και ένας μουσικός με τη λύρα. Οι Αθίγγανες ήταν οι εταίρες της περιοχής. Ήξεραν να παίζουν κάποιο όργανο και χόρευαν ιδιαιτέρως λάγνους χορούς. Οι γηραιότερες εκπαίδευαν τις νεότερες. Ασχολούνταν με τη μαγεία, προέβλεπαν το μέλλον και έδιναν στους φτωχούς ανθρώπους δραστικά ιατρικά σκευάσματα που παρασκεύαζαν μόνες τους. Η ομορφότερη από αυτές ήταν η εκλεκτή του αρχηγού της ομάδας. Οι άλλες ήταν στη διάθεση των υπολοίπων. Αφού ψυχαγωγούσαν την ομάδα με το χορό τους περιπλανώνταν στο δάσος όπου τους συναντούσαν οι άνδρες και συνευρίσκονταν μαζί τους.Όταν έφθανε η ώρα οι πολεμιστές να επιστρέψουν στην εστία τους και οι Αθίγγανες επέστρεφαν στις σκηνές τους και τις φαμίλιες τους. (Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 77-80)

Όταν επανερχόμαστε από την κύρια μεγάλη οδό από δυσμάς προς ανατολάς φτάνουμε μέσα σε δύο ώρες και σαράντα λεπτά στο Γενιτζέ Βαρδάρ ή Γιαννιτσά, που απέχει 49 ώρες από τα Σκόπια, μία τουρκική πόλη που σε παλιότερες εποχές ήκμαζε ιδιαίτερα, όπως μαρτυρούν τα 20 τζαμιά της και η οποία καταστράφηκε από έναν λοιμό το 1839. Έχει 8.000 με 10.000 κατοίκους, 6.200 τουρκικά σπίτια και 300 βουλγαρικά, μία εκκλησία και 20 τζαμιά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι κτίστηκε από το υλικό της Πέλλας. Οι φυτείες του καπνού αντικαταστάθηκαν από τα δημητριακά. Η πεδιάδα μεταξύ Πέλλας και Αγίων Αποστόλων, περιείχε πιθανόν το απέραντο ιπποτροφείο, όπου κατά τον Στράβωνα υπήρχαν θηλυκά βασιλικά άλογα περισσότερα των τρισμυρίων. Η ίδια αυτή πεδιάδα εκτείνεται μέχρι την θάλασσα και παράγει εξαιρετικό καπνό. Στο Γενιτζέ τελείται την 30η Οκτωβρίου μία πανήγυρη που διαρκεί 20 με 25 μέρες, όπου προσέρχονται Τούρκοι και Ευρωπαίοι έμποροι. (Isambert, σ.44 – 45)
Από το Παλαιόκαστρο μπορεί κάποιος να επανέλθει στην οδό των Γιαννιτσών ακολουθώντας το ρέμα Δορμανλικό (νερό από τους μύλους- το Οβάρ των Βουλγάρων), όπου το νερό αναβρύζει από πηγές που βρίσκονται δεκαπέντε λεπτά μακρυά από την κώμη.(Isambert,σ. 44)
Το συνολικό σχέδιο της πόλεως της Πέλλας μπορεί κανείς να το κατοπτεύσει από την ερειπωμένη κώμη Γενί Κιοϊ.Όλες οι κωμοπόλεις που βρίσκονται γύρω από την Πέλλα κάποιες από τις οποίες είναι και το Σάριλι, το Κοφάλοβο, το Βοσαξί, το Πέτροβο, το Τσαουσλί, το Αγκαλάρι και η Γιαννιτσά περιέχουν λείψανα των οικοδομημάτων της Πέλλας. (Isambert,σ. 46)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Το Αλά κλισέ-που στα τουρκικά σημαίνει “η εκκλησία του Θεού”- ονομάζεται από τους Έλληνες “στους Αποστόλους” και σύμφωνα με τους Βούλγαρους ήταν το χωριό Ποστόλ. Το χωριό, που ανήκει στον Σελίμ Μπέη της Θεσσαλονίκης, ο οποίος διατηρεί εδώ έναν Αλβανό Σούμπαση με μια μικρή φρουρά, περιλαμβάνει 40-50 φτωχικά σπίτια.Το χωριό δεν βρίσκεται ακριβώς πάνω στο δρόμο για τα Γιαννιτσά αλλά μισό μίλι στα δεξιά του. (Leake, τομ. ΙΙΙ , σ. 261)
Aκολουθώντας το δρόμο προς τα Γιαννιτσά, βρίσκουμε μία κρήνη,κάτω από την οποία, στην άκρη του βάλτου, βρίσκεται ένα μικρό χωριό, με το όνομα Νεοχώρι.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 261)
Οι κάτοικοι της περιοχής των Γιαννιτσών, κυρίως Τούρκοι, χρησιμοποιούν τον όρο Ιαννιτζά ή Γιαννιτζά ο οποίος είναι μία παραφθορά του όρου Γενιτζέ. Η πόλη τα τελευταία χρόνια έχει παρακμάσει, δεδομένου ότι ο αριθμός των σπιτιών μειώθηκε αρκετά, σε σημείο που να απομείνουν οχτώ μιναρέδες και κάποιες τούρκικες κατοικίες, μία εκ των οποίων βρίσκεται στο κέντρο της πόλης και ανήκει στον Αβδουραχμάν Μπέη. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 266)
Τα Γιαννιτσά είναι γνωστά στους Τούρκους με το όνομα Βαρντάρ Γενιτζέ, έτσι ώστε να τα διακρίνουν από το Καρασού Γενιτζέ , περιοχή φημισμένη για τον αρωματικό της καπνό, η οποία απέχει από το Νέστο ή Καρασού στα ανατολικά όσο απέχει το Βαρντάρ Γενιτζέ από τον Αξιό στα δυτικά. (Leake,τομ.ΙΙΙ, σ. 267)
Το βουνό που υψωνόταν πίσω από την Πέλλα και τα Γιαννιτσά, οı Βούλγαροι το ονόμαζαν Πάικο.Το μεγαλύτερο μέρος της νότιας πλευράς του βουνού ήταν γυμνό και πετρώδες ενώ η κορυφή και η νότια πλευρά ήταν δασώδης.Επίσης, η περιφέρεια ονομάστηκε από τους χριστιανούς Μογλενά και από τους Τούρκους Καρατζόβασι.Υπάρχει ένας δρόμος από τα Γιαννιτσά κατά μήκος του βουνού,που οδηγεί σε αυτή την περιοχή, όμως η πιο σύχνη διαδρομή κάνει κύκλο από το δυτικό άκρο του βουνού. (Leake,τομ.ΙΙΙ, σ. 268)
Κατάλοιπα της ελληνιστικής εποχής, όπως οικοδομικά τετράγωνα από πέτρα και αρχιτεκτονικά θραύσματα, παρατηρούνται στους δρόμους αλλά και στο νεκροταφείο των Γιαννιτσών.Η πόλη χτίστηκε και επισκευάστηκε από τα λάφυρα που προέρχονταν απο την Πέλλα.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 268)
Το πιο πολύτιμο προϊόν των αγρών των Σερβίων είναι μια ποικιλία καπνού, που φέρει ένα κίτρινο φύλλο όπως αυτό των Γιαννιτσών. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 330)

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]

Ο δρόμος των Γιαννιτσών περνάει μπροστά από τους πρόποδες των λόφων της Πέλλας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.106)
Τα Γενιτσά-Βαρδάρη ήταν μια εμπορική κωμόπολη φημισμένη κυρίως για τα καπνά της, θεωρούμενα σαν τα καλύτερα της Μακεδονίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.111)
Η περιοχή των Γενιτσών απέχει μια λεύγα περίπου από την Πέλλα και ήταν φημισμένη για τα καπνά της. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.116)
Κοντά στην περιοχή των Γενιτσών συναντάμε έναν τύμβο, ο οποίος έχει μια στοά με μήκος είκοσι δυο πόδια και τέσσερα δάκτυλα, και πλάτος έξι πόδια και οκτώ δάκτυλα, και καταλήγει σε δύο παράλληλες τετράγωνες αίθουσες, από τις οποίες η μεν πρώτη είναι σχεδόν κατεστραμμένη εξαιτίας κάποιου ανοίγματος που χρησιμοποιείται σαν είσοδος, ενώ η άλλη εξαιτίας μιας τρύπας που ανοίχθηκε στο κέντρο ενός παχύ τοίχου. Η κάθοδος στο εσωτερικό του τύμβου οδηγούσε προς έναν δεύτερο διάδρομο, κατεβαίνοντας από μιαν απότομη κατηφοριά που σκεπάζεται από έναν θόλο και καταλήγει σε μιαν οριζόντια στοά με μήκος πενήντα τρία πόδια και τέσσερα δάκτυλα, και πλάτος δέκα πόδια και οκτώ δάκτυλα, κι εκεί βρεθήκαμε μπροστά σε δύο εσοχές, κάτι το οποίο επιβεβαίωσε τις υποθέσεις μας ότι οι στοές και οι κρύπτες με τους χωμάτινους τύμβους από πάνω τους ήταν χώροι ενταφιασμού των νεκρών. Ένα τρίτο πέρασμα μας οδήγησε σε μια τελευταία θολωτή αίθουσα με ημικυκλικές καμάρες και με μήκος δεκατρία πόδια και τέσσερα δάκτυλα και διάμετρο δώδεκα πόδια από τα ανατολικά προς τα δυτικά. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.117)

[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

5 Ιουλίου 2011

Πέλλα ή Παλατίτζα

Παλαιό Όνομα : Άγιοι Απόστολοι

Δήμος : Πέλλας

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Ο Μελέτιος, Έλληνας γεωγράφος-σύγχρονος του Cousinery, αναφέρει πως υπάρχει μια περιοχή που λέγεται «Παλάτια» κοντά στην Πέλλα. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 71)

Εκδρομή στα ερείπια της Πέλλας. Η οδός που οδηγεί στα ερείπια της αρχαίας πρωτεύουσας της Μακεδονίας, στο μέσον της οποίας περιλαμβάνουν την κώμη Αλλάχ Κιλισέ, και ο λόφος Άγιος Απόστολος όπου και η ομώνυμη πόλη 80 σπιτιών είναι η αρχαία οδός από την Έδεσσα στην Πέλλα, όπου βρίσκονται 2 μεγάλοι τύμβοι ή χώματα. Δύο ώρες μετά το Γενιτζέ φτάνει κάποιος στην Πέλλα ( σήμερα Άγιοι Απόστολοι, βουλ.Ποστόλ, τουρκ. Αλλάχ Κιλισσέ) την πατρίδα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ίδια αυτή πόλη ήταν μεγάλη και ιστορική κατά τους μακεδονικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Επίσης δε ήταν και σταθμός της Εγνατίας οδού. Η ακμή της πόλης ωστόσο εξέπεσε κατά την ρωμαϊκή περίοδο. Ο δε Δίων ο Χρυσόστομος και ο Λουκιανός την ανέφεραν κατερειπωμένη. Τελευταία μνεία σ΄αυτήν κάνει ο Ιεροκλής κατά την 6η εκατονταετηρίδα. Τα ερείπια της Πέλλας περιεγράφησαν και από τους περιηγητές Leak, F. Beauzour, Cousinery, M.Delacoulonche καθώς επίσης και κάποιοι άλλοι.
Το σχέδιο της ερειπωμένης πόλης δεν μπορεί κανείς να το κατοπτεύσει από την κωμόπολη Γενί Κιοϊ που βρίσκεται μισή ώρα προς νότο. Όλες οι κωμοπόλεις που βρίσκονται γύρω από την Πέλλα κάποιες από τις οποίες είναι και το Σάριλι, το Κοφάλοβο, το Βοξασί, το Πέτροβο, το Τσαουσλί, το Αγκαλάρι, και η Γιαννιτσά που περιέχουν λείψανα των οικοδομημάτων της Πέλλας.
Ανατολικά των Αγίων Αποστόλων διέρχεται κάποιος το ρεύμα Κονίκοβα, που πηγάζει από τις ανατολικές υπώρειες του Παΐκ και το οποίο ρέει παραπλεύρως του Αξιού για να χυθεί στον Λουδία. (Isambert ,σ.46)
Μετά από πορεία μιας ώρας και ενός τετάρτου ανατολικά των Αγίων Αποστόλων φτάνουμε στο Μισίρ Μπαμπά, τις αρχαίες Ιχναί κατά τον Delacoulonche, μια περιώνυμη πόλη για την λατρεία της Θέμιδος και του Απόλλωνα. Η ίδια αυτή κώμη βρίσκεται σε ένα τεχνητό ύψωμα το οποίο ήταν μάλλον κάποιο μακεδονικό οχυρό. (Isambert, σ.46)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Στα μέσα του δρόμου ανάμεσα στο τεχνητό ύψωμα και το Αλά κλισέ βρίσκονται τύμβοι, ο ένας κοντά στο δρόμο στα δεξιά και πέντε ακόμα σε μία γραμμή.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 260)
Ο λόφος κοντά στο Αλά κλισέ είναι ένας σωρός από χώμα πάνω σε ένα βράχο, καλυμμένο τριγύρω με ένα λεπτό στρώμα μούχλας. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 260)
Η πεδιάδα ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και το Αλά κλισέ είναι πολύ καλά καλλιεργημένη και κατοικημένη όπως αυτή στις Σέρρες. Στο δρόμο συναντήσαμε μόνο κάποια καραβάνια.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 260)
Το Aλά κλισέ – που στα τουρκικά σημαίνει “η εκκλησία του Θεού” – ονομάζεται από τους Έλληνες “στους Αποστόλους” και από τους Βούλγαρους Ποστόλ. Το χωριό περιλαμβάνει 40 με 50 φτωχικά σπίτια, που ανήκουν στον Σελίμ Μπέη της Θεσσαλονίκης, ο οποίος διατηρεί εδώ έναν Αλβανό Σούμπαση και μία μικρή φρουρά. Το χωριό δε βρίσκεται στο δρόμο για τα Γιαννιτσά αλλά μισό μίλι στα δεξιά του. (Leake, τομ. ΙΙΙ , σ. 261)
Στον δρόμο από το Αλά κλισέ προς τον κύριο δρόμο, τα χωράφια είναι καλυμμένα με απομεινάρια αρχαίων κτισμάτων και αρχαίας κεραμικής, όπως παρατηρείται σε ελληνιστικές πόλεις.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 261)
Τα λουτρά της Πέλλας απέχουν 50 λεπτά από τα Γιαννιτσά.Σε απόσταση δυο μιλίων από τον τελευταίο τύμβο της Πέλλας είναι το χωριό Αλατζά ουσλούκ, το οποίο κείται στους πρόποδες του βουνού.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 266)
Το βουνό που υψωνόταν πίσω από την Πέλλα και τα Γιαννιτσά, οı Βούλγαροι το αποκαλούν Πάικο ενώ οι Έλληνες βουνό των Γιαννιτσών. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 268)
Κατάλοιπα της ελληνιστικής εποχής, όπως οικοδομικά τετράγωνα από πέτρα και αρχιτεκτονικά σπαράγματα απαντώνται στους δρόμους αλλά και στο νεκροταφείο των Γιαννιτσών.Η πόλη χτίστηκε και επισκευάστηκε με λάφυρα παρμένα από την Πέλλα.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 268)
Τμήματα από αρχαία μνημεία της Πέλλας αγοράστηκαν από τους Τούρκους και χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή επιτύμβιων μνημείων.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 269)
Την Πέλλα ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός για ένα μικρό χρονικό διάστημα την ονόμασε Διοκλητιανούπολη.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 277)
Το Κίτιον βρισκόταν ανάμεσα στην Πέλλα και τη Βέροια.Αυτό μπορούμε να το συμπεράνουμε από το γεγονός ότι ο βασιλιάς Φίλιππος έκανε μία θυσία στην Αλκίδημο Αθηνά στην Πέλλα λίγο πριν συναντήσει το στρατό του στο Κίτιον. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 289)
Στην επιτομή του 7ου βιβλίου του Στράβωνα, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η λίμνη της Πέλλας διαμορφώνεται από ένα ρέμα που αποκλίνει από τον Αξιό. Η θεωρία αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί βάσιμη μόνο αν υποθέσουμε ότι οι πηγές της Πέλλας και του Παλαιοκάστρου απορρέουν από τον Αξιό μέσω των βουνών. Αλλά αυτό θα ήταν ένα τόσο ασυνἠθιστο φαινόμενο, που δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί πιθανό. Μόνο σε περίπτωση εύρεσης ενός παραπόταμου του Αξιού ρέοντος στην άλλη πλευρά του ποταμού θα μπορούσε να θεωρηθεί πιθανή η υπόθεση. Ακόμα και αν ήταν αλήθεια, θα μπορούσε η ποσότητα του νερού να είναι ανάλογη των αναγκών της, καθώς η λίμνη της Πέλλας τρέφεται όχι μόνο από τις πηγές της Πέλλας και του Παλαιόκαστρου αλλά ακόμα από το Μογλενίτικο, τα ποτάμια των Βοδενών και της Νάουσας και από πολλούς μικρότερους χειμάρρους.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 289)
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού όταν το έλος υποχωρεί από το τωρινό του επίπεδο μπορούν να ανιχνευθούν κάποια απομεινάρια ενός καναλιού από το ύψωμα του Αλά κλισέ. Σχετικά με το λιμάνι δεν είναι δυνατό να εντοπιστούν κάποια από τα υπολείμματά του αλλά ούτε και να διαπιστώσω πως ο Μ. Beaujour εντόπισε κάποια σχέση με το αντίστοιχο των αρχαίων χρόνων.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 265)
Ο ιστορικός έχει προφανώς παραλείψει να αναφέρει ότι ο Αλέξανδρος επέστρεψε στην Πέλλα πριν πληροφορηθεί την εξέγερση των Θηβών. Με βάση αυτή την εικασία ο δρόμος θα οδηγούσε στο Πελίναιο μέσω του κέντρου, πρώτα στην Εορδαία και μετά στην Ελίμεια, όπως διηγείται ο Αρριανός.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 325)
Στα δεξιά του Σινιάτσικου φαίνεται το Περιστέρι, το οποίο συνορεύει με τις πεδιάδες του Εριγώνα και των Μπιτολίων.Στα βορειοανατολικά υψώνεται το σπουδαίο βουνό Δοξά ή Βέρμιο και στα δεξιά του φαίνεται ο Βελβεντός ή Βελβεδός, μια πόλη 300 σπιτιών, η οποία,παρόλο που είναι γνωστή για τον μιναρέ της, κατοικείται κυρίως από Έλληνες. Ο Βελβεντός απέχει 3 ώρες από τα Σέρβια, με τα οποία βρίσκεται στο ίδιο βουνό. Τοποθετείται δε στην ίδια γραμμή με τη μεγάλη χαράδρα του Αλιάκμονα, μέσω του οποίου επικοινωνεί με το βουνό της Πέλλας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 332)
Την πτώση της Πύδνας ακολούθησε η παράδοση της Πέλλας και της Αμφίπολης στον Κάσσανδρο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 434)
Πέρα από τη λίμνη της Πέλλας, το παράκτιο τμήμα της πεδιάδας περικλείει μια μακρά σειρά από λίμνες, ξεκινώντας από το Ελευθεροχώρι και φθάνοντας σχεδόν μέχρι τη Θεσσαλονίκη. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 436)
Ο ενισχυμένος χείμαρρος, που σχηματίζεται από τον Λουδία και τον Αξιό είναι ακόμη πλωτός μέχρι τη λίμνη και, πιθανόν, μέχρι την Πέλλα, όπως ήταν κατά την αρχαιότητα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 437)
Ο Σιτάλκης αντί να προχωρήσει προς τον Κύρρο και την Πέλλα στράφηκε στα αριστερά και λεηλάτησε τη Μυγδονία, την Κρεστονία και τον Ανθεμούντα χωρίς να εισβάλει στη Βοττιαία και την Πιερία.
Με βάση προηγούμενες γνώσεις, σχετικές με την κατάσταση στη Σιντίκη, την Ειδομένη και την Πέλλα, τεκμαίρεται ότι οι Θράκες εισέβαλαν στη Μακεδονία από την πεδιάδα των Σερρών, η οποία τότε θεωρείτο τμήμα της Θράκης. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 443)
Από την Ειδομένη οι Θράκες κατέβηκαν την κοιλάδα του Αξιού, ώσπου έφτασαν στη μεγάλη παραθαλάσσια πεδιάδα, ανατολικά της Πέλλας. Σε εκείνο το σημείο στράφηκαν στα αριστερά, προς τη Θεσσαλονίκη.
Η Γορτυνία και ο Ευρωπός, οι οποίες εμφανίζονται ανάμεσα στην Ειδομένη και τις πεδιάδες του Κύρρου και της Πέλλας, τοποθετούνται από τον Πτολεμαίο, μαζί με την Ειδομένη, στην Ημαθία. Είναι πιθανόν αυτές οι πόλεις να βρίσκονταν, όπως η Ειδομένη στη δεξιά όχθη του Αξιού.
Ο Ιεροκλής συγκαταλέγει τον Ευρωπό και την Αλμωπία στις πόλεις της υπατικής Μακεδονίας, μια περιφερειακή διαίρεση που περιλάμβανε τη Θεσσαλονίκη και την Πέλλα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 444)
Η απόσταση της Απολλωνίας από την Όλυνθο, όπως δηλώνει και ο Ξενοφώντας και η περίπτωση του να μην βρίσκεται προς την Άκανθο- όπως η αφήγησή του αποδεικνύει-οδηγεί στην τοποθέτηση κοντά ή μέσα στον Πολύγυρο, όπου η παλιά Απολλωνία, είναι η πρωτεύουσα της Χαλκιδικής. Η Σπάρτωλος φαίνεται από τις εμπορικές συναλλαγές που αναφέρονται από τον Θουκυδίδη, ότι δεν βρισκόταν τόσο μακριά από την Όλυνθο όσο η Απολλωνία, όπως επιβεβαιώνεται από τον Ισσαίο, που την περιγράφει ως Σπάρτωλο των Ολυσίων ή ως περιφέρεια της Ολύνθου. Ως συνέπεια των καταγγελιών των Απολλώνιων της Χαλκιδικής και των Ακανθίων, οι Λακεδαιμόνιοι έστειλαν στράτευμα εναντίον της Ολύνθου, το οποίο, αφού έχασε δύο από τους διοικητές του, τα κατάφερε στην τέταρτη εκστρατεία,το 379 π.Χ. και υπέταξε την πόλη. Όταν η Όλυνθος έγινε τμήμα της Χαλκιδικής, δεν έκανε καμία εντύπωση που η παραθαλάσσια της θέση, προκάλεσε τη δύση της αρχαίας πρωτεύουσας.Ήταν μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο όταν η Όλυνθος έγινε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις στην Ελλάδα,που έκανε επιτυχή πόλεμο με την Μακεδονία, πήρε την Πέλλα από τον Αμύντα και ήταν τόσο μεγάλης σημασίας για το στράτευμα που ηγείτο,ώστε όταν υποβιβάστηκε από τον Φίλιππο ακολουθήθηκε από τριάντα δύο ακόμα πόλεις. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 459)
Η τρίτη περιφέρεια περιγράφεται πολύ καθαρά να οριοθετείται από τη θάλασσα, από τον Αξιό και από τον Πηνειό, από τις τρεις μεριές, περιλαμβάνοντας τις πόλεις Πέλλα, Έδεσσα και Βέροια και να εκτείνεται βόρεια ως το όρος Βόρας. Τα όριά του είναι τέτοια ώστε ήταν το μόνο από τις τρεις επαρχίες που δεν ήταν σε επικοινωνία με τους βαρβάρους, οι πλησιέστεροι εκ των οποίων ήταν οι Δάρδανοι. Από εκεί το όρος Βόρας που δεν αναφέρεται από κανέναν άλλο συγγραφέα, εμφανίζεται ως η κορυφή βόρεια των Βοδενών, ένας από τους κυρίως συνδέσμους με τον Όλυμπο ή την ανατολική αλυσίδα, της οποίας οι υπόλοιπες κορυφές είναι το Βέρμιο, τα Πιέρια, ο Όλυμπος, η Όσσα και το Πήλιο. Αυτή η μεγάλη κορυφογραμμή ήταν σε μια βόρεια κατεύθυνση στη διακλάδωση του Εριγώνα και του Αξιού. Εδώ άρα, τελειώνει η Τρίτη Περιφέρεια και έτσι η Παιονία παρεμβάλλεται ανάμεσα στο βόρειο άκρο της τρίτης περιφέρειας και των Ιλλυρίων. Οι Παίονες στα δυτικά του Αξιού, ήταν εξαίρεση στον κανόνα δοσμένοι στην επέκταση της τρίτης περιφέρειας καθώς εκτείνονταν πάνω από το όρος Βόρας στα βορειοδυτικά. Το τμήμα της Παιονίας που διαχωρίστηκε από το υπόλοιπο της χώρας και αποδόθηκε στην Τρίτη Μακεδονία ενώ το υπόλοιπο τμήμα ανήκε στη Δεύτερη, βρισκόταν χαμηλά στον Εριγώνα κοντά στους Στόβους και αυτή η πόλη είχε οριστεί να είναι ο τόπος της εναπόθεσης του αλατιού, που πουλιόταν στους Δάρδανους, το μονοπώλιο του οποίου είχε δοθεί στην Τρίτη Μακεδονία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 484-485)
Το πολεμοχαρές έθνος των Βεττών που αναφέρεται μαζί με την Πέλλα, την Έδεσσα και τη Βέροια καθώς αποτελεί τμήμα της τρίτης περιφέρειας, είναι προφανώς οι Βοττιαίοι και αυτή η νύξη σε αυτούς, δείχνει ότι ήταν ακόμη κάποιας σημασίας και συμφωνεί με την εμφανή ημερομηνία των νομισμάτων τους. Η χαλκιδικιώτικη Βοττιαία είχε εξαφανιστεί από καιρό. Μαρτυρίες από νομίσματα που συμπίπτουν με τον Πολύβιο και τον Στράβωνα δείχνουν ότι οι μεγάλες παραθαλάσσιες πεδιάδες μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση χωρίστηκαν ανάμεσα στους Βοττιαίους και τους Αμφαξίους. Η κύρια περιοχή των τελευταίων όπως μαθαίνουμε από τον Πτολεμαίο ήταν η Θεσσαλονίκη ενώ των πρώτων ήταν η Άλωρος. Η δύναμη του φιλοπόλεμου γένους των Βοττιαίων πήγαζε από τη διασταύρωση των ποταμών και ελών ενώ ως φυσικές άμυνες είχαν διατηρηθεί στην ίδια θέση κάποιοι αμιγείς ελληνικοί πληθυσμοί μέχρι σήμερα εν μέσω Βούλγαρων και Τούρκων.
Εκεί υπάρχει ένα ασημένιο τετράδραχμο με το θρύλο “Μακεδόνων δευτέρας”, κομμένο πιθανώς στη Θεσσαλονίκη, της οποίας πόλης κανένα νόμισμα με το όνομά της δεν βρέθηκε παλιότερα από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το ασήμι των ορυχείων του Νισβόρου ίσως να προμήθευσε τη νομισματοκοπεία της Δεύτερης Μακεδονίας. Δεν ανακαλύφθηκαν καθόλου ασημένια νομίσματα στην Τρίτη και Τέταρτη Μακεδονία ούτε είναι γνωστό εάν κάποια από αυτές τις περιοχές κατείχε ορυχεία. Το μόνο νόμισμα που έκανε νύξη στην Τετραρχία πέρα από αυτά που ήδη αναφέρθηκαν, είναι ένα μικρό μπρούντζινο νόμισμα τόσο σπάνιο που συνάντησα μόνο ένα. Φέρει την επιγραφή “Μ. Τετάρτης” και έχει στη μια πλευρά τους Διόσκουρους έφιππους και από την άλλη το κεφάλι της Αθηνάς. Υπάρχει ένα ακόμη νόμισμα της Τέταρτης Μακεδονίας στο Μουσείο του Καίσαρα, με το κεφάλι του Δία στη μια όψη και στην άλλη όψη το συνήθη μακεδονικό τύπο ενός ροπάλου με στεφάνι βελανιδιάς, με το θρύλο Μακεδόνων τετάρτης. Πρέπει να αναφέρουμε από τον Λίβιο ότι αυτά κόπηκαν στην Πελαγονία.
Η σπανιότητα αυτών των νομισμάτων της μακεδονικής τετραρχίας εκτός από αυτά που κόπηκαν στην Αμφίπολη, αποδίδεται στην μικρή τους διάρκεια. Μόνο 18 χρόνια μετἀ από το διάταγμα της Αμφίπολης, ο Ανδρίσκος, που αυτοαποκαλούνταν Φίλιππος, γιος του Περσέα, ανακατάλαβε όλη τη Μακεδονία αλλά νικήθηκε και παραδόθηκε το επόμενο έτος στον Καικίλιο Μέτελλο και οι Μακεδόνες έγιναν υποτελείς, και η χώρα πιθανώς κυβερνιόταν από έναν πραίτωρα όπως και η Αχαΐα μετά την καταστροφή της Κορίνθου, όπου συνέβη δυο χρόνια μετά, το 146 π.Χ. Από τότε μέχρι τη βασιλεία του Αυγούστου οι Ρωμαίοι είχαν το δύσκολο καθήκον της υπεράσπισης της Μακεδονίας απέναντι σε λαούς της Ιλλυρίας και της Θράκης και σε αυτήν την περίοδο δημιούργησαν αποικίες στους Φιλίππους, στην Πέλλα, στους Στόβους και στο Δίο.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 486-487)

Οι απολήγουσες κοιλάδες των εδαφών της Πέλλας διαβρέχονται από το δίκτυο των ποταμών που ξεκινά από το όρος Βόρας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 14-15)
Ο δρόμος που ξεκινάει με την κλεισούρα της Κοζάνης ήταν άλλοτε η οδός προς την Πέλλα. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.84)
Περνώντας τη λίμνη του Λουδία φτάνουμε στην Πέλλα, την οποία ο Ηρόδοτος τοποθετεί στη Βοττιαία, ακραίο σημείο της Ημαθίας. Η ερειπωμένη πρωτεύουσα δεν θυμίζει σε τίποτα την παλιά της αίγλη. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.112)
Η Πέλλα ονομάστηκε αρχικά Βούνομος. Πήρε το ιστορικό της όνομα από τον ιδρυτή της, ενώ χρωστούσε τη φήμη της στον Φίλιππο. Από την εποχή που ο Αλέξανδρος και οι διάδοχοι του την επέκτειναν, έφτασε σε σημείο να αποκτήσει μια σημαντική δύναμη, προτού κυριευθεί και λεηλατηθεί από τους Γαλάτες, οι οποίοι την ερήμωσαν. Σε μικρή απόσταση από το Λουδία και τον Αξιό, η Πέλλα δέσποζε πάνω από το Δέλτα που οριζόταν από αυτούς τους δύο ποταμούς και θα είχε σίγουρα προσελκύσει το εμπόριο, αν η Θεσσαλονίκη, που απείχε μόνο επτά λεύγες από αυτήν, δεν είχε προσφέρει πιο κατάλληλο αγκυροβόλι για την προσέγγιση των πλοίων. Η Πέλλα επιλέχθηκε περισσότερο χάρη στη θέση της ως μητρόπολη της Μακεδονίας και λιγότερο για εμπορικούς λόγους. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.113)
Το χωριό Αλλάχ Κιλίσα (ο πύργος του Θεού) ή Παλατίτσια (τα παλατάκια), εξήντα καλύβες κατοικημένες από Βούλγαρους και ένας πυργίσκος που περικλείει μια φρουρά δώδεκα Αλβανών, διοικούμενη από έναν σουμπασή, είναι ό,τι απέμεινε από την Πέλλα και το μεγαλείο της. Αυτός είναι ο πληθυσμός και οι στρατιωτικές δυνάμεις που διαδέχτηκαν τους Μακεδόνες: ένας Μωαμεθανός με το μαστίγιο στο χέρι. Πλέον δεν είναι παρά ένα τσιφλίκι του Αχμέτ, του γιου του Ισμαήλ, μπέη των Σερρών.(Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.114 – 115)
Στην Πέλλα βρίσκεται μια πέτρινη εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Παύλο, τον επονομαζόμενο από τους Έλληνες Άγιο Απόστολο.
(Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.114-115)
Κατεβαίνοντας προς τη μεσημβρία ακολούθησα τη γραμμή ενός άλλου τμήματος του περιμετρικού τείχους, το οποίο οι κάτοικοι σήμερα προσδιορίζουν πιο συγκεκριμένα ως Πέλλα. Το τείχος καταλήγει σε μια τετράγωνη λιμνούλα, κατασκευασμένη από τους Τούρκους, αλλά με μιαν επένδυση της οποίας το υπόστρωμα ανάγεται στην εποχή των Ελλήνων και ξεπερνά ολόγυρα τα όρια της περιμέτρου των τειχών. Στη λίμνη του Λουδία, τη σημερινή λίμνη των Γενιτσών, παρατήρησα ότι συσσωρεύονται τα αποθέματα του προερχόμενου απ’ αυτή την πόλη ποταμού. Η περιοχή των Γενιτσών απέχει μια λεύγα περίπου από την Πέλλα. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.116)

[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

7 Ιουνίου 2011
Έδεσσα

Παλαιό Όνομα : Αιγαί

Δήμος: Έδεσσας

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Οι Βούλγαροι ονόμασαν την πόλη Βοδενά λόγω των πλουσίων υδάτων της περιοχής. Ο Κάρανος ονόμασε την πόλη Αιγές από ένα κοπάδι εριφίων που μπήκε μια μέρα στην πόλη. Από τότε και μέχρι το βασιλιά Αρχέλαο Α’ στα νομίσματα της πόλης απεικονιζόταν η αίγα, ζώο το οποίο είναι αφιερωμένο στο Δία. (Cousinery, τομ.Ι ,σ. 75)
Η Έδεσσα έχει είκοσι τέσσερις χιλιάδες κατοίκους. Ο επίσκοπος της περιοχής –αν και Έλληνας-όφειλε να γνωρίζει τη βουλγαρική γλώσσα, καθώς είχε δικαιοδοσία σε χωριά της περιοχής των οποίων ο πληθυσμός μιλούσε βουλγαρικά και τουρκικά. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 76)
Η Νάουσα κατοικούνταν από τα αρχαία χρόνια λόγω των πολλών νερών και των πλουσίων αμπελώνων που υπάρχουν στο νότο της περιοχής. Ο Θουκυδίδης αναφέρει ότι κατοικούνταν αρχικά από τους Βρύγες ή Φρύγες, τους οποίους έδιωξε ο Κάρανος πολύ πριν γίνει ο κυρίαρχος των Αιγών ή Βοδενών. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 71)
Οι Βούλγαροι ονόμασαν την πόλη Βοδενά λόγω των πλουσίων υδάτων της περιοχής. Ο Κάρανος ονόμασε την πόλη Αιγές από ένα κοπάδι εριφίων που μπήκε μια μέρα στην πόλη. Από τότε και μέχρι το βασιλιά Αρχέλαο Α’ στα νομίσματα της πόλης απεικονιζόταν η αίγα, ζώο το οποίο είναι αφιερωμένο στο Δία. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 75)

Οι καταρράκτες των Βοδενών, Cousinery M.E.M., Voyage dans la Macedoine, Παρίσι 1831.

Πέρα από το Όστροβο, η οδός μέχρι τα Βοδενά είναι μία από τις τερπνότερες που έχουν να παρουσιάσουν αυτά τα μέρη. Διέρχεται μια πεδιάδα, που αρδεύεται από τη Βιστρίτσα, της οποίας ακολουθεί και τον ρου, και η οποία σχηματίζει παντού μικρούς καταρράκτες, γύρω από τους οποίους φαίνονται αμπελώνες, χλοερές κοιλάδες και μεγάλοι πλάτανοι. Κοντά στη Βλάδοβα ο κ.Delacoulonche σημείωσε σε κάποιο έφορο οροπέδιο, που απέχει μόλις 20 λεπτά από την οδό έναν μαστό που περιέχει ερείπια αρχαίας ακρόπολης, που από τους Έλληνες ονομάζεται Φιλόκαστρο. Χωρίς αμφιβολία όλα αυτά είναι λείψανα κάποιου φρουρίου που προοριζόταν για την φύλαξη της Εγνατίας οδού πριν από την πόλη της Έδεσσας. Τέλος 43 ώρες μετά τα Σκόπια φτάνει κανείς στα Βοδενά. Η ίδια αυτή πόλη αποκαλέστηκε έτσι εξαιτίας της αφθονίας των υδάτων (Voda σερβ.νερό). Τα Βοδενά είναι η αρχαία Έδεσσα, η πρώτη πρωτεύουσα της Μακεδονίας. Η ταυτότητα αυτή δε προς την αρχαία Έδεσσα αποδεικνύεται με τη χρήση των χωρίων των βυζαντινών συγγραφέων, οι οποίοι μεταχειρίζονται χωρίς να κάνουν διακρίσεις και τα δύο ονόματα. Συγκεκριμένα ο Στέφανος ο Βυζάντιος αναφέρεται σ’αυτήν για την αφθονία των υδάτων της. Μεταξύ των φιλολόγων γεωγράφων ενέκυψαν αμφισβητήσεις για τον αν η Έδεσσα είναι οι Αιγές, στις οποίες βρίσκονταν οι τάφοι των αρχαίων βασιλέων της Μακεδονίας. Ο Ιουστίνος την θεωρεί μία και την αυτή πόλη, ενώ o Taffel στη διατριβή του αναιρεί αυτήν την πεποίθηση, αλλά ο Delacoulonche αποδέχεται την ταυτότητα των δύο πόλεων. Ο Καράνος έδωσε στην Έδεσσα το όνομα Αιγές προς ανάμνηση των Αιγών, οι οποίες τον οδήγησαν στην κατάκτηση του βασιλείου του. Λέγεται μάλιστα πως σ΄ αυτό εδώ το σημείο επέδειξε στον υιό του Περδίκα τον τόπο, που ο ίδιος ήθελε να ταφεί, που κατόπιν έγινε και κοιμητήριο των απογόνων του. Είναι ωστόσο αληθές πως έως σήμερα δεν έχει βρεθεί κανένα είδος τάφου, αλλά σύμφωνα με τον Delacoulonche οι τάφοι αυτοί υπήρχαν και συλήθηκαν 50 χρόνια μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Στην Έδεσσα δολοφονήθηκε ο Φίλιππος από τον Παυσανία το 336. Η ίδια αυτή πόλη υπήρξε μία από τις τρεις μεγαλύτερες πόλεις της Μακεδονίας. Αλώθηκε από τους Βούλγαρους και ανακτήθηκε από τον Βασίλειο τον Β’ (1013-1017). Εκείνη την εποχή αποκαλούταν Βοδηνά.
Παρούσα κατάσταση. Τα Βοδενά σήμερα είναι πρωτεύουσα μουδιρλικιού στο σαντζάκι της Θεσσαλονίκης. Έχει 1200 σπίτια και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 10 – 12.000 Οθωμανούς, Βούλγαρους, Έλληνες και Βλάχους και διαιρείται σε 12 συνοικίες. Κείται στο άκρο οροπεδίου ύψους 60 – 75 μέτρων και έχει σχήμα ημιπεριφέρειας και εριδομένου στις ορεινές αντηρίδες δύο ψηλών βουνών, των οποίων τα πρανή διευκολύνουν τη ροή των υδάτων πολλών πηγών. Τα ύδατα ρέουν από παντού προς την πόλη καθαρά και διαφανή, και την διαχωρίζουν σε μικρά νησίδια που κινούν πολλούς μύλους και φτάνουν στην εσχατιά του οροπεδίου και κατακρημνίζονται διά πέντε μεγάλων καταρρακτών στο ρεύμα, και σχηματίζουν ποτάμι που ρέει μέσα από μια πεδιάδα κατάφορτη από τζιτζιφιές, ιτιές και πλατάνια. Στα πέρατα του ορίζοντα φαίνεται η Θεσσαλονίκη και οι καμπές του κόλπου της. Στο μέσο δε η λίμνη Γενιτζέ, και παντού μπορεί κάποιος να δει επαύλεις, κώμες, συνδένδρους αγρούς, και χείμαρρους. Στην Έδεσσα υπάρχουν και λίγες αρχαιότητες που τις περιέγραψαν κάποιοι αρχαιολόγοι, και ιδίως ο Delacoulonche.
Το οροπέδιο των Βοδενών καλείται τώρα Παλαιοκαλλά (αρχαία πόλη), το δε μέρος που καταλήγει το ομαλό έδαφος, ονομάζεται Άκρα Πολιτεία.
Η οδός από τα Βοδενά προς τη Θεσσαλονίκη διέρχεται μέσα από την κοιλάδα των Βοδενών μέσα από όλο του το μήκος και παρακολουθεί τη ροή της Βιστρίτσας ως την ώρα που συναντάται με έναν παραπόταμο της τον Μογλενίτικο μετά από διαδρομή τριών ωρών.
Εγκαταλείποντας από τα αριστερά την κοιλάδα των Μογλενών και διερχόμενος τον Μογλενίτικο εισέρχεται σε μία χώρα εντελώς διαφορετική από την πρώτη, οδοιπορώντας μέσα από μία πεδιάδα ελώδη και άγονη, η οποία φαίνεται πως παλαιότερα ήταν βυθός λίμνης ή κόλπου, όπως μαρτυρεί και το ψαμμώδες έδαφός της. Ενδεχομένως ο Θερμαϊκός κόλπος να επεκτείνετο κάποτε μέχρι εκεί, και διά βαθμιαίων προσχώσεων η θάλασσα μάλλον αποσύρθηκε. Το βουλγαρικό κωμίδιο Άγιος Γεώργιος (χάνι) είναι και το μοναδικό, που απαντάται ως τα Γιαννιτσά. Από τα δεξιά φαίνεται η λίμνη των Γιαννιτσών, είναι ο αποκαλούμενος βόρβορος από τον Πλούταρχο, που είναι δυσπρόσιτη, και η οποία στερείται κάποιας ορισμένης όχθης και ορίων, κείται δε στο κέντρο μιας λεκάνης, γύρω από την οποία εκρέουν πολλοί ποταμοί, των οποίων ο κυριότερος είναι ο Καρά Ασμάκ, το αποκαλούμενο Μαυρόνερο από τους Έλληνες, διά του οποίου τα νερά της λίμνης ρέουν ήρεμα προς τον Αξιό, μισή ώρα πριν από τις εκβολές του στη θάλασσα.
(Isambert, σ.38-43)
Το οροπέδιο των Βοδενών καλείται τώρα Παλαιοκαλλά (αρχαία πόλη), το δε μέρος που καταλήγει το ομαλό έδαφος, ονομάζεται Άκρα Πολιτεία. (Isambert,σ. 41)
Η οδός που οδηγεί στα ερείπια της αρχαίας πρωτεύουσας της Μακεδονίας, στο μέσο της οποίας βρίσκεται η κώμη Αλλάχ Κιλισέ και ο λόφος Άγιος Απόστολος όπου και η ομώνυμη πόλη 80 σπιτιών, είναι η αρχαία οδός από την Έδεσσα στην Πέλλα, όπου βρίσκονται 2 μεγάλοι τύμβοι ή χώματα. (Isambert,σ. 45)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Οι Αιγές συνέχισαν να είναι ο τόπος ενταφιασμού των μελών της βασιλικής οικογένειας των Μακεδόνων, ακόμα και μετά την μεταφορά της πρωτεύουσας στην Πέλλα.Εδώ θα μεταφερόταν και η σωρός του Αλεξάνδρου Γ΄ εάν δεν είχε επεμβεί ο Πτολεμαίος. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 263)
Η περιοχή απέχει περίπου ένα μίλι από το νοτιοανατολικό άκρο ενός ψηλού βουνού, το οποίο εκτείνεται από τη δεξιά όχθη του Βαρδάρη προς την κατεύθυνση των Βοδενών. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 259)
Στα δεξιά των Βοδενών βρίσκεται το Παλαιόκαστρο.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 268)
Η βουνοκορφή δεξιά των Βοδενών ονομάζεται Νιτιά και ενώνεται με το Παλαιόκαστρο στα δυτικά.Είναι το υψηλότερο σημείο της οροσειράς μετά τον Όλυμπο.
Από την Άννα Κομνηνή πληροφορούμαστε πως το όνομα υπήρχε πριν από το 12ο αιώνα. Το όνομα μπορεί να ανιχνευθεί στη γλώσσα σλαβικών φυλών, τα οποία κατέλαβαν τις πεδιάδες τον 9ο αιώνα και ανάγκασαν τους Έλληνες να μεταφερθούν στη Χαλκιδική ή στις χαμηλότερες περιοχές κοντά στη θάλασσα. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 270)
Το όρος Νιτιά ανήκει στην οροσειρά του Ολύμπου και χωρίζεται από αυτήν μόνο στο πέρασμα της Βλάντοβα, πίσω απο τα Βοδενά.
Η πεδιάδα των Βοδενών μετά από τέσσερα μίλια καταλήγει σε γκρεμούς στους οποίους πέφτουν τα νερά του ποταμού σε έναν κεντρικό καταρράκτη και σε κάποιους μικρότερους. Στην άκρη της πλαγιάς βρίσκεται η πόλη της Έδεσσας. (Leake,τομ.III,σ. 271)
Ο όρος Βοδενά, προήλθε από το βουλγαρικό Voda με ελληνική κατάληξη.Αποτελεί μια επισκοπή, η οποία περιλαμβάνει περίπου εκατό χωριά από χριστιανούς Βούλγαρους,οι οποίοι αγνοούν την ελληνική γλώσσα.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 272)
Η επισκοπή είναι γνωστή και ως Έδεσσα αλλά και ως Βοδενά.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 273)
Τα ελληνιστικά υπολείμματα στην αρχαία πόλη των Βοδενών είναι λίγα.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 276)
Βρέθηκε ένας εξαιρετικός επιτάφιος με τρία ελεγειακά δίστιχα,αφιερωμένα στη μνήμη κάποιου ονόματι Γραφικού. Η επιγραφή βρίσκεται πάνω σε μία σαρκοφάγο ευρισκόμενη σε μία πηγή την οποία οι Τούρκοι ονόμαζαν ”πηγή του Καθρέφτη”. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 278)
Ο Αγάς που κυβερνάει την περιοχή των Βοδενών είναι γηγενής, βρίσκεται υπό την απόλυτη επιρροή του Αλή Πασά και διατηρεί μία Αλβανική φρουρά.
(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 278-279)
Η Έδεσσα ήταν σε στρατηγική θέση επειδή βρισκόταν στο δρόμο από το Δυρράχιο για τη Θεσσαλονίκη. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 279)
Ανάμεσα στην Έδεσσα και τη Λυγκιστίδα η πιο σημαντική περιοχή είναι η Ηράκλεια.Η Έδεσσα από την Ηράκλεια απέχει περίπου 46 μίλια και από την Λυγκιστίδα 110 μίλια .(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 281)
Βρισκόμαστε στο δρόμο από τα Βοδενά προς τη Νάουσα, ο οποίος κινείται προς το νότιο άκρο μιας παλιάς πόλης σε μία μικρή κυκλική πεδιάδα που απλώνεται στους πρόποδες του λόφου και διασχίζει το ύψωμα του βουνού Τούρλα, το οποίο εγκλείει αυτή την πεδιάδα στο νότιο άκρο.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 283)
Όπως συμβαίνει στα Βοδενά έτσι και στη Νάουσα, οι πηγές του ρέματος περνούν από κάθε σπίτι στην πόλη και πέφτουν στις πλαγιές, μετά διασχίζουν κάποια απόσταση και ενώνονται ξανά σε ένα ποτάμι.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 284)
Σε ένα χρόνο ο Αλής απαίτησε πολλά χρήματα από τους κατοίκους και δεν ανεχόταν πλέον καμία αντίδραση. Αύξησε την αλβανική του φρουρά κατά 20 άνδρες, οι οποίοι ενώθηκαν με αυτούς που στάθμευαν στη Βέροια και τα Βοδενά.Ήταν αρκετοί για να διαφυλάξουν τα συμφέροντά του και να προστατεύσουν τα περάσματα απο τους κλέφτες.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.286)
Έχοντας ο Περσέας προελάσει από το Κίτιον μέσα σε μια μέρα μέχρι τη λίμνη Βεγορίτιδα της Εορδαίας την επόμενη μέρα έφτασε στην Ελίμεια, όπου στρατοπέδευσε στις όχθες του Αλιάκμονα και από εκεί προχώρησε για να διασχίσει τα Καμβούνια Όρη για την Περραιβία. Γι’ αυτό το λόγο μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η λίμνη Βεγορίτιδα ήταν το Κιτρίνι του Σαριγκιόλ, καθώς η λίμνη του Οστρόβου δεν θα μπορούσε να βρίσκεται στην κατεύθυνση από την Πέλλα προς τον Αλιάκμονα, αν το Κίτιον δεν ήταν στα Βοδενά, ούτε και ο βασιλιάς θα μπορούσε να είχε εκστρατεύσει μέσα σε μία μέρα από αυτή τη λίμνη μέχρι τον Αλιάκμονα.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 289)
Η λίμνη της Πέλλας προφανώς τροφοδοτείται όχι μόνο από τις πηγές της Πέλλας και του Παλαιόκαστρου αλλά ακόμα από το Μογλενίτικο, τα ποτάμια των Βοδενών και της Νάουσας και από πολλούς μικρότερους χειμάρρους. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 289)
Παρόλο που η Λυχνίδα , η Ηράκλεια και η Έδεσσα στην Κανδαβία οδό, όπως περιγράφει και ο Πολύβιος, εξακολουθούσαν να είναι τα τρία κύρια σημεία μεταξύ Δυρραχίου και Θεσσαλονίκης (η φύση στην πραγματικότητα είχε τραβήξει τη γραμμή στην κοιλάδα του Γενουσού ποταμού, ξεκινώντας από την παραθαλάσσια χώρα της Ιλλυρίας και διεισδύοντας στο όρος Κανδαβία στην ίδια ανατολική κατεύθυνση προς την οποία η κοιλάδα στον ποταμό της Έδεσσας απολήγει στις πεδιάδες της Κάτω Μακεδονίας) φαίνεται πως οι οδοιπόροι επέλεγαν διαδρομές πάνω από τις βουνοκορφές οι οποίες περιελάμβαναν τα σύνορα της Ιλλυρίας και της Μακεδονίας και οι οποίες διαχώριζαν τη λίμνη της Λυχνίδας από τις κοιλάδες που βρέχονταν από τον Εριγώνα και τις διακλαδώσεις του.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 312)
Από σχόλιο του Πολυβίου μαθαίνουμε ότι η Κανδαβία οδός διαπερνούσε τη χώρα των Εορδαίων, ξεκινώντας από αυτήν των Λυγκιστών έως την Έδεσσα ενώ σε άλλο απόσπασμα του Λατίνου ιστορικού όπου περιγράφει την προέλαση του Περσέα από το Κίτιο στην Κάτω Μακεδονία μέσα από την Εορδαία στην Ελίμεια και στον Αλιακμόνα, αποκτούμε γνώση της ακριβούς κατάστασης στην Εορδαία, η οποία μοιάζει να εκτείνεται κατά μήκος της δυτικής πλευράς του όρους Βερμίου, συμπεριλαμβανομένων του Οστρόβου και της Κατράνιτσας στα βόρεια, του Σαριγκιόλ στη μέση και στα νότια οι πεδιάδες του Τζουμά, Μπουτζά και του Καραγιάννη, καθώς και τις κορυφογραμμές κοντά στην Κοζάνη και την Κλεισούρα στη Σιάτιστα, που μοιάζουν να είναι τα φυσικά όρια της περιφέρειας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 316)
Οι διαδρομές στα βουνά που διαχώριζαν τον Λύγκο από την Εορδαία,ήταν από το Τιλμπελί στην Όσλοβα, προς τα ανατολικά και από την Μπάνιτσα στο Όστροβο προς τα δυτικά. Η πρώτη είναι στην συνήθη πορεία από τα Μπιτόλια στα Βοδενά και η τελευταία από την Φλώρινα προς το ίδιο μέρος.Παρόλο που η Φλώρινα είναι πιο κοντά από ότι τα Μπιτόλια στην πλευρά της Ηράκλειας, θεωρείται πως η Εγνατία Οδός διασχίζεται από την πρώτη πορεία, καθώς κατεβαίνει στις εορδαϊκές κοιλάδες πιο κοντά στην τοποθεσία της Έδεσσας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 317)
Το μόνο σημείο που τα τρία Οδοιπορικά συμφωνούν είναι πως τοποθετούν μεταξύ Ηράκλειας και Έδεσσας τις Κελλές, αλλά οι αποστάσεις δε συμφωνούν μεταξύ τους και οδηγούν σε αβεβαιότητα για την τοποθεσία του. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 318)
Η Αλμωπία ήταν μια από τις πρώιμες κατακτήσεις των Τημενιδών και, προφανώς, γειτονική με την αρχική περιοχή της μακεδονικής μοναρχίας γύρω από τη Βέροια και την Έδεσσα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 445)
Ο Όμηρος στην Ημαθία περιλαμβάνει την όμορφη περιοχή πέρα από τον Αλιάκμονα και την ανατολική πλευρά της οροσειράς του Ολύμπου. Η περιοχή προστατεύεται, από όλες τις πλευρές, με βουνά και έλη και βρίσκεται σε μια ασφαλή αλλά και βολική απόσταση από τη θάλασσα. Υπάρχουν τρεις εκπληκτικές θέσεις, για πόλεις ή οχυρά, στη Βέροια, τη Νάουσα και τα Βοδενά. Αυτά τα μέρη είναι ευλογημένα με κάθε είδους υψώματα και θέα, βουνά, δάση, εύφορες πεδιάδες, τρεχούμενο νερό και λίμνη. Εντάχθηκαν, με τρόπο αξιοθαύμαστο, στο φυτώριο της γιγαντιαίας μοναρχίας της Μακεδονίας όπου και ευδοκίμησαν. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 446)
Η Θεσσαλονίκη φέρει τα συνήθη χαρακτηριστικά μιας τουρκικής πόλης.Δεν δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην καθαριότητα ή στην άνεση στους δρόμους, το εξωτερικό των σπιτιών είναι σχεδιασμένο ώστε να υποκρύπτει οποιαδήποτε ένδειξη πλούτου, ούτε μπορεί να διαμορφωθεί ορθή άποψη περί του πληθυσμού του κεντρικού τμήματος της πόλης με μια επίσκεψη στο παζάρι, όπου συγκεντρώνονται πλήθη κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας ενώ η υπόλοιπη πόλη είναι απομονωμένη.Τα σπίτια στο χαμηλότερο τμήμα της πόλης είναι αποκομμένα από την εξωτερική θέα λόγω των στενών δρόμων και των ψηλών τοίχων της πόλης, αλλά πιο ψηλά μια μεγαλειώδης θέα απλώνεται πέρα από τις έξοχες κορυφές του Ολύμπου, της Όσσας και του Πηλίου που διακρίνονται πάνω από το ακρωτήριο του Καραμπουρνού, μαζί με ένα τμήμα της χερσονήσου της Χαλκιδικής προς τα νότια, ενώ προς τα δυτικά φαίνεται το απέραντο τμήμα που εκτείνεται για πενήντα μίλια προς τη Βέροια και τα Βοδενά.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 239-240)
Η τρίτη περιφέρεια περιγράφεται πολύ καθαρά να οριοθετείται από τη θάλασσα, από τον Αξιό και από τον Πηνειό,σε τρεις μεριές, περιλαμβάνοντας τις πόλεις Πέλλα, Έδεσσα και Βέροια και να εκτείνεται βόρεια ως το όρος Βόρας, όπου τα όριά της είναι τέτοια ώστε ήταν η μόνη από τις τρεις επαρχίες που δεν ήταν σε επικοινωνία με τους βάρβαρους, οι πλησιέστεροι εκ των οποίων ήταν οι Δάρδανοι. Από εκεί το όρος Βόρας που δεν αναφέρεται από κανέναν άλλο συγγραφέα, εμφανίζεται ως η κορυφή βόρεια των Βοδενών, ένας από τους κυρίως συνδέσμους με τον Όλυμπο ή την ανατολική αλυσίδα, της οποίας οι υπόλοιπες κορυφές είναι το Βέρμιο, τα Πιέρια , ο Όλυμπος, η Όσσα και το Πήλιο. Αυτή η μεγάλη κορυφογραμμή οδηγούσε βόρεια στη διακλάδωση του Εριγώνα και του Αξιού. Εδώ άρα, τελειώνει η Τρίτη Περιφέρεια και έτσι η Παιονία παρεμβάλλεται ανάμεσα στο βόρειο άκρο της τρίτης περιφέρειας και των Ιλλυρίων. Το τμήμα της Παιονίας που διαχωρίστηκε από το υπόλοιπο της χώρας και αποδόθηκε στην Τρίτη Μακεδονία, ενώ το υπόλοιπο τμήμα ανήκε στη Δεύτερη, βρισκόταν χαμηλά στον Εριγώνα κοντά στους Στόβους και αυτή η πόλη είχε οριστεί να είναι ο τόπος της εναπόθεσης του αλατιού, που πουλιόταν στους Δάρδανους, το μονοπώλιο του οποίου είχε δοθεί στην Τρίτη Μακεδονία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 484-485)
Το πολεμοχαρές έθνος των Βεττών που αναφέρεται μαζί με την Πέλλα, την Έδεσσα και τη Βέροια καθώς αποτελεί τμήμα της τρίτης περιφέρειας, είναι προφανώς οι Βοττιαίοι και αυτή η αναφορά σε αυτούς συμφωνεί με την εμφανή ημερομηνία των νομισμάτων τους. Η Βοττιαία της Χαλκιδικής είχε εξαφανιστεί από καιρό. Μαρτυρίες από νομίσματα που συμπίπτουν με τον Πολύβιο και τον Στράβωνα δείχνουν ότι οι μεγάλες παραθαλάσσιες πεδιάδες μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση χωρίστηκαν ανάμεσα στους Βοττιαίους και τους Αμφαξίους.Το κυρίως μέρος των τελευταίων όπως μαθαίνουμε από τον Πτολεμαίο ήταν η Θεσσαλονίκη, ενώ των πρώτων ήταν η Άλωρος. Η δύναμη του φιλοπόλεμου γένους των Βοττιαίων πήγαζε από τη διασταύρωση των ποταμών και ελών, ενώ ως φυσικές άμυνες είχαν διατηρηθεί στην ίδια θέση κάποιοι αμιγείς Έλληνες μέχρι σήμερα εν μέσω Βούλγαρων και Τούρκων.
Εκεί έχει βρεθεί ένα ασημένιο τετράδραχμο με την επιγραφή “Μακεδόνων δευτέρας”, κομμένο πιθανώς στη Θεσσαλονίκη, της οποίας πόλης κανένα νόμισμα με το όνομά της δεν βρέθηκε παλιότερα από την ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Το ασήμι των ορυχείων του Νίσβορου ίσως να προμήθευσε τη νομισματοκοπεία της Δεύτερης Μακεδονίας. Δεν ανακαλύφθηκαν καθόλου ασημένια νομίσματα στην Τρίτη και Τέταρτη Μακεδονία ούτε είναι γνωστό αν κάποια από αυτές τις περιοχές κατείχε ορυχεία. Το μόνο νόμισμα που έκανε αναφορά στην τετραρχία πέρα από αυτά που ήδη αναφέρθηκαν, είναι ένα μικρό μπρούντζινο νόμισμα τόσο σπάνιο που συνάντησα μόνο ένα.Φέρει την επιγραφή “Μ. τετάρτης” και έχει στη μια πλευρά τους Διόσκουρους έφιππους και από την άλλη το κεφάλι της Αθηνάς. Υπάρχει ένα ακόμη νόμισμα της Τέταρτης Μακεδονίας στο Μουσείο του Καίσαρα, με το κεφάλι του Δία στη μια όψη και στην άλλη το συνήθη μακεδονικό τύπο ενός ροπάλου με στεφάνι βελανιδιάς με την επιγραφή “Μακεδόνων τετάρτη”. Πρέπει να αναφέρουμε ότι αυτά τα νομίσματα κόπηκαν στην Πελαγονία.
Η σπανιότητα αυτών των νομισμάτων της μακεδονικής τετραρχίας εκτός από αυτά που κόπηκαν στην Αμφίπολη, αποδίδεται στην μικρή τους διάρκεια. Μόνο μετά από 18 χρόνια από το διάταγμα της Αμφίπολης, ο Ανδρίσκος, που αυτοαποκαλούνταν Φίλιππος, γιος του Περσέα, ανακατέλαβε όλη τη Μακεδονία αλλά νικήθηκε και παραδόθηκε το επόμενο έτος στον Καικίλιο Μέτελλο και οι Μακεδόνες έγιναν υποτελείς και η χώρα πιθανώς κυβερνιόταν από έναν πραίτωρα όπως και η Αχαΐα μετά την καταστροφή της Κορίνθου, που συνέβη δυο χρόνια μετά, το 146 π.Χ. Από τότε μέχρι τη βασιλεία του Αυγούστου οι Ρωμαίοι είχαν το δύσκολο καθήκον της υπεράσπισης της Μακεδονίας απέναντι σε λαούς της Ιλλυρίας και της Θράκης και σε αυτήν την περίοδο έστηναν αποικίες στους Φιλίππους, στην Πέλλα, στους Στόβους και στο Δίον.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 486-487)
Τα Σκόπια βρίσκονταν σπάνια υπό τον πλήρη έλεγχο της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη βασιλεία του Μιχαήλ Παλαιολόγου αποσπάστηκε από τον αυτοκράτορα από τους Σέρβους και έγινε η κατοικία του Κράλη. Εδώ ο Νικηφόρος Γρηγοράς έσυρε σε δίκη τον άρχοντα των Τριβαλλών, του οποίου ο διάδοχος το 1342 πρόσφερε προστασία και φιλοξενία στον Ιωάννη Καντακουζηνό όταν αποσύρθηκε πριν τον Απόκαυκο. Με τη συνθήκη που ακολούθησε ανάμεσα στον Καντακουζηνό και στο βασιλιά της Σερβίας, ο τελευταίος απόκτησε μια προσωρινή εξουσία σε ένα μεγάλο τμήμα της Μακεδονίας, ενώ οι Ρωμαίοι, όπως αυτοαποκαλούνταν, του έδωσαν τη Ζίχνη, τις Φερρές , το Μελένικο, τη Στρούμιτσα και την Καστοριά και κράτησαν τα Σέρβια, τη Βέρροια, την Έδεσσα, το Γυναικόκαστρο, τη Μυγδονία και τις πόλεις στο Στρυμόνα, καθώς και την περιφέρεια των Σερρών και τα όρη του Ταντεσσάνου. Είναι αξιοσημείωτο ότι στις ιστορίες της Άννας της Κομνηνής ,του Γρηγορά και του Καντακουζηνού εμφανίζονται αρκετά άλλα ονόματα όπως:α) στα ιλλυρικά σύνορα Δίβρα, Βελεσσός, Πρίλεπο, Μοράβα και Πρίστηνος, που περιγράφει ο Καντακουζηνός ως πόλη χωρίς τείχη .β) στη Θεσσαλία, Σέρβια, Καστρίον, Λυκοστόμιον και Πλαταμώνας γ) στα ανατολικά Ρεντίνα, και Δράμα, επίσης Ζίχνη και Μελένικο ,Έδεσσα και Βέρροια και Όστροβος και δ) νότια τα Σταρίδολα μαζί με κάποιες άλλες πόλεις που μπορούν να ανιχνευτούν με έρευνα. Ο Σωσκός εμφανίζεται στην Άννα Κομνηνή ανάμεσα στη λίμνη του Οστρόβου και τα Σέρβια. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 478-479)

Η μητρόπολη Βοδενών ανήκε στη δικαιοδοσία του φρουρίου της Αχρίδας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.50)
Η πόλη των Βοδενών πήρε την ονομασία της από τους Σλάβους χάρη στα άφθονα νερά της. Σύμφωνα με τον Κεδρηνό τα Βοδενά βρίσκονται στην κορυφή ενός απόκρημνου βράχου, μέσα από τον οποίο αναβλύζουν τα νερά της λίμνης του Όστροβου. Η απόσταση Θεσσαλονίκης – Βοδενών είναι δεκαοκτώ ώρες. Βορείως των Βοδενών, κυλάει ο ποταμός Κούσκοβος. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ.96)

Το όνομα Βοδενά φαίνεται πως προέρχεται από τη βουλγαρική λέξη βόντα που θα πει νερό. Και σε καμία άλλη πόλη δεν υπάρχει τόσο τρεχούμενο νερό εκτός από την Προύσα στη Μικρά Ασία. Κυλάει με ορμή στη μέση όλων των δρόμων, σε κάθε στροφή δημιουργεί βρύσες και τελικά σχηματίζει τους πολύ μεγαλόπρεπους καταρράκτες και πέφτει ορμητικά στην πεδιάδα.
Τρέχει κάτω από γέφυρες ώσπου, παίρνοντας το όνομα Καρά Ασμάκ (στην αρχαία εποχή Λουδίας), περνάει από την Πέλλα, διασχίζει την πεδιάδα και είτε χάνεται στο βάλτο είτε φτάνει στον κόλπο της Θεσσαλονίκης, ασήμαντο πια ρυάκι. (Walker,σ. 63-64)

[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

1 Ιουνίου 2011

Category: Cousinery-Ν.Πέλλας

Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό

Παλαιό Όνομα : Σαριλίκ ή Μικρό Κίτρινο χωριό

Δήμος : Πέλλας

Ποταμός Λουδίας

Παλαιό Όνομα : Μαυρονέρι

Δήμος :

Γιαννιτσά

Παλαιό Όνομα : Γενιτζέ

Δήμος : Πέλλας

Πέλλα ή Παλατίτζα

Παλαιό Όνομα : Άγιοι Απόστολοι

Δήμος : Πέλλας

Έδεσσα

Παλαιό Όνομα : Αιγαί

Δήμος: Έδεσσας