Author: sightseers

  • Δενθηλήτες (Δενθήλητοι)

    • Η Παιονία εκτεινόταν έως τους Δενθηλήτες και Μαίδους της Θράκης και έως τους Δάρδανους,Πενέστες και Δασσαρέτες της Ιλλυρίας συμπεριλαμβανομένων κσι των διαφόρων φυλών που καταλάμβαναν την άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος, και του Αγγίτη ποταμού μαζί με τις Σέρρες.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306)
    • Η τοποθεσία των Μαιδών διευκρινίζεται παραπέρα από την αποτυχημένη επιδρομή του ίδιου βασιλιά της Μακεδονίας στην κορυφή του όρους του Αίμου με την ματαιοδοξία της παρακολούθησης από εκείνο το μέρος της Αδριατικής, της Μαύρης Θάλασσας, του Δούναβη και των Άλπεων. Έφτασε στους πρόποδες του όρους σε επτά ημέρες από τους Στόβιους, περνώντας μέσα από τη χώρα των Μαιδών. Μετά από επίπονο ανέβασμα τριών ημερών, και κατάβαση δύο ημερών κατά την επιστροφή ενώθηκε πάλι με το στρατόπεδό του στη Μεδίκα. Από εκεί πραγματοποίησε εισβολή στη χώρα των Δενθηλητών για χάρη εφοδιασμού, εισέβαλε ξανά στη χώρα των Μαιδών, όπου έλαβε την εφήμερη παράδοση ενός μέρους που λεγόταν Πέτρα, και από εκεί επέστρεψε στη Μακεδονία. Φαίνεται από τον αριθμό των ημερών της πορείας ότι το όρος που επισκέφθηκε ο Φίλιππος και ονομάζεται Αίμος από τον ιστορικό, δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από εκείνο που δύο από τις πιο σημαντικές εξουσίες ονομάζουν όρος Σκόμιο ή Σκόμβρος, που ήταν σύμπλεγμα μεγάλων κορυφών ανάμεσα στο Κιουστεντίλ και τη Σόφια, που είχαν παραπόταμους σε όλους τους μεγάλους ποταμούς του βόρειου τμήματος της ευρωπαϊκής Τουρκίας. Για το λόγο αυτό, είναι το πιο κεντρικό σημείο της ηπείρου και απέχει το ίδιο από τον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο, την Αδριατική, και τον Δούναβη. Οι Δενθηλήτες από την περίσταση που αναφέρει ο ιστορικός μοιάζει να συνόρευαν με τους Μαιδούς στα νοτιοανατολικά.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.473-4).

  • Μεχμέτ Αλή

    • Οι Κονιάριδες καλλιεργούν τη δική τους γη και φαίνεται πως είναι οι μοναδικοί Τούρκοι στην Ευρώπη που δεν θεωρούν αθλιότητα την αγροτική εργασία. Όπως στα Ορφανά, καταλαμβάνουν γενικώς περιφέρειες αποτελούμενες από μικρά χωριά, καθένα από τα οποία έχει τη δική του ονομασία πέρα από αυτή της περιφέρειας. Αυτοί οι άνθρωποι, μολονότι είναι όλοι οπλισμένοι, είναι ειρηνικά διακείμενοι, προσκολλημένοι στην ιδιοκτησία γης, και σπάνια αναζητούν την τύχη τους στο δικαστήριο ή υπακούουν στις εκκλήσεις της Πύλης για εξωτερικούς πολέμους. Γι’ αυτό είναι σπάνιο να μάθεις ότι κάποιος από αυτούς κατέλαβε υψηλή θέση, μολονότι ο Μεχμέτ Αλή, ο νυν Πασάς της Αιγύπτου, ο οποίος ανήκε σε μια αγροτική οικογένεια της περιοχής της Καβάλας, αποτελεί μια λαμπρή εξαίρεση. Ο θείος του, που ήταν κυβερνήτης αυτής της πόλης, έπεσε θύμα των δολοπλοκιών των εχθρών του, και ο Μεχμέτ Αλή στερηθείς της υποστήριξης του, αναγκάστηκε να αναζητήσει την τύχη του στην Αίγυπτο, επικεφαλής μιας μικρής ομάδος οπαδών του.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.174 – 175)
    • Ενώ ο Μουσά Πασάς βρισκόταν στην Αίγυπτο στάλθηκε από την Πυλη να αντικαταστήσει τον Μεχμέτ Αλή, με την πρόφαση ότι ήταν Μακεδόνας να αντικαταστήσει την διακυβέρνηση της Αιγύπτου με αυτήν της Θεσσαλονίκης.Παρόλα αυτά ο Μεχμέτ Αλή δεν ήταν τόσο εύκολο να αντικατασταθεί.Ο Μουσά Πασάς είχε στηρίξει τις ελπίδες για επιτυχία του εγχειρήματος κυρίως στη φρουρά του Μεχμέτ, οι αρχηγοί της οποίας ήταν φίλοι του, παλιότερα στην υπηρεσία του και απέδιδε την αποτυχία του στον Καπετάνιο Πασά, τον οποίο κατηγούρε ότι είχε δωροδοκηθεί από τον Μεχμέτ Αλή ώστε να καθυστερήσει την προέλαση στο Κάιρο, η οποία είχε συμφωνηθεί από τον Έλφι και άλλους τέσσερις Μαμλούκους μπέηδες, και η οποία εγκαταλείφθηκε λόγω του Νείλου. Οι ουλαμοί του Μουσά είχαν φιλονικήσει με του Μεχμέτ Αλή, αλλά με κανένα όφελος για καμιά από τις δυο πλευρές.Η Πύλη, αφού πείστηκε για την αποτυχία του σχεδίου, διέταξε τον Μουσά να αναλάβει τη διακυβέρνηση της Θεσσαλονίκης και τον Καπετάνιο Πασά να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη με το στόλο του.Ο Μουσά έφτασε με το στόλο του μέχρι την Κω. Επιβεβαιώνει ότι οι δυνάμεις του Μεχμέτ υπολογίζονται σε 4000 Αλβανούς και 5000 άλλους και ότι είναι ανεπιθύμητος λόγω των επιθέσεων του και επειδή κατέστρεψε το εμπόριο και κανένα προϊόν από την Ερυθρά θάλασσα δεν μπορούσε να περάσει την έρημο, καθώς οι έμποροι φοβούνται την λεηλασία από τον Πασά του Καΐρου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.237)
    • Η Καβάλα ήταν η πατρίδα του Μεχμέτ Αλή του περιβόητου πασά της Αιγύπτου, ο οποίος έκανε και μεγάλες διακοσμήσεις σε αυτήν.(Isambert, τόμ.Ι, σ.18)
    • Αιγύπτιος που γεννήθηκε στην Καβάλα και έχτισε τον τουρκικό Μεντρεσέ. (Walker,σ. 6)

  • Μαίδοι

    • Η Παιονία εκτεινόταν έως τους Δενθηλήτες και τους Μαίδους της Θράκης και έως τους Δαρδάνους, τους Πενέστες και τους Δασσαρέτες της Ιλλυρίας, συμπεριλαμβανομένων και των διαφόρων φυλών που καταλάμβαναν την άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος, και του Αγγίτη ποταμού μαζί με τις Σέρρες. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306)
    • Η εξουσία του Σιτάλκη εκτεινόταν από τις ακτές του Εύξεινου και της Προποντίδας μέχρι τα σύνορα με τη Μακεδονία, όπου ακόμη και οι Παιονικές φυλές, στα αριστερά του Στρυμώνα, ήταν υποτελείς σε αυτόν. Εισέβαλε στην Μακεδονία με περίπου 150. 000 άνδρες εκ των οποίων το ένα τρίτο ήταν ιππικό. Κατά την πορεία του από τη Θράκη στη Μακεδονία διήλθε το πέρασμα από το βουνό Κερκίνη, με τους Παίονες στη δεξιά πλευρά του, τους Σίντι (Sinti) και τους Μαίδους(;) (Maedi) στην αριστερή, κατέβηκε τον Αξιό και έφθασε στις Ιδομενές. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 443)
    • Είναι δύσκολο να εξακριβωθεί η θέση των Μαίδων, όπως αναφέρεται στο χωρίο του Θουκυδίδη σχετικά με την πορεία του Σιτάλκη, σε σχέση με άλλες μαρτυρίες . Φαίνεται να κατοικούσαν, μαζί με τους Σίντι, στα αριστερά της πορείς των Θρακών από το όρος Κερκίνη στη Μακεδονία. Σύμφωνα με άλλους συγγραφείς, οι Μαίδοι κατείχαν τα εδάφη στις πηγές του Αξιού και του Μάργου ( σήμερα Βαρδάρη και Μοράβα) όπως επίσης και κατά τη βασιλεία του Φιλίππου, γιού του Δημητρίου, όπως και την εποχή των ρωμαίων αυτοκρατόρων. Κανένας άλλος συγγραφέας, με εξαίρεση τον Θουκυδίδη, δεν διαπιστώνει την ύπαρξη Μαίδων κοντά στην Κάτω Μακεδονία. Πιθανόν, εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια των δύο αιώνων που μεσολαβούν ανάμεσα στη βασιλεία του Περδίκκα και του Φιλίππου ή μετακινήθηκαν στο όρος Σκόμιο (Scomius), όπως έκαναν οι Πιερείς στο όρος Παγγαίο και οι Βοττιαίοι στη χερσόνησο της Χαλκιδικής. Εντούτοις, είναι σαφές οτι οι Μαίδοι δεν κατείχαν μεγάλη έκταση γης στα νότια της πορείας του Σιτάλκη. Ο λόγος είναι οτι το έδαφος, το οποίο περικλείεται στα βόρεια από αυτή τη γραμμή, στα νότια από την κορυφογραμμή του βουνού Χορτιάτη (Khortiatzi), στα ανατολικά από την πεδιάδα του Στρυμόνα και στα δυτικά από αυτή του Αξιού ισούται περίπου με ένα τετράγωνο το οποίο έχει πλευρά σαράντα γεωγραφικών μιλίων. Σε αυτό το χώρο πρέπει να τοποθετήσουμε τη Μυγδονία, την Κρηστωνία, τον Ανθεμούντα και τη Βισαλτία. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 447 – 448)
    • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλέξανδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Μπεσσούς, στα νότια με τους Μαίδους και τους Δάρδανες και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.464)
    • Η Μεδίκα τοποθετείται εκέι,σύμφωνα και με μια παρατήρηση του Στράβωνα ότι οι Μαίδοι συνόρευαν ανατολικά με τους Θουνάτες της Δαρδανίας, καθώς οι Δάρδανοι εκτείνονταν μέχρι τα Σκόπια, και υποθέτουμε ότι οι Θουνάται ήταν φυλή των Δαρδάνων που κατείχαν το σύγχρονο Kατζανίκι.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.472-3).
    • Εάν το νότιο σύνορο των Μαίδων ήταν κοντά στο Κουμάνοβο τότε οι άνθρωποι κατείχαν τις πηγές του ανατολικού παραπόταμου του Μοράβα ή Μάργους ποταμού και τις άνω κοιλάδες, μία εκ των οποίων ονόματι Βρανιά ή Ιβορίνα, ηχεί όμοια με την Ιαμφορίνα, την πρωτεύουσα των Μαίδων την οποία κατέλαβε ο Φίλιππος, γιος του Δημητρίου το έτος 211 π.Χ..Σε αυτήν την περίπτωση ο βασιλιάς του οποίου το σχέδιο ήταν να διατηρήσει,λόγω προηγούμενου εκφοβισμού, τους γείτονες του σε ησυχία, ενώ θα έπρεπε να βρίσκεται στην Ελλάδα ενάντια στους Αιτωλείς, πρώτα επιτέθηκε εναντίον του Ωρικού και της Απολλωνίας από όπου εκστράτευσε στην Πελαγονία, κατέλαβε μια πόλη των Δαρδάνων όπου διευκόλυνε την είσοδο αυτών των κατοίκων στη Μακεδονία από την πλευρά της Πελαγονίας και μετά πέρασε μέσω της Πελαγονίας, του Λύγκου και της Βοττιαίας στη Θεσσαλία. Η τοποθεσία των Μαίδων διευκρινίζεται παραπέρα από την αποτυχημένη επιδρομή του ίδιου βασιλιά της Μακεδονίας στην κορυφή του όρους του Αίμου με την ματαιοδοξία της παρακολούθησης από εκείνο το μέρος της Αδριατικής, της Μαύρης Θάλασσας, του Δούναβη και των Άλπεων. Έφτασε στους πρόποδες του όρους σε επτά ημέρες από τους Στόβιους, περνώντας μέσα από τη χώρα των Μαίδων. Μετά από επίπονο ανέβασμα τριών ημερών, και κατάβαση δύο ημερών κατά την επιστροφή ενώθηκε πάλι με το στρατόπεδό του στη Μεδίκα. Από εκεί πραγματοποίησε εισβολή στη χώρα των Δενθηλητών για χάρη του εφοδιασμού, εισέβαλε ξανά στη χώρα των Μαίδων, όπου έλαβε την εφήμερη παράδοση ενός μέρους που λεγόταν Πέτρα, και από εκεί επέστρεψε στη Μακεδονία. Φαίνεται από τον αριθμό των ημερών της πορείας ότι το όρος που επισκέφθηκε ο Φίλιππος και ονομάζεται Αίμος από τον ιστορικό, δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από εκείνο που δύο από τις πιο σημαντικές εξουσίες ονομάζουν Σκόμιο όρος ή Σκόμβρος, που ήταν σύμπλεγμα μεγάλων κορυφών ανάμεσα στο Κιουστεντίλ και τη Σόφια, που είχαν παραποτάμους σε όλους τους μεγάλους ποταμούς του βόρειου τμήματος της ευρωπαϊκής Τουρκίας. Για αυτό το λόγο, είναι το πιο κεντρικό σημείο της ηπείρου και απέχει το ίδιο από τον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο, την Αδριατική, και τον Δούναβη. Οι Δενθηλήτες από την περίσταση που αναφέρει ο ιστορικός μοιάζει να συνόρευαν με τους Μαίδους στα νοτιοανατολικά. Ο Αίμος κυρίως κατοικούνταν από τους Βεσσούς οι οποίοι αψηφώντας τη δύναμη της Ρώμης έως τη βασιλεία του Αυγούστου, και σύμφωνα με τον Πλίνειο εκτείνονταν νότια και ανατολικά μέχρι τον Νέστο.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.473-4).

  • Δάρδανοι

    • Η Παιονία εκτεινόταν έως τους Δενθηλήτες και τους Μαίδους της Θράκης και έως τους Δάρδανους, τουςΠενέστες και τους Δασσαρέτες της Ιλλυρίας συμπεριλαμβανομένων και των διαφόρων φυλών που καταλάμβαναν την άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος, και του Αγγίτη ποταμού μαζί με τις Σέρρες.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σελ.306)
    • Ο Φίλιππος περηφανευόταν ότι θα έπρεπε να στερήσει από τους Ρωμαίους την βοήθεια των Αιτωλών και των Δαρδάνων και για να εμποδίσει την είσοδο των τελευταίων στην Μακεδονία εγκατέστησε τον γιο του, Περσέα, στα περάσματα της Πελαγονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.307)
    • Ο βασιλιάς αποφάσισε οπισθοχώρηση παρακινημένος εν μέρει από την φήμη ότι οι Δάρδανοι υπό τον Πλευράτο πλησίαζαν. Έκρυψε την πρόθεση αυτή από τον εχθρό του με μια πρόταση για ανακωχή για να θάψουν τους νεκρούς και ανάβοντας φωτιές στο στρατόπεδό του την νύχτα ενώ αποσυρόταν προς τα βουνά.(Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.309)
    • Λόγω των φρουρών και της δύναμης του συνόρου, το βασίλειο εδώ δεν ήταν τόσο επιρρεπές σε εισβολές όσο ήταν στην πλευρά του Σκούπι που ήλεγχε την είσοδο από την Δαρδανία στις πεδιάδες του Άνω Αξιού, μέρος το οποίο ελεγχόταν γενικώς από τους Δαρδάνους και τους έδινε σπουδαίες δυνατότητες άμυνας έναντι της Μακεδονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.321)
    • Οι Στόβοι ήταν ρωμαϊκή αποικία και municipium (Tab. Peutinger Segm. v.) και κατά συνέπεια η πρωτεύουσα, εκείνα τα χρόνια, του βορειοδυτικού τμήματος της Μακεδονίας. Ήδη από τα χρόνια των Μακεδόνων βασιλέων φαίνεται πως είχε κάποια σημασία μολονότι έχασε πολύ από την αίγλη της με τις επιδρομές των Δαρδάνων. Για αυτόν τον λόγο ο Φίλιππος σκόπευε να ιδρύσει μια νέα πόλη, δίπλα στούς Στόβους, σε ανάμνηση μιας νίκης του εναντίον των ταραχοποιών γειτόνων, την οποία σκόπευε να ονομάσει Περσίδα (Perseis), προς τιμήν του γιού του. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 440 – 441)
    • Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση, στους Στόβους αποθηκευόταν το αλάτι για τη προμήθεια των Δαρδάνων, το μονοπώλιο του οποίου είχε η τρίτη Μακεδονία (Liv. l. 33, c. 19 ; l. 39, c. 53 ; l. 45, c. 29). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 441)
    • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλέξανδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Μπεσσούς, στα νότια με τους Μαιδούς και τους Δάρδανες και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. Πάνω απ’όλα είναι σύμφωνο με την ιστορία, και τη γενική τοπογραφία των περιοχών, στα βόρεια της Μακεδονίας, να συμπεράνουμε ότι η Παιονία περιλάμβανε όλες τις κεντρικές και πιο γόνιμες περιοχές της πιο εκτενούς Παιονίας, και ότι είναι τοποθετημένη πάνω από τα στενά του Αξιού και καταλαμβάνει τις περιοχές κοντά στον ποταμό με εξαίρεση τις πηγές του Εριγώνα που συνενώνονται με την Άνω Μακεδονία. Η Βυλαζόρα, παρότι περιγράφεται από τον Πολύβιο ως η πρωτεύουσα της Παιονίας, δεν ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου, λόγω της στενότητας χώρου και της εγγύτητας με τους Δάρδανες. Η βασιλική κατοικία, όπως μαθαίνουμε από τον Πολύαινο, βρισκόταν στον ποταμό Άστυκο, ή Βράβνιτζα, ή ποτάμι του Ιστίμπ, που δίπλα στον Εριγώνα, και είναι ο μεγαλύτερος παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.464)
    • Η Μεδίκα έτσι λοιπόν τοποθετείται εκέι,σύμφωνα με την παρατήρηση του Στράβωνα ότι οι Μαιδοί συνόρευαν ανατολικά με τους Θουνάτες της Δαρδανίας, καθώς οι Δάρδανοι εκτείνονταν μέχρι τα Σκόπια, και υποθέτουμε ότι οι Θουνάται ήταν φυλή των Δάρδανων που κατείχαν το σύγχρονο Kατζανίκι.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.472-3).
    • Η τρίτη περιφέρεια περιγράφεται πολύ καθαρά να οριοθετείται από τη θάλασσα, από τον Αξιό, και από τον Πηνειό, σε τρεις μεριές, περιλαμβάνοντας τις πόλεις Πέλλα, Έδεσσα και Βέροια και να εκτείνεται βόρεια έως το όρος Βόρας, όπου τα όριά του είναι τέτοια ώστε ήταν το μόνο από τις τρεις επαρχίες που δεν ήταν σε επικοινωνία με τους βάρβαρους, οι πλησιέστεροι εκ των οποίων ήταν οι Δάρδανοι. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.485)
    • Η θέση ‘ad fines’ , η οποία στο Συνοπτικό Οδοιπορικό βρίσκεται 35 μίλια (M. P.) πέρα από την Αναύσαρα (Βυλαζόρα) στον δρόμο από το Σκούπι στους Στόβους, θα μπορούσε να υποδεικνύει ότι οι Ρωμαίοι είχαν φτιάξει εκεί τα σύνορα της Δαρδανίας και της Μακεδονίας και συνεπώς ότι είχαν αποδώσει τη Βυλαζόρα στη Δαρδανία, υποχωρώντας έτσι εν μέρει στην απαίτηση των Δαρδάνων για την εγκαθίδρυση της τετραρχίας της Μακεδονίας μετά την κατάκτηση του Αιμιλίου.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.478)

  • Αιτωλοί

    • Ο Φίλιππος ήθελε να πιστεύει οτι θα μπορούσε να στερήσει από τους Ρωμαίους την βοήθεια των Αιτωλών και των Δαρδάνων και για να εμποδίσει την είσοδο των τελευταίων στην Μακεδονία εγκατέστησε τον γιο του, Περσέα, στα περάσματα της Πελαγονίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.307)

  • Ρωμαίοι

    • Τα σώματα αυτά συναντήθηκαν με μια ίση δύναμη του πεζικού και του ιππικού του εχθρού.Οι Έλληνες είχαν δείξει την δύναμή τους και στο πεζικό και στο ιππικό και ήταν κατώτεροι σε συνεκτικότητα από τους Ρωμαίους, ενώ το σώμα των ψιλλών των Ρωμαίων ήταν καλύτερα παροπλισμένο από τους Ιλλυριούς και τους Κρήτες που συνόδευαν το μακεδονικό ιππικό.Μερικοί ελέφαντες, τους οποίους πήραν ως λάφυρα οι Ρωμαίοι, τους χρησιμοποίησαν τώρα στην μάχη για πρώτη φορά.(Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.308)
    • Οι Ρωμαίοι άρχισαν να στρατοπεδεύουν στον ποταμό Οισοφάγο, καθώς ο Φίλιππος οχυρώθηκε σε μικρή απόσταση από τις όχθες του Εριγώνα, όταν διαβλέποντας ότι οι Ρωμαίοι σκόπευαν να διασχίσουν τα βουνά προς την Εορδαία, υποχώρησε και οχύρωσε τα περάσματα με δέντρα, πέτρες, τάφρους, και αναχώματα. Αλλά από αυτά τα έργα αποκόμισε μικρό όφελος.Οι Ρωμαίοι τους αντιμετώπισαν χωρίς δυσκολία κυρίως επειδή η μακεδονική φάλαγγα ήταν ανίκανη και δύσχρηστη σε ένα τόσο στενό και τραχύ πεδίο δράσης.Όταν ο Φίλιππος αποσύρθηκε οι Ρωμαίοι λεηλάτησαν τα πεδία της Εορδαίας, μπήκαν στην Ελίμεια και από εκεί στην Ορεστίδα.Εδώ ο ύπατος έλαβε την υποταγή του Κελέτρου και αφού προχώρησε στην Δασσαρέτια, κατέλαβε το Πήλιο,”μια πόλη βολικά τοποθετημένη για επιδρομές στην Μακεδονία”και αφού εγκατέστησε φρουρά σε αυτό το μέρος, επέστρεψε με τους αιχμαλώτους και τα λάφυρά του στην Απολλωνία. (Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.310)
    • Ο Αθηναγόρας ήταν ένας αυλικός.Οδήγησε τους Μακεδόνες στην πρώτη μάχη με ιππικό εναντίον του Σουλπικίου στο Λύγκο.Τον επόμενο χρόνο είχε την διοίκηση του τμήματος του μακεδονικού στρατού που είχε στρατοπεδεύσει στο Όρος Ασναός,στα παρίσθμια του Αώου, και είχε την τιμή να αποκρούσει τους Ρωμαίους στην μάχη στις Κυνός Κεφαλές.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.327)
    • Αν ο Πλαταμώνας είναι στη θέση της Ηράκλειας, το κατώτατο σημείο αυτού του φαραγγιού θα αντιστοιχεί στο δερβένι ή το δάσος της Καλλιπεύκης, διαμέσου του οποίου οι Ρωμαίοι εισέβαλαν στην παραθαλάσσια πεδιάδα στα βόρεια της Ηράκλειας, μετά την επικίνδυνη κατάβασή τους από τον κοντινό Λάπαθο, με οδηγό τον ύπατο Μάρκιο… (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 405)
    • Από τις τρεις πορείες που πραγματοποίησαν οι Ρωμαίοι πέρα από το Δίον, η πρώτη κατέληξε στον ποταμό Mitys, η δεύτερη στον Agassae και η τρίτη στον Ascordus. Αυτά τα ονόματα δεν αναφέρονται σε καμία αρχαία πηγή., εκτός και αν το τελευταίο συμπίπτει με τον Άκερδο (Acerdos), ο οποίος συναντάται, όχι όμως ως ποταμός, στο Tabular Itinerary, στο οποίο και τοποθετείται σε απόσταση 12 οδοδεικτών από τη Βέροια στο δρόμο από τη Λάρισσα μέσω του Tempe και του Δίου, διαδρομή η οποία δεν μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από την πορεία του Μάρκιου. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 423)
    • Στον δρόμο από Θεσσαλονίκη προς την Απολλωνία της Μυγδονίας, το Μελισσουργιό εμφανίζεται σε δύο από τα Οδοιπορικά. Το μέρος αυτό διατηρεί ακόμα το αρχαίο του όνομα στη συνήθη ρωμαϊκή μορφή του Μελλισουργός, και είναι κατοικημένο από παραγωγούς μελιού, όπως υπονοεί και το όνομά του. Απέχει 20-21 τ.χ. από την Θεσσαλονίκη. Το τρίτο, το οδοιπορικό της Ιερουσαλήμ, φαίνεται να τραβάει διαφορετική γραμμή από την Απολλωνία προς την Θεσσαλονίκη, αφήνοντας στα δεξιά πιθανώς την κορυφή του Χορτιάτη όπου οι δυο άλλες μοιάζουν να είναι στην απέναντι πλευρά. Όμως και οι δύο οδοί εμφανώς διασχίζουν το όρος αυτό, έχοντας επιτρέψει σπάνια οι Ρωμαίοι ένα τέτοιο εμπόδιο να τους παρεκλίνει από την πορεία τους. Οι σύγχρονοι βάρβαροι, αντιθέτως, βρήκανε μια έξοδο από το πέρασμα του Καϊβάτ, όπου αποφεύγεται εντελώς η κορυφογραμμή, πιο βολική για την πορεία του καραβανιού προς την Πόλη. Κατά συνέπεια αυτής της αλλαγής, ακολούθησαν τη βόρεια ακτή των λιμνών, αντί για τα υψώματα στη νότια πλευρά τους, όπου ήταν η πορεία προς την αρχαία οδό. Οι οδοί αυτές επανενώνονταν στο πέρασμα της Αρέθουσας, τώρα Μπεσίκια ενώ από τους Τούρκους Ρούμελη Μπογάζι, ως ένα από τα πιο σημαντικά περάσματα αυτού του σπουδαίου επικοινωνιακού κόμβου. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.461)
    • Στο βορειο-δυτικό τμήμα της Παιονίας, το κύριο τμήμα υπό τους Ρωμαίους, ήταν οι Στόβιοι. Από αυτό το σημείο τέσσερις δρόμοι είναι σχεδιασμένοι στο Οδοιπορικό. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.468)
    • Mε αυτό το περίφημο διάταγμα οι Μακεδόνες έγιναν ελεύθεροι, κάθε πόλη μπορούσε να κυβερνηθεί από μόνη της από δικαστές εκλεγμένους ετησίως, και οι Ρωμαίοι επρόκειτο να λαμβάνουν το μισό φόρο υποτελείας που παλαιότερα τον κατέβαλαν στους βασιλείς, η διανομή και η συλλογή του οποίου ήταν κύρια ευθύνη των συμβούλων των τεσσάρων περιφερειών. Σε κανέναν πέρα από τους κατοίκους των παραμεθόριων περιοχών που υπερασπίζονταν τα σύνορα εναντίον των βαρβάρων δεν επιτρεπόταν να υπερασπίζεται τον εαυτό του με όπλα, έτσι ώστε η στρατιωτική δύναμη ήταν τελείως ρωμαϊκή. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.481).
    • Η σπανιότητα των νομισμάτων της μακεδονικής τετραρχίας εκτός από αυτά που κόπηκαν στην Αμφίπολη, αποδίδεται στην μικρή τους διάρκεια. Μόνο μετά 18 χρόνια από το διάταγμα της Αμφίπολης, ο Ανδρίσκος, που αυτοαποκαλούνταν Φίλιππος, γιος του Περσέα, ανακατάλαβε όλη τη Μακεδονία αλλά νικήθηκε και παραδόθηκε το επόμενο έτος στον Κεκίλιο Μέτελλο και οι Μακεδόνες έγιναν υποτελείς, και η χώρα πιθανώς κυβερνιόταν από έναν πραίτωρα όπως και η Αχαΐα μετά την καταστροφή της Κορίνθου, όπου συνέβη δυο χρόνια μετά, το 146 π.Χ. Από τότε μέχρι τη βασιλεία του Αυγούστου οι Ρωμαίοι είχαν το δύσκολο καθήκον της υπεράσπισης της Μακεδονίας απέναντι σε λαούς της Ιλλυρίας και της Θράκης, και σε αυτήν την περίοδο έστηναν αποικίες στους Φιλίππους, στην Πέλλα, στους Στόβιους και στο Δίο.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.487)

  • Επισκοπές

    • Επισκοπές υπήρχαν στις περιοχές Σιάτιστα και Σισάνιον, Μογλενά και Moleskhá, Πρέσπα και Debra , και Μόκρου (Μokra και Korá).(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.273)
    • Η Κοζάνη και τα Σέρβια ορίζουν μια επισκοπή, η οποία είναι υπό την δικαιοδοσία της Θεσσαλονίκης. Ο Επίσκοπος έχει κατοικία και στις δύο περιοχές, τώρα βρίσκεται στα Σέρβια αλλά συνήθως διαμένει στην Κοζάνη.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.299)

  • Επεξεργασία ορυκτών κοντά στο Ίσβορο

    • Ένα ποτάμι χρησιμεύει για τις εργασίες πλυσίματος καθώς και για να γυρίζει ένα τροχό προκειμένου να λειτουργήσουν οι φυσητήρες για τον φούρνο.Η όλη διαδικασία διεξάγεται με τον πιο σκληρό και ατημέλητο τρόπο.Το πιο πλούσιο μετάλλευμα σφυροκοπείται με πέτρες πάνω σε ένα πίνακα και ακολούθως πλένεται και καίγεται με κάρβουνο.Το κατώτερης ποιότητας ορυκτό σπάζεται σε μεγαλύτερα κομμάτια και ψήνεται δύο φορές χωρίς να πλυθεί.Ο μόλυβδος,όταν εξάγεται απο τον φούρνο,μεταφέρεται στο Κάστρο ,όπου το ασήμι διαχωρίζεται, στην αναλογία των δύο ή τριών δραμιών σε μια οκά των 400 δραμιών.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 164)

  • Αγριάνες ή Αγρίοι

    • Ο συγγραφέας Αντίγονος Καρύστιος κάνει λόγο για ένα ποτάμι με το όνομα Πόντος που βρίσκεται κοντά στη χώρα των Αγριάνων. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 208)
    • Ήταν πολύ φυσικό ότι ο Μεγάβυζος θα έπρεπε να καταστείλει τους Σιροπαίονες που κατείχαν το πιο γόνιμο και εκτεθειμένο μέρος της πεδιάδας του Στρυμώνα, ενώ οι Οδομάντες, που ήταν ασφαλείς σε μία υψηλότερη θέση, και ακόμα περισσότερο οι Αγριανοί, που κατοικούσαν στις πηγές του Στρυμώνα, ήταν σε θέση να τον αποφύγουν ή να του αντισταθούν. Το ίδιο ίσχυε και για τους Δοβέρους και τους άλλους Παίονες του όρους Παγγαίου και τους αμφίβιους κατοίκους της λίμνης Πρασιάς (L. 5, c. 16). (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Οι κυριότερες φυλές στα ανατολικά ήταν οι Οδομάντες, οι Αστραίοι, οι Αγριάνες των οποίων τμήματα της χώρας ήταν γνωστά ως Παρστρυμονία και Παρορεία.Η Παρστρυμονία περιείχε τις κοιλάδες του Άνω Στρυμόνα και τον ποταμό Στρούμιτσα ενώ η Παρορεία τα γειτονικά βουνά. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306)
    • Η προέλαση του Αλεξάνδρου στην προσέγγιση του Πηλίου και η συνακόλουθη πορεία προς το Πελίναιο στην Θεσσαλία, ίσως δώσει περαιτέρω δείγματα της σχετικής χρονογραφίας.Επέστρεφε από μια εκστρατεία ενάντια στους Γέτες, οι οποίοι κατοικούσαν πάνω από τον Δούναβη, και είχε φτάσει στην χώρα των Αγριάνων και των Παιόνων, όταν έλαβε πληροφορίες ότι ο Κλείτος και ο Γλαυκίας, οι οποίοι μοιράστηκαν όλη την παραθαλάσσια Ιλλυρία, είχε εκδηλωθεί εναντίον του και είχε επικρατήσει επί των Αυταριατών.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.323)
    • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλέξανδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Μπεσσούς, στα νότια με τους Μαιδούς και τους Δάρδανες και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. Πάνω απ’όλα είναι σύμφωνο με την ιστορία, και τη γενική τοπογραφία των περιοχών, στα βόρεια της Μακεδονίας, να συμπεράνουμε ότι η Παιονία περιλάμβανε όλες τις κεντρικές και πιο γόνιμες περιοχές της πιο εκτενούς Παιονίας, και ότι είναι τοποθετημένη πάνω από τα στενά του Αξιού και καταλαμβάνει τις περιοχές κοντά στον ποταμό με εξαίρεση τις πηγές του Εριγώνα που συνενώνονται με την Άνω Μακεδονία. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.464)
    • Είμαι διατεθειμένος να συνταυτίσω τον Στρούμιτζα με το αρχαίο Αστραίο, στο οποίο ο Φίλιππος έστειλε τον γιο του Δημήτριο, όταν του έδωσε οδηγίες για τον θάνατό του, στον Δίδα, κυβερνήτη της Παιονίας, παρόλο που ο Δίδας δεν εκτέλεσε εκεί τις εντολές του αλλά στην Ηράκλεια (Σιντική) αφού προσκάλεσε τον Δημήτριο σε γιορτή κατά τη διάρκεια της οποίας δόθηκε δηλητήριο στον πρίγκιπα. Ο Δίδας, σε ανταλλαγή των υπηρεσιών του, ευνοήθηκε από τον Περσέα όταν ανήλθε στον θρόνο. Και από τότε, βρίσκουμε τον Δίδα στις αρχές του περσικού πολέμου να διατάζει ένα σώμα 3000 ανδρών, αποτελούμενο από Παίονες, Παροραίους, Παρστρυμόνιους και Αγριάνες. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.466)

  • Σιροπαίονες

    • Παρόλο που ο Στέφανος Βυζάντιος διακρίνει το Σίρις, που έδωσε όνομα στους Σιροπαίονες, από τις Σέρρες, ήταν σίγουρα το ίδιο μέρος. Το ότι οι Σιροπαίονες κατοικούσαν στις όχθες του Στρυμώνα είναι ξεκάθαρο από τον Ηρόδοτο, καθώς και το ότι δεν διέμεναν επάνω από το δερβένι του Δεμιρισσάρ μπορεί επίσης να εξαχθεί από τον ιστορικό, όταν δηλώνει ότι ο Ξέρξης άφησε ένα μέρος των αρρώστων στο Σίρις κατά την επιστροφή του στον Ελλήσποντο. Από αυτό δεν νοείται ότι ένα μέρος μπορούσε να είχε επιλεγεί για αυτό το σκοπό, τόσο μακριά από την άμεση πορεία του στρατού, όπως θα ήταν κάθε σημείο πάνω από τα στενά του Δεμιρισσάρ. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
    • Καθώς εδώ η Σίρις περιγράφεται από τον Λίβιο ως μία πόλη της Οδομαντίας, φαίνεται έκδηλο ότι οι Οδομαντοί συνόρευαν με τους Σιροπαίονες και ότι κατά τη βασιλεία του Περσέα είχαν στην κατοχή τους την πόλη [Πτολεμαίος (l. 3, c. 13.) τοποθετεί την Σκοτούσσα, που δεν απείχε πολύ από τις Σέρρες από τα νότια, στην Οδομαντία]. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Ήταν πολύ φυσικό ότι ο Μεγάβυζος θα έπρεπε να καταστείλει τους Σιροπαίονες που κατείχαν το πιο γόνιμο και εκτεθειμένο μέρος της πεδιάδας του Στρυμώνα, ενώ οι Οδομάντες, που ήταν ασφαλείς σε μία υψηλότερη θέση, και ακόμα περισσότερο οι Αγριανοί, που κατοικούσαν στις πηγές του Στρυμώνα, ήταν σε θέση να τον αποφύγουν ή να του αντισταθούν. Το ίδιο ίσχυε και για τους Δοβέρους και τους άλλους Παίονες του όρους Παγγαίου και τους αμφίβιους κατοίκους της λίμνης Πρασιάς (L. 5, c. 16). (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
    • Αναφορικά με το προηγούμενο απόσπασμα μπορεί παρεπιπτόντως να παρατηρηθεί, ότι οι άνθρωποι που ήταν ικανοί να αντισταθούν στον Μεγάβυζο ήταν οι ορεινοί και οι κάτοικοι της λίμνης, οι Παίοπλοι όπως οι Σιροπαίονες, πιθανόν κατελάμβαναν ένα μέρος στις όχθες της λίμνης. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 212)