Category: Πρόσωπα
-
- Το πέρασμα μέσα από τα βουνά που διαχωρίζει τη Λυγκιστίδα από την Εορδαία, όπου ο Φίλιππος πραγματοποίησε την αποτυχημένη άμυνά του ενάντια στους Ρωμαίους, περιγράφεται από τον Πολύβιο ως “αι εις την Εορδαίαν υπερβολαί”, και ο Θουκυδίδης ονομάζει ένα μονοπάτι στα ίδια βουνά ως “η εσβολή της Λύγκου”, εξιστορώντας την επίθεση του Περδίκκα ενάντια στη Λυγκιστίδα, στο όγδοο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, που τελείωσε με μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση μεταξύ του συμμάχου του Βρασίδα και του Αρριβέα, βασιλιά της Λυγκιστίδας. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 314-315)
- Ήταν στο ίδιο πέρασμα όπου ο Βρασίδας, την επόμενη χρονιά, κατάφερε μια επιδέξια υποχώρηση από τους Λυγκιστές και τους Ιλλυριούς, όταν, φτάνοντας στις πεδιάδες του Λύγκου με τον Περδίκκα και μια συνολική δύναμη, αποτελούμενη από 3000 οπλίτες, 1000 ιππείς και ένα μεγάλο σώμα βαρβάρων της Θράκης. Αυτοί υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν εξαιτίας των Ιλλυρίων, οι οποίοι, αν και είχαν υποσχεθεί να ενωθούν με τον Περδίκκα, ξαφνικά βρέθηκαν στο πλευρό του Αρριβέα. Οι Μακεδόνες του Περδίκκα και οι απείθαρχοι βάρβαροι κινήθηκαν ατάκτως κατά τη διάρκεια της νύχτας, και το θεώρησαν απαραίτητο ο ίδιος ο βασιλιάς να τους συνοδεύσει χωρίς να συνεννοηθεί πρώτα με τον Βρασίδα, που είχε εγκατασταθεί με τις δυνάμεις του σε κάποια απόσταση. Μολονότι εγκαταλείφθηκε με αυτόν τον τρόπο, ο Σπαρτιάτης στρατηγός ξεκίνησε την υποχώρησή του το επόμενο πρωί με κατεύθυνση το πέρασμα, σχηματίζοντας με τους οπλίτες του τετράγωνο, βάζοντας εντός τους ελαφρά οπλισμένους και καλύπτοντας την οπισθοχώρηση αυτού του σώματος με 300 επιλεγμένους άνδρες υπό τις διαταγές του. Με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο απέκρουσε τις επιθέσεις του εχθρού, αλλά έχοντας καταλάβει τα υψώματα που συνόρευαν με την είσοδο του περάσματος, απέκρουε τους εχθρούς. Τότε του επετράπη οπισθοχώρηση χωρίς περαιτέρω παρενόχληση και κατέφτασε την ίδια μέρα στην Άρνισσα, την πρώτη πόλη στην επικράτεια του Περδίκκα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 315)
- Ο Κλέων περίμενε στην Ηϊώνα για ορισμένες αναμενόμενες ενισχύσεις Μακεδόνων και Οδομαντών, όταν ο Βρασίδας τοποθετήθηκε μ’ ένα τμήμα των δυνάμεών του στα Κερδύλια, ένα βουνό στη περιοχή της Άργιλου, απέναντι από την Αμφίπολη, απ’ όπου όλες οι κινήσεις του Κλέονα ήταν ορατές. Το υπόλοιπο του στρατού του Βρασίδα βρισκόταν στην Αμφίπολη. Η συνολική ελληνική δύναμη αποτελούταν από 2000 οπλίτες και 300 ιππείς, αλλά σε αυτούς προστέθηκαν περίπου 4000 Θράκες πεζικάριοι και μερικοί ιππείς. Ο Κλέων είχε περίπου τον ίδιο αριθμό αλλά υπερτερούσε σε μεγάλο βαθμό ως προς τα επίλεκτα στρατεύματα έχοντας 3000 οπλίτες και 500 ιππείς. Μόλις ο Βρασίδας αντιλήφθηκε ότι ο Κλέων προχωρούσε προς την Αμφίπολη κατέβηκε από τα Κερδύλια και εισήλθε στην πόλη με την ελπίδα να του δοθεί μια ευκαιρία να επιτεθεί με πλεονέκτημα προτού ο αντίπαλός του ενισχυθεί. Ο Κλέων κατέλαβε τα υψώματα μπροστά από τα τείχη της Αμφίπολης απέναντι από τα οποία οδηγούσε ο κύριος δρόμος. Η θέση του επέτρεπε τη θέαση της Στρυμονικής λίμνης και σε ένα σημείο ήταν τόσο ψηλά ώστε ο Βρασίδας ήταν ορατός στους Αθηναίους καθώς θυσίαζε στον ναό της Αθηνάς. Η επιστροφή του Βρασίδα στην πόλη, μαζί με τη θυσία, είχαν ήδη πείσει τον Κλέονα ότι ο αντίπαλός του ετοιμαζόταν για μάχη, όταν έλαβε μια αναφορά ότι πλήθος ποδιών, ανδρών και αλόγων, ήταν ορατά κάτω από τη Θρακική πύλη. Μόλις πείστηκε γι’ αυτό το γεγονός, ιδίοις όμμασι, κατέφυγε σε άμεση υποχώρηση γιατί είχε μετακινηθεί από την Ηϊώνα χωρίς να έχει πρόθεση να εμπλακεί σε μάχη, μόνο επειδή οι άντρες του παραπονούνταν για την απραξία του, τη στιγμή που δεν φαινόταν να υπάρχει μεγάλη δύναμη εντός της πόλης.
Έχοντας διατάξει τα στρατεύματά του να μετακινηθούν από τα αριστερά προς την Ηϊώνα σύντομα, επειδή άρχισε να ανυπομονεί εξαιτίας της βραδύτητας με την οποία εκτελούσαν την κίνηση, έστρεψε και τη δεξιά πτέρυγα του στρατού προς την ίδια κατεύθυνση εκθέτοντας τη δεξιά ή την ακάλυπτη πλευρά τους στον εχθρό. Αυτή ήταν η κατάλληλη στιγμή για τον Βρασίδα, ο οποίος είχε ήδη κάνει τις προετοιμασίες του.
Άφησε οδηγίες, επομένως, στον Κλεαρίδα, δεύτερο στην ιεραρχία, να προχωρήσει από τη Θρακική πύλη ενάντια στο κοντινότερο τμήμα της εχθρικής γραμμής ή αυτό που ήταν η δεξιά πτέρυγα, αμέσως μόλις η δική του προτιθέμενη κίνηση θα προκαλούσε σύγχυση στο κέντρο. Άμεσα τέθηκε στην πρώτη πύλη του Μακρού Τείχους επικεφαλής 150 επίλεκτων ανδρών, έτρεξε μαζί τους στον χώρο που βρίσκεται ανάμεσα στο τείχος και τον κεντρικό δρόμο και έπεσε με αυτό τον τρόπο πάνω στους Αθηναίους, καθώς προχωρούσαν κατά μήκος του δρόμου. Η επίδραση αυτoύ του τολμηρού σχεδίου ήταν η φυγή της αριστερής πτέρυγας του εχθρού, η οποία είχε τεθεί επικεφαλής της πορείας, με κατεύθυνση την Ηϊώνα, όπως και τη διάσπαση των δυνάμεών του και τελικώς την ήττα της δεξιάς πτέρυγας του μετά από κάποια αντίσταση στο ψηλότερο σημείο της κορυφογραμμής. Ο Κλέων, που τράπηκε σε φυγή με την πρώτη επίθεση του Κλεαρίδα, σφαγιάστηκε από έναν σκοπευτή από τη Μυρσίνα, την ίδια περίπου στιγμή που ο Βρασίδας, επιτυχής στο κέντρο, δέχθηκε ένα θανάσιμο χτύπημα, απαρατήρητο από τον εχθρό, καθώς στράφηκε από το ηττημένο κέντρο των Αθηναίων προς τη δεξιά πτέρυγά τους. Μεταφέρθηκε στην Αμφίπολη και επέζησε αρκετά, ώστε να πληροφορηθεί την ολοκλήρωση της νίκης του. Εξακόσιοι άνδρες σκοτώθηκαν από την πλευρά των Αθηναίων και οι υπόλοιποι πραγματοποίησαν την υποχώρησή τους από το βουνό στην Ηϊώνα. Επτά άνδρες σκοτώθηκαν από την πλευρά του Βρασίδα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 192-194)
- Στη μέση του χειμώνα που ακολούθησε το όγδοο έτος του πολέμου ο Βρασίδας κατέλαβε την Αμφίπολη (Thucyd. 1. 4, c. 102). Αφού έπεισε τους κατοίκους της Ακάνθου και των Σταγείρων να αποσκιρτήσουν από την Αθηναϊκή συμμαχία, προέλασε με όλες τις δυνάμεις που μπόρεσε να συγκεντρώσει από τους συμμάχους του, από τον Βρωμίσκο στην Άργιλο, απ’ όπου, υπό την καθοδήγηση των Αργιλίων, προχώρησε πριν το ξημέρωμα στη γέφυρα του Στρυμόνα, την οποία βρήκε ελαφρά φρουρούμενη, και αφού την κατέλαβε πέρασαν στην κατοχή του όλα τα περιουσιακά στοιχεία των Αμφιπολιτών, όσα δεν βρίσκονταν εντός της πόλης. Αυτό το περιστατικό, μαζί με τα διχασμένα αισθήματα των ανθρώπων, διαφορετικής προέλευσης, που κατοικούσαν στην πόλη, και ειδικότερα ορισμένων Αργιλίων οι οποίοι αντιπαθούσαν πολύ τους Αθηναίους, έκαναν τους ανθρώπους με επιρροή πρόθυμους να συνθηκολογήσουν. Προς αυτούς ο ίδιος ο Βρασίδας ήταν σε μεγάλο βαθμό ευνοϊκά διακείμενος, καθώς γνώριζε ότι ο Θουκυδίδης, που διοικούσε μια αθηναϊκή μοίρα στη Θάσο, κατείχε περιουσιακά στοιχεία στα χρυσωρυχεία του Παγγαίου, γεγονός που θα μπορούσε να του προσδώσει σημαντική επιρροή στους γείτονες και, εν καιρώ, θα μπορούσε να του επιτρέψει να σχηματίσει σημαντική αντίδραση. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 194-195)
- Έπειτα την κυρίευσε ο Βρασίδας το 424, μιας που ο απόστρατος ναύαρχος του Αθηναϊκού στόλου και ιστορικός Θουκυδίδης δεν κατάφερε να πράξει απολύτως τίποτα, εκτός από το γεγονός ότι έσωσε την Ηιώνα. (Isambert, σ.24)
- Το στενό της Πέτρας διήλθαν και άλλοι περιώνυμοι στρατηγοί της Ιστορίας, όπως ο Ξέρξης που εισέβαλε στην Θεσσαλία, ο Βρασίδας που εξόρμησε εναντίον της Χαλκιδικής, ο Αγησίλαος που επανέκαμψε από την Ασία, και αργότερα ο Κάσσανδρος όταν εξεστράτευσε κατά της Ολυμπιάδας. (Isambert, σ.74)
-
- Η Μονή Ζωγράφου ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Λέων του φιλόσοφου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.121)
-
- Η Μονή Κασταμονίτου ανακαινίστηκε και επεκτάθηκε από τον Μανουήλ Παλαιολόγο. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 121)
-
- Δύο πανέμορφες εικόνες του Αγίου Γεωργίου βρίσκονται στη Μονή Ζωγράφου, για τις οποίες και είναι γνωστή. Λένε ότι μεταφέρθηκαν εκεί χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση, η μία από την Παλαιστίνη και η άλλη από την Αραβία. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 121)
-
- Ο στρατός ο οποίος στρατοπέδευσε στο Κίτιον και ανερχόταν σε 39000 άνδρες και 4000 άλογα , συγκεντρώθηκε σχεδόν εξολοκλήρου από την Μακεδονία, εκτός από 3000 άνδρες, και ήταν ο μεγαλύτερος στρατός που δημιουργήθηκε ποτέ από όλους τους βασιλείς της χώρας. Από τους οπλίτες μόνο 19000 ήταν Μακεδόνες οι οποίοι φαίνονταν πολύ λίγοι αν τους συνέκρινε κανείς με αυτούς της νότιας Ελλάδας που συμμετείχαν στον Πελοποννησιακό και στους Περσικούς Πολέμους, αν και έρχεται σε αρμονία με αυτά που αναφέρει ο Ξενοφών>, ότι δηλαδή η Όλυνθος μόνο με 800 οπλίτες, ανάγκασε τις περισσότερες πόλεις της Θράκης να παραδοθούν και πήρε την Πέλλα από τον Αμύντα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.288)
- Ο Κισσός ήταν βουνό (υπήρχε και πόλη με την ίδια ονομασία) το οποίο σε μια σύγκριση του Ξενοφώντα και του Λυκόφρωνα φαίνεται να ταυτίζεται με το Χορτιάτη, που το αναφέρουν να βρίσκεται μεταξύ των βουνών τα οποία παρείχαν θηράματα. Ο τελευταίος το περιγράφει σαν μια ψηλή κορυφή όχι μακρυά από το Rhaecelus, το οποίο εμφανίζεται από τον Λυκόφρωνα να είναι το όνομα του ακρωτηρίου όπου ο Αινείας ίδρυσε την πόλη του. (Xenoph. de Venat. c. 11.- Lycophr.v. 1236, v.sup.). Δεν μπορώ να κατανοήσω μάλιστα, αν οι Φράγκοι έμποροι ή πρόξενοι, τα εξοχικά σπίτια των περισσότερων από τους οποίους βρίσκονταν στο βουνό Χορτιάτη, ή κοντά σε αυτό, αναστατώθηκαν ποτέ από τα άγρια ζώα του βουνού Κισσός που απαριθμούνται από τον Ξενοφώντα, όπως λιοντάρι, πάρδαλις, πάνθηρας και αρκούδα. Αλλά ο Χορτιάτης είναι το μοναδικό ψηλό βουνό σε μια μέτρια απόσταση από την πλευρά της Αίνειας από την οποία μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπήρξε το λημέρι αυτών των ζώων. Το ότι η πόλη Κισσός δεν ήταν μακρυά από τη Θεσσαλονίκη, γίνεται προφανές από το ότι είχε συνεισφέρει μαζί με την Αίνεια και τη Χαλάστρα στο να κατοικηθεί η Θεσσαλονίκη. (Strabo (Epit.1.7) p.330. -Dionys.Hal. 1.1, c.49.) (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.454)
- Η απόσταση της Απολλωνίας της Χαλκιδικής από την Όλυνθο, όπως δηλώνει και ο Ξενοφώντας, και η περίπτωση του να μην βρίσκεται προς την κατεύθυνση της Ακάνθου, όπως η αφήγησή του αποδεικνύει, την τοποθετούν κοντά ή μέσα στον Πολύγυρο, η οποία,όπως και η παλιά Απολλωνία, είναι τώρα η πρωτεύουσα της Χαλκιδικής. (Leake, τόμ ΙΙΙ, σ. 459)
-
- Από τα προηγούμενα, μπορεί να δικαιολογηθεί το συμπέρασμα ότι η λίμνη Πρασιάς ήταν η ίδια που αργότερα ονομάστηκε Κερκίνη (Circinitis), ή λίμνη του Στρυμώνας , παρόλο που έρχεται σε αντίθεση με την γνώμη του D’ Anville, που ταυτίζει την Πρασιά με τη Βόλβη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
- Τώρα η λίμνη Μπεσικιά, ίσως κυρίως επειδή ο Ηρόδοτος περιγράφει τη λίμνη Πρασιάς να περικλείεται από ορισμένα ορυχεία, τα οποία αργότερα παρήγαγαν για τον Αλέξανδρο ‘Α ένα τάλαντο την ημέρα ( επομένως με αυτή την επισήμανση του Ηροδότου, βρίσκουμε ότι τα τετράδραχμα του Αλεξάνδρου Α΄ είναι από τα παλαιότερα νομίσματα αυτού του μεγέθους, στη μακεδονική σειρά) , χωρίζονταν από την Μακεδονία μόνο από το βουνό Δύσωρον. Ο D’ Anville, ο οποίος πρέπει να γνώριζε από τα ταξίδια του Μπελόν για την ύπαρξη των ορυχείων της Σιδηρόκαψας, μπορεί να υπέθεσε ότι αυτά ήταν τα εν προκειμένω ορυχεία και επομένως ότι η γειτονική λίμνη ήταν η Βόλβη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 211)
- Τα ονόματα και οι αποστάσεις είναι:Φίλιπποι,(12Μ.Π.)Δραβίσκος,(8Μ.Π.) Στρυμόνας,(13Μ.Π.) Σάρξα,(18Μ.Π.) Σκοτούσσα,(4Μ.Π.) Ηράκλεια, συνολικά 55 Μ.Π.Ο Στρυμώνας αντιστοιχεί στη διασταύρωση του ποταμού του Νευροκοπίου, για τον οποίο ο Ντ’Ανβίλ επηρεασμένος από τις αρχές, παρόλο που ήταν εντελώς αντίθετος με τον Ηρόδοτο, υπέθεσε ότι ήταν ο πραγματικός Στρυμώνας .Η Σάρξα αντιστοιχεί στη Ζίχνα και η Σκοτούσσα στο σημείο που ο Στρυμώνας διέσχιζε τη λίμνη.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.227)
- Ο D’ Anville αποκαλεί τις πεδιάδες της Πελαγονίας, πεδιάδες της Παιονίας. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 24)
-
- O μουσουλμάνος Αλβανός, με το όνομα Σουλεϊμάν Προσόβα, είχε 700 άντρες εκ των οποίων οι περισσότεροι ήταν χριστιανοί.Ακόμα στοιχειώνει εκείνα τα βουνά, τα οποία όσον αφορά το Μοναστήρι, το Πρίλαπο και τη Βυλαζόρα (Velesá), εφοδιάζουν πολλά αδιαπέραστα κρησφύγετα από τα οποία είναι σχεδόν αδύνατο να ξεριζωθούν οι κλέφτες.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.286)
-
- Κατά μήκος (της Βέροιας και της Νάουσας) ο Αλή πασάς έστειλε τον έμπιστο του Τεπελενιώτη Μετζομπόνο, ο οποίος είτε τους διασκόρπισε είτε τους πήρε όλους, εκτός από μερικούς άνδρες που ήταν υπό την εξουσία ενός μουσουλμάνου Αλβανού, ονόματι Σουλεϊμάν Προσόβα (Proshóva), ο οποίος είχε 700 άντρες και οι περισσότεροι ήταν χριστιανοί.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.286)
-
- Ήταν ο αδελφός του Ζαφειράκη.Τον βοήθησε να αντιμετωπίσει τον Αλή Πασά όταν προσπάθησε να εισάγει στην πόλη τους πιστούς οπαδούς του.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.285)
-
- Στη Νάουσα ο Παπαφίλιππος, για τον οποίο μιλάνε με μεγάλο σεβασμό οι οπαδοί του σαν να ήταν ο ευεργέτης της πόλης, δηλητηριάστηκε μαζί με πολλούς άλλους, περίπου 20 χρόνια πριν, από μια εχθρική παράταξη ,υπό την ηγεσία κάποιου Ζαφειράκη, γιου του Θεοδοσίου, που αργότερα έγινε προεστός και είχε την εξουσία μέχρι την προηγούμενη χρονιά, όταν η παράταξη του Παπαφίλιππου, απευθυνόμενη στον Αλή Πασά, έδωσε σε αυτόν την πολυπόθητη δικαιολογία για να εισάγει τους μυρμιδόνες του στην πόλη. Όμως συνάντησε γενναία αντίσταση από τον Ζαφειράκη, τον αδελφό του Κωνσταντίνο Μούσα και μια ομάδα Αλβανών υπό την ηγεσία δύο αδελφών, του Vrakho και του Litjo.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.285)
- Όλοι όσοι βρέθηκαν στο σπίτι του Ζαφειράκη μεταφέρθηκαν στα Ιωάννινα,όπου τώρα είναι εκεί φυλακισμένοι και το σπίτι έχει καταληφθεί από ένα Αλβανό διοικητή και ένα Σταμπούλη Μποσταντζή (Stambúli Bostanjí ), ο οποίος διέμενε εδώ ως αντιπρόσωπος της Σουλτάνας, η οποία απολαμβάνει τα έσοδα της πόλης και των περιχώρων.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.286)