Category: Σχινάς

Άφυτος ή Άθυτος
Παλαιό Όνομα :Άθετος

Δήμος :Κασσάνδρας
[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
- Η Μέντη, η Σκιώνη, η Άφυτος, η Χαλκίς, η Τορώνη, η Άκανθος, η Ουρανούπολη και άλλες πόλεις της Παλλήνης και της Χαλκιδικής ήταν ανεξάρτητες και έκοβαν το δικό τους νόμισμα. Το ίδιο συνέβαινε και με την Αμφίπολη, την Πύδνα και τη Νεόπολη. Οι Βισάλτες, οι Κρηστωνοί, οι Σάτρες, οι Πιέριοι, οι Ηδωνοί και οι Οδόμαντες είχαν τα ίδια προνόμια. Όταν, όμως, ο Φίλιππος κατέκτησε τις περιοχές αυτές τους στέρησε όλα τα προνόμια της αυτονομίας τους. Εξαίρεση αποτέλεσε η Αμφίπολη την οποία προστάτευε η Αθήνα. Αργότερα, ο Φίλιππος έθεσε υπό την κυριαρχία του όλες τις πόλεις μεταξύ Στρυμόνα και Νέστου και την Αμφίπολη, η οποία έχασε και το δικαίωμα να κόβει νόμισμα.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 36-37)
[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
Τρεις ώρες νότια της Πινάκας βρίσκεται η πόλη Άθυλος, πάνω στην ανατολική πλευρά αυτής της χερσονήσου, και περισσότερο από το όνομα παρά από τα ασήμαντα αρχαία ερείπια που βρίσκονται σε αυτήν, καταλαβαίνουμε πως πρόκειται για την αρχαία Άφυτη, μία πόλη της Παλλήνης.
Προς βορράν της δυτικής της πλευρἀς υπάρχουν κάποια ερείπια που βρίσκονται βόρεια της Νέας Κασσάνδρας, και δίπλα από το ακρωτήριο Κασσάνδρα ή Κάβο Ποσείδι δείχνουν τη θέση της Μένδης, μιάς αποικίας των Ερετριέων, και μίας πόλης που έγινε το μήλο της έριδος μεταξύ Σπαρτιατών και Αθηναίων.
(Isambert,σ.63)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Ένα από τα δώδεκα και τα πιο σημαντικά, χωριά της περιοχής Κασσάνδρας ή Χερσονήσου Παλλήνης.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 164)
Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις κατά τη διάρκεια της Περσικής εισβολής με την ακόλουθη διάταξη, παραλιακά από την Όλυνθο προς το Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη,Αιγαί,Θύραμβος, Σκιώνη,Μένδη, Σάνη. Όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς και κυρίως από το Στράβωνα, οι κυριότερες πόλεις εκτός από την Ποτίδαια ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη. Όλες αυτές εκτός από τη Σάνη, διέθεταν επάρκεια πλούτου,ώστε να κόβουν τα δικά τους νομίσματα, μερικά δείγματα από τα οποία διασώζονται ακόμα. (Leake, τομ.ΙΙΙ,σ. 155)

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]

Το χωριό Άθετον-αρχ. Άφυτις- κείται σε βραχώδη ακτή σε υψόμετρο 60 μέτρα από την επιφάνεια της θαλάσσης.Μεταξύ του βράχου όπου βρίσκεται το χωριό και της ακτής εκτείνεται μια επίπεδη έκταση που έχει πλάτος 5 λεπτά της ώρας όπου υπάρχουν κήποι και μια μικρή λίμνη ενώ στις υπώρειες του βράχου ρέει άφθονο ύδωρ.Έχει 120 χριστιανικές οικογένειες και εκκλησία, ανεμόμυλους, υδρόμυλους και λέμβους. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 538)

[/tab]
[end_tabset]

11 Ιανουαρίου 2013

Σκιώνη

Παλαιό Όνομα :Τζαρπάνι

Δήμος :Κασσάνδρας

Η Μέντη, η Σκιώνη, η Άφυτος, η Χαλκίς, η Τορώνη, η Άκανθος, η Ουρανούπολη και άλλες πόλεις της Παλλήνης και της Χαλκιδικής ήταν ανεξάρτητες και έκοβαν το δικό τους νόμισμα. Το ίδιο συνέβαινε και με την Αμφίπολη, την Πύδνα και τη Νεόπολη. Οι Βισάλτες, οι Κρηστωνοί, οι Σάτρες, οι Πιέριοι, οι Ηδωνοί και οι Οδόμαντες είχαν τα ίδια προνόμια. Όταν, όμως, ο Φίλιππος κατέκτησε τις περιοχές αυτές τους στέρησε όλα τα προνόμια της αυτονομίας τους. Εξαίρεση αποτέλεσε η Αμφίπολη την οποία προστάτευε η Αθήνα. Αργότερα, ο Φίλιππος έθεσε υπό την κυριαρχία του όλες τις πόλεις μεταξύ Στρυμόνα και Νέστου και την Αμφίπολη, η οποία έχασε και το δικαίωμα να κόβει νόμισμα.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 36-37)

[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Leake’]

Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις κατά τη διάρκεια της Περσικής εισβολής με την ακόλουθη διάταξη, παραλιακά από την Όλυνθο προς τον Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη,Αιγαί,Θύραμβος, Σκιώνη,Μένδη, Σάνη. Όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς, και κυρίως από τον Στράβωνα, οι κυριότερες πόλεις εκτός από την Ποτίδαια ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη. Όλες αυτές εκτός από τη Σάνη, διέθεταν επάρκεια πλούτου ώστε να κόβουν τα δικά τους νομίσματα, μερικά δείγματα από τα οποία σώζονται ακόμα. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 155)
Το νοτιοδυτικό ακρωτήρι της Παλλήνης, που από το Λίβιο ονομαζόταν Ποσείδιον και από το Θουκυδίδη Ποσειδώνιον, προφανώς από ένα ναό του Ποσειδώνα ο οποίος βρισκόταν ακριβώς εκεί, ακόμα διατηρεί την παλαιότερη ονομασία του, που κοινώς προφέρεται Ποσείδι. Η Μένδη εμφανίζεται από τις ακόλουθες περιστάσεις να είναι τοποθετημένη κοντά σ’ αυτό το ακρωτήριο στη νοτιοδυτική πλευρά. Όταν ο Άτταλος και οι Ρωμαίοι το 200 π.Χ. εξέπλευσαν από τη Σκιάθο εναντίον της Κασσανδρείας, αυτοί προσέγγισαν πρώτα τη Μένδη και μετά παρέκαμψαν το ακρωτήριο πριν φτάσουν στην Κασσανδρεία. Έχοντας αποτύχει εκεί, κυρίως εξαιτίας των συνθηκών του καιρού, επέστρεψαν απ’ευθείας από το Ακρωτήριο του Κανίστρου και από αυτό της Τορώνης στο λιμάνι της Ακάνθου στο Σιγγιτικό κόλπο. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα φαίνεται ότι μερικά αρχαιοελληνικά κατάλοιπα τα οποία έχουν βρεθεί στην ακτή, κοντά στο Ακρωτήρι Ποσείδι στα ανατολικά, όπως επίσης και στα υψώματα πάνω από αυτό, είναι αυτά της Μένδης. Η τοποθεσία αυτή της Μένδης σε σχέση με αυτή του Ποσειδίου μπορεί να προσδιοριστεί επιπλέον σύμφωνα και με στοιχεία από τη διεξαγωγή των εννέα χρόνων του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν οι Αθηναίοι προχωρώντας από την Ποτίδαια εναντίον της Μένδης και της Σκιώνης, έπλευσαν στο Ποσειδώνιο και αφού είχαν αποκτήσει τη Μένδη, προχώρησαν εναντίον της Σκιώνης, όπου η περιοχή γειτόνευε με αυτή της Μένδης. Η διάταξη των ονομάτων στον Ηρόδοτο συνεπώς, η οποία τείνει να τοποθετήσει τη Σκιώνη μεταξύ των Ακρωτηρίων Παλιούρι και Ποσείδι, συμφωνούν απόλυτα με την αφήγηση του Θουκυδίδη. Και τα κατάλοιπα της Σάνης, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, φαίνεται να είναι μεταξύ του Ακρωτηρίου του Ποσειδίου και της δυτικής πλευράς του ισθμού της Πόρτας. Ο Μελάς συμφωνεί με το συμπέρασμα για τη Σκιώνη, εφόσον, όπως αναφέρει, αυτή καταλάμβανε μαζί με τη Μένδη τo μεγαλύτερο μέρος της χερσονήσου, αλλά ήταν αντίθετος σε σχέση με τη θέση της Σάνης, την οποία και τοποθετούσε κοντά στο Κάνιστρο.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 157)

Από την Καλάνδρα ο δρόμος συνεχίζει προς την παραλία κα μετά από 20 λεπτά της ώρας διέρχεται από δάσος, συνεχίζει παραλιακά για τρία τέταρτα της ώρας και έπειτα βαίνει βορειοανατολικά, κινείται ανηφορικά μέσα από ένα όμορφο δάσος και φτάνει στο χωριό Τσαπράνι που βρίσκεται σε οροπέδιο και κατοικείται από 55 χριστιανικές οικογένειες -κυρίως μελισσοκόμους και γεωργούς-ενώ υπάρχει μια εκκλησία και βρύσες.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 536-538)
Το χωριό Τσαπράνι που βρίσκεται σε οροπέδιο κατοικείται από 55 χριστιανικές οικογένειες -κυρίως μελισσοκόμους και γεωργούς-ενώ υπάρχει μια εκκλησία και βρύσες. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 536)

[/tab]
[end_tabset]

11 Ιανουαρίου 2013

Θάσος

Παλαιό Όνομα : Θάσος

Δήμος : Καβάλας

Θάσος: Το νησί είναι γνωστό για τα λατομεία του από όπου εξορύσσεται ένα εξαιρετικό άσπρο μάρμαρο, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις θυμίζει το Παριανό. (Clarke,σ. 415)

[/tab]
[tab name=’Cousinery’]

Το αρχαίο όνομα της Θάσου ήταν Ηδωνίς. Σύμφωνα με τον Διονύσιο τον περιηγητή, υπήρξε μια περίοδος κατά την οποία η Θάσος ονομαζόταν Ωγυγιηνή. Αυτό το όνομα δόθηκε στο νησί επειδή εκεί είχε σταθμεύσει ο στόλος του βασιλιά Ωγύγη, ο οποίος θεωρείται πως άφησε εκεί Φοίνικες αποίκους. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 87)
Η αρχαία πόλη της Θάσου είναι εντελώς εγκαταλειμμένη. Εκεί όπου άλλοτε βρισκόταν η πόλη, τώρα υπάρχει ένα δάσος. Τα αμπέλια που παλαιότερα υπήρχαν, μεγάλωσαν υπερβολικά, έφτασαν σε άγρια κατάσταση και τύλιξαν τα δέντρα της περιοχής. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται στη Μαρώνεια (η οποία ονομάζεται και Μαρουλία) όπου επίσης δεν υπάρχουν κάτοικοι. Η βλάστηση έχει καλύψει όλα τα παλιά ερείπια. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 103)
Ο πληθυσμός του νησιού είναι περίπου 2.500 κάτοικοι που μοιράζονται σε επτά χωριά,κτισμένα σε απόκρημνες περιοχές ,ώστε να αποφεύγουν τις εχθρικές επιθέσεις.Οι Θάσιοι είναι πολύ εργατικοί και καλλιεργούν σιτάρι και κριθάρι και παράγουν λάδι.Από την ελιά προέρχονται και τα περισσότερα έσοδα του νησιού.Έσοδα προέρχονται και από την παραγωγή μελιού,καλής ποιότητας κρασιού και την εξαγωγή ξύλου ως καύσιμη ύλη. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 104)
Η Θάσος διοικείται από ένα βοεβόδα με ενιαύσια θητεία ο οποίος διατηρεί φρουρά επτά –οκτώ ατόμων. Η φρουρά όμως αυτή δεν ήταν αρκετή για να προστατεύσει το νησί από εξωτερικούς κινδύνους και επιδρομές. Μια ναυτική περίπολος την οποία πλήρωναν οι κοινότητες του νησιού, ειδοποιούσε τους κατοίκους για τυχόν επιθέσεις. Σε περίπτωση κινδύνου ο πληθυσμός κατέφευγε στο δάσος. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 104)
Τα τείχη της Θάσου από άσπρο μάρμαρο ίσως είναι τα μοναδικά αυτής της τεχνοτροπίας που υπάρχουν στην Ελλάδα.(Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 107)

Η κωμόπολη Γένιτζε απέχει από την Γκιουμουρτζίνα οκτώ ώρες. Η κωμόπολη αυτή έχει περίπου 200 σπίτια και είναι χτισμένη στην είσοδο της μεγάλης ελώδους πεδιάδας του Καρα-σου, του αρχαίου Νέστου, τον οποίο μπορεί κάποιος να διαπεράσει με μια σχεδία σε διάστημα τεσσάρων ωρών και μετά από τέσσερις ώρες φτάνει στους πρόποδες των βουνών. Από εκεί ανεβαίνει μέσω ενός στρωμένου δρόμου σε μια ορεινή ψηλή αντηρίδα, της οποίας η θέα απλώνεται στον κόλπο της Κοντέσσας (κόλπος Πιερίας), στο νησί της Θάσου, πολύ μακρύτερα δε προς ανατολάς στις κορυφές των βουνών της Σαμοθράκης και προς τα δυτικά στον Άθω. Από εκείνο το σημείο φαίνεται και η πόλη της Καβάλας. (Isambert, σ. 15)
Η πόλη της Καβάλας κείται στον μυχό του αρχαίου κόλπου της Πιερίας που περικλείεται από τη Θάσο και από το όρος Παγγαίο, που εκτείνεται στα δυτικά προς τα ηπειρωτικά της πόλης. (Isambert, σ. 18)
“Παρόλο που ο βράχος αυτός περιβάλλεται από τείχη “, αναφέρει ο Heuzey, ” η καμπυλότητα του εδάφους καθιστά εμφανή τα τουρκικά σπίτια, τα τζαμιά και τις υπόλοιπες οικοδομές, ώστε η πόλη είναι εκτεθειμένη στις επιθέσεις από την πλευρά της θάλασσας”. Ο αμμώδης όρμος αυτής της χερσονήσου που στερείται λιμανιού, κείται κάτω από τα τείχη της πόλης και έχει κλίση προς τα ανατολικά. Το αγκυροβόλι είναι ασφαλές και ο βυθός συμπαγής. Ο όρμος όμως δεν προστατεύεται καθόλου από τους ανέμους και τα πελώρια κύματα της νοτιοδυτικής θάλασσας, έτσι ώστε τα πλοία προσορμίζονται για την ασφάλειά τους στο απέναντι λιμάνι του Ελευθέρου κάτω από το όρος Παγγαίο ή πίσω από τη Θάσο. Η Καβάλα είναι μια εμπορική πόλη και έχει σπουδαίο εμπόριο δημητριακών καρπών, σουσαμιού, ακατέργαστου μεταξιού και καπνών από το Γένιτζε.(Isambert, σ. 18)
Η Ιερισσός είναι το μόνο προσιτό μέρος στα ανατολικά παράλια του Άθω. Εδώ μπορεί κάποιος να βρει και μικρές λέμβους για να μεταβεί στην Καβάλα και τη Θάσο.(Isambert, σ. 53)
Εκτός από τα μεγάλα μετόχια, τα οποία οι Μονές κατέχουν στη Βλαχία, τη Θάσο και σε όλα τα παράλια της Ευρωπαϊκής Τουρκίας, κέρδη αποκομίζουν οι Μονές από την καλλιέργεια των δασών του Όρους, την παραγωγή λαδιού από ελιές και δαφνοκαρπό και από τα φουντούκια. Αξίζει να σημειωθεί πως η Μονή Κουτλουμουσίου παράγει 200.000 οκάδες φουντούκια ετησίως. Οι Μονές της Μεγίστης Λαύρας, των Ιβήρων και του Φιλοθέου εξάγουν 500.000 γρόσια ξύλα. Τέλος οι καλόγεροι εισπράττουν πολλά χρήματα και από την πώληση διαφόρων γλυπτών και άλλων αγιογραφικών εργόχειρων.(Isambert, σ. 55)

[/tab]
[tab name=’Leake’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]

Στα νότια του ανατολικού ορίου της Μακεδονίας, δηλαδή του λιμανιού της Κεραμωτής που αποτελεί το επίνειο της πρωτεύουσας της ομωνύμου επαρχίας του χωριού Σαρί –Σαμπάν και κοντά στα ΝΑ των εκβολών του Νέστου ή Καρά –σου κείται το ορεινό, γεμάτο νερά και δένδρα και με κυκλικό σχήμα νησί που λέγεται Θάσος το οποίο και διατήρησε το αρχαίο του όνομα.
Το μεγαλύτερο πλάτος του από δυτικά προς ανατολικά είναι περίπου 22 χλμ. ενώ το μεγαλύτερο μήκος από το νοτιότερο ακρωτήριο «Στα κόκκινα ή Κέφαλος» μέχρι το βορειότερο «Μεγάλο κλαδί» προς το λιμάνι της Κεραμωτής είναι περίπου 26 χλμ.Το προς βορρά ακρωτήριο, Μεγάλο κλαδί βρίσκεται ανατολικά του λιμανιού Ελευθερουπόλεως και απέχει από αυτό 27 χλμ., νοτιοανατολικά της Καβάλας, από όπου απέχει 24 χλμ., νοτιοανατολικά του ιχθυοτροφείου Κούμπουρνο το οποίο απέχει 6 χλμ. και νοτιοδυτικά της Κεραμωτής από την οποία απέχει 6 και 1/4 χλμ.Μεταξύ της άκρης του λιμανιού της Κεραμωτής και της βόρειας παραλίας του νησιού βρίσκεται το νησί Θασοπούλα που υπέρκειται της επιφάνειας της θάλασσας 92 μ.Πρόκειται για βραχώδες νησί που καλύπτεται από συκιές και απέχει από την Κεραμωτή 2 χλμ., από το βόρειο ακρωτήριο Μεγάλο κλαδί 4,5 χλμ. και από το ΒΑ ακρωτήριο του νησιού Παναγία 3 χλμ.Στο νησί υπάρχει πλήθος αγρίων κουνελιών και κοντά στην παραλία πηγή θερμού ύδατος μέσα στην οποία ο λουόμενος μπορεί να μείνει μόνο μισή ώρα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 843-844)
Μεταξύ του παραπάνω νησιού και της αμμώδους παραλίας της Θάσου στο σχηματιζόμενο πορθμό υπάρχει καλό και ασφαλές αγκυροβόλιο για μεγάλης χωρητικότητας πλοία.Η Θάσος διασχίζεται από συνεχή οροσειρά, η οποία βαίνει από δυτικά προς ανατολικά, στρίβει προς νότο και έχει και στις δυο πλευρές της μικρότερες διακλαδώσεις που λειτουργούν ως αντερείσματα.Η οροσειρά ανυψούμενη ομαλά από δυτικά φτάνει στην κορυφή που καλύπτεται με σχίνα, πεύκα, κούμαρα και πρίνους -«Αεσμάτες» καλούμενη- πάνω από το χωριό Κακή Ράχη. Στο κέντρο σχεδόν της νήσου υπάρχει η βραχώδης και άδενδρη κορυφή Ψαριό που υπέρκειται της επιφάνειας της θάλασσας 1029 μ.Η καλύτερη ανάβαση με ημίονο στην ωραία και γραφική κορυφή που παρέχει θέα στη γύρω περιοχή είναι η οδός από το χωριό Κάστρο καθώς προς τα λοιπά χωριά και ειδικά προς την Παναγιά και Ποταμιά είναι κατηφορική και απότομη.Μετά την κορυφή Ψαριό που κατέρχεται προς τα ανατολικά, σχηματίζει με την επόμενη κορυφή το ζυγό Προφ.Ηλία(από όπου διέρχεται η οδός για τα χωριά Ποταμιά και Θεολόγο) η οποία υψούμενη προς τα ανατολικά μας δίνει την ανυψούμενη μεταξύ του Θεολόγου και Ποταμιάς κορυφή Τσουτσούλα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 844-845)
Οι κορυφές αυτές και μέρος των πλαγιών καλύπτονται το χειμώνα από χιόνι ύψους 15 σπιθαμών και διατηρούνται όταν υπάρχει βαρύς χειμώνας μέχρι τα μέσα Απριλίου. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845)
Το νησί διαρρέεται από διάφορα ρέματα ανάξια λόγου.Δυο από αυτά που κατεβαίνουν από την κορυφή Ψαριό είναι αξιόλογα α)το ρέμα της Ποταμιάς που ρέει από δυτικά προς ανατολικά και διέρχεται από το ομώνυμο χωριό και εκβάλλει στον όρμο Μεγάλη Ποταμιά και ο β) ο Καστρινός λάκκος ο οποίος ρέει από ανατολικά προς δυτικά και μεταξύ των χωριών Θεολόγου και Κάστρου εκβάλει στα Λιμινάρια. Και τα δυο αυτά ρέματα διατηρούν τα νερά τους και μόνο σε μεγάλη ξηρασία στερεύει το δεύτερο.Η παραλία του νησιού δεν σχηματίζει κανένα λιμάνι και οι ακτές της οι μεν ανατολικές από το ΒΑ ακρωτήριο Παναγιάς μέχρι τη νοτιοανατολική ακτή του όρμου Αστρίς είναι στο μεγαλύτερο μέρος βραχώδεις και σε κάποια μέρη απότομα κατεβαίνουν προς τη θάλασσα ενώ η βορειοανατολική παραλία είναι αμμώδης. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845)
Αρχίζοντας από το βορειότερο ακρωτήριο που καλείται Μεγάλο κλαδί και κινούμενοι από ανατολικά στο νησί συναντάμε διαδοχικά τα εξής ακρωτήρια και όρμους: Το μικρό λιμάνι Παναγιάς και το ομώνυμο άκρο, τον όρμο Βάθη, τον όρμο Ποταμιάς ,επίνειο της Ποταμιάς, το άκρο Φουρνί, τον κομμένο Κάβο. Τον όρμο Κίναρα ή Κίνυρα όπου και ομώνυμο νησί, επίνειο του χωριού Θεολόγος, το ακρωτήριο Σταυρός, τον όρμο Αλυκή, επίνειο το

υ χωριού Θεόλογος, τον όρμο Θυμωνιά, επίνειο του χωριού Θεολόγος, το πολύ απότομα κατερχόμενο άκρο Ντεμίρ Χαλκά, το νοτιότατο ακρωτήριο Κέφαλος ή στα κόκκινα, τον όρμο Αστρίς όπου και ομώνυμα νησίδια, επίνειο του χωριού Θεολόγος, τον όρμο Ποτός, επίνειο του χωριού Θεολόγος, τον όρμο Λιμινάρια, επίνειο του χωριού Κάστρο, το ακρωτήριο Κέφαλος, τον όρμο Αγ.Σίμος, επίνειο του χωριού Μαριαίς, τον όρμο Πλιμαρά πηγάδι, επίνειο των χωριών Μαριαίς και Κακή Ράχη, την Κακιορραχιώτικη σκάλα, επίνειο του χωριού Κακή Ράχη, τη Σωτηριανή σκάλα, επίνειο του χωριού Σωτήρας, τον όρμο Καζαβίδι, επίνειο του ομώνυμου χωριού και τη Βουργαρινή σκάλα, επίνειο του χωριού Βούργαρο. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 845-847)

Όλες οι πλαγιές της νήσου καλύπτονται από πυκνά δάση τα οποία ατυχώς και αφενός από την ακανόνιστη υλοτομία και αφετέρου από την πυρπόληση αρκετά αραιώθηκαν.Υπήρχαν δυο είδη πιτυών, έλατα και αγριοκαστανιές, κούμαρα πρίνοι, αριές, σχίνα, μελόρκα (τα άνθη περιέχουν μέλι), ρήκα και λίγα πλατάνια, δάφνες, δρύες, αγριολεπτοκαρυές και κοντά στην παραλία ελιές. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)
Το νησί παράγει οίνο(ιδίως το χωριό Θεολόγος από τα αμπέλια στο χωριό Αστρίς που ήταν ονομαστά και στους αρχαίους), μέλι και λάδι (κακής ποιότητος, διότι οι ελιές σωρεύονται σε μεγάλη δεξαμενή και συνθλίβονται μόλις τη Μεγάλη Σαρακοστή), κουκούλια, φασόλια, κερί, κατράμι, πίσσα, φλοιό πίτυος, λίγο καλαμπόκι και σίκαλη.Εξάγει ξυλεία ναυπηγική, οικοδομική και καύσιμη και εκτρέφονται μέλισσες, αίγες περίπου 10 χιλιάδες, 5 χιλιάδες πρόβατα και δυο χιλιάδες βοοειδή και αγελάδες -τα περισσότερα στο χωριό Θεολόγος. Κάθε οικογένεια έχει ημίονο ή όνο διότι οι περισσότεροι έχουν ως κύριο επάγγελμα την υλοτομία. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)
Ο πληθυσμός του νησιού είναι αμιγώς ελληνικός και μόνο την ελληνική γλώσσα μιλά και ανέρχεται σε 11235 κατοίκους(στους αρχαίους χρόνους ανέρχονταν τουλάχιστον σε 60) και κατοικεί σε 9 χωριά τα οποία απέχουν από την παραλία. Τα περισσότερα δεν φαίνονται από τη θάλασσα λόγω των επιδρομών των πειρατών και βρίσκονται στις πλαγιές της οροσειράς του νησιού. Ωστόσο, ο πληθυσμός στερείται ανάλογης πνευματικής ανάπτυξης ενώ έχει άλλα τόσα προσόντα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 847)

[/tab]
[end_tabset]

10 Ιανουαρίου 2013

Αρναία (Λιαριγκόβη)

Παλαιό Όνομα : Λιαριγκόβη

Δήμος : Αριστοτέλη

Οι κάτοικοι της Λιαρίγκοβης είχαν οικονομική ευχέρεια και άνεση που απέρρεε από την καλλιέργεια των εδαφών τους αλλά και από την ενασχόληση με την ύφανση χαλιών. Το μαλλί που χρησιμοποιούσαν προερχόταν από το χωριό τους και τη γύρω περιοχή. Σχεδόν όλες οι οικογένειες ασχολούνταν με την ταπητουργία. Τα προϊόντα αυτής της τέχνης πωλούνταν στη Ρούμελη και κυρίως στα μοναστήρια.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 141)

Η Λιαρίγκοβη είναι ένα μεγάλο χωριό με περίπου τετρακόσια σπίτια. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 139)

Από εκεί χλοερές κοιλάδες τερπνοί λόφοι και πυκνά δάση διασκεδάζουν τη μονοτονία της οδού, ώσπου μετά από διαδρομή πέντε ωρών φτάνουμε επιτέλους στην ελληνική κωμόπολη της Λιαρικόβης (κατ΄ άλλους Ελερίκοβα) όπου και διανυκτερεύουν οι οδοιπόροι.(Isambert,σ.52)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Το χωριό βρισκόταν στο δρόμο προς Θεσσαλονίκη και σε απόσταση τεσσάρων ωρών από το Νίσβορο. Αποτελούνταν από 400 σπίτια.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 161-162)
Στις υπώρειες της κορυφής του όρους Χολομώντα,στα νότια της Λιαριγκόβα, σε ένα ποτάμι το οποίο απολήγει στον κόλπο της Κασσάνδρας λέγεται οτι υπάρχουν τα οικιστικά κατάλοιπα μιας αρχαίας πόλης.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.162)
Ο Θουκυδίδης έχει περιγράψει, με ακρίβεια, τα μέρη που σχετίζονται με την πορεία του Βρασίδα από την Αρναία της Χαλκιδικής στην Αμφίπολη. Η Αρναία θεωρείται ότι ήταν το ίδιο μέρος το οποίο ο Στέφανος ονομάζει Καλάρνα, η ύπαρξη της τελευταίας κοντά σε αυτό το τμήμα της ακτής διαπιστώνεται από τη χρήση του ονόματος “Turris Calarnaea”, το οποίο ο Μελάς αναφέρει ότι βρίσκεται ανάμεσα στον Στρυμόνα και το λιμάνι του Κάπρου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 170)

Από τα Ρεσετνίκια ομαλός αλλά πετρώδης δρόμος που διέρχεται κοντά από υδρόμυλους και δενδροστοιχίες όπου υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγ.Γεωργίου συνεχίζει εως το χωριό Λιαρίγκιοβα ενώ μια διακλάδωσή του κατευθύνεται στον Πολύγυρο.Η Λιαρίγκοβα βρίσκεται σε υψόμετρο 615 μέτρων και χωρίζεται στα δυο από ένα ρέμα.Εδώ κατοικούν 400 οικογένειες σε 277 όμορφες κατοικίες κάποιες από τις οποίες είναι διώροφες ενώ υπάρχει μια εκκλησία, 2 κλίβανοι και 40 μαγαζιά.,10 χάνια (και εδώ όπως και στην Ιερισσό όλες οι κατοικίες δέχονται ξένους) και έξι βρύσες με άφθονο νερό. Οι κάτοικοι είναι φιλόξενοι και κάνουν το επάγγελμα του αγωγιάτη,του μελισσοκόμου και του εμπόρου ενώ οι γυναίκες κατασκευάζουν μάλλινους τάπητες.Κάθε Σάββατο γίνεται αγορά στο χωριό.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 516-518)
Από τη Λιαρίγκοβη ξεκινά ένας δρόμος που για μια ώρα διασχίζει μια πεδιάδα με διάσπαρτα δένδρα και το χωριό Νοβοσέλο και μετά από 10 λεπτά αφήνοντας πίσω ένα δάσος και το όρος Καμήλα και μερικούς υδρόμυλους συναντά -μετά από συνολικά μιάμιση ώρα- το χοντρό δέντρο.Εκεί υπάρχει μια βρύση.Έπειτα ο δρόμος χωρίζεται και η άγουσα δεξιά μετά από τρεις ώρες φτάνει στο χωριό Πλανά –το οποίο απέχει τρία τέταρτα της ώρας από τη θάλασσα- ενώ η άλλη οδός κινείται κατηφορικά και περνώντας από δάσος δρυών φτάνει σε ένα ρέμα και μπαίνει στο χωριό Ρεβενίκια.Το χωριό βρίσκεται στις υπώρειες του βουνού και κατοικείται από 168 χριστιανικές οικογένειες γεωργών και μελισσοκόμων ενώ υπάρχει μια εκκλησία και μία ακόμη με δωμάτια καλογριών, 7 παντοπωλεία, 2 χάνια και βρύσες.Εκεί εκτρέφονται αμνοερίφια και χοίροι.Η οδός συνεχίζει κατηφορικά και περνά μέσα από αγρούς και καστανιές.Η οδός διέρχεται και από το πάνω μέρος του χωριού και περνά ένα ρέμα όπου υπάρχουν νεροτριβές.Αργότερα συναντά ένα ακόμη ρέμα –που ονομάζεται Βαθύλακκα-και μια λίθινη γέφυρα, που οδηγεί στους αμπελώνες του επόμενου χωριού που καλείται Γομμάτι.Το χωριό βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού πλησίον της εκκλησίας των Αγ.Σαράντα.Κατοικείται από 170 οικογένειες με 95 οικίες ενώ έχει μια εκκλησία και τρία παντοπωλεία.Ο δρόμος γίνεται πετρώδης και συνεχίζει περνώντας άλλο ένα ρέμα και αμπελώνες και αφού αφήσει πίσω του το μετόχι της μονής Διονυσίου που βρίσκεται στον κόλπο του Αγ.Όρους φτάνει στη θέση Γιούφτισα και μετά από είκοσι λεπτά κατηφορικού δρόμου στην Ιερισσό. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 522-524)
Ο δρόμος είναι αμαξιτός και πέρνα έξω από τα Ρεσετνίκια κοντά στην εκκλησία του Αγ.Γεωργίου, διαχωρίζεται και η μεν αριστερή άγουσα κατευθύνεται στη Λιαρίγκοβη ενώ η δεξιά γίνεται ελαφρώς ανηφορική ενώ αμαξιτός δρόμος που κατασκευάστηκε προ διετίας εκτός από τις απαιτούμενες μικρές γέφυρες, διέρχεται από δάσος δρυών και πλατάνων, προσπερνά το μικρό χωριό Καγιατζίκι που βρίσκεται στα δεξιά και σύντομα οδηγεί στον Πολύγυρο.Η οδός εξέρχεται του Πολυγύρου και περνώντας μέσα από αμπελώνες γίνεται ανηφορική και μετά από μισή ώρα ελιγμών σε έδαφος άδενδρο που έχει μόνο θάμνους-περιοχή που καλείται Καγκέλια-φτάνει σε δάσος δρυών που το διαδέχεται δάσος οξιών του όρους Χολομώντα.Επί του υψώματος ο δρόμος διαχωρίζεται μετά από πορεία μιας ώρας από τη θέση Καγκέλια και η μεν δεξιά άγουσα οδηγεί μετά από είκοσι λεπτά στο χωριό Λόκοβα που κείται στις νότιες πλαγιές του Χολομώντα και κατοικείται από 70 χριστιανικές οικογένειες που ασχολούνται με τη μελισσοτροφία και τη γεωργία ενώ υπάρχει εκκλησία, ελληνικό και δημοτικό σχολείο ενώ το έτερο παρακλάδι οδηγεί σε είκοσι λεπτά στην εκκλησία του Προφ.Ηλία που βρίσκεται σε ομαλό έδαφος ανάμεσα σε γέρικες δρυες και ανήκει στο χωριό Λόκοβα.Από το εκκλησάκι η οδός κινείται ανηφορικά και με ελιγμούς φτάνει μετά από ένα τέταρτο στο δρόμο που πηγαίνει στα Ρεσετνίκια και ακολούθως στη Λιαρίγκοβη. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 560-561)
Λιαρίγκοβη:Βρίσκεται στα μισά του δρόμου από Θεσσαλονίκη προς Άγιο Όρος σε ομαλό έδαφος χωρίζεται από ρέμα και κείται στις βορειοανατολικές πλαγιές του Χολομώντα σε ύψος 615 μέτρων στα νοτιοδυτικά της κοιλάδας που περικλείεται από τα βουνά Χολομώντα προς δυτικά, Καμήλα προς ανατολικά, του Τρεβενίκου στα βόρεια που διαχωρίζει τα χωριά Παληοχώρι και Νοβοσέλο και Μουκοβίνας στα νότια όπου υπάρχει δάσος οικοδομικής ξυλείας και στα ανατολικά η ψηλή και βραχώδη θέση Περιστέρι για την οποία λέγονται πολλά μυθολογήματα.Προς τη θέση αυτή οδηγεί ένα μόνο μονοπάτι.Η κωμόπολη οικείται από 350 οικογένειες χριστιανικές σε 227 σπίτια από τα οποία μερικά είναι και διώροφα και έχει λιθόστρωτους δρόμους(καλδερίμια), ευμεγέθη εκκλησία με το όνομα του Αγίου Στεφάνου με υψηλό κωδωνοστάσιο και άριστη οικοδομή που ανηγέρθη προ δεκαπενταετίας όπου στεγάζονται τα σχολεία ελληνικά, δημοτικά και νηπιαγωγεία όπου φοιτούν 350 σπουδαστές, 7 κλίβανοι, 40 μαγαζιά και 10 χάνια.Πολλά σπίτια με μικρή πληρωμή δέχονται ξένους επισκέπτες και προσφέρουν τροφή.Οι άντρες συνήθως κάνουν το επάγγελμα του αγωγιάτη ,οι υπόλοιποι ασχολούνται με τη μελισσοκομία, αμπελουργία, κτηνοτροφία και με το κυνήγι.Ακόμη ασχολούνται με την κατασκευή αρβύλων και τη βαφική ενώ οι γυναίκες ασχολούνται με την κατασκευή ταπήτων από μαλλί.Στην αγορά που γινόταν κάθε Σάββατο έρχονταν έμποροι από τα γύρω χωριά και από τη Νιγρίτα έμποροι αμπάδων.Βόρεια της Λιαρίγκοβης στην κορυφή του λόφου που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Τρεβένικο όπου ανάμεσα σε γέρικες δρυες και αρχαία ερείπια κείται το εκκλησάκι του Προφ.Ηλία, ορατό από Λαγκαδά και Σοχό, την Τρίτη του Πάσχα όλοι εορτάζουν και τελούν αγώνες σκοποβολής, άλματος, πάλης και ιπποδρομιών και στολίζουν με άνθη και κλαδιά τα άλογα που νικούν.Εκεί όπως και στον Πολύγυρο Κυριακές και γιορτές (εκτός των νηστειών)τελούνται χοροί σε ευρύχωρη θέση μπροστά στα σχολεία που ονομάζεται χοροστάσια.Στη Λιαρίγκοβη μένει ο επίσκοπος Ιερισσού και Αγίου Όρους, υπάρχει λόχος που χρησιμοποιεί ως στρατώνα το παλιό σχολείο και αντιπρόσωποι ανθρακεμπόρων από τη Θεσσαλονίκη, καθώς όλοι οι εμποροπλοίαρχοι ανθράκων που πλέουν στις διάφορες παραλίες της Χαλκιδικής μεταβαίνουν στη Λιαρίγκοβη.Πάνω από τα τελευταία σπίτια του χωριού προς τον Χολομώντα ανηφορικό και ανώμαλο μονοπάτι που διέρχεται μέσα από δάσος καστανιάς και οξιάς φτάνει μετά από ένα τέταρτο στη θέση Ισιώματα. Από τη θέση αυτή είναι ορατές προς βορρά οι λίμνες Μπουγιούκ και Κουτσούκ Μπεσίκ, τα γύρω οθωμανικά χωριά, τα όρη Σοχού και Νιγρίτας στα ανατολικά, καταπράσινα λειβάδια ακόμα και στις πιο μεγάλες ξηρασίες, το χωριό Στανό δυτικά του Προφ.Ηλία, το όρος Τρεβένικο, τα χωριά Νοβοσέλο και Παληοχώρι και το όρος Καμήλα.Από τη χαράδρα που σχηματίζεται μεταξύ του Τρεβενίκου και της Καμήλας διακρίνεται η κορυφή του όρους Στρεβενίκου που υψούται νότια του όρμου Λιμπσάσδας στους πρόποδες του οποίου κείται το χωρίο Ίσβορος και προς νότο θεάται ο Άθως και τα νησιά Σκόπελος και Σκιάθος. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 561-563)
Από τη Λιαρίγκοβη ακολουθείται η πορεία προς το χωριό Μαχαλά που φτάνει μέχρι έναν υδρόμυλο και φτάνει μετά από δυο ώρες στη θέση Μπιάβτσα.Ο δρόμος από εκεί συνεχίζει ομαλά για ένα τέταρτο και ανηφορικά για άλλο ένα τέταρτο μέσα από δάσος οξιάς φτάνει στο όρος Στρεβένικο και στην πηγή Κράβιακα που έχει άφθονο και κρύο νερό.Από εδώ η οδός συνεχίζει ομαλά μέσα από δάσος οξιάς από τις υπώρειες του όρους Στρεβενίκου, σε μισή ώρα προσπερνά μικρή πηγή από όπου ξεκινά κατηφορική και πετρώδης οδός που περνώντας από δάσος δρυών, φτάνει σε μισή ώρα σε πεδιάδα στην περιοχή Καλύβες Βαρβάρας όπου υπάρχουν 20 λιθόκτιστες κατοικίες όπου μένουν γεωργοί από το χωριό Βαρβάρα που υδρεύονται από παρακείμενο ρέμα.Ο δρόμος έπειτα συνεχίζει προς περιοχή όπου βρίσκονται οι καλύβες Μαχαλά που αποτελούνται από 15 πέτρινες οικίες γεωργών από το χωριό Μαχαλά όπου υπάρχει καφενείο, χάνι και οικοδομή που ανήκει στον ιδιοκτήτη της περιοχής που αποτελείται από 10 δωμάτια και υδρεύεται από ρεματιά με άφθονο νερό.Στην περιοχή διαμένει και ένας τελώνης.Ωστόσο, το κλίμα είναι νοσώδες.Από εκεί η οδός οδηγεί στο επίνειο της περιοχής, τη Λιμπσάσδα όπου στις αρχές Ιουλίου μετά τη γιορτή των Αγ.Αποστόλων μεταφέρουν κάθε χρόνο από όλα τα χωριά κυψέλες –περίπου 6-7 χιλιάδες τεμάχια- τις οποίες πωλούν στους κατοίκους της Θάσου.Στα δυτικά υψούται το όρος Σουβλιάνι που καλύπτεται από ωραίο δάσος και θεωρείται τόπος αναψυχής λόγω των υδάτων που ρέουν στην περιοχή. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 563-565)
Κοντά στο Ζαγκλιβέρι βρίσκεται το χωριό Ντάγκελι που έχει 100 οθωμανικές οικογένειες, τέμενος και φρέατα. Εδώ διαχωρίζονται οι δρόμοι, αυτός που κατευθύνεται προς βορρά οδηγεί στο χωριό Γκιόλ-μπασι, ο δεύτερος οδηγεί στο Γκριμποζάκι, πρωτεύουσα των χωριών της περιφέρειας Παζαριάς και ο τρίτος, αφού περάσει από τα χωριά Ντερέμπασι και Λουζίκι, οδηγεί στο Ίσβορον, Ρεβενίκια και Λιαρίγκοβη. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 502)

[/tab]
[end_tabset]

10 Ιανουαρίου 2013

Όλυνθος

Παλαιό Όνομα : Αμαριανά

Δήμος : Πολυγύρου

Ερειπωμένες εκκλησίες της Ολύνθου: Άγιος Μάμας, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Χριστόφορος, οι Άγιοι Απόστολοι, ο Προφήτης Ηλίας και η Μεταμόρφωση. (Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 162)

Κοντά στην Όλυνθο υπάρχει ένα αγρόκτημα με ένα πολύ χοντρό περιτοίχισμα, τμήματα του οποίου είναι κατασκευασμένα από τα χαλάσματα αρχαίων κτιρίων. Ο Γιουσούφ μπέης, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος, ασχολήθηκε με την επισκευή του τοίχου. Διάφοροι αξιωματούχοι που αποστέλλονταν από τον ίδιο διαχειρίζονταν την ιδιοκτησία του αυτή. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 161)

Για να πάει κάποιος από τη Θεσσαλονίκη στις Καρυές μέσω της ευθείας οδού κάνει 32 ώρες. Εάν ακολουθήσει το δρόμο Ποτίδαιας Ολύνθου κάνει 40 ώρες (4-5 ημέρες). (Isambert,τόμ.Ι,σ.51)
Οκτώ ώρες μετά από το Μόλυβο, μέσα από το Στυλιάρι, φτάνουμε στον Άγιο Μάμαντα, ο οποίος απέχει δεκαέξι ώρες από την Ιερισσό. Ο Άγιος Μάμαντας είναι μία πόλη κρυμμένη μέσα στα δένδρα, πίσω από τα οποία φαίνονται τέσσερις λευκοί πύργοι, που συνδέονται μέσω πλίνθινων τοίχων, που υποδηλώνουν τη θέση της αρχαίας Ολύνθου. Αυτή η ιστορική πόλη της Μακεδονίας βρίσκεται στον ισθμό της χερσονήσου της Κασσάνδρας, και φαίνεται από τις πόλεις της Κασσάνδρας και της Θεσσαλονίκης. Από αυτήν την πάλαι ποτέ ισχυρή πόλη λίγα ερείπια έχουν σωθεί μοναχά. Δεν είναι τίποτα περισσότερο από τεμάχια στύλων, κάποια θεμέλια από αρχαίους ναούς από γρανίτη και κάποιους ενεπίγραφούς επιτύμβιους λίθους. Λίγο παρακάτω υπάρχουν κατερειπωμένοι πύργοι κάποιου οχυρωμένου τουρκικού μετοχίου. Μία ώρα μακριά προς βορρά της Ολύνθου, ακριβώς πάνω στον αυχένα της χερσονήσου της Παλλήνης βρίσκεται η κωμόπολη Πινάκα, που δείχνει την θέση της αρχαίας Ποτίδαιας, που είναι και αυτή μία ιστορική πόλη. Στο ίδιο σημείο φαίνεται ακόμη ένα οχυρωμένο τείχος από πύργους, το οποίο έφραζε τον ισθμό και το οποίο σήμερα αποκαλείται Πόρτα. αυτό το αρχαίο λιμάνι σήμερα είναι ένα μεγάλο έλος.
(Isambert,σ.62 -63)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Ο στρατός στρατοπέδευσε στο Κίτιον και ανερχόταν σε 39.000 άνδρες και 4.000 ιππείς, μαζεύτηκε από όλη την Μακεδονία, εκτός από 3.000 και ήταν ο μεγαλύτερος στρατός που έγινε από όλους τους βασιλείς της χώρας. Από τους οπλίτες μόνο 19.000 ήταν Μακεδόνες οι οποίοι φαίνονταν πολύ λίγοι αν τους συνέκρινε κανείς με αυτούς της νότιας Ελλάδας που συμμετείχαν στον Πελοποννησιακό και τους Περσικούς Πολέμους . Αν και έρχεται σε αρμονία με αυτά που αναφέρει ο Ξενοφών, ότι δηλαδή η Όλυνθος μόνο με 800 οπλίτες, ανάγκασε τις περισσότερες πόλεις της Θράκης να παραδοθούν και πήρε την Πέλλα από τον Αμύντα. Ο στρατός, που οδήγησε ο Αλέξανδρος στην Ασία, αποτελούνταν από 12.000 οπλίτες. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 288)
Στον κόλπο της Κασσάνδρας, ο οποίος στην αρχαιότητα ήταν γνωστός ως Σερμύλια ή Μυκήβερνα, όπως επίσης και Τορωναίος, οι πόλεις στη νότια και τη βόρεια πλευρά ήταν τοποθετημένες με την ακόλουθη διάταξη, σύμφωνα με την εμφάνιση τους στον Ηρόδοτο: Τορώνη, Γαληψός, Μυκήβερνα, Όλυνθος. Όσον αφορά την τοποθεσία της Ερμύλιας δεν μπορεί να υπάρξει καμία αμφιβολία ότι, δεν υπάρχει καμία σπουδαία διαφορά μεταξύ της Σερμύλης και της νεότερης Ορμύλιας ή Ερμυλίες. Η τοποθεσία της Ολύνθου στον Άγιο Μάμα είναι γνωστή από την απόσταση των 60 σταδίων της από την Ποτίδαια ή τον ισθμό της Παλλήνης, όπως επίσης και για κάποια ίχνη της πόλης που υπάρχουν ακόμα, και για τη λιμνοθάλασσα ή το έλος, τα οποία αναφέρονται στην ιστορία σαν να υπήρξαν το μέρος όπου οι αιχμάλωτοι υπερασπιστές της Ολύνθου οδηγούνταν στον θάνατο από τον Αρτάβαζο, όταν αυτός ξεχειμώνιασε σ’ αυτό το μέρος της Θράκης, αφ’ότου είχε συνοδέψει τον ηττημένο Ξέρξη στον Ελλήσποντο. Από τον Αθήναιο, στην αξιόπιστη πηγή του Ηγησάνδρου, μαθαίνουμε ότι το όνομα του έλους ήταν λίμνη Βολυκή και ότι εκεί κατέληγαν δύο ποτάμια με τα ονόματα Αμμίτης και Ολυνθιακός. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 154-155)
Τα ερείπια της Τορώνης διατηρούν την αρχαία τους ονομασία και οι τοποθεσίες της Ολύνθου και της Σερμύλιας παραμένουν σε χρήση. Από τη διάταξη των ονομάτων που υπάρχει στον Ηρόδοτο συνεπάγεται ότι η Μυκήβερνα ήταν στο Μολυβόπυργο, όπου κάποια οικοδομήματα από την αρχαιότητα έχουν διασωθεί .(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 155)
Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις κατά τη διάρκεια της Περσικής εισβολής με την ακόλουθη διάταξη, παραλιακά από την Όλυνθο προς το Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη, Αιγαί, Θύραμβος, Σκιώνη,Μέντη, Σάνη. Όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς, και κυρίως από το Στράβωνα, οι κυριότερες πόλεις εκτός από την Ποτίδαια ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη. Όλες αυτές εκτός από τη Σάνη, διέθεταν επάρκεια πλούτου ώστε να κόβουν τα δικά τους νομίσματα, μερικά δείγματα από τα οποία διασώζονται ακόμα.
(Leake ,τομ.ΙΙΙ,σ. 155)
Ο Αρτάβαζος, κατά την επιστροφή του από τον Ελλήσποντο, όπου είχε συνοδεύσει τον Ξέρξη μετά την ήττα του στη Σαλαμίνα, αφού κατέλαβε την Όλυνθο μαζί με κάποια άλλα μέρη σε αυτό το τμήμα, το οποίο είχε επαναστατήσει, έσφαξε όλους τους Βοττιείς, οι οποίοι είχαν οχυρωθεί στην Όλυνθο και παρέδωσε την περιοχή στους Χαλκιδικιώτες. (Leake, τομ ΙΙΙ, σ. 455)
Αν και είναι γενικά εύκολο να αναφέρεται κανείς με το όνομα Χαλκιδική σε όλη τη σπουδαία χερσόνησο που απλώνεται στη νότια κορυφογραμμή του όρους Χορτιάτη, σαν συνέπεια της επιρροής που διέθετε το Χαλκιδικόν γένος κατά τη μεσηβρινή περίοδο της Ελληνικής Ιστορίας, αρχικά στη Χαλκιδική δεν συμπεριλαμβάνονταν η Κρουσίδα αλλά ούτε η επαρχία της Ακάνθου και τα Στάγειρα, οι οποίες αποτελούσαν αποικίες της Άνδρου, ούτε αυτή της Ποτίδαιας, αποικία της Κορίνθου, ούτε ακόμη η Όλυνθος, ή η γύρω περιοχή στα βόρεια, η οποία κατοικούνταν από ανθρώπους που είχαν διωχθεί από τους Βοττιείς, δυτικά του Λουδία, στα πρώιμα χρόνια της Μακεδονικής μοναρχίας, και οι οποίοι, όπως φαίνεται από τα νομίσματά τους, στους μεταγενέστερους χρόνους γράφονταν ως Βοττιαίοι, και η χώρα τους Βοττική, για να τους ξεχωρίζουν από τους Βοττεάτες, ή τους κατοίκους της Βοττείας ή Βόττεας, μια περιοχή στη δυτική πλευρά του Αξιού.Ο κύριος τόπος εγκατάστασης των κατοίκων της Χαλκιδικής, στα πρώτα χρόνια της αποδημίας τους, φαίνεται να ήταν η χερσόνησος της Σιθωνίας, και το λιμάνι και το φρούριό της η Τορώνη, από όπου και επέκτειναν την δύναμή τους στην ενδοχώρα, μέχρι που κατοίκησαν όλο το τμήμα της Μυγδονίας στα νότια της κορυφογραμμής η οποία εκτείνεται στα δυτικά του Νίσβορο, μαζί με την Κρουσίδα. (Leake, τομ. III, σ. 454-455)
Η Σπάρτωλος φαίνεται από τις εμπορικές συναλλαγές που αναφέρονται από τον Θουκυδίδη, ότι δεν βρισκόταν τόσο μακριά από την Όλυνθο όσο η Απολλωνία, όπως επιβεβαιώνεται από τον Ισσαίο, που την περιγράφει ως Σπάρτωλο από τα Ολύσια, ή ως περιφέρεια της Ολύνθου. Σαν συνέπεια των καταγγελιών των Απολλώνιων της Χαλκιδικής και των Ακανθίων οι Λακεδαιμόνιοι απέστειλαν στράτευμα εναντίον της Ολύνθου, το οποίο αφού έχασε δύο από τους διοικητές του, τα κατάφερε στην τέταρτη εκστρατεία, το 379 π.Χ., και υπέταξε την πόλη. Όταν η Όλυνθος έγινε τμήμα της Χαλκιδικής, δεν έκανε καμία εντύπωση που η παραθαλάσσια θέση της, προκάλεσε την έκλειψη της αρχαίας πρωτεύουσας. Ήταν μετά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο όταν έγινε μια από τις μεγαλύτερες πόλεις στην Ελλάδα, που έκανε επιτυχή πόλεμο με την Μακεδονία, πήρε την Πέλλα από τον Αμύντα, και ήταν τόσο μεγάλης σημασίας για το στράτευμα που ηγείτο, ώστε όταν υπέκυψε στον Φίλιππο ακολουθήθηκε από τριάντα δύο ακόμα πόλεις. (Leake, τομ ΙΙΙ, σ. 459)
Η Σκώλος, άλλη μια πόλη δίπλα στην Όλυνθο ήταν αρκετά μεγάλης σημασίας για να αναφερθεί, μαζί με τη Σπάρταλο, στη συνθήκη ανάμεσα στη Σπάρτη και την Αθήνα, στο δέκατο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου . (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 456)

Τα αναρίθμητα ερείπια που υπάρχουν στον Άγιο Μάμα αλλά και η θέση στην οποία βρίσκεται ο οικισμός οδηγούν στο συμπέρασμα ότι εκεί βρισκόταν η αρχαία Όλυνθος. Υπάρχουν επιγραφές σε ταφικά μνημεία καθώς και ένας βωμός στην είσοδο του χωριού που δίνουν πληροφορίες για το αρχαίο παρελθόν της περιοχής. (Urquhart,τομ. ΙΙ,σ. 63)

[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]

Από ένα ύψωμα ημιονική οδός που κινείται κατηφορικά σε γαιώδεις εκτάσεις που παρασύρονται από τα νερά εισέρχεται στο χωριό Μαριανά το οποίο αποτελεί τσιφλίκι που κείται στη δεξιά όχθη του ρέματος Βατόνια με 5 οικογένειες γεωργών, το οίκημα του ιδιοκτήτη, 3 υδρόμυλους και ερείπια πύργου σε παρακείμενο λόφο.Από εκεί ημιονική ομαλή οδός από όπου είναι δυνατή και η διάβαση αμαξών προσπερνά τα ερείπια πύργου που βρίσκονται στα αριστερά της και φτάνει σε μυλαύλακα και μέσα από λίγα αλλά μεγάλα πλατάνια πλησιάζει σε 10 λεπτά την όχθη του ρέματος που έχει νερά μόνο το χειμώνα.Αφού αφήσει τη ρεματιά και περάσει μέσα από πλατάνια φτάνει στους αγρούς του χωριού Μαριανά όπου υπάρχουν και κάποια ελαιόδενδρα.Ο δρόμος συνεχίζει περνώντας την καλύβα που καλείται του Παππαλουκά και βρίσκεται κοντά στο ρέμα Βατόνια, τη θέση Ματαρά καραούλι και τη θέση Χασάνι από όπου περνά ο δρόμος από Αγιομάμα και Μυριόφτο προς Πολύγυρο.Έπειτα περνά μέσα από κούμαρα και πρίνους και άλλα δένδρα και χαμόκλαδα ενώ σε μισή ώρα περνά από τη βρύση Πασσά μπιάδι η οποία συνεχίζει ανηφορικά περνά το ρέμα που έρχεται από Πολύγυρο και συναντά το ρέμα Βατόνια, διέρχετα από τη θέση Νίβερι όπου συναντά οδό που καταλήγει στο χωριό Καρκάρα.Από τη θέση Νίβερι φτάνουμε στη θέση Καστρί όπου συναντούμε την οδό από Μολυβόπυργο προς Πολύγυρο όπου διέρχεται από ρεματιά και ανηφορίζοντας συναντά το εκκλησάκι του Αγ.Αθανασίου από όπου περνά και άλλο ρέμα και φτάνει στον Πολύγυρο. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 567-569)
Το χωριό Μαριανά αποτελεί τσιφλίκι που κείται στη δεξιά όχθη του ρέματος Βατόνια με 5 οικογένειες γεωργών, το οίκημα του ιδιοκτήτη, 3 υδρόμυλους και ερείπια πύργου σε παρακείμενο λόφο. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 567)
Από το Γκαργκί λιμάνι ή στα Λιοντάρια ξεκινούν δυο δρόμοι. Η δεξιά άγουσα είναι αμαξιτός δρόμος, γίνεται για λίγο ανηφορική και οδηγεί μετά από μιάμιση ώρα στον Αγιομάμα.Προσπερνά την υφάλμυρη κοιλάδα που βρίσκεται στα δεξιά της κοντά σε μετόχι της μονής Βατοπαιδίου,η δε αριστερή άγουσα -επίσης αμαξιτός δρόμος-γίνεται λίγο ανηφορική και περνά μέσα από κοιλάδα.Προσπερνά το νεόφυτο ελαιώνα που ανήκει στο Χριστάκη Εφέντη και λίγες αγριαπιδιές και μετά από μια ανηφόρα κατηφορίζει και μπαίνει στο χωριό Πορταριά. Από εδώ αμαξιτή οδός κατέρχεται στον Αγιομάμα προς Πολύγυρο. Από την Πορταριά αμαξιτή οδός γίνεται ανηφορική για μισή ώρα περνά μέσα από αγρούς και φτάνει σε ένα ύψωμα.Από εδώ θεάται το χωριό Μαριανά και ξεκινά ημιονική οδός που σε ένα τέταρτο φτάνει στο χωριό Βρωμόσυρτα με 100 οθωμανικές-κυρίως- οικογένειες, υδρόμυλο και ρέοντα ύδατα και περνά στο χωριό Καρκάρα που έχει 200 οθωμανικές οικογένειες και φρέατα.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 566-567)

[/tab]
[end_tabset]

10 Ιανουαρίου 2013

Σταθμός “Τρία Πλατάνια”

Παλαιό Όνομα : Σταθμός “Τρία Πλατάνια”

Δήμος :

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Leake’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]

Ο σταθμός “Τρία Πλατάνια” έχει καλύβα και τελωνειακή διάβαση μέχρι τον ομώνυμο οθωμανικό σταθμό. Ο σταθμός αυτός βρίσκεται στον δρόμο Λαρίσης – Κατερίνης και απέχει 60 μέτρα από τη θέση Ξυλοπόρτι της οροθετικής γραμμής, στην οποία διατηρεί αποσπασμένο φυλάκιο, 600 μέτρα από την ακτή του Αιγαίου Πελάγους, 4750 μέτρα από το φρούριο του Πλαταμώνα, τέσσερις ώρες από τη Ραψάνη (έδρα του τάγματος), μέσω της οδού που διέρχεται το χωριό Αίγανη από τα δυτικά, πέντε ώρες από την οδό που περνάει από την πεδιάδα, και τέλος, δυόμιση ώρες από το χωριό Πυργετό, μέσω της οδού που περνάει από την πεδιάδα. Ο άλλος δε δρόμος, ο οποίος διέρχεται μεταξύ του παραπάνω δρόμου και αυτού των Καλυβίων Αιγάνης, είναι περισσότερο δυσχερής κυρίως για τα φορτηγά. Οι άνδρες του σταθμού “Τρία Πλατάνια” αντλούν νερό από την πηγή που βρίσκεται μεταξύ των σταθμών “Ζορμπά’ και “Βίγλα”, οι οποίοι απέχουν από τον σταθμό “Τρία Πλατάνια” πέντε λεπτά. Όλη η έκταση από την ανατολική οδό μέχρι την παραλία καλύπτεται από πυκνότατο, δύσβατο και κατά τόπους ελώδους δάσος, γεγονός που συντελεί στην ανάπτυξη ελώδων πυρετών που μαστίζουν όλους σχεδόν τους άνδρες των σταθμών, μέχρι και αυτού της Αιγάνης. Απέναντι από τον ελληνικό σταθμό βρίσκεται ο ομώνυμος α΄ οθωμανικός σταθμός, ο οποίος απέχει ένα τέταρτο της ώρας από το χωριό Ντερμπίνα, το οποίο έχει καταληφθεί από έναν οθωμανικό λόχο που διαμένει εκεί τους χειμερινούς μήνες, ενώ τους θερινούς μεταφέρεται στο χωριό Πούρλια. (Σχινάς, σ. 32-33)

Νοτιοδυτικά του σταθμού Τρία Πλατάνια βρίσκεται ο σταθμός “Ζορμπά”. (Σχινάς, σ. 33)

[/tab]
[end_tabset]

10 Ιανουαρίου 2013

Όρος Χορτιάτης

Παλαιό Όνομα : Κίσσιο

Δήμος : Θεσσαλονίκης

Οι βορειοδυτικές υπώρειες του Χορτιάτη κατεβαίνουν μέχρι την πόλη της Θεσσαλονίκης, οι δυτικές στο Θερμαϊκό και σε μια έκταση καλυμμένη από μποστάνια, αμπελώνες και αγροκτήματα. Η περιοχή νότια και δυτικά του Χορτιάτη ονομάζεται «Καλα-μεριά» που σημαίνει στα ελληνικά «όμορφοι τόποι».Ο Χορτιάτης καλλιεργούταν μέχρι το μέσον σχεδόν του ύψους του. Χώριζε διοικητικά τη Μυγδονία από την Ανθεμοντίδα ενώ στα ανατολικά συνόρευε με τη λίμνη Βόλβη η οποία στα αρχαία χρόνια ονομαζόταν Μπεσίκ.( Cousinery,τομ.Ι,σ. 53-54)

Ο Χορτιάτης ονομαζόταν ,επίσης, Δίσορον -από τις λέξεις δις και όρος -λόγω του ότι έμοιαζε να έχει δυο κορυφές. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 56)

Στις πλαγιές του όρους Δίσορον υπάρχουν χωριά όπως η Ραβάνα που έχει έσοδα από το εμπόριο κρασιού, η Παζαριά, όπου κάθε χρόνο γίνεται μια εμποροπανήγυρις, που συγκεντρώνει τον πληθυσμό των γύρω χωριών και η Πολίνα, όπου βρίσκουμε τα απομεινάρια της αρχαίας πόλης Απολλωνίας. Η Παζαριά και η Απολλωνία ίσως βρίσκονταν πάνω στην αρχαία ρωμαϊκή οδό Αππία την οποία ακολούθησε ο Απόστολος Παύλος στην πορεία του από τους Φιλίππους προς τη Θεσσαλονίκη. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 115-116)

Από τη Θεσσαλονίκη μπορεί κάποιος να πάει στο όρος Χορτιάτσι. Βρίσκεται στα νοτιοανατολικά, αλλά δεν φαίνεται καλά από την ίδια την πόλη. Μετά από πορεία δύο ωρών έξω από την πόλη φτάνει κάποιος στην ομώνυμη κώμη.
Η θέα από αυτό το βουνό είναι μεγαλοπρεπής και εκτείνεται από τη μια πλευρά προς όλη τη χερσόνησο της Χαλκιδικής και από την άλλη στη λίμνη και την πεδιάδα του Λαγκαδά. Το πόσιμο νερό της Θεσσαλονίκης έρχεται από αυτό το βουνό μέσω των υδραγωγείων που είναι αρχαίας κατασκευής. (Isambert, σ. 50-51)
Από την Πινάκα μπορεί κάποιος να μην επιστρέψει στον Άγιο Μάμα, αλλά να κατευθυνθεί βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης μέσα από μία άγονη και τραχιά χώρα που συντίθεται από εγκαταλελειμμένες κώμες και μετόχια του Αγίου Όρους. Η γόνιμη αυτή χώρα ερημώθηκε κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης. Η μονοτονία που παρουσιάζει η περιήγηση σ΄ αυτή την οδό διασκεδάζεται μόνο από τη θέα που συναντούμε βλέποντας τον κόλπο της Θεσσαλονίκης, των παραλίων της Θεσσαλίας και των βουνών του Πηλίου, της Όσσας και του Ολύμπου. Σ’ αυτή την οδό βρίσκονται οι εξής κώμες: Σοφουλάρ, που απέχει τρεις ώρες, Καρυά που απέχει δύο ώρες και Τζουμπάτ που απέχει τέσσερις ώρες. Στα αριστερά της τελευταίας συναντάμε μετά από λίγο το ακρωτήριο Καραμπουρνού (Αιναίο) και μέσα από το Σέδες και το Χόρτιατσι φτάνουμε μέσα σε τέσσερις ώρες στη Θεσσαλονίκη.
(Isambert, σ. 63-64)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Από την αντίθετη πλευρά του κόλπου είναι ορατή η Θεσσαλονίκη, το ακρωτήριο Καραμπουρνού, το όρος Χορτιάτη και μια σειρά από βουνά, που φαίνονται να σχηματίζουν μία οροσειρά από τη δεύτερη κορυφή ως το ακρωτήριο της Παλλήνης.
(Leake, τομ. ΙΙΙ,σ.407)
Φτάσαμε στην ανατολική ακτή της λίμνης του Αγίου Βασιλείου η οποία εκτείνεται για ενάμιση μίλι στα αριστερά.Σε μικρή απόσταση από την ακτή βρίσκεται ένα μικρό τουρκικό χωριό με το όνομα Ντογαντζί ογλού. Οι δασώδεις πλαγιές του όρους του Χορτιάτη υψώνονται απότομα από την δυτική ακτή της λίμνης και πέρα από το δυτική απόληξη της δημιουργείται μια ψευδαίσθηση νοτιοδυτικής κατεύθυνσης της λίμνης.Είμαστε απέναντι από την κορυφή. Έχοντας κατέβη ελώδεις εκτάσεις, προς το βορειοδυτικό άκρο της λίμνης, φτάσαμε απέναντι από την απόληξη της λίμνης και μετά εισήλθαμε σε μια κοιλάδα στην οποία υπήρχαν πολλές διασκορπισμένες κωμοπόλεις και τσιφλίκια, γνωστά με το όνομα Λαγκαδά. Οι Τούρκοι που κατοίκησαν αυτή την περιοχή έχουν την φήμη των άγριων και αφιλόξενων ανθρώπων.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 232)
Ξεκινήσαμε να ανεβαίνουμε το βουνό, το οποίο υψωνόταν από τη Νιγρίτα, μέσω μιας περιοχής με καλαμπόκι, και έπειτα από μία ώρα μπήκαμε σε ένα δάσος το οποίο αποτελούνταν κυρίως από μικρές βελανιδιές οι οποίες κάλυπταν όλη την έκταση των λόφων και φτάσαμε στο Σωχό, που ονομαζόταν από τους Τούρκους Σούχα. Είναι ένα μεγάλο χωριό που κατοικείται κυρίως από Έλληνες. Βρίσκεται σε μια υψηλή τοποθεσία στο νότιο τμήμα του βουνού, κάτω από μία από τις βουνοκορφές του. Διέθετε μια ευρεία θέα προς την κοιλάδα που υπήρχε μεταξύ των βουνών που βρισκόταν ο Σοχός και στην παράλληλη περιοχή που εκτείνεται από το βουνό Χορτιάτη ή Χορτιάτζι, πάνω από τη Θεσσαλονίκη στο βουνό Νίσβορο ή Ίσβορο. Πάνω από το μέσο της τελευταίας κορυφογραμμής εμφανίζεται η οξυκόρυφος που ονομάζεται Σολομώντας ή Χολομώντας και η οποία καταλήγει στον Σιγγιτικό και στον Τορωναίο Κόλπο και η προέκτασή του στη χερσόνησο της Σιθωνίας, η οποία διαχωρίζει τους δύο αυτούς κόλπους. Τρεις λίμνες φαίνονται από τον Σοχό, η λίμνη Λαγκαδά προς το βουνό Χορτιάτζι ή Χορτιάτη, η Μπεσίκη στην ίδια μεγάλη κοιλάδα προς τα ανατολικά και σχεδόν στην ίδια απόσταση όπως η τελευταία λίμνη, προς τη νοτιοανατολική κατεύθυνση από το Σοχό, η λίμνη Μαύροβο.Η τελευταία, η οποία βρίσκεται σε μια κοιλάδα που περιβάλλεται από βουνά είναι η μικρότερη από τις τρεις λίμνες και τείνει να ξηραίνεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.Μερικά διάσπαρτα υπολείμματα των Ελληνιστικών χρόνων στα βουνά γύρω απο το Σοχό, δείχνουν ότι η τοποθεσία αυτή ήταν μία από τις πόλεις της Βισαλτίας, πιθανότατα η Όσσα, επιβεβαιώνοντας την πεποίθηση ότι η λέξη αναφέρεται στη μεγαλοπρέπεια της τοποθεσίας, και τα νομίσματα της Μακεδονικής Όσσας αποδεικνύουν ότι η πόλη αυτή υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική. Λέγεται, ωστόσο, ότι υπήρχε ακόμη μία αρχαία τοποθεσία στο Λαχανά, στη βόρεια κατεύθυνση του δρόμου από τις Σέρρες στη Θεσσαλονίκη, η οποία βρίσκεται ομοίως στον λόφο της ίδιας κορυφογραμμής των βουνών και που μπορεί να έχει κάποια αξίωση να θεωρείται η πλευρά της Όσσας.
(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 229-231)
Σε μισή ώρα φτάσαμε στην πεδιάδα της Θεσσαλονίκης και προχωρώντας στα αριστερά κατά μήκος των υπωρειών του Χορτιάτη, μπήκαμε σε ένα τουρκικό νεκροταφείο το οποίο περικυκλώνει την πόλη και το οποίο περιλαμβάνει θραύσματα κιόνων και σωρούς διασκορπισμένους ανάμεσα στα ταφικά μνημεία. Τα τείχη της πόλης στη βάση τους κατά ένα μέρος αποτελούνται από αρχαία μάρμαρα και κάθε τμήμα τους ακολουθούσε την αρχαία αρχιτεκτονική. Μετά από μια ώρα και τρία τέταρτα από το Χαιβάτ μπαίνουμε στην Πύλη του Βαρδάρη. Εκεί σε ένα δέντρο κρέμεται το σώμα ενός ληστή. Λίγο πριν την πύλη ο δρόμος συναντά μια αρχαία αψίδα περίπου δεκατεσσάρων ποδών πλάτους, με κίονες που είναι θαμμένοι προφανώς στη μέση του πραγματικού τους ύψους. Πάνω από το κιονόκρανο κάθε κίονα, στη δυτική πλευρά, μια ρωμαϊκή τήβεννος αναπαρίσταται με ανάγλυφη μορφή, μπροστά από ένα άλογο. Η ζωφόρος πάνω από την αψίδα είναι διακοσμημένη με κεφάλια βοδιών συνδυασμένα με γιρλάντες. Η όλη κατασκευή αποτελείται από τεράστιες πέτρες, αλλά το μνημείο δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι πολύ σημαντικό και εμφανίζει ελάχιστα άξια λόγου στοιχεία για την εποχή του Αντωνίου και του Οκταβιανού, στους οποίους και αποδίδεται από τον Beaujour, ο οποίος υποθέτει ότι είναι ένα επινίκιο μνημείο του θριάμβου του Φιλίππου. Ούτε η επιγραφή όμως κάτω από την αψίδα που περιλαμβάνει τα ονόματα οχτώ αρχόντων κατά την κυριαρχία των οποίων το μνημείο ανορθώθηκε φαίνεται να ενισχύει τη γνώμη του καθώς τα ονόματα ήταν κυρίως ρωμαϊκά. Αυτοί αποκαλούνται “πολιτάρχες”. Όταν ο Απόστολος Παύλος επισκέφτηκε τη Θεσσαλονίκη, 93 χρόνια μετά το θάνατο του Φιλίππου, δύο από αυτούς τους ανώτατους άρχοντες ήταν ο γυμνασιάρχης και ο ταμίας.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 235-236)
Οι κοιλάδες στην ανατολική και δυτική πλευρά διαχωρίζονται μόνο με μια οροσειρά που ενώνει το κάστρο με το όρος Χορτιάτη. Το κάστρο, όπως αυτό της Κωνσταντινούπολης, ονομάζεται Επταπύργιον, το οποίο οι Τούρκοι μετέφρασαν σε Γεντί Κουλέ, οι Επτά Πύργοι. Χωρίς αμφιβολία και στα δύο μέρη το όνομα είναι προγενέστερο της τουρκικής κατάκτησης.
(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 239)
Εντούτοις, είναι σαφές οτι οι Μαίδες δεν κατείχαν μεγάλη έκταση γης στα νότια της πορείας του Σιτάλκη. Ο λόγος είναι ότι το έδαφος, το οποίο περικλείεται στα βόρεια από αυτή τη γραμμή, στα νότια από την κορυφογραμμή του βουνού Χορτιάτη, στα ανατολικά από την πεδιάδα του Στρυμόνα και στα δυτικά από αυτή του Αξιού ισούται περίπου με ένα τετράγωνο το οποίο έχει πλευρά σαράντα γεωγραφικών μιλίων. Σε αυτό το χώρο πρέπει να τοποθετήσουμε τη Μυγδονία, την Κρηστωνία, τον Ανθεμούντα και τη Βισαλτία. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 448)
Όσον αφορά τις πόλεις της Μυγδονίας, οι οποίες κατείχαν την εύφορη πεδιάδα που περικλείεται μεταξύ του Όρους Χορτιάτη και του Βαρδάρη, ο πληθυσμός τους ήταν χωρίς αμφιβολία αφομοιωμένος σε μεγάλο βαθμό από τη Θεσσαλονίκη, από την ίδρυσή της από τον Κάσσανδρο και δεν μπορεί να περιμένει κανείς, συνεπώς, να υπάρχουν σήμερα πολλά κατάλοιπα της. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 450)
Ο Κισσός ήταν βουνό το οποίο σε μια σύγκριση του Ξενοφώντα και του Λυκόφρωνα φαίνεται να ταυτίζεται με τον Χορτιάτη, τον οποίο τοποθετούν μεταξύ των βουνών που παρείχαν θηράματα. Ο τελευταίος το περιγράφει ως μια ψηλή κορυφή όχι μακριά από τη Ραίκυλο, η οποία εμφανίζεται από τον Λυκόφρωνα να είναι το όνομα του ακρωτηρίου όπου ο Αινείας ίδρυσε την πόλη του. Δεν μπορώ να κατανοήσω μάλιστα, αν οι Φράγκοι έμποροι ή πρόξενοι, των περισσότερων τα εξοχικά σπίτια βρίσκονταν στο βουνό Χορτιάτη ή κοντά σε αυτό, αναστατώθηκαν ποτέ από τους φοβερούς κατοίκους του βουνού Κισσός που αναφέρονται από τον Ξενοφώντα, δηλαδή το λιοντάρι, η πάρδαλις, ο πάνθηρας και η αρκούδα. Αλλά ο Χορτιάτης είναι το μοναδικό ψηλό βουνό σε μια μέτρια απόσταση από την πλευρά της Αινείας από την οποία μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ήταν το λημέρι αυτών των ζώων. Το ότι η πόλη Κισσσός δεν ήταν μακριά από τη Θεσσαλονίκη, γίνεται προφανές από το ότι είχε συνεισφέρει μαζί με την Αινεία και τη Χαλάστρα στο να κατοικηθεί η Θεσσαλονίκη.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 454)
Αν και είναι γενικά εύκολο να αναφέρεται κανείς με το όνομα Χαλκιδική σε όλη τη σπουδαία χερσόνησο που απλώνεται στη νότια κορυφογραμμή του όρους Χορτιάτη, ως συνέπεια της επιρροής που διέθετε το Χαλκιδικόν γένος κατά τη Μεσαιωνική περίοδο της Ελληνικής Ιστορίας, αρχικά στη Χαλκιδική δεν συμπεριλαμβανόταν η Κρουσίδα αλλά ούτε η επαρχία της Ακάνθου και τα Στάγειρα, οι οποίες αποτελούσαν αποικίες της Άνδρου, ούτε αυτή της Ποτίδαιας, αποικία της Κορίνθου, ούτε ακόμη η Όλυνθος ή η γύρω περιοχή στα βόρεια, η οποία κατοικούνταν από ανθρώπους που είχαν διωχθεί από τους Βοττιείς, δυτικά του Λουδία, στα πρώιμα χρόνια της Μακεδονικής μοναρχίας, και οι οποίοι, όπως φαίνεται από τα νομίσματά τους, στους μεταγενέστερους χρόνους γράφονταν ως Βοττιαίοι και η χώρα τους Βοττική, για να τους ξεχωρίζουν από τους “Βοττεάτες” ή τους κατοίκους της Βοττείας ή Βόττεας, μια περιοχή στη δυτική πλευρά του Αξιού. Η κύρια τοποθεσία των κατοίκων της Χαλκιδικής, στα πρώτα χρόνια της αποδημίας τους, φαίνεται να ήταν η χερσόνησος της Σιθωνίας, και το λιμάνι και το φρούριό της η Τορώνη, από όπου και επέκτειναν την δύναμή τους στην ενδοχώρα, μέχρι που κατοίκησαν όλο το τμήμα της Μυγδονίας στα νότια της κορυφογραμμής η οποία εκτείνεται στα δυτικά του Νίσβορο, μαζί με την Κρουσίδα. (Leake, τομ. III, σ. 454-455)
Το τρίτο, το οδοιπορικό της Ιερουσαλήμ, φαίνεται να χαράσσει διαφορετική γραμμή από την Απολλωνία προς τη Θεσσαλονίκη, αφήνοντας στα δεξιά πιθανώς την κορυφή του Χορτιάτη όπου οι δυο άλλες μοιάζουν να είναι στην απέναντι πλευρά. Όμως και οι δύο οδοί εμφανώς διασχίζουν το όρος αυτό, έχοντας επιτρέψει σπάνια οι Ρωμαίοι ένα τέτοιο εμπόδιο να τους βγάλει από την πορεία τους. Οι σύγχρονοι βάρβαροι, αντιθέτως, βρήκαν μια έξοδο από το πέρασμα του Καϊβάτ, όπου αποφεύγεται εντελώς η κορυφογραμμή, πιο βολική για την πορεία του καραβανιού προς την Πόλη. Κατά συνέπεια αυτής της αλλαγής, ακολούθησαν τη βόρεια ακτή των λιμνών, αντί για τα υψώματα στη νότια πλευρά τους, όπου ήταν η πορεία προς την αρχαία οδό. Οι οδοί αυτές επανενώνονταν στο πέρασμα της Αρέθουσας- ή Μπεσίκια- που από τους Τούρκους ονομάζεται Ρούμελη Μπογάζι, ως ένα από τα πιο σημαντικά περάσματα αυτού του σπουδαίου επικοινωνιακού κόμβου. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 461)

Τη Χαλκιδική διατέμνουν τα όρη Κίσσος ή Χορτιάτης και Υψίζωνος Σολομών ή Χολομώντας. Τρεις ποταμοί, ο ποταμός που διέρχεται από το χωριό Καπουτσίδες, αυτός που διέρχεται από το χωριό Σέδες και αυτός από το χωριό Βασιλικά, ο λεγόμενος Βασιλικιότικος, πηγάζουν από το όρος Κίσσος ή Χορτιάτη και καθώς ρέουν από ανατολή προς δύση εκβάλλουν στον Θερμαϊκό κόλπο μεταξύ Θεσσαλονίκης και του ακρωτηρίου Καραμπουρνού ή Αιναίου,όπως ονομαζόταν στα αρχαία χρόνια. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 490)
Ο ποταμός Χαβρίας πηγάζει από το όρος Χορτιάτη και ρέει μεταξύ των χωριών Σοφλάρ και Πορταριάς και εν συνεχεία εκβάλλει στη μονή Ζωγράφου, δηλαδή βορειοδυτικά του ισθμού της χερσονήσου Κασσάνδρας. Για τη συγκοινωνία των χωριών αυτών υπάρχει λίθινη γέφυρα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 491)

[/tab]
[end_tabset]

10 Δεκεμβρίου 2012

Σέρρες

Παλαιό Όνομα : Έραι

Δήμος : Σερρών

[tab name=’Abbot’]

Η πόλη βρίσκεται στην άκρη μίας ανοιχτής πεδιάδας, η οποία απλώνεται μακρυά προς την ανατολή και το νότο και αρδεύεται από τον Στρούμα και άλλα μικρότερα ρεύματα τα οποία καταλήγουν στη λίμνη Τάχινο. Είναι κατάσπαρτη, αν και αραιά, με αραβόσιτο, κριθάρι, σιτάρι και χωράφια με βαμβάκι όπως επίσης και με αμπελώνες και λίγες φυτείες καπνού- ένα καινούργιο, αλλά όχι πολύ επιτυχημένο πείραμα. Οι Σέρρες μπορούν να καυχηθούν για αρκετούς δημόσιους κήπους, που βρίσκονται στα περίχωρα της πόλης. Οι Έλληνες εδώ αποτελούν την πλειοψηφία του χριστιανικού στοιχείου, μετρώντας περίπου περί τους 18.000, ενώ οι Βούλγαροι, οι Σέρβοι και οι Βλάχοι μαζί αγγίζουν με το ζόρι τις 2000. Υπάρχει επίσης και αποικία Εβραίων οι οποίοι, παρά τον μικρό τους αριθμό, διαποτίζουν με το εθνικό τους άρωμα την αγορά κατά την διάρκεια της εβδομάδας, και τους δημόσιους περιπάτους του Σαββάτου. To έδαφος πάνω στο οποίο πατούν φαίνεται να αποπνέει Ιουδαϊσμό. (Abbott, σ.71-75)
Οι Σέρρες αποτελούν το κέντρο της δραστηριότητας όλης της προπαγάνδας η οποία προσπαθεί να εγκαθιδρύσει αιτήματα στην Μακεδονία. Υπάρχουν βουλγαρικές, σερβικές και ρουμανικές αποστολές όπου η κάθε μία και όλες μαζί σκοπεύουν να πείσουν τους κατοίκους της περιοχής ότι ανήκουν στη μία ή την άλλη από αυτές τις εθνικότητες. Η εργασία τους συνεπάγεται αρκετά έξοδα, και δεν συνοδεύεται πάντα από ένα ανάλογο κέρδος σε σχέση με τα έξοδα. Οι Ρουμάνοι συγκεκριμένα παρουσιάζουν το μελαγχολικό βλέμμα των ανθρώπων που κοπιάζουν για ένα χαμένο σκοπό, ή καλύτερα προσπαθούν μάταια να δημιουργήσουν έναν σκοπό. Το πεδίο της προσπάθειάς τους κυρίως βρίσκεται ανάμεσα στους Βλάχους της Τζουμαγιάς, μια πόλη σε απόσταση περίπου τριών ή τεσσάρων ωρών προς τα ΝΔ των Σερρών. (Abbott, σ.77)
Μέσα στην ίδια την πόλη το Ελληνικό στοιχείο είναι κατά πολύ το πιο ισχυρό τόσο χάρη στην συντριπτική πλειοψηφία τους, όσο και στην υλική και στην πνευματική ανωτερότητα τους. Διατηρούν ένα πρώτης τάξης ελληνικό Γυμνάσιο και άλλα σχολεία για αγόρια και κορίτσια. Οι Σέρρες είναι επίσης έδρα του ελληνικού επισκόπου. Ο ιεράρχης που βασίλευε την περίοδο της επίσκεψής μου αναφερόταν ως ένα άτομο με εξαιρετική ικανότητα και μεγάλη δύναμη χαρακτήρος. Το σφρίγος με το οποίο προστάτευε τα συμφέροντα της κοινότητάς του εναντίον των Σλάβων, και η έλλειψη φόβου την οποία υπεδείκνυε στην συμπεριφορά του έναντι των οθωμανικών αρχών, απαιτούσαν τον σεβασμό και τον θαυμασμό του ποιμνίου του. (Abbott, σ.82-83)
Veshnik: Χωριό που βρίσκεται σε απόσταση μίας και μισής ώρας ταξιδιού από τις Σέρρες(Abbott, σ.211)

[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Clarke’]

Στην πεδιάδα των Σερρών που παρείχε στους εμπόρους της Θεσσαλονίκης τα κυριότερα εξαγωγικά προϊόντα, βαμβάκι και καπνό, υπήρχαν 300 χωριά. Τα χωριά αυτά ήταν τόσο κοντά το ένα στο άλλο, που όταν τα έβλεπες από τις κορυφές των παρακείμενων βουνών εμφανίζονταν σαν μια μεγάλη πόλη. Η απόσταση από τη Θεσσαλονίκη, σε ευθεία γραμμή προς τα νοτιοανατολικά, δεν υπερέβαινε τα 45 μίλια. Η γονιμότητα της περιοχής, η οποία ήταν παροιμιώδης σε όλη την Τουρκία., οφειλόταν κυρίως στις ετήσιες πλημμύρες του Στρυμώνα. Εκτός από το νότο, όπου και χυνόταν ο ποταμός (Στρυμώνας), όλη η πεδιάδα περικλειόταν από όρη ακριβώς όπως τα περιγράφονται εδώ: Στην ανατολή δεσπόζει η χρυσοφόρα κορυφογραμμή του Παγγαίου. Στο βορρά υψώνεται το όρος Σκόμιο και στην δύση το όρος Κερκίνα. Επίσης η πεδιάδα αυτή παράγει μετάξι, όπως φανερώνει και το όνομα της; Ωστόσο, αυτό είναι ένας όρος (όνομα) που ταιριάζει τόσο στο μαλλί όσο και σε κάθε εξαιρετικό λινάρι. Η πολύτιμη μελέτη του Felix Beaujour που βρίσκεται στις σημειώσεις, περιέχει ακριβή στατιστικά στοιχεία αυτής της πλούσιας περιοχής. Το όνομα της περιοχής γράφεται ποικιλοτρόπως και συχνά λανθασμένα, είτε Σέρρες, είτε Σέρραι ή Κέρες. Υπήρχε μια φυλή στην Ινδία με το όνομα Σέρες: Αναφέρονται στον Πλίνιο ως άνθρωποι από τους οποίους οι Ρωμαίοι πήραν τον δρόμο του μεταξιού και το χρησιμοποίησαν στην υφαντουργία. Η χώρα τους λεγόταν Σέρικα και η πρωτεύουσα τους Σέρα. Οι Έλληνες αποκαλούσαν την πεδιάδα και την πόλη Σήρες (μεταξοσκώληκες), όπως μας πληροφορεί ο Σέρβιος στον σχολιασμό του Βιργιλίου. Ωστόσο ίσως εκ παραδρομής του σχολιαστή, το ποίημα να υπαινισσόταν το μαλλί καθώς και το μετάξι. (Clarke, τομ. II, σ. 404 – 406)

[/tab]
[tab name=’Cousinery’]

Πάνω σε κύριες οδικές αρτηρίες υπάρχουν μεγάλες αποθήκες, όπου συγκεντρώνεται ο φόρος σε σιτάρι, που οφείλουν οι αγροτικές περιοχές στην Υψηλή Πύλη. Ο φόρος αυτός ονομάζεται ιχτιρά και ο υπάλληλος που επιβλέπει τη συλλογή του φόρου ιχτιρατζής. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 121)

Η Σμύρνη είναι η μόνη πόλη της Ασίας που εμπορεύεται με την πόλη των Σερρών απ’ευθείας μέσω του Στρυμόνα. (Cousinery,τομ.Ι,σ. 121)

Στην ανατολική έξοδο των Σερρών υπάρχει μια ερειπωμένη πέτρινη γέφυρα προσκολλημένη στο βαρόσι. Κάτω από τη γέφυρα περνά το ποτάμι Ντουτλί-τσαϊ. Μέσα στο βαρόσι υπάρχουν βυρσοδεψεία, εργαστήρια χρωμάτων και μύλοι. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 204-205)

[/tab]
[tab name=’Frazer’]

Στο χωριό Μπάνιτσα (Καρυές) -κοντά στις Σέρρες-δυο ομάδες κομιτατζήδων περικυκλώθηκαν από στρατεύματα και μετά από σκληρή μάχη σκοτώθηκαν οι περισσότεροι κομιτατζήδες, καθώς και οι περισσότεροι αρένες κάτοικοι που βρίσκονταν τότε στο χωριό. Περίπου τριάντα με σαράντα γυναίκες βιάστηκαν και τα περισσότερα σπίτια κάηκαν. Από τα 170 σπίτια έμειναν όρθια μόνο 22.Στο σαντζάκι των Σερρών κάηκαν 1600 σπίτια. Από αυτά μόνο 109 ήταν σπίτια Τούρκων, όλα τα άλλα ήταν βουλγαρικά.(Frazer,σ. 201-202)

[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]

Από την Πράβιστα η ταχυδρομική οδός οδηγεί μετά από 13 ώρες στη Θεσσαλονίκη, μετά από 4 ώρες στη Ζίχνη, μετά από 1 ώρα στις Σέρρες, μετά από 3 ώρες στη Σούχα και τέλος μετά από 4,50 ώρες στη Θεσσαλονίκη. (Isambert, σ.23)

Ήταν δε το επίνειον της πόλης των Σερρών, της σπουδαιότερης πόλης αυτών των μερών που κείται προς βορράν της λίμνης του Αχινού.(Isambert, σ.23)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Λίγο καιρό πριν ο Ρουστέμ παραλίγο να εκδιωχθεί από τη θέση του εξαιτίας των παραπόνων από όλα τα χωριά υπό την επίβλεψη του. Με την ισχυρή στήριξη όμως του Ιμπραήμ Μπέη των Σερρών, πάτρωνα του, κατάφερε να ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες, τόσο στη Θεσσαλονίκη όσο και στην Κωνσταντινούπολη.(Leake, τόμ. III, σ. 160)
Αν και ο Στέφανος Βυζάντιος διακρίνει το Σίρις, εκ του οποίου πήραν το όνομά τους οι Σιροπαίονες, από τις Σέρρες, ήταν σίγουρα το ίδιο μέρος. Επίσης το ότι οι Σιροπαίονες κατοικούσαν στις όχθες του Στρυμώνα είναι ξεκάθαρο από τον Ηρόδοτο , καθώς και ότι δεν διέμεναν επάνω από το δερβένι του Ντεμίρχισαρ . Τούτο εξάγεται από το ίδιο το έργο του Ηροδότου , όταν δηλώνει ότι ο Ξέρξης άφησε ένα μέρος των ασθενών του στρατεύματος του στο Σίρις κατά την επιστροφή του στον Ελλήσποντο. Ως εκ τούτου συμπεραίνουμε ότι δεν νοείται να είχε επιλεγεί ένα μέρος για αυτό το συγκεκριμένο σκοπό, σε τόσο μεγάλη απόσταση από την κεντρική πορεία του στρατού του όπως θα ήταν κάθε σημείο πάνω από τα στενά του Ντεμίρχισαρ. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 209)
Το ίδιο συμπέρασμα μπορεί να έχει εξαχθεί και από τον Λίβιο , που αφηγείται ότι ο Αιμίλιος Παύλος, μετά τη νίκη του στην Πύδνα, συνάντησε στο Σίρις μία αντιπροσωπεία από τον Περσέα, ο οποίος είχε αποσυρθεί στη Σαμοθράκη. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 209)
Καθώς η Σίρις περιγράφεται από τον Λίβιο ως μία πόλη της Οδομαντίας, είναι πολύ πιθανό να υποθέσουμε ότι οι Οδόμαντες συνόρευαν με τους Σιροπαίονες και ότι κατά τη βασιλεία του Περσέα είχαν στην κατοχή τους την πόλη. Επίσης ο Λίβιος τοποθετεί τη Σκοτούσσα, η οποία δεν απείχε πολύ από τις Σέρρες προς τα νότια , στην Οδομαντία. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 210)
Η Παιονία εκτεινόταν από τους Δενθηλήτες και τους Μαίδους της Θράκης έως τους Δάρδανους, τους Πενέστες και Δασσαρέτες της Ιλλυρίας, συμπεριλαμβανομένων και των διαφόρων φυλών που κατοικούσαν στην άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος, και του Αγγίτη ποταμού μαζί δε και με την περιοχή των Σερρών προς τα νότια.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.306)
Το Νεοχώρι, όπως δηλώνει και το όνομα του , είναι ένας οικισμός που ιδρύθηκε πρόσφατα. Κατοικείται από σαράντα ελληνικές οικογένειες και εντάσσεται διοικητικά στη περιοχή της Ζίχνης, μια πόλη τοποθετημένη ανάμεσα στη Δράμα και τις Σέρρες, στους πρόποδες του μεγάλου βουνού που συνορεύει με τη Στρυμωνική πεδιάδα προς τα βόρεια. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 184)
Οι Σέρρες βρίσκονται στο πιο πλατύ σημείο της μεγάλης Στρυμωνικής πεδιάδας, στην τελευταία πλαγιά της οροσειράς των βουνών τα οποία την περικλείουν από τα βορειοανατολικά. Από μακριά η πόλη έχει μια πολύ επιβλητική όψη. Τα λευκά της τείχη, πλαισιωμένα με πύργους σε μακρινά διάκενα,έχει περίπου τρία μίλια περιφέρεια . Αυτά εσωκλείουν, πέρα από την πόλη, ένα μεγάλο χώρο που καταλαμβάνεται από κήπους και λιβάδια, στα οποία βοσκούν τώρα βοοειδή. Τα ίδια τα τείχη δεν είναι τίποτα άλλο από μια λεπτή κατασκευή από άψητα τούβλα. Τα σπίτια κατασκευάστηκαν σύμφωνα με τη συνηθισμένη τουρκική κατασκευή, δηλαδή το κατώτερο τμήμα των τοίχων είναι κατασκευασμένο με λίθους και το ανώτερο από ξύλο. Οι δρόμοι, ως συνήθως, είναι κυρτοί και πλακοστρωμένοι με άσχημο τρόπο, άλλα έχουν το πλεονέκτημα ότι υδρεύονται από μικρά ποτάμια, τα οποία πηγάζουν από το διπλανό βουνό και βοηθούν στη διατήρηση της χλόης στους κήπους. Οι κήποι αυτοί δε είναι δίπλα σχεδόν σε κάθε σπίτι.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 200)
Ο πληθυσμός υπολογίζεται σε 15.000 Τούρκους, 5000 Έλληνες και Βούλγαρους και μερικές οικογένειες Εβραίων. Η πεδιάδα που πλαισιώνει την πόλη των Σερρών είναι πολύ γόνιμη και πέρα από την παραγωγή άφθονων σοδειών βαμβακιού, σιταριού, κριθαριού και αραβόσιτου συμπεριλαμβάνει εκτεταμένα βοσκοτόπια, στα οποία τώρα βοσκούν βόδια, άλογα και πρόβατα. Κανένα τμήμα της γης δεν είναι χέρσο και η περιφέρεια, σε γενικές γραμμές, δεν υπολείπεται από κανένα τμήμα της Ευρώπης, μολονότι, πιθανόν, ούτε η αγροτική οικονομία ούτε η κατάσταση διαβίωσης των ανθρώπων θα άντεχε έναν πιο λεπτομερή έλεγχο. Προς τα βορειοδυτικά η πεδιάδα εκτείνεται για περίπου 4 ώρες ως το Σιδηρόκαστρο, το οποίο καταλαμβάνει μια θέση παρόμοια με αυτή των Σερρών άλλα πιο κοντά στην αριστερή όχθη του Στρυμώνα, ακριβώς εκεί που ο ποταμός εξέρχεται από τα βουνά.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 200 – 201)
Ένα μεγάλο κομμάτι από το τμήμα που ανήκει στην περιοχή των Σερρών αποτελεί ιδιωτική περιουσία του Ισμαήλ Μπέη.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 202)
Καθώς η καλλιέργεια βαμβακιού είναι πολύ αποδοτική γι’αυτόν[τον Ισμαήλ Μπέη] είναι πρόθυμος να ενθαρρύνει την εξαγωγή του, στην οποία εμπλέκεται και ο ίδιος. Για τον λόγο αυτό λοιπόν οι Έλληνες έμποροι των Σερρών, οι οποίοι διεξάγουν εκτεταμένο εμπόριο με τη Βενετία, απολαμβάνουν επαρκή προστασία, μολονότι προσωπικά αντιμετωπίζονται συχνά με τρόπο υπεροπτικό από αυτόν.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 203)
Η ελληνική κοινότητα κυβερνάται με ελάχιστή επέμβαση από τον Μπέη, από τον Έλληνα μητροπολιτικό επίσκοπο και τους άρχοντες, στους οποίους αρχηγός είναι ένας Έλληνας έμπορος, ο Ματάκος Δημητρίου (Matako Dhimitriu), του οποίου ο αδερφός είναι εγκατεστημένος στη Θεσσαλονίκη. Άλλος έμπορος, ονομαζόμενος Sponty, ο οποίος δρα ως πρόξενος για αρκετά έθνη, προέρχεται από μια γαλλική οικογένεια, η οποία κατοικεί από καιρό στην Κρήτη. Εδώ συναντώ ξανά κάποιον Δρ. P. των Ιωαννίνων, ο οποίος αφού υπηρέτησε για κάποιο διάστημα ως χειρούργος στο γαλλικό στρατό της Ιταλίας υπό το Βοναπάρτη, κατά την επιστροφή του μετά βίας ξέφυγε το θάνατο από τον Αλή στην Πρέβεζα. Ακολούθησε δε το Βελή Πασά στην πολιορκία του Σουλίου και υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του ηρωισμού μιας γυναίκας με το όνομα Χάιδω και οκτώ Σουλιωτών, οι οποίοι εισήλθαν μεταμφιεσμένοι στο κέντρο του αλβανικού στρατοπέδου κατά τη διάρκεια της νύχτας και όταν ανακαλύφθηκαν το επόμενο πρωινό, υποχώρησαν με τόση γενναιότητα και με τέτοιο τρόπο , ώστε σκότωσαν ή τραυμάτισαν είκοσι Αλβανούς κατά την υποχώρηση χωρίς να τραυματιστούν.
Ο επίσκοπος αποκαλείται ο Σερρών, και το σημερινό όνομα Σέρρες αποτελεί τη ρωμαϊκή τρίτη πτώση της ίδιας λέξης [σταις Σερραίς] . Μολονότι Σέρραι ήταν, ήδη από τον πέμπτο αιώνα, η μορφή της λέξης, όπως φαίνεται από τον Ιεροκλή, Σίρρχα ή Σίρρχαι ήταν η πιο αρχαία ορθογραφία και αυτή η οποία διατηρήθηκε τουλάχιστον μέχρι τη διάσπαση της αυτοκρατορίας, όπως πληροφορούμαστε από μια επιγραφή η οποία είναι τοποθετημένη τώρα στην πόρτα της Μητρόπολης, όπου λέγεται ότι βρέθηκε. Είναι τιμητική [επιγραφή] προς κάποιον Τιβέριο Κλαύδιο Διογένη, της Ρωμαϊκής φυλής Quirina.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 203 – 204)
Η μορφή ορισμένων γραμμάτων και ο τρόπος (;) [siglae] με τον οποίο συνδυάζονται δεν είναι ασυνήθιστα στις μακεδονικές επιγραφές της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας [Οι νέοι αρχιερέα καί αγωνοθέτην του κοινου Μακεδόνων, αρχιερέα δέ καί αγωνοθέτην καί της Αμφιπολειτών πόλεως, πρώτον δέ αγωνοθέτην τής Σιρραίων πόλεως, δίς εκ τών ιδίων γυμνασίαρχον, Τι. Κλαύδιον, Διογένους υιόν, Κυρίνα, Διογένη, αρετής ένεκεν, επιμεληθέντος Κασσάνδρου του Κασσάνδρου.- Vide Inscription, Νο. 126. Κατά την επίσκεψη μου στις Σέρρες, άλλη μια επιγραφή βρέθηκε κοντά στη Μητρόπολη, προς τιμή του γιου του προαναφερθέντος Διογένη. Το ακόλουθο είναι ένα αντίγραφο της από αυτό του Μ. Cousinery: Η πόλις τόν αχιερέα καί αγωνοθέτην τών Σεβαστών, Τιβέριον Κλαύδιον Φλαουιανόν Λυσίμαχον, υιόν Τιβηρίου Κλαυδίου Διογένους, αρχιερέως τού κοινού Μακεδόνων, τόν εν πάσιν ευεργέτην, ευνοίας ένεκεν τής εις εαυτήν καί τής διηνεκούς φιλοφοξίας, διά επιμελητών Διοσκουρίδου του Ποσειδίππου, Πέλοπος Εισιδώρου, Εισιδώρου Ουαλεριανού]. Μπόρεσα να βρω μόνο ένα ακόμη ίχνος των αρχαίων Σιρρχών στο υψηλότερο σημείο εντός των σύγχρονων τειχών, όπου βρίσκεται ένα τμήμα ελληνιστικού τείχους με πρόσοψη αποτελούμενη από μεγάλους, τετράγωνους δόμους . Η εσωτερική τειχοδομία του τείχους αυτού αποτελούταν από μικρές πέτρες και λάσπη, σχηματίζοντας μια μάζα εξαιρετικά συμπαγή. Τώρα χρησιμεύει ως υποδομή του Bash Kule, ή πρωτεύοντα πύργου του σύγχρονου τείχους, το οποίο στο μισό του ύψος χρονολογείται σε μια ενδιάμεση περίοδο, ανάμεσα στα Ελληνιστικά και τα νεότερα τουρκικά χρόνια. Παρόμοια κατεστραμμένα τείχη αυτής της ενδιάμεσης περιόδου είναι ορατά σε πολλά σημεία του βορειοανατολικού τμήματος της πόλης. Έχουν ομοιότητες ως προς την κατασκευή, και υποτίθεται ότι είναι της ίδιας προέλευσης, όπως δύο κατεστραμμένα οχυρά τα οποία υπερασπίζονταν τα δύο περάσματα που οδηγούν στην κοιλάδα του Νευροκοπίου από τις Σέρρες και από τη Δράμα και τα οποία αποδίδονται στους Σέρβους βασιλείς, των οποίων οι επικράτειες περιλάμβαναν τις Σέρρες.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 204 – 206)
Ο λόφος του Bash-Kule προστατεύεται, στην πλευρά των βουνών, από ένα χείμαρρο, ο οποίος ρέει σε ένα πλατύ στρώμα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να περικλείει το ένα τρίτο της πόλης. Η ανυψωμένη θέση αυτού του τμήματος, τα ελληνικά και σερβικά ερείπια, και η θέση της Μητρόπολης στο μέσο, δείχνουν ότι αυτή ήταν η θέση της Σίρρχας τόσο κατά τους αρχαίους, όσο και κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους. Είναι το σημερινό Βαρώσι ή τμήμα το οποίο κατοικείται από τους Χριστιανούς και τους Εβραίους, με τους Τουρκους να διαβιούν στο κατώτερό ή εξωτερικό τμήμα. Από τα ερείπια των σερβικών τειχών, φαίνεται βέβαιο ότι η πόλη ποτέ δεν κάλυπτε τόσο μεγάλη έκταση όσο σήμερα και ποτέ δεν ήταν τόσο διάσημη, όντας για πολλά χρόνια το κέντρο ενός υπολογίσιμου εμπορίου δια ξηράς, το οποίο, αν και υπέστη κάποιες διακοπές από τους πολέμους της Πύλης με τον Πασβάνογλου και με τους Σέρβους, ωφελήθηκε από το μεγάλο ευρωπαϊκό ανταγωνισμό, ως επακόλουθο της ζημιάς που υπέστη εξαιτίας αυτού του λόγου το εμπόριο στη Θεσσαλονίκη και πολλών άλλων παραθαλάσσιων εμπορίων.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.206)
Οι Σέρρες δεν είναι μόνο η αγορά στην οποία οι άνθρωποι της γύρω περιοχής ανταλλάσουν τα αγροτικά προϊόντα τους με μεταποιημένα τόσο ξένα όσο και εγχώρια, αλλά και ο χώρος όπου οι γηγενείς από ένα μεγάλο τμήμα της ευρωπαϊκής Τουρκίας καταφεύγουν προκειμένου να αγοράσουν ακατέργαστο βαμβάκι, τόσο για εσωτερική κατανάλωση όσο και για την κατασκευή νημάτων, τα οποία πωλούν στην Ουγγαρία και στην Πολωνία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 206 – 207)
Κατα τη διάρκεια των χρόνων με καλές σοδειές , οι Γάλλοι και Έλληνες έμποροι, που είναι εγκατεστημένοι εδώ, στέλνουν όχι λιγότερες από 30 ή 40.0000 μπάλες βαμβακιού στη Γερμανία μέσω καραβανιών και σε αντάλλαγμα προμηθεύουν τους Τούρκους με ρούχα, υφάσματα και άλλα ευρωπαϊκά προϊόντα, όμως τα ρούχα και το ακατέργαστο βαμβάκι αποτελούν τη βάση του εμπορίου.
Οι κυριότεροι δρόμοι οι οποίοι ξεκινούν από τις Σέρρες, πέρα από εκείνον των Ορφανών, από τον οποίο ήρθα, είναι: 1. Προς Καβάλα, από την Ζίχνη και τη Δράμα. 2. Προς Νευροκόπι, κατευθείαν κατά μήκος της μεγάλης οροσειράς των βουνών, η οποία εκτείνεται προς τα βόρεια από τις Σέρρες στο Μελενίκο και το Νευροκόπι και στα ανατολικά προς τη Δράμα. Ωστόσο, η περιστροφική διαδρομή προς το Νευροκόπι προτιμάται, ιδίως το χειμώνα, περνώντας από τη Ζίχνη και ακολουθώντας τη διαδρομή από τη Δράμα προς το Νευροκόπι. 3. Ο βόρειος δρόμος. Αυτός οδηγεί από το Σιδηρόκαστρο κατά μήκος των υπωρειών του βουνού των Σερρών στο δερβένι, μέσω του οποίου αυτός ο ποταμός εκρέει από τα βουνά. Πέρα από το πέρασμα ο δρόμος διακλαδώνεται στα δεξιά προς το Μελενίκο και στα αριστερά προς τη Στρούμιτσα. 4. Προς τη Δοϊράνη(;) (Doghiran). Αυτός ο δρόμος διέρχεται από το βουνό, το οποίο υψώνεται στη δυτική πλευρά της πεδιάδας των Σερρών, από ένα μονοπάτι, το οποίο είναι ορατό από την πόλη, με ένδειξη πυξίδας Β. 63 Δ 5,6. Υπάρχουν δε και δύο δρόμοι προς Θεσσαλονίκη. Ο πιο άμεσος διασχίζει την οροσειρά των βουνών στα νοτιοδυτικά της πεδιάδας, μέσω ενός χωριού που ονομάζεται Λαχανά (Lakhana), και από εκεί κατευθύνεται προς την κοιλάδα του Λαγκαδά. Ο άλλος, πιο ανατολικός, συνεχίζει στην ίδια κορυφογραμμή των βουνών και ενώνεται με τη μεγάλη διαδρομή από την Κωνσταντινούπολη στο Klisali(Προφήτης Λαγκαδά), στα ανατολικά του Λαγκαδά.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.207- 208)
Αν και ο Στέφανος Βυζάντιος διακρίνει το Σίρις, εκ του οποίου πήραν το όνομα οι Σιροπαίονες, από το Σίρχα, πρόκειται σίγουρα για το ίδιο μέρος. Επίσης, ότι οι Σιροπαίονες κατοικούσαν στις όχθες του Στρυμώνα είναι ξεκάθαρο από τον Ηρόδοτο (Herodot, 1. 5, c. 13, 15, 98) , καθώς και ότι δεν διέμεναν πάνω από το δερβένι του Σιδηροκάστρου . Τούτο εξάγεται από το ίδιο το έργο του Ηροδότου , όταν δηλώνει ότι ο Ξέρξης άφησε ένα μέρος των ασθενών του στρατεύματος του στο Σίρις κατά την επιστροφή του στον Ελλήσποντο.[O.L8, c.115] Ως εκ τούτου συμπεραίνουμε ότι δεν νοείται να είχε επιλεγεί ένα μέρος για αυτό το συγκεκριμένο σκοπό, σε τόσο μεγάλη απόσταση από την κεντρική πορεία του στρατού του όπως θα ήταν κάθε σημείο πάνω από τα στενά του Σιδηροκάστρου. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
Καθώς η Σίρις περιγράφεται από τον Λίβιο ως μία πόλη της Οδομαντίας, είναι πολύ πιθανό να υποθέσουμε ότι οι Οδομάντεις συνόρευαν με τους Σιροπαίονες και ότι κατά τη βασιλεία του Περσέα είχαν στην κατοχή τους την πόλη [Ο Πτολεμαίος (l. 3, c. 13.) τοποθετεί την Σκοτούσσα, η οποία δεν απείχε πολύ από τις Σέρρες προς τα νότια , στην Οδομαντία]. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 210)
Από την κοιλάδα της Αρπέσου προς τους Φιλλίπους, η πορεία του Κάσιου προσέγγιζε την σημερινή διαδρομή από την Ανδιανούπολη στις Σέρρες. Η διαδρομή αυτή από τις πηγές του ΄Αρδα ποταμού προχωρά διασχίζοντας την κοιλάδα του Νέστου και εισέρχεται από την κοιλάδα των Φιλλίπων στην Δράμα. Πιθανότατα, όταν οι Φίλλιποί ήταν η πρωτεύουσα της περιοχής ο δρόμος να οδηγούσε κατευθείαν σε αυτούς. (Leake , τόμ III , σ. 216)
Μετά από διαδρομή μιας ώρας από τις Σέρρες συναντάμε τη γέφυρα του Νέστου(Karasu) και δύο ώρες αργότερα φτάνουμε στη Νιγρίτα,. Ο δρόμος καθ’ όλη τη διαδρομή διασχίζει έναν πλούσιο κάμπο, ο οποίος είναι κατάφυτος με χωράφια από καλαμπόκι ή βαμβάκι και ζωντανεύει από πολυάριθμα βοοειδή , φάρμες και μικρά χωριά. Ο καπνός δεν αναπτύσσεται σ’ αυτή την περιοχή.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 225)
Η Νιγρίτα είναι ένα μεγάλο ελληνικό χωριό, απέναντι ακριβώς από τις Σέρρες προς τα νοτιοδυτικά, στο σημείο που διαμορφώνει την τελευταία κλίση στην παράλληλη κλίμακα των βουνών. Χωρίζεται από ένα κενό μόλις λίγων γιάρδων από άλλο χωριό παρόμοιας περιγραφής, που ονομάζεται Σέρπα ή Τζέρπα. Ένα μίλι πιο δυτικά είναι μια τρίτη συστοιχία σπιτιών, στα οποία κατοικούν κυρίως Τούρκοι και ονομάζονται Τζέρπιστα[Τερπνή Βισαλτίας]. Μιάμιση ώρα μετά την Νιγρίτα, προς τα ανατολικά, και ομοίως τοποθετημένο στους πρόποδες του όρους βρίσκεται το Ζερβοχώρι, ένα μικρό χωριό όπου οι κάτοικοι βρήκαν, οργώνοντας το έδαφος, μεγάλο αριθμό αρχαίων νομισμάτων. Αυτά που βρέθηκαν κοντά στη Νιγρίτα είναι σχεδόν ίσα σε αριθμό με αυτά του Ζερβοχωρίου και είναι προφανές ότι και τα δύο αυτά μέρη ήταν αρχαίες τοποθεσίες. Αυτά που έφτασαν σε μένα από τους κατοίκους της Νιγρίτας προς πώληση. Η συντριπτική πλειοψηφία, όπως και εκείνων που απόκτησα στις Σέρρες, είναι μακεδονικά και ως προς όλες τις ημερομηνίες από τον Φίλιππο ακόμα, πατέρα του Αλεξάνδρου έως μια όψιμη περίοδο της Ελληνικής Αυτοκρατορίας. Τα πρωιμότερα από τον Φίλιππο είναι εξαιρετικά σπάνια.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η κατάληξη της λέξης Τζέρπιστα, όπως και αυτή της Πράβιστα και Άνγκιστα μοιάζει με αυτή την οποία χρησιμοποιούν κυρίως οι αρχαίοι Μακεδόνες. [Stephan, στο Δίον-η κατάληξη –σκος ήταν άλλος τύπος της Μακεδονίας και της Θράκης]. Θεωρώ ότι το Ζερβοχώρι είναι η τοποθεσία της Ηράκλεια Σιντικής για τους ακόλουθους λόγους: 1)Η Ηράκλεια βρισκόταν κοντά στον Στρυμόνα, ξεχωρίζοντας από άλλες πόλεις της ίδιας ονομασίας, ως Ηράκλεια Στρυμόνος.[Ηράκλεια Στρυμόνος. Hierocl O6.639. Wess] 2)Η Σιντική βρισκόταν στα δεξιά του Στρυμόνα, ενώ ο Λίβιος μας πληροφορεί ότι όταν η Μακεδονία ήταν χωρισμένη σε τέσσερις επαρχίες με την ρωμαϊκή κατάκτηση, η Σιντική ήταν συνδυασμένη με τη Βισαλτία στην πρώτη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Αμφίπολις, ενώ όλα τα υπόλοιπα τμήματα της χώρας ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό είχαν αποδοθεί στην δεύτερη Μακεδονία, της οποίας η πρωτεύουσα ήταν η Θεσσαλονίκη[Liv. 1.45, c.29 – Diodor. Fragm. 27] .3) Η θέση του Ζερβοχωρίου ταιριάζει με αυτή την οποία το Συνοπτικό Οδοιπορικό αποδίδει στην Ηράκλεια αναφορικά με τους Φιλίππους, καθώς υποδηλώνεται σε δυο διαφορετικούς ρωμαϊκούς δρόμους από τη μια πόλη στην άλλη. Και οι δύο δρόμοι ήταν σε μικρή σχετικά απόσταση μεταξύ των Φιλίππων και του Ζερβοχωρίου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.226-227)
Σχετική με αυτό το μέρος, το οποίο το Οδοιπορικό αναφέρει με το παραφθαρμένο όνομα Τρίουλο, έιναι μια παρατήρηση του M.Cousinery, o οποίος διέμεινε επί πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη ως Πρόξενος της Γαλλίας και ο οποίος επισήμανε ότι νομίσματα με την επιγραφή ΤΡΑΙΛΙΟΝ ανακαλύπτονταν συχνά κοντά στην Αμφίπολη[Αρ. Eckhel Doct. Num. Vet. Vol. 2,6.81], από όπου και συνάγεται το συμπέρασμα ότι το Τρίουλο είναι παραφθορά του ονόματος Τραίλιο. Το πραγματικό όνομα, ωστόσο, υποπτεύομαι ότι είναι Τράγιλος, καθώς ο Στέφανος μας υποδεικνύει ότι υπήρχε μια μακεδονική πόλη με το όνομα Τράγιλος, που αποτελεί αναμφίβολα την πραγματική ανάγνωση του Βράγιλος ή Δράγιλος, που βρέθηκε στον Ιεροκλή μεταξύ των πόλεων της πρώτης ή υπατικής Μακεδονίας, και τοποθετείται προφανώς όχι μακριά από την Παρθικόπολη και την Ηράκλεια Στρυμόνος. Στην τοπική μορφή του ονόματος το Γ μπορεί και να έχει παραλειφθεί, έτσι ώστε το ΤΡΑΙΛΙΟΝ του νομίσματος να αντιστοιχεί στο ελληνικό Τραγιλίων. Το Τρίουλο του Οδοιπορικού θα πρέπει τότε να γίνει Τραίλιο. Η Τράγιλος σε αυτήν την περίπτωση, βρισκόταν στους πρόποδες του όρους Παγγαίου απέναντι από τους Φιλίππους. Το πραγματικό όνομα της τοποθεσίας 8 μίλια ανατολικά της Ευπορίας, όπου στο Οδοιπορικό αναγράφεται ως Γκραίρο, πρέπει να είναι ή Γκάζορος και όπως μας πληροφορεί ο Στέφανος πρόκειται για μακεδονική πόλη. Ο δε Πτολεμαίος μας υποδεικνύει ότι βρισκόταν στην χώρα των Ηδωνέων.[Stephan. in roc-Ptolem. 1.3, c.13]
Η Γάζορος συνεπώς βρισκόταν ανάμεσα στην Τράγιλο και στην Ευπορία προς το βορειοδυτικό άκρο του όρους Παγγαίου. Η Βέργα τοποθετείται από τον Πτολεμαίο, στα σύνορα των Ηδωνών και κοντά στους Οδομάντες, οι οποίοι, εκείνη την εποχή, κατείχαν την Σίρχα και την Σκοτούσσα. Επίσης, φαίνεται ότι η Βέργα ήταν κοντά στην ακτή της λίμνης του Στρυμόνα, ίσως κοντά στο σύγχρονο Ταχυνό. Ο Σκύμνος την τοποθετεί στο στόμιο του Στρυμόνα.[Η Βέργα ήταν ο γενέθλιος τόπος του Αντιφάνη, ενός συγγραφέα τόσο θαυμαστού που ανύψωσε το ρήμα βεργαΐζειν- Στράβωνας, σ. 47,100, 104- Στέφανος στο Βέργη] Εάν το Ζερβοχώρι ήταν η τοποθεσία της Ηράκλειας Σιντικής, είναι πιθανό ότι μια σημαντική περιφέρεια στα βόρεια αυτής της τοποθεσίας και στα δεξιά του Στρυμόνα να περιλαμβανόταν επίσης στην Σιντική και ακολούθως η Νιγρίτα να ήταν είτε η Τρίστολος είτε η Παρθικόπολη, καθώς αυτές είναι οι μόνες δυό πόλεις, εκτός της Ηράκλειας, που ο Πτολεμαίος, αποδίδει στην Σιντική.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.228-229)
Ο Σιτάλκης αντί να κινηθεί προς τον Κύρρο και την Πέλλα, στράφηκε στα αριστερά και λεηλάτησε τη Μυγδονία (Mygdonia), την Κρεστονία(Crestonia) και τον Ανθεμούντα(Anthemus) χωρίς να εισβάλει στη Βοττιαία και την Πιερία [έπειτα δέ καί ες τήν άλλην Μακεδονίαν προυχώρει τήν εν αριστερά Πέλλης καί Κύρρου: έσω δέ τούτων ες τήν Βοττιαίαν καί Πιερίαν ουκ αφίκοντο.- c. 100].
Με βάση προηγούμενες γνώσεις, σχετικές με την κατάσταση στη Σιντίκη, τις Ιδομενές και την Πέλλα, τεκμηριώνεται ότι οι Θράκες εισέβαλλαν στη Μακεδονία από την πεδιάδα των Σερρών, η οποία τότε θεωρούταν τμήμα της Θράκης. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 443)
Μεταξύ Μελένικού και Πετριτσίου , πάνω από το Σιδηρόκαστρο και τα Στρυμονικά στενά, ο κύριος παραπόταμος του Στρούμα ή Στρυμόνα, συνδέεται με έναν άλλο παραπόταμο τον Στρούμιτζα στον οποίο σε μικρή απόσταση βρίσκεται μια πόλη με το ίδιο όνομα η οποία απέχει μια μέρα ταξίδι από το Πετρίτσι, στο δρόμο από τις Σέρρες προς τα Βελεσά.
Είμαι διατεθειμένος να συνταυτίσω την Στρούμιτζα με το αρχαίο Αστραίο, στο οποίο ο Φίλιππος έστειλε τον γιο του Δημήτριο, όταν ο ίδιος έδωσε οδηγίες για τον θάνατό του γιου του στον Δίδα, κυβερνήτη της Παιονίας.[Liv. 1.40, c.24] Παρόλο που ο Δίδας δεν εκτέλεσε εκεί τις εντολές του, αλλά στην Ηράκλεια (Σιντική), αφού προσκάλεσε τον Δημήτριο σε γιορτή κατά τη διάρκεια της οποίας δηλητηρίασε τον πρίγκιπα. Ο Δίδας, εις ανταπόδοση των υπηρεσιών του, ευνοήθηκε από τον Περσέα, όταν ανήλθε στον θρόνο. Και από τότε, βρίσκουμε τον Δίδα στις αρχές του περσικού πολέμου να διατάζει ένα σώμα 3000 ανδρών, αποτελούμενο από Παίονες, Παροραίους, Παρστρυμόνιους και Αγριάνες.[Liv. 1.42, c. 51] Τότε εξαλείφτηκε η μοναρχία των Παιόνων και η περιοχή της, με εξαίρεση ίσως ένα κομμάτι που κατεχόταν από τους Δάρδανους , ενώθηκε με το βασίλειο της Μακεδονίας. Από το γεγονός αυτό και από τα ονόματα των λαών που κυβερνούσε ο Δίδας, είναι φανερό ότι η επαρχία της Παιονίας, εκείνη την περίοδο της μακεδονικής μοναρχίας, περιλάμβανε τις κοιλάδες του Άνω Στρυμόνα και του Άνω Αξιού. Επίσης, καταλάμβανε την χώρα των Αγριάνων, που κατοικούσαν κοντά στις πηγές του Στρυμόνα.[ Strabon. (Epit. 1.7) σ. 331] Το Αστραίο φαίνεται να είχε κεντρική θέση σε αυτή τη χώρα και την επαρχιακή διοίκηση της κυβέρνησης. Η τοποθεσία της Στρούμιτζας είχε προσαρμοστεί ώστε να είναι το κυρίως οχυρό τέτοιων σκληραγωγημένων φυλών, της οποίας η δύναμη μαρτυρείται ιδιαίτερα από τον Νικηφόρο Γρηγορά, όταν είχε σταλθεί το 1326 μ.Χ. στα Σκόπια σε αποστολή προς τον Κραλη της Σερβίας από τον βασιλιά Ανδρόνικο τον πρεσβύτερο. Διηγείται ότι, αφού ταξίδεψε μισή νύχτα και μια μέρα με πλοίο από τον Στρυμόνα, έφτασε στην Στρούμιτζα, σε ένα τόσο ψηλό φρούριο, όπου οι άνδρες στα τείχη έμοιαζαν από την κοιλάδα σαν πουλιά. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.465-466)
Τα βουνά στην περιφέρεια της πεδιάδας των Σερρών ταυτίζονται με την Κερκίνη. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 444)
Η δεύτερη Μακεδονία περιλάμβανε όλη την περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό, εκτός από την Σιντική και τη Βισαλτία, και εκτεινόταν μέχρι τις πηγές των δύο ποταμών μέχρι εκεί που έφτανε το σύνορο του βασιλείου της Μακεδονίας.Η ανατολική ροή του Στρυμόνα κάτω από τις Σέρρες αποδεικνύει αμέσως γιατί η Σιντική και η Βισαλτία είχαν εξαιρεθεί από τις περιοχές ανάμεσα στο Στρυμόνα και στον Αξιό και εντάσσονταν στην πρώτη αντί στη δεύτερη Μακεδονία. Η δεύτερη περιφέρεια ήταν η πιο εύφορη και η πιο πυκνοκατοικημένη από τις τέσσερις. Κανένα άλλο τμήμα της Μακεδονίας δεν συγκρινόταν σε ευφορία και σε άλλα πλεονεκτήματα με τη Μυγδονία, τη Χαλκιδική, και τις τρεις γειτονικές χερσονήσους όπου ο ιστορικός σημειώνει ιδιαίτερα την παραγωγική Παλλήνη και τους ασφαλείς και εύκολα προσβάσιμους όρμους της Τορόνης και του Άθως. Το όνομα Αινεία, το οποίο ο Λίβιος αποδίδει στο λιμάνι του Άθως, νομίζω ότι δεν απαντάται σε κανέναν άλλο συγγραφέα, ούτε είναι σίγουρο σε ποιο από τα λιμάνια της αποδίδεται. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.483-484)
Τα Σκόπια πιθανότατα σπάνια τίθεντο υπό τον πλήρη έλεγχο της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μιχαήλ Παλαιολόγου, οι Σέρβοι τα απέσπασαν από την αυτοκρατορία και έτσι τα Σκόπια έγιναν η έδρα του Κράλη.[ Κράλης Βασίλεια Cantacuz 1.4, C193] Εδώ ο Νικηφόρος Γρηγοράς συνάντησε στην αυλή του, τον άρχοντα των Τριβάλλων, όπως σοφά επονομάζει τον Κράλη, του οποίου ο διάδοχος (το 1342) πρόσφερε προστασία και φιλοξενία στον Ιωάννη Καντακουζηνό όταν αποσύρθηκε για τον Απόκαυκο. Με τη συνθήκη που συνάφθηκε ανάμεσα στον Καντακουζηνό και στο βασιλιά της Σερβίας, ο τελευταίος απέκτησε μια προσωρινή εξουσία σε ένα μεγάλο τμήμα της Μακεδονίας, ενώ οι Ρωμαίοι, όπως αυτοαποκαλούνταν, του έδωσαν τη Ζίχνα, τις Φερρές (Σέρρες)[Ο Καντακουζηνός, σε αντίθεση με άλλους συγγραφείς, χρησιμοποιεί συνέχεια το όνομα Φεραί. Στην πραγματικότητα Σίρις,Σίρραι, Σέρραι, Φεραί όπως και Βέροια είναι απλά διαφορετικές διάλεκτοι του ίδιου ονόματος], το Μελένικο, τη Στρούμιτσα, και την Καστοριά, και κράτησαν τα Σέρβια (την πόλη), τη Βέροια, την Έδεσσα[Η Άννα Κομνηνή χρησιμοποιεί το σύγχρονο όνομα Βοδενά], το Γυναικόκαστρο, τη Μυγδονία, και τις πόλεις στο Στρυμόνα, μέχρι και την περιφέρεια των Σερρών και τα όρη του Ταντεσσάνου. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι στις ιστορίες της Άννας της Κομνηνής , του Γρηγορά και του Καντακουζηνού [Δες Άννα Κομνηνή, σ. 1.5, 6, 12.. Νικηφ. Γρηγορ. ubi sup. Καντακουζ. σ. 1, 3, 4 και κυρίως 1.3] εμφανίζονται αρκετά άλλα ονόματα όπως: στα ιλλυρικά σύνορα Δεύρη, Βελεσσός, Πρίλλαπος, Μοράβα, και Πρίστηνος, η τελευταία περιγράφεται από τον Καντακουζηνό ως μικρή πόλη χωρίς τείχη (κώμη ατείχιστος). Προς τη Θεσσαλία: Σέρβια, Καστρίον, Λυκοστόμιον, και Πλαταμώνα (Πλαταμών πόλις παραθαλασσία): στα ανατολικά, Ρεντίνα, και Δράμα, πέρα από τη Ζίχνα και το Μελένικο, και κοντά στην Έδεσσα και την Βέροια, Όστροβος, Νότια και Σταρίδολα μαζί με κάποιες άλλες που μπορούν να ανιχνευτούν μετά από έρευνα. Ο Σωσκός εμφανίζεται στην Άννα Κομνηνή να βρίσκεται ανάμεσα στη λίμνη του Όστροβου και τα Σέρβια[ Η μακεδονική κατάληξη του Σωσκού αποτελεί ένδειξη ότι ίσως ήταν αρχαίο όνομα]. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.478-479)
Μπόρεσα να βρώ μόνο ένα ακόμη ίχνος των αρχαίων Σιρρών (Sirrhae) στο υψηλότερο σημείο εντός των σύγχρονων τειχών, όπου βρίσκεται ένα τμήμα ελληνιστικού τείχους με πρόσοψη αποτελούμενη από μεγάλους, τετράγωνους δόμους, αλλά με γέμισματα από μικρές πέτρες και λάσπη, που σχηματίζουν μια μάζα εξαιρετικά συμπαγή. Τώρα το τείχος χρησιμεύει για την υποκατασκευή του Μπας Κιουλέ (Bash Kule), του πρωτεύοντα πύργου του σύγχρονου τείχους, του οποίου το μισό του ύψος χρονολογείται σε μια ενδιάμεση περίοδο, ανάμεσα στα Ελληνιστικά και τα πρόσφατα Τουρκικά χρόνια. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σελ. 205).
Στις 5.55 περνάμε τον ποταμό, πάνω από μια καινούρια ξύλινη γέφυρα, ένα μίλι κάτω από ένα μεγάλο τσιφλίκι του Ισμαήλ μπέη, το οποίο ονομάζεται τσιφλίκι Adda, όπου έχτισε πρόσφατα ένα σεράϊ, και στις 7 εισερχόμαστε στην πύλη των Σερρών. (Leake, τόμ. III, σελ. 200).

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]

Στον άλλο δρόμο για την Καβάλα και λίγα χιλιόμετρα βόρεια της πόλης, καταλήγει η σιδηροδρομική γραμμή* που ξεκινάει από τη Θεσσαλονίκη περνάει από τις Σέρρες και το Δεδέαγατς, διαπερνώντας το νοτιότερο σημείο της Μακεδονίας, και φτάνει στην Κωνσταντινούπολη. (Mantegazza, Macedonia, σ. 220)

[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]

Η οδός αυτή ταυτίζεται με την οδό που οδηγεί από τη Θεσσαλονίκη στις Σέρρες μέχρι τον σταθμό Ντερβέντ. Από εδώ η οδός, εγκαταλείπει στα αριστερά τις δύο άλλες οδούς, αυτές που οδηγούν στις Σέρρες, οδηγεί στο χωριό Λαϊνά, το οποίο έχει περίπου 50 χριστιανικές οικογένειες, εκκλησία, δύο χάνια, βοσκή για τα ζώα και πηγές νερού. Έπειτα η οδός προσπερνάει στα αριστερά το δάσος Καβαλάρι και οδηγεί στο χωριό Τούμπα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 499)

[/tab]
[end_tabset]

10 Δεκεμβρίου 2012

Category: Σχινάς

Παλαιό Όνομα :Άθετος

Δήμος :Κασσάνδρας

Παλαιό Όνομα :Τζαρπάνι

Δήμος :Κασσάνδρας

Παλαιό Όνομα : Θάσος

Δήμος : Καβάλας

Παλαιό Όνομα : Λιαριγκόβη

Δήμος : Αριστοτέλη

Παλαιό Όνομα : Αμαριανά

Δήμος : Πολυγύρου

Παλαιό Όνομα : Σταθμός “Τρία Πλατάνια”

Δήμος :

Παλαιό Όνομα : Κίσσιο

Δήμος : Θεσσαλονίκης

Παλαιό Όνομα : Έραι

Δήμος : Σερρών