Category: Isambert

  • Λιμάνι Αγίου Νικολάου

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Μόλις εγκαταλείψουμε την Ιερισσό κατευθυνόμαστε προς τα δυτικά. Περνάμε τον κόλπο του Άθωνος(Σιγγιτικός) και περνώντας μέσα από την πόλη των Πυργαδικίων μετά από 8 ώρες φτάνουμε στον λιμενίσκο του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται ανατολικά του ισθμού της χερσονήσου του Λόγγου(Σιθωνίας), που προβάλλει από τα βόρια τα δασώδη της βουνά.
      (Isambert,τόμ.Ι,σ. 61)

      • [/tab]
      [tab name=’Leake’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Mantegazza’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Pouqueville’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Tozer’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Urquhart’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Walker’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Σχινάς’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [end_tabset]

  • Πυργαδίκια

    Παλαιό Όνομα :Μετόχι Δοχειαρίτικο
    Δήμος :

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Μόλις εγκαταλείψουμε την Ιερισσό κατευθυνόμαστε προς τα δυτικά. Περνάμε τον κόλπο του Άθωνος(Σιγγιτικός) και περνώντας μέσα από την πόλη των Πυργαδικίων μετά από 8 ώρες φτάνουμε στον λιμενίσκο του Αγίου Νικολάου, που βρίσκεται ανατολικά του ισθμού της χερσονήσου του Λόγγου(Σιθωνίας).
      (Isambert,τόμ.Ι,σ. 61)

      • [/tab]
      [tab name=’Leake’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Mantegazza’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Pouqueville’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Tozer’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Urquhart’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Walker’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Σχινάς’]

      • Πυργαδίκια. Πρόκειται για πέτρινη αποβάθρα που προχωρεί σε βάθος 3-4 ποδιών και κείται δυτικά του ακρωτηρίου Αρκούδα στο μυχό του Σιγγιτικού κόλπου ή κόλπου Αγ.Όρους.Κοντά στην παραλία υπάρχει μετόχι που κείται μέσα σε περίβολο και περιλαμβάνει εκκλησία και 10 κελιά, καθώς και 3 κελιά για τους μοναχούς, πατητήρια και σιδηρουργείο της μονής Δοχειαρίου στην οποία ανήκουν όχι μόνο οι αμπελώνες και οι ελαιώνες της περιοχής αλλά και το μεγάλο και πυκνό δάσος και το νεώλκειο που χρησιμεύει για την ανάσυρση των καϊκιών.Πάνω από αυτό και σε απόσταση τρία τέταρτα της ώρας κείται το μετόχι Πυργαδίκια που ανήκει στη ίδια μονή αλλά δεν έχει εκκλησία.Στη γύρω περιοχή εκτείνονται οι αγροί της μονής όπου παραχειμάζουν βλαχο –ποιμένες. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 580)
      • Καλός όρμος που βρίσκεται μισή ώρα νοτιοδυτικά των Πυργαδικίων αλλά βάλλεται από νοτιοδυτικούς ανέμους.Χωρά επτά πλοία και έχει βαθιά νερά. Στα δεξιά της εισόδου του πάνω σε λόφο υπάρχουν τα ερείπια ασβεστόκτιστου οχυρού κα μια εκκλησία.Απέναντι και σε αμμώδη ακτή μέσα σε ελαιώνα όπου σωρεύονται οι άνθρακες που παράγονται στη γύρω περιοχή υπάρχουν δυο οικίες -μια με σχήμα Π που αποτελείται από έξι δωμάτια και η άλλη από δυο δωμάτια.Στον όρμο έχει και φρέαρ και παρέχει καλό και άφθονο νερό.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 580)

      [/tab]
      [end_tabset]

  • Μοναστήρι Ρούσσικον(ή Ρώσων)

    Παλαιό Όνομα :Μοναστήρι, Ρούσσικον(ή Ρώσων)
    Δήμος :

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]
  • Κατόπιν συναντάτε η Μονή της Σιμοπέτρας [Ιερός Ναός Χριστού Γέννεσις]. Χτίστηκε κατά την την 13η εκατονταετηρίδα. Επ΄ ακριβώς βρίσκεται σε έναν όρθιο βράχο ξεκομμένο από παντού. Μόνον από την πίσω πλευρά υπάρχει ένα υδραγωγείο όπου τρεις σειρές αψίδων συνδέουν τη Μονή με τη παραλία. Οι πύργοι της προστατεύουν μία απόσταση οκτακόσιων λιμενικών ποδιών. Από εκεί ο δρόμος μας οδηγεί διαδοχικά προς τις Μονές Ξηροποτάμου [ Ιερός Ναός 40 Αγίων Μαρτύρων], Ρουσσικού [Ιερός Ναός Αγίου Παντελεήμονος], Ξενόφου [Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου], Δοχειαρίου [Ιερός Ναός Ταξιαρχών] και Κασταμανίτου [Ιερός Ναός Αγίου Στεφάνου]. (Isambert,τόμ.Ι,σ.60)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Θεωρείται Μοναστήρι των Ρώσων και βρίσκεται πολύ κοντά στη θάλασσα. Ιδρύθηκε από τον Κράλη της Σερβίας Λάζαρο που αποσύρθηκε εκεί και έγινε μοναχός.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 120)
    • Εφτά μόνο από τα είκοσι μοναστήρια είναι κοινόβια και συγκεκριμένα: η μόνη Καρακάλλου, Εσφιγμένου στην βορειότερη ακτή και στα νότια η μονή Διονυσίου, Σίμωνος Πέτρας,Ρουσσικού, Ξενοφώντος και Κασταμονίτου. (Leak, τομ. ΙΙΙ, σ.133)

      • [/tab]
      [tab name=’Mantegazza’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Pouqueville’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Tozer’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Urquhart’]
      Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
      [/tab]
      [tab name=’Walker’]

      • Είναι το ρωσο-ελληνικό μοναστήρι. Τη μονή αυτή την ίδρυσε κάποιος Σέρβος, ο Λάζαρος. Έχει 300 καλόγερους και 13 εκκλησίες και παρεκκλήσια είτε μέσα στα τείχη είτε εξαρτημένα από αυτήν.Ήταν η μεγαλύτερη συγκέντρωση κτιρίων που είχαμε δει και μολονότι ήταν λιγότερο γραφική σε σχέση με άλλα φοβερά και ισχυρά φρούρια, η Ρώσικη μονή είναι τόπος εξίσου άφατης ομορφιάς και μεγαλείου. (Walker,σ. 14)

      [/tab]
      [tab name=’Σχινάς’]

      • Μονή Αγ.Παντελεήμονος-ρωσσικό μοναστήρι: Κοινοβιακή και παράλιος με 1900 Ρώσσους μοναχούς από τους οποίους οι 1000 βρίσκονται αποσπασμένοι σε διάφορα μέρη και σε μετόχια. Νέα σκήτη Κοιμήσεως Θεοτόκου ή Βογορόδιστα: Κοινοβιακή και μεσόγειος με 10 μοναχούς Βουλγάρους.Βρίσκεται μισή ώρα αριστερά του δρόμου από το Βατοπέδι στις Καρεές από τις οποίες χωρίζεται από κοντοπρίνους και καταλαμβάνει τη θέση όπου υπήρχε παλαιά η μονή Ξυλουργού. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 591)
      • Τη μονή του Αγ.Παντελεήμονα που απέχει λίγο από τη δυτική παραλία της χερσονήσου οικοδόμησαν το1814 Έλληνες μοναχοί από τη μονή Θεσσαλονικέως που τώρα καλείται Παλιομονάστηρο με τη συνδρομή του ηγεμόνα της Μολδαβίας Σκαρλάτου Καλλιμάχη και με 300 χιλιάδες φράγκα που προήλθαν από πώληση κτήματος στη Μολδαβία ενώ ο ναός της μονής κτίστηκε το 1815.Η μονή κείται στη θέση όπου το 1677 ο επίσκοπος Ιερισσού Χριστόφορος ανέγειρε τη μονή Αναστάσεως η οποία επί πατριάρχου Διονυσίου του μουσελίμη αναγνωρίστηκε Σταυροπηγιακή.Η μεγάλη αύξηση της μονής και ο καλλωπισμός της χρονολογούνται το 1844 οπότε άρχισαν να πληθαίνουν οι Ρώσσοι μοναχοί που βαθμιαία έδιωξαν τους Έλληνες.Βόρεια της μονής σε μικρή απόσταση κείνται δυο υδρόμυλοι- ο καθένας με δυο μυλόπετρες ενώ κοντά στην παραλία υπάρχει επίμηκες κτίριο όπου στεγάζεται ο κλίβανος, αποθήκη σίτου, εργοστάσιο ξυλογράφων και εικονοστασίων, άλλα δυο οικοδομήματα μεγάλα όπου υπάρχει φωτογραφείο και ξυλαποθήκη, άλλα τρία οικήματα μέσα σε κήπους όπου θάλλουν πορτοκαλιές, λεμονιές και νεραντζιές, ναυπηγείο κοντά στην ακτή και πάνω από τη μονή υπάρχει βυρσοδεψείο, αρβυλοποιείο, ξυλουργείο και σιδηρουργείο.Σε όλα τα εργαστήρια τη διεύθυνση και την εποπτεία έχουν οι Ρώσσοι μοναχοί αλλά εργάζονται κυρίως κοσμικοί.Από τα κτίρια διακρίνεται ο Ξενών(Αρχονταρίκι) ο οποίος υπερέχει από τις άλλες μονές και το καθολικό του για το μέγεθός του το οποίο καλύπτεται από οκτώ θόλους όπου οι Ρώσσοι αντικατέστησαν τους μαρμάρινους σταυρούς με σιδερένιους επίχρυσους σταυρούς.Στη μονή δωρήθηκε το 1760 από τον Ιωάννη Καλλιμάχη η εκκλησία του Αγ.Νικολάου –που καλείται και Μπογδάν Σεράϊ- και βρίσκεται στο Τσαρσαμπά παζάρ της Κων/πολεως.Στη μονή υπάρχει και βιβλιοθήκη, κάλλιστα διαμορφωμένη η οποία το 1880 περιελάμβανε 264 χειρόγραφα του 13ου και 14ου αι. ενώ ο αριθμός τους ανεβαίνει με αγορά χειρογράφων από άλλα κελιά και σκήτες.Εκεί βρίσκεται και ωραίο Ευαγγέλιο του 11ου αι., κώδικες του αγίου Γρηγορίου του Θεολόγου, αντίγραφο του κώδικα του Πτολεμαίου από τη μονή Βατοπεδίου που ελήφθη πριν 20 χρόνια από φωτολιθογραφία των Langlois και Σεβαστιανώφ και πολλά γαλλικά έγγραφα των Bossuet, Fenelon κ.α.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 632-635)
      • Στο λιμάνι της Δάφνης οδηγεί απ’ευθείας οδός που κινείται κοντά στην παραλία αλλά επειδή είναι δύσβατη ενδείκνυται μόνο για πεζούς.Από τη μονή Αγ.Παντελεήμονα οδός ομαλή που κινείται νότια φέρει μετά από δέκα λεπτά σε θέση όπου υπάρχει ξυλογέφυρα 7 μ.Κοντά στη γέφυρα υπάρχουν τρία οικήματα της μονής μεγάλα που καλούνται σεράγια και ερειπωμένος πύργος με πολύ ευρύχωρη αποθήκη πετρελαίων και άλλων εμπορευμάτων.Από τη γέφυρα αυτή διακλαδώνεται η οδός που προς την αριστερή πλευρά συναντά την άγουσα προς Καρυές και φτάνει στο τέρμα της στις πάνω από τη μονή βαθμίδες.Από την ξυλογέφυρα ανηφορική οδός για 10 λεπτά διερχόμενη μέσα από δάσος και στα δεξιά γκρεμό ομαλά μετά από μια ώρα παρέρχεται στα δεξιά της τα αλώνια και διέρχεται από αμπελώνες όπου υπάρχοιυν δυο οικήματα και κήπος και οδηγεί μετά από δέκα λεπτά στη μονή Ξηροποτάμου.Από εδώ οδός κατηφορική και λιθόστρωτη διέρχεται από μικρό δάσος καστανιών και πρίνων και μετά από 35 λεπτά περνά από κοίτη ρέματος όπου υπάρχει ξυλογέφυρα μόνο για πεζούς.Συνεχίζοντας ΝΔ φέρει στην αποβάθρα Ξηροποτάμου όπου υπάρχει φρέαρ με υπόστεγο και μεγάλο οίκημα.Από εδώ ομαλός δρόμος σε βραχώδες έδαφος κοντά στην ακτή φέρει στο λιμάνι της Δάφνης.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 695-696)
      • Από τη μονή Αγ.Παντελεήμονα οδός που κινείται κοντά στην παραλία σε βραχώδες έδαφος και σε μικρές ανωφέρειες και κατωφέρειες μέσα από ελαιώνες και αμπελώνες διαβαίνει μετά από ένα τέταρτο ρέμα.Δεξιά της οδού αυτής σε μικρή απόσταση βρίσκονται οι μύλοι της μονής του Αγ.Παντελεήμονα οι οποίοι κινούνται με νερό από ένα άλλο ρέμα και σε μισή ώρα συναντούμε τη σκήτη του Ευαγγελισμού της μονής Ξενοφώντος.Από το ρέμα αυτό η οδός περνά αλλά δυο ρέματα και φτάνει στη μονή Ξενοφώντος. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 699)

      [/tab]
      [end_tabset]

  • Κύρρος (Παλαιόκαστρο)

    Παλαιό Όνομα :Παλαιόκαστρο
    Δήμος :Πέλλας

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Από το Παλαιόκαστρο μπορεί κάποιος να επανέλθει στην οδό των Γιαννιτσών ακολουθώντας το ρεύμα Δορμανλικό (νερό από τους μύλους- το Οβάρ των Βουλγάρων), όπου αναβλύζει από πηγές που βρίσκονται δεκαπέντε λεπτά μακριά από την πόλη.(Isambert,σ.44) .
    • Η πόλη της Κύρρου φαίνεται πως είναι η ίδια με την Mutatio Scurio του οδοιπορικού της Ιερουσαλήμ, που βρίσκεται μεταξύ Πέλλας και Έδεσσας, δέκα μίλια από την καθεμία. Η ίδια αυτή πληροφορία συμφωνεί με την θέση του κωμιδίου του Παλαιοκάστρου ή Γραδίτσας κατά τους Βούλγαρους κατά τον Delacoulonche. Αυτό το κωμίδιο έχει 12 σπίτια που είναι χτισμένα σε ένα μεμονωμένο νησύδριο, το οποίο βρίσκεται 1/4 της ώρας μακρά απο το όρος Παΐκ, το οποίο είναι γεμάτο ρέοντα ύδατα που πηγάζουν από το ίδιο όρος. Το νησύδριο περικυκλώνεται από οχυρώματα του μέσου αιώνα, τα οποία φαίνεται πως αντικατέστησαν τη μακεδονική ακρόπολη. (Isambert,σ. 43-44)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

  • Βρίσκεται στα δεξιά της Έδεσσας.Οι Τούρκοι το αποκαλούσαν Παλαιόκαστρο και ήταν το τσιφλίκι του Αμπντουραχμάν μπέη το οποίο περιείχε αρχαία μνημεία.(Leake,τομ.ΙΙΙ, σ. 268)
  • Η τοποθεσία αυτή είναι πλούσια σε ξυλεία και νερό. Σε αυτήν καλλιεργούνται δημητριακά καλύτερης ποιότητας από οποιαδήποτε άλλη πεδιάδα γύρω από την Θεσσαλονίκη.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 269)
  • Στο τσιφλίκι είναι διάσπαρτα αρχαιολογικά κατάλοιπα γύρω από ένα ερειπωμένο παρεκκλήσιο. Πολλά από αυτά δόθηκαν στους Τούρκους και χρησιμοποιήθηκαν σε επιτύμβια μνημεία. Άλλα πάλι βρέθηκαν διασκορπισμένα στις πεδιάδες γύρω από το Παλαιόκαστρο. Αυτά τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι το Παλαιόκαστρο κατοικούνταν από αρχαιοτάτων χρόνων.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 269)
  • Τους Τούρκους του Παλαιοκάστρου τους θεωρούσαν Βούλγαρους αρνησίθρησκους.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 270)
  • Η βουνοκορφή δεξιά των Βοδενών ονομάζεται Νίτια και ενώνεται με το Παλαιόκαστρο στα δυτικά.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 270)
  • Στην επιτομή του 7ου βιβλίου του Στράβωνα, έχει διατυπωθεί η άποψη ότι η λίμνη της Πέλλας μορφοποιείται από ένα ρέμα που αποκλίνει από τον Αξιό, το οποίο μπορεί να εναρμονιστεί με την πραγματικότητα μόνο αν υποθέσουμε ότι οι πηγές της Πέλλας και του Παλαιόκαστρου απορρέουν από τον Αξιό μέσω των βουνών. Αλλά αυτό είναι τόσο ασυνήθιστο φαινόμενο , ώστε μέχρι να βρεθεί μία πηγή του Αξιού που να χύνεται στην άλλη πλευρά του βουνού να μην μπορεί να θεωρηθεί πιθανό. Ακόμα και να ήταν αλήθεια, θα μπορούσε η ποιότητα του νερού να προσομοιάζει επαρκώς με τη λίμνη της Πέλλας, η οποία προφανώς τρέφεται όχι μόνο από τις πηγές της Πέλλας και του Παλαιόκαστρου αλλά ακόμα από το Μογλενίτικο, τα ποτάμια των Βοδενών και της Νάουσας και από πολλούς μικρότερους χειμάρρους.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 289)

    • [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Κόλπος Τορωναίος ή Κασσάνδρας

    Παλαιό Όνομα :Κόλπος, Τορωναίος

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

  • Ακολουθώντας αυτή την οδό μετά από μιάμιση ώρα φτάνει από τα δυτικά στη Δέρνα και μετά από δύο ώρες στην Oρμύλια, μία κώμη που ο Leake υποθέτει πως είναι η αρχαία Σερμύλη, για αυτό και ο κόλπος της ονομάζεται Σερμυλικός (σήμερα κόλπος της Κασσάνδρας) μεταξύ των χερσονήσων Σιθωνίας και Παλλήνης (Κασσάνδρας), όπου υπάρχουν κάποια ερείπια στις εκβολές ενός ικρού ποταμού. (Isambert, σ.61)
  • Ο κόλπος της Κασσάνδας μοιάζει με μεγάλη λίμνη διότι τα μεσημβρινά ακρωτήρια Λόγγου και Κασσάνδρας, τα οποία πλησιάζουν το ένα το άλλο. Εδώ μόλις κάνουμε τον κύκλο του κόλπου διερχόμαστε μέσα από την κώμη Μόλυβος, της αρχαίας Μηκυβέρνης, που είναι το επίνειο της αρχαίας Ολύνθου. (Isambert, σ.62)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Χερσόνησος της Παλλήνης ή Κασσάνδρα

    Παλαιό Όνομα :Γλώσσα
    Δήμος :

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Από εκεί διερχόμαστε και την καλλιεργημένη και κατάμεστη από δένδρα πεδιάδα της Πραυλίκας, στην οποία βρίσκονται πολλά μετόχια Μονών.Στα νότια είναι κάποια ερείπια τα οποία λέγεται πως είναι τα ερείπια της αρχαίας Σάνης, που ήταν αποικία των Ανδρίων, η οποία σύμφωνα με τον Λήκ είναι η Ουρανούπολη, που θεμελιώθηκε από τον Αλέξαρχο, τον αδελφό του Κασσάνδρου, βασιλιά της Μακεδονίας. (Isambert, σ. 53-54)
    • Από εκείνο το σημείο η ανάβαση που οδηγεί εν τέλει στην κορυφή του Άθω, που στέφεται από τον Ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως είναι εξόχως δυσχερής καθώς η εν λόγω οδός δεν είναι προσβάσιμη για τα υποζύγια.Στην κορυφή ο θεατής έχει θέα μεγαλοπρεπή και ευχάριστη.Προς βορράν και εξής περιλαμβάνει τα ψηλά βουνά της Σαμοθράκης, τα παράλια της Θράκης τα κατακερματιζόμενα στα καταγάλανα νερά των κόλπων της Κοντέσσας και της Καβάλας, στα δυτικά τα ακρωτήρια του Λόγγου και της Κασσάνδρας, τις υπερήφανες ψηλές χιονισμένες κορυφές του Ολύμπου και στα νότια τα παράλια της Θεσσαλίας και τα ψηλά όρη της Όσσας και του Πηλίου. (Isambert,σ. 59)
    • Στα νότια της δυτικής πλευράς υπάρχουν κάποια ερείπια που βρίσκονται νότια της κώμης της Νέας Κασσάνδρας και δίπλα στο ακρωτήριο Κασσάνδρα ή Κάβο Ποσείδι και δείχνουν τη θέση της Μένδης, μιας αποικίας των Ερετριέων, μιας πόλης που έγινε το μήλο της έριδος μεταξύ Σπαρτιατών και Αθηναίων.
      (Isambert,σ. 63)
    • Το ακρωτήριο Ποσείδι ήταν το αρχαίο Ποσειδώνιο.Μεταξύ αυτού του ακρωτηρίου και του ακρωτηρίου του Παλιουρίου επί της νότιας πλευράς της χερσονήσου πρέπει να αναζητήσουμε τα ερείπια της αρχαίας Σκιώνης, που ήταν γνωστή για τη στάση της κατά της ηγεμονίας των Αθηνών και της σκληρής τιμωρίας που αυτή είχε επιβάλει. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί πως η εκδρομή σ΄αυτά τα μέρη απαιτεί για την ανάβαση και την κατάβαση περίπου 15 με 18 ώρες.
      (Isambert,σ. 63)
    • Από εκείνο το σημείο η ανάβαση που οδηγεί εν τέλει στην κορυφή του Άθω, που στέφεται από τον Ιερό Ναό της Μεταμορφώσεως είναι εξόχως δυσχερής καθώς η εν λόγω οδός δεν είναι προσβάσιμη για τα υποζύγια.Στην κορυφή ο θεατής έχει θέα μεγαλοπρεπή και ευχάριστη.Προς βορράν και εξής περιλαμβάνει τα ψηλά βουνά της Σαμοθράκης, τα παράλια της Θράκης τα κατακερματιζόμενα στα καταγάλανα νερά των κόλπων της Κοντέσσας και της Καβάλας, στα δυτικά τα ακρωτήρια του Λόγγου και της Κασσάνδρας, τις υπερήφανες ψηλές χιονισμένες κορυφές του Ολύμπου και στα νότια τα παράλια της Θεσσαλίας και τα ψηλά όρη της Όσσας και του Πηλίου. (Isambert,σ. 59)
    • Ακολουθώντας αυτή την οδό μετά από μιάμιση ώρα φτάνουμε από τα δυτικά στη Δέρνα και μετά από δύο ώρες στην Ορμύλια, μία κώμη που ο Λήκ υποθέτει πως είναι η αρχαία Σερμύλη, γι’ αυτό και ο κόλπος της ονομάζεται Σερμυλικός (σήμερα κόλπος της Κασσάνδρας) μεταξύ των χερσονήσων Σιθωνίας και Παλλήνης (Κασσάνδρας), όπου υπάρχουν κάποια ερείπια στις εκβολές ενός μικρού ποταμού. (Isambert,σ. 61)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Η θέα από την πλευρά της Σάνης συμπεριλαμβάνει μόνο ένα μικρό τμήμα της νοτιότερης πλευράς της Ακτής, ένα ακρωτήρι κοντά στη Ζωγράφου, κρύβοντας όλα τα άλλα απομακρυσμένα μέρη. Το νησί της Μουλιανής, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση μόλις ενός ή δύο μιλίων, παρεμποδίζει την ευρεία θέα προς όλη την ανατολική ακτή της Σιθωνίας, εκτός από το λιμάνι της Βουρβουρούς, πριν από το οποίο υπάρχουν μερικά νησιά που γίνονται ορατά σε μια ευθεία γραμμή με το βορειότερο άκρο της Μουλιανής, στα δεξιά του οποίου φαίνεται η ακτή στην κορυφή του Σιγγιτικού κόλπου. Στη Βουρβουρού βρίσκεται ο ισθμός της χερσονήσου της Σιθωνίας, περισσότερο εκτεταμένος σε σχέση με της Ακτής ή της Παλλήνης, που είναι όχι λιγότερο από τρία μίλια σε ευθεία γραμμή.
      (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 146)
    • Το λάθος του Στράβωνος και του Πτολεμαίου ίσως να προέρχεται από την εδαφική περιοχή της Ακάνθου, η οποία εκτείνεται σε μια αξιόλογη απόσταση κατά μήκος της ακτής του Σιγγιτικού όπως και του Στρυμωνικού κόλπου, από το σχηματισμό του οποίου η Ιερισσός δεν είναι δύο μίλια απόσταση. Θα μπορούσε ακόμη να φανεί από τον Λίβιο, ότι η Άκανθος είχε ένα λιμάνι σ’ αυτό τον κόλπο, καθώς στην περιγραφή του για την πορεία του στόλου του Αττάλου και των Ρωμαίων στο Μακεδονικό πόλεμο,το 200 π.Χ, μετά την αποτυχία τους στην Κασσανδρεία,όταν κατέπλευσαν στην Άκανθο, αναφέρει μόνο ότι αυτοί κατέπλευσαν γύρω από το ακρωτήρι του Κανίστρου και αυτό της Τορώνης, υποδηλώνοντας με αυτό το τρόπο ότι αυτοί δεν παρέκαμψαν το ακρωτήρι του Άθω.
      ( Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 148)
    • Από την Ιερισσό ένας δρόμος, ο οποίος τη συνδέει σύντομα με το νότιο άκρο του Πρόβλακα ή την πλευρά της Σάνης, οδηγεί παραπλεύρως των άκρων του Σιγγιτικού και του Τορωναίου κόλπου στον Πίνακα, στην πλευρά της Ποτίδαιας, η οποία αργότερα ονομάστηκε Κασσανδρεία.Ο ισθμός πάνω στον οποίο βρίσκεται η πόλη αυτή ονομάζεται η Πόρτα της Κασσάνδρας, καθώς αποτελεί την είσοδο της χερσονήσου της Παλλήνης, που είναι γνωστή με το όνομα Κασσάνδρα. Ο δρόμος από την Ιερισσό στην Πόρτα περνάει από τον Άγιο Νικόλαο, ένα χωριό όχι μακρυά από το βορειοδυτικό άκρο του Σiγγιτικού Κόλπου, από εκεί στις Ερμυλίες ή Ορμύλια, σε μια τοποθεσία λίγα μίλια από τη βορειοανατολική γωνία του Τορωναίου Κόλπου και από το Μολυβόπυργο του Αγίου Μάμα, τοποθετημένα και τα δύο στην ίδια ακτή, το τελευταίο δύο ώρες από την Πόρτα. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 152-153)
    • Στη χερσόνησο της Παλλήνης υπήρχαν οχτώ πόλεις κατά τη διάρκεια της Περσικής εισβολής με την ακόλουθη διάταξη, παραλιακά από την Όλυνθο προς το Θερμαϊκό κόλπο: Ποτίδαια, Άφυτος, Νεάπολη,Αιγαί,Θύραμβος, Σκιώνη,Μένδη, Σάνη. Όπως προκύπτει και από άλλους συγγραφείς, και κυρίως από το Στράβωνα, οι κυριότερες πόλεις εκτός από την Ποτίδαια ήταν η Άφυτος,η Mένδη, η Σκιώνη και η Σάνη. Όλες αυτές εκτός από τη Σάνη, διέθεταν επάρκεια πλούτου ,ώστε να κόβουν τα δικά τους νομίσματα, μερικά δείγματα από τα οποία διασώζονται ακόμα. (Leake, τομ.ΙΙΙ,σ. 155)
    • Ένωση χωριών υπό τη διοίκηση ενός Τούρκου βοεβόδα, ο οποίος διαμένει στη Βάλτα. Πρόκειται για δώδεκα χωριά από τα οποία ξεχωρίζουν η Άφυτος, η Βάλτα, η Φούρκα, η Καλανδρία και η Αγία Παρασκευή.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 163 – 164)
    • Ο Ηρόδοτος στην περιγραφή της πορείας του στρατού του Ξέρξη από την εκβολή του Στρυμώνα στην Άκανθο, δηλώνει, ότι αφού πέρασε την Άργιλο και άφησε τον κόλπο του Ποσιδείου στα αριστερά, διάβηκε την πεδιάδα η οποία ονομάζεται Συλεύς, και μετά αφού πέρασε τα Στάγειρα έφθασε στην Άκανθο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.168)
    • Απεικονίζοντας το μεγάλο αριθμό των πόλεων οι οποίες την εποχή του Ηροδότου κατέχονταν από την Παλλήνη και την Κρουσίδα, άξιο λόγου είναι ότι αυτό το μέρος τώρα θεωρείται το πιο εύφορο και το πιο καλλιεργήσιμο τμήμα της Μακεδονίας και τα πλεονεκτήματα του λιμανιού της Επανομής προστίθενται σε αυτή την πλούσια περιοχή και ως εκ τούτου θα μπορούσαμε εξίσου να θεωρήσουμε ότι αυτή η περιοχή είχε διατηρήσει την «υπεροχή» της και στα αρχαία αλλά και στα νεότερα χρόνια.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 453)
    • Ο Λίβιος αναφέρεται σε μια Αντιγόνεια του Κρούσιου ανάμεσα στην Αινεία και στην Παλλήνη. Ήταν πιθανώς, μια από τις πόλεις της ακτής αυτής, που αναφέρει ο Ηρόδοτος, που ανοικοδομήθηκε υπό ενός εκ των Αντιγονιδών. Ο Πτολεμαίος την ονομάζει Ψάφαρα, πιθανώς με σκοπό να την διαχωρίσει με αυτόν τον τρόπο από μια άλλη μακεδονική Αντιγόνεια στο δρόμο από τα Στενά του Αξιού προς τους Στόβιους. Καθώς οι Σέτται και ο Μόρυλλος τοποθετούνται από τον Πτολεμαίο μαζί με την Αντιγόνεια-Ψάφαρα στην Παραλία και τα ονόματά τους δεν αναφέρονται στον περίπλου του στόλου του Ξέρξη, ήταν πιθανότατα τοποθεσίες στον Κόλπο της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στην πόλη και το ακρωτήριο Αίνειο ή Καραμπουρνού. Ο Πτολεμαίος δεν παρατήρησε ούτε αυτό το ακρωτήριο ούτε την πόλη Αινεία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σσ. 460-461)
    • Το νοτιοδυτικό ακρωτήριο της Παλλήνης, που από το Λίβιο ονομαζόταν Ποσείδιον και από το Θουκυδίδη Ποσειδώνιον, προφανώς από ένα ναό του Ποσειδώνα ο οποίος βρισκόταν ακριβώς εκεί, ακόμα διατηρεί την παλαιότερη ονομασία του, που κοινώς προφέρεται Ποσείδι. Η Μένδη εμφανίζεται από τις ακόλουθες περιστάσεις να είναι τοποθετημένη κοντά σ’ αυτό το ακρωτήρι στη νοτιοδυτική πλευρά. Όταν ο Άτταλος και οι Ρωμαίοι , το 200 π.Χ, εξέπλευσαν από την Σκιάθο εναντίον της Κασσανδρείας, αυτοί προσέγγισαν πρώτα τη Μένδη και μετά παρέκαμψαν το ακρωτήριο πριν φτάσουν στην Κασσανδρεία. Έχοντας αποτύχει εκεί, κυρίως εξαιτίας των συνθηκών του καιρού, επέστρεψαν από το Ακρωτήριο του Κανίστρου και από αυτό της Τορώνης στο λιμάνι της Ακάνθου στο Σιγγιτικό κόλπο. Σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα φαίνεται ότι μερικά αρχαιοελληνικά κατάλοιπα τα οποία έχουν βρεθεί στην ακτή, κοντά στο Ακρωτήρι Ποσείδι στα ανατολικά, όπως επίσης και στα υψώματα πάνω από σε αυτό, είναι αυτά της Μένδης. Η τοποθεσία αυτή της Μένδης σε σχέση με αυτή του Ποσειδίου μπορεί να προσδιοριστεί επιπλέον σύμφωνα και με στοιχεία από τη διεξαγωγή των εννέα χρόνων του Πελοποννησιακού πολέμου, όταν οι Αθηναίοι προχωρώντας από τη Ποτίδαια εναντίον της Μένδης και της Σκιώνης, έπλευσαν στο Ποσειδώνιο και αφού είχαν αποκτήσει τη Μένδη ,προχώρησαν εναντίον της Σκιώνης, όπου η περιοχή γειτόνευε με αυτή της Μένδης. Η διάταξη των ονομάτων στον Ηρόδοτο συνεπώς, η οποία τείνει να τοποθετήσει τη Σκιώνη μεταξύ των Ακρωτηρίων Παλιούρι και Ποσείδι, συμφωνούν απόλυτα με την αφήγηση του Θουκυδίδη. Και τα κατάλοιπα της Σάνης, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, φαίνεται να είναι μεταξύ του Ακρωτηρίου του Ποσειδίου και της δυτικής πλευράς του ισθμού της Πόρτας. Ο Μελάςσυμφωνεί με το συμπέρασμα για τη Σκιώνη, εφόσον, όπως δήλωνε, αυτή καταλάμβανε μαζί με τη Μένδη την πιο εκτεταμένη τοποθεσία της χερσονήσου, αλλά ήταν αντίθετος σε σχέση με τη θέση της Σάνης, την οποία και τοποθετούσε κοντά στο Κάνιστρο.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 157)
    • Από την αντίθετη πλευρά του κόλπου είναι ορατή η Θεσσαλονίκη, το ακρωτήριο Καραμπουρνού, το όρος Χορτιάτη και μια σειρά από βουνά, που φαίνεται να σχηματίζουν μία οροσειρά από την δεύτερη κορυφή ως το ακρωτήριο της Παλλήνης. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 407)
    • Οι πόλεις της Κρουσίδος ήταν η Λίπαξος, η Κώμβρεια, η Λίσσαι, η Γίγωνος, η Κάμσα, η Σμίλα και η Αινεία. Από αυτές, η Γίγωνος και η Αινεία αναφέρονται από τους τελευταίους συγγραφείς: από την Αινεία, σώζονται νομίσματα τα οποία σχετίζονται με την υποτιθέμενη ίδρυση της πόλης από τον Αινεία μετά τον Τρωϊκό πόλεμο. Η θέση και των δύο, της Γίγωνος και της Αινείας, πιθανότατα βρισκόταν κοντά σε δύο ακρωτήρια και από εκεί δεν υπήρχε κανένα άλλο αξιόλογο ακρωτήριο, εκτός από το Μικρό Καραμπουρνού και το Μεγάλο Καραμπουρνού και το ακρωτήριο της Επανομής. Το πρώτο από αυτά βρισκόταν πολύ κοντά στη Θεσσαλονίκη. Από τα δύο άλλα, το Μεγάλο Καραμπουρνού που βρισκόταν σε απόσταση 10 μίλια μακριά σε άμεση απόσταση από τη Θεσσαλονίκη, φαίνεται να ταυτίζεται επαρκώς από αυτή τη συνθήκη με το Ακτρωτήριο Αίνειο, όπως πληροφορούμαστε από το Λίβιο, ότι η πόλη Αινεία βρισκόταν 15 ρωμαϊκά χιλιόμετρα από τη Θεσσαλονίκη. Προσθέτει επίσης, ότι ήταν απέναντι από την Πύδνα, το οποίο, εάν αληθεύει, θα μπορούσε να υπαινιχθεί ένα λάθος στην απόσταση που μόλις δηλώθηκε καθώς οι δύο ορισμοί είναι αντιφατικοί και μας οδηγούν στη τοποθεσία Αινεία και στο Ακρωτήριο Αίνειο της Επανομής, το οποίο είναι σχεδόν απέναντι από την πλευρά της Πύδνας. Είναι προφανές, επίσης, από τη σειρά των ονομάτων στον Ηρόδοτο, ότι η Γίγωνος ήταν το νοτιότερο από τα δύο ακρωτήρια, και από ένα άλλο γεγονός που σημειώνεται στην ιστορία, ότι αυτή η τοποθεσία βρισκόταν κοντά σε εκείνη της Επανομής. Μαθαίνουμε από το Θουκυδίδη ότι τη χρονιά πριν την έναρξη του Πελοποννησιακού Πολέμου, μια Αθηναϊκή δύναμη η οποία είχε επιστρατευθεί για να κινηθεί εναντίον του Περδίκα βάδισε μέσα σε τρεις μέρες από την Βέροια στη Γίγωνο, από όπου και προχώρησε εναντίον της Ποτίδαιας. Η Γίγωνος, επομένως, δεν ήταν παρά μιας συνηθισμένης ημέρας διαδρομή από την Ποτίδαια, κάτι που δύσκολα θα μπορούσε να λεχθεί για το Καραμπουρνού, ενώ αν τοποθετήσουμε τη Γίγωνο στην Επανομή, έχουμε τέσσερις μέρες πορεία από 20 μίλια την ημέρα, τη δεύτερη για Θεσσαλονίκη και τη τρίτη για Επανομή. Ο Στέφανος επίσης, υποστηρίζει ότι η νοτιότερη τοποθεσία της Γιγώνου εκτιμάται ότι περιορίζεται στο έδαφος της Παλλήνης, πράγμα το οποίο ήταν πιθανότατα πραγματικότητα στα νεότερα χρόνια, όταν οι ενδιάμεσες τοποθεσίες αναφέρονται από τον Ηρόδοτο να έχουν πέσει σε παρακμή, η παραθαλάσσια περιοχή ήταν χωρισμένη μεταξύ της Αινείας, της Γιγώνου και της Κασσάνδρειας. Ωστόσο, θέλοντας να ξεκαθαρίσω τα λόγια του Λίβιου “απέναντι από την Πύδνα”, η Αινεία βρίσκεται στο νοτιότερο παρά στο ανατολικότερο άκρο του Ακρωτηρίου Καραμπουρνού. (Leake, τομ. III, σσ. 451-452)
    • Ο Κισσός ήταν βουνό το οποίο σε μια σύγκριση του Ξενοφώντα και του Λυκόφρονα φαίνεται να ταυτίζεται με το Χορτιάτη, που το αναφέρουν να είναι μεταξύ των βουνών τα οποία παρείχαν θηράματα. Ο τελευταίος το περιγράφει σαν μια ψηλή κορυφή όχι μακριά από το Ραίκυλο, το οποίο εμφανίζεται από το Λυκόφρονα να είναι το όνομα του ακρωτηρίου όπου ο Αινείας ίδρυσε την πόλη του. Δεν μπορώ να κατανοήσω μάλιστα, αν ποτέ οι Φράγκοι έμποροι ή πρόξενοι, όπου τα εξοχικά σπίτια των περισσότερων εξ αυτών βρίσκονταν στο βουνό Χορτιάτη ή κοντά σε αυτό, ή αν τα χωριά κοντά σε αυτό ,αναστατώθηκαν από τους φοβερούς κατοίκους του βουνού Κισσός που απαριθμούνται από τον Ξενοφώντα, όπως λιοντάρι, πάρδαλις, πάνθηρας και αρκούδα. Αλλά ο Χορτιάτης είναι το μοναδικό ψηλό βουνό σε μια μέτρια απόσταση από την πλευρά της Αινείας από την οποία μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ήταν τα λημέρια αυτών των ζώων. Το ότι η πόλη Κισσσός δεν ήταν μακριά από τη Θεσσαλονίκη, γίνεται προφανές από το ότι είχε συνεισφέρει μαζί με την Αινεία και τη Χαλάστρα στο να κατοικηθεί η Θεσσαλονίκη. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 454)
    • Ο Λίβιος αναφέρεται σε μια Αντιγόνεια του Κρούσιου ανάμεσα στην Αινεία και στην Παλλήνη. Ήταν πιθανώς, μια από τις πόλεις της ακτής αυτής, που αναφέρει ο Ηρόδοτος, που ανακαινίστηκε υπό ενός εκ των Αντιγονιδών. Ο Πτολεμαίος την ονομάζει Ψάφαρα, πιθανώς με σκοπό να την διαχωρίσει με αυτόν τον τρόπο από μια άλλη μακεδονική Αντιγόνεια στο δρόμο από τα Στενά του Αξιού προς τους Στόβους. Καθώς ο Μόρυλλος τοποθετείται από τον Πτολεμαίο μαζί με την Αντιγόνεια-Ψάφαρα στην Παραλία και τα ονόματά τους δεν βρίσκονται στον περίπλου του στόλου του Ξέρξη, ήταν μάλλον τοποθεσίες στον Κόλπο της Θεσσαλονίκης, ανάμεσα στην πόλη και το ακρωτήριο Αίνειο ή Καραμπουρνού. Ο Πτολεμαίος δεν παρατήρησε ούτε αυτό το ακρωτήριο ούτε την πόλη Αινεία. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σσ. 460-461)
    • Η δεύτερη Μακεδονία περιλάμβανε όλη την περιοχή ανάμεσα στον Στρυμόνα και στον Αξιό εκτός από τη Σιντική και τη Βισαλτία και εκτεινόταν από τις πηγές των δύο ποταμιών μέχρι εκεί που έφτανε το σύνορο του βασιλείου της Μακεδονίας. Η ανατολική τροπή του Στρυμόνα κάτω από τις Σέρρες αποδεικνύει αμέσως γιατί η Σιντική και η Βισαλτία είχαν εξαιρεθεί από τις περιοχές ανάμεσα στο Στρυμόνα και στον Αξιό και εντάσσονταν στην πρώτη Μακεδονία αντί για τη δεύτερη. Η δεύτερη περιφέρεια ήταν η πιο εύφορη και πιο γνωστή από τις τέσσερις, και κανένα τμήμα της Μακεδονίας δεν συγκρινόταν σε ευφορία και σε άλλα πλεονεκτήματα με τη Μυγδονία, τη Χαλκιδική, και τις τρεις γειτονικές χερσονήσους όπου ο ιστορικός σημειώνει ιδιαίτερα την παραγωγική Παλλήνη και τους βολικούς όρμους της Τορόνης και του Άθω. Το όνομα Αινεία, το οποίο ο Λίβιος αποδίδει στο λιμάνι του Άθω δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο συγγραφέα, ούτε είναι σίγουρο σε ποιο από τα λιμάνια της Ακτής ταιριάζει. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σσ. 483-484)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]

    • Πριν την Ελληνική Επανάσταση η χερσόνησος της Κασσάνδρας αριθμούσε περί τις 700 οικογένειες-οι 600 περίπου είχαν μικρή ιδιοκτησία και οι 100 ήταν οικογένειες αγροτών που εργάζονταν στα μετόχια των μοναστηριών του Αγίου Όρους. Οι κάτοικοι της Κασσάνδρας είχαν στην κατοχή τους αγελάδες και άλογα και 2500 βόδια και κοπάδια προβάτων και εριφίων που έφταναν συνολικά τις 20 με 30 χιλιάδες ζώα. Οι κάτοικοι της περιοχής απολάμβαναν πολιτικά, κοινοτικά και θρησκευτικά δικαιώματα άγνωστα ως τότε σε χώρες της Δύσης.(Urquhart,τομ. ΙΙ,σ. 48-49)

    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    • Κασσάνδρα ονομάζεται η πιο δυτική από τις τρεις μικρές χερσονήσους στις οποίες απολήγει η μεγάλη Χαλκιδική χερσόνησος,αυτή που εκτείνεται μεταξύ του Θερμαίου και του Τορωναίου ή Σιγγιτικού κόλπου.Τη χερσόνησο διασχίζει κατά μήκος η διακλάδωση του όρους Κίσσου ή Χορτιάτη το οποίο ανατολικά του χωριού Φούρκα καλείται Λεκάνη ενώ μεταξύ αυτού και του χωριού Καλάνδρα δίνει την κορυφή Αγ.Αναστασία και καταλήγει ξεκινώντας από ανατολικά στα εξής ακρωτήρια: Αγ.Παύλου, Κλαρέτο Καράβι, Θέραμβος ή Αγ.Νικολάου, Καναστραίο ή Παλιούρι, Καλογριάς και Ποσείδι.Στη χερσόνησο αυτή που στερείται λιμανιών, βρίσκουμε μόνο όρμους ενώ υπάρχουν και στις δυο ακτές της ιδιοκτησίες και μετόχια που ανήκουν σε μονές του Αγίου Όρους.Στη χερσόνησο κατά την αρχαιότητα βρίσκονταν οκτώ πόλεις: Ποτίδαια, Σκίθαι, Άφυτις, Νεάπολις, Αιγή, Θέραμβος, Σκιώνη και Μένδη από τις οποίες η πιο αξιομνημόνευτη είναι η Ποτίδαια, η οποία βρισκόταν στο δυτικό τμήμα του πέντε σταδίων πλάτους Ισθμού της Παλλήνης(ας σημειωθεί ότι ένα στάδιο ισούται με 600 ελληνικά πόδια ή 185 μέτρα) ,ο οποίος συνένωνε την περιοχή με τη μεγάλη χερσόνησο, όπου βρίσκεται το μετόχι της μονής Βατοπεδίου.Η Ποτίδαια καταστράφηκε από τον Φίλιππο το 357 π.Χ., ξανακτίστηκε το 316 στα βορειοανατολικά της προηγούμενης θέσεώς της από τον Κάσσανδρο και ονομάστηκε Κασσάνδρεια, η οποία ,ωστόσο, καταστράφηκε τον 6ο αι. από Ούνους και Σλάβους. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 532-533)
    • Το ακρωτήριο Καρτάλια ή Άμπελος απλώνεται στη νοτιοανατολική ακτή και Δρέπανον ή Δέρρις απλώνεται στο νοτιότερο άκρο της χερσονήσου. Στη χερσόνησο Παλλήνης ή Κασσάνδρας σχηματίζονται τα ακρωτήρια του Αγίου Παύλου, του Κλαρέτου, του Καραβιού και του Αγίου Νικολάου στην ανατολική ακτή και τα ακρωτήρια του Παλιουρίου, του Καναστραίου ή Κάνιστρου στο νοτιότερο άκρο. Δυτικά από την Καλογριά, μετά από τη δυτική παραλία και απέναντι από τις εκβολές του ποταμού Πηνειού απλώνεται το Ποσίδι, Ποσίδιον ή ακρωτήριο της Κασσάνδρας. Εκεί υπάρχει λευκός περιστροφικός φάρος σε λευκό πέτρινο κτίριο, ο οποίος ανάβει κάθε λεπτό. Ο φάρος είναι τέταρτης τάξεως και τοποθετήθηκε ήδη από το 1864 ενώ βρίσκεται σε απόσταση 2/3 του μιλίου από το τελευταίο άκρο του ακρωτηρίου, σε πλάτος 39ο-57΄-30΄΄ και μήκος 23ο-22΄-0΄΄. Από την επιφάνεια της θάλασσας, φτάνει τα 22 μέτρα και είναι ορατός από απόσταση 14 μιλίων. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 493)
    • Το ακρωτήριο του Αγίου Νικολάου απλώνεται βόρεια από αυτό του Ποσειδίου ή της Κασσάνδρας. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 493)
    • Ο λιμένας Συκιάς βρίσκεται στην νοτιοανατολική άκρη της χερσονήσου Λογγού και στη νοτιοδυτική άκρη της ο λιμένας Κωφός. Βόρεια από τον λιμένα Κωφό, στη δυτική ακτή σχηματίζονται οι όρμοι Αγία Κυριακή και Τριπόταμος,επίνειο του χωριού Παρθενιόνα και Μπαλαμπάνι. Στη βόρεια παραλία του Τορωναίου ή κόλπου της Κασσάνδρας σχηματίζονται οι όρμοι Ζαργανί ή Παλαιμάνας, στις εκβολές του ποταμού Ορμυλία ενώ τα Ψακούδια και ο Μυλοβόπυργος αποτελούν το επίνειο της κωμόπολης Πολυγύρου.Στη χερσόνησο Παλλήνης ή Κασσάνδρας σχηματίζονται οι όρμοι Σολίνα, νότια του χωριού Αθέτου και Καψόχωρας, στην ανατολική ακτή, στη δυτική ακτή και προς βορρά του ακρωτηρίου του Αγίου Νικόλαου οι όρμοι Σίγρι, Μικρά Κύψανη, Κύψανη και βορειοανατολικά του ισθμού Κασσάνδρας ή Πόρτες το Γκαργκί λιμάνι ή Στα Λιοντάρια, επίνειο της Πορταριάς και του Αγιομάμα. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 495-496)

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Καλαμαριά

    Παλαιό Όνομα : Καλαμαριά
    Δήμος : Καλαμαριάς
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Όταν εξερχόμαστε από την πύλη της Θεσσαλονίκης που αποκαλείται Καλαμαριά εισερχόμαστε στη μεγάλη Χερσόνησο της Χαλκιδικής. Η ευθεία οδός που οδηγεί στον Άθω τέμνει την Χερσόνησο από μία γραμμή που ξεκινά από τα δυτικά και τελειώνει στα ανατολικά και διέρχεται από μία κυματοειδή πεδιάδα που είναι συνάμα άγονη και αμμώδης. (Isambert, σ.51)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Το βορειότερο τμήμα της περιοχής, το οποίο συνορεύει με το Θερμαϊκό κόλπο, ονομάζεται Καλαμαριά. Με εξαίρεση ορισμένα τούρκικα τσιφλίκια και αγιορείτικα μετόχια, η υπόλοιπη γη ανήκει στα χωριά. Αιγοπρόβατα και βοοειδή διαχειμάζουν στην περιοχή ενώ παράγονται μαλλί, μέλι και κερί. Επίσης τα χωριά και κυρίως ο Πολύγυρος και οι Ερμυλίες όπου και υπάρχουν 400 ή 500 αργαλειοί μεταξιού, επιδίδονται και στην παραγωγή μεταξοσκωλήκων. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 163)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ανασελίτσα (Νεάπολη Βοΐου)

    Παλαιό Όνομα :Λείψιστα
    Δήμος : Βοΐου
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]

    • Την ύπαιθρο των Γρεβενών και της Αναστελίτσας την κατοικούν ακόμη μουσουλμάνοι ελληνόφωνοι. Οι χριστιανοί τους προσδιορίζουν συνήθως με την ονομασία Βαλαάδες (Βα Αλλάχ! Μα τον Αλλάχ). Ο προσηλυτισμός αυτός μετέτρεψε απλώς τις εκκλησίες σε τζαμιά. Τα ήθη και όλες οι λέξεις της γλώσσας έμειναν ελληνικά. Οι Βαλαάδες αυτοί ορκίζονται εξίσου και στην Παναγία όπως και στο ψωμί, μα το ψωμί, μα την Παναγιά. Τα μόνα τούρκικα που ξέρουν οι ιμάμηδες τους, είναι τα αραβικά που χρειάζονται, για να κραυγάζουν από το μιναρέ: Λα Ιλάα Ιλλά λάου. Ένας είναι ο θεός και ο προφήτης του ο Μωάμεθ. Έχω μάλιστα ακούσει ότι πολλοί από τους ιμάμηδες αυτούς, οι γεροντότεροι, φωνάζουν απλούστατα στα ελληνικά, όπως τον παλιό καλό καιρό, όταν οι Τούρκοι δεν ήσαν τόσο απαιτητικοί. (Berard, σ. 208-209)
    • Τα κεφαλοχώρια, Λάψιστα (Ανασελίτσα) και Σιάτιστα, ήταν σε πλήρη κλίμακα και από πολύ καιρό εξελληνισμένα και μη έχοντας πια μερικούς Τούρκους αγάδες.(Berard, σ. 376)

    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Έξι ώρες μετά την Καστοριά βρίσκεται η Λαψίστα ή Ανασιλίτσα. Από το όνομα της κωμόπολης τεκμηριώνεται πως είναι μία πόλη, της οποίας οι κάτοικοι είναι μουσουλμάνοι. Από εκείνο το σημείο 5 ώρες μετά βρίσκονται τα Γρεβενά, η αρχαία Ελιμία, που από τα παλιά χρόνια ακόμη κατοικούνταν από Ελειμιώτες ή Ελιμιώτες και θεωρείται ως μία σπουδαία στρατηγική θέση στα βουνά της Ηπείρου και της Θεσσαλίας. Σήμερα είναι έδρα μουδίρη και ορθοδόξου επισκόπου. Περιέχει 300 οικογένειες, μουσουλμανικές ως επί το πλείστον από εξισλαμισθέντες Έλληνες, όπως και αυτές της Λαψίστας. (Isambert, σ.37)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Από την Εορδαία ή το Σαριγκιόλ διέσχισε ο Σουλπίκιος τμήμα της πεδιάδας των Γρεβενών και μέσω της Ανασελίτσας έφτασε στην Καστοριά, από όπου η πορεία του από το Πήλιο στη Δασσαρέτια δεν θα μπορούσε να είναι παρά μέσω του περάσματος της Τζαγκώνας, το οποίο, όντας η μόνη διακοπή στη ραχοκοκκαλιά της Βόρειας Ελλάδας, ήταν αναμφίβολα μια από τις πιο συχνές οδούς επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών της χώρας και συγκεκριμένα από την Ορεστίδα στη Δασσαρέτια.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 323)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Όστροβο (Άρνισσα)

    Παλαιό Όνομα : Άρνισσα
    Δήμος : Έδεσσας
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Δίπλα από τη Μπάνια βρίσκονται τα μεγαλοπρεπή ιπποφορβεία, που συστάθηκαν από τον Φίλιππο, στο Καϊλάρ (Σαριγιούλ) και την Καραφερία, και κάμπτεται προς τα ανατολικά φτάνοντας στο χάνι Γκορνίσεβο και κατεβαίνει μέσω μιας απότομης κλίσης στο Όστροβο, το οποίο έχει 650 σπίτια στη βόρια εσχατιά της ομώνυμης λίμνης, η οποία έχει μήκος 2 λεύγες και πλάτος 1. Το βάθος της δε τείνει στα 48 μέτρα. Στη μέση της λίμνης δε βρίσκεται και ένα νησίδιο, που έχει μάλιστα και ένα τζαμί. Πέρα από το Όστροβο, η οδός μέχρι τα Βοδενά είναι μία από τις τερπνότερες που έχουν να παρουσιάσουν αυτά τα μέρη. (Isambert, σ.38)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Η Ηράκλεια δεν απέχει πολύ από τη νέα πόλη της Φλώρινας, περίπου 10 μίλια ευθεία προς τα νότια του Μοναστηρίου,το οποίο είναι τώρα η κυριότερη πόλη σε αυτό το τμήμα της χώρας και καταλαμβάνει το τμήμα της αρχαίας Πελαγονίας.Γι’ αυτό το λόγο είναι αποδεκτή η αποκαλούμενη θέση της Ηράκλειας της Λυγκιστίδας, αφού οι πηγές παρουσίαζαν τους Λυγκιστές να διαμένουν νότια των Πελαγόνων και ανάμεσα τους βρίσκονταν οι Εορδαίοι που εμφανίζονται να καταλαμβάνουν το Όστροβο και το Σαριγκιόλ.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 282)
    • Κοντά σε αυτό το άνοιγμα βρίσκεται η μικρή τουρκική πόλη Τζουμά,η οποία περιλαμβάνει ένα παζάρι και είναι το διοικητικό κέντρο της περιφέρειας των μικρών τουρκικών χωριών. Οι πεδιάδες του Οστρόβου, του Σαριγκιόλ, της Τζουμά και του Μπουτζά, φαίνεται, μαζί με τους ορεινούς όγκους που τις περιβάλουν ότι αποτελούσαν την αρχαία Εορδαία.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 298)

    • Η Άρνισσα μοιάζει να ήταν η κοιλάδα του Οστρόβου και πιθανόν να ήταν το ίδιο μέρος με τον Βάρνο του Πολύβιου, καθώς το Β ήταν ένα κοινό μακεδονικό πρόθεμα. Για τον Στράβωνα δεν είναι υποχρεωτικό να τοποθετηθεί ο Βάρνος μεταξύ Λυχνίδος και Ηράκλειας παρόλο που αποκόμισε αναμφίβολα αυτήν την εντύπωση.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 315 – 316 )

    • Από την επισήμανση του Πολυβίου πληροφορούμαστε ότι η Κανδαβία οδός διέσχιζε την χώρα των Εορδαίων, ξεκινώντας από αυτήν των Λυγκιστών έως την Έδεσσα. Συνεπικουρούμενοι από τις ιστορικές πηγές που αναφέρονται, σε αυτό το γεγονός , όπως και από άλλο απόσπασμα του Λατίνου ιστορικού στο οποίο περιγράφει την προέλαση του Περσέα από το Κίτιο στην Κάτω Μακεδονία μέσα από την Εορδαία στην Ελίμεια και στον Αλιακμόνα, δυνάμεθα να εξετάσουμε την ακριβή κατάσταση στην Εορδαία . Η περιοχή αυτή δε μοιάζει να εκτείνεται κατά μήκος της δυτικής πλευράς του όρους Βερμίου, συμπεριλαμβανομένων του Οστρόβου και της Κατράνιτσας στα βόρεια, το Σαριγκιόλ στο κέντρο και στα νότια οι πεδιάδες του Τζουμά, Μπουτζά και του Καραγιάννη, καθώς και τις κορυφογραμμές κοντά στην Κοζάνη,στην Κλεισούρα και στη Σιάτιστα, που μοιάζουν να είναι τα φυσικά όρια της περιφέρειας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 316 )

    • Καθώς ο Λυκόφρων συσχετίζει τη Γαλάδρα με την γη των Εορδαίων, και καθώς ο Στέφανος αποδίδει αυτήν την πόλη στην Πιερία, θα ήταν καλύτερο να αναζητήσουμε στην νότια απόληξη της Εορδαίας προς τον Αλιάκμονα και τα σύνορα της Πιερίας,την περιοχή η οποία αποτελείται πιθανότατα κυρίως από τις πεδιάδες του Μπουτζά και Τζουμά.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 317)

    • Στα δεξιά του Σινιάτσικου φαίνεται το Περιστέρι, το οποίο συνορεύει με τις πεδιάδες του Εριγώνα και των Μπιτολίων. Στα βορειοανατολικά υψώνεται το σπουδαίο βουνό Δοξά ή Βέρμιο και στα δεξιά του φαίνεται ο Βελβεντός ή Βελβεδός, μια πόλη 300 σπιτιών, η οποία, παρόλο που είναι γνωστή για τον μιναρέ της, κατοικείται κυρίως από Έλληνες. Ο Βελβεντός είναι 3 ώρες απόσταση από τα Σέρβια και ομοίως βρίσκεται στο ίδιο βουνό. Τοποθετείται στην ίδια γραμμή με τη μεγάλη χαράδρα του Αλιάκμονα, όπου βρίσκεται το βουνό της Πέλλας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 332)

    • Καθώς η Πύδνα δεν αναφέρεται στην πορεία που ακολούθησε ο ύπατος , πιθανόν να ακολούθησε μια κατεύθυνση πιο δυτική από αυτή την πόλη, η οποία βρισκόταν στην ακτογραμμή και διασχίζοντας την κορυφογραμμή των Πιερίων να κατήλθε στον Αλιάκμονα στο σημείο που ο ποταμός εισέρχεται μέσω ρεμάτων στην πεδιάδα της Βέρροιας. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 423)

    • Ο ποταμός έφερε το όνομα Αστραίος στο κατώτερο τμήμα της πορείας του. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 424)

    • Το Ελευθεροχώρι βρίσκεται σε τόσο πλεονεκτική θέση ώστε πολύ δύσκολα θα αδιαφόρησαν γι’ αυτό οι αρχαίοι. Είναι κυρίως αυτός ο λόγος για τον οποίο συντείνω στην ταύτιση της θέσης αυτής με τη Μεθώνη. Η απόσταση της από το Αγιάν είναι μεγαλύτερη από σαράντα στάδια, τα οποία, η Επιτομή του Στράβωνα, αναφέρει ως την απόσταση από την Πύδνα μέχρι τη Μεθώνη. Ωστόσο, δεν πρέπει να βασίζεται κάποιος ιδιαίτερα στην Επιτομή, σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο κομμάτι, καθώς αναφέρει τον Αλιάκμονα ως το ποτάμι της Κατερίνης και κάποιον Εριγώνα στη θέση του Αλιάκμονα. Ο μόνος Εριγώνας που αναφέρεται στην αρχαία ιστορία ήταν ένας παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 435)

    • Τον καιρό του Ηροδότου ο Αλιάκμονας ενωνόταν με τον Λουδία και εξέβαλλε στη λίμνη της Πέλλας. Ωστόσο, τώρα ο Λουδίας δεν ενώνεται με τον Αλιάκμονα αλλά με τον Αξιό. Ο ίδιος ο Αλιάκμονας φαίνεται ότι μετακινήθηκε ως προς την κατώτερη πορεία του, προς τα ανατολικά του Αξιού, ώστε οι τρεις ποταμοί ίσως να ενώνονται πριν εκβάλλουν στη θάλασσα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 437)

    • Στην Πιερία ο Όμηρος περιλαμβάνει τα εδάφη ανάμεσα στον Πηνειό και τον Αλιάκμονα ή, όπως περιγράφει ο Ησίοδος την Πιερία, τα εδάφη γύρω από τον Όλυμπο. Στην Ημαθία περιλαμβάνει την όμορφη περιοχή πέρα από τον Αλιάκμονα και την ανατολική πλευρά της κορυφογραμμή του Ολύμπου.
      (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 446)

    • Ο Πτολεμαίος σχετικά με τον Αστραίο και τη Δόβηρο αποδεικνύει ότι δεν είχαν μεγάλη απόσταση μεταξύ τους. Κάτι που αληθεύει με την προϋπόθεση ότι το Αστραίο ή Αιστραίο ήταν στον Στρούμιτζα και η Δόβηρος κοντά στην Δοϊράνη. Στρυμόνας, Στρούμα, Αστραίο και Στρούμιτζα μοιάζουν να είναι όλα διαλεκτικές τροποποιήσεις κάποιας γνήσιας λέξης της Μακεδονίας, που πιθανότατα σημαίνει ποταμός. Το όνομα Αστραίο, όπως παρατήρησα ήδη, αποδόθηκε στο κάτω τμήμα του Αλιάκμονα και ο Βιστρίτσας φαίνεται να είναι παραφθορά ή σύγχρονη βουλγαρική μορφή του Αστραίο. Η πόλη Στρούμιτζα , όπως και η προκάτοχός της, το Αστραίο, πήραν το όνομά τους από τον ποταμό στον οποίο βρίσκονται, όντας σε θέση εξαιρετικής σημασίας πάνω από τον κύριο παραπόταμο του Στρυμόνα και τη φυσική πρωτεύουσα της κοιλάδας του. Το όνομα υποδηλώνει τον Στρυμόνα. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 467-468)
    • Οι διαδρομές μέσα από τα βουνά που διαχώριζαν τον Λύγκο από την Εορδαία ήταν από το Τιλμπελί στην Όσλοβα, προς τα ανατολικά και από την Μπάνιτσα στο Όστροβο προς τα δυτικά. Η πρώτη είναι στην συνήθη πορεία από τα Μπιτόλια στα Βοδενά και η τελευταία από την Φλώρινα προς το ίδιο μέρος. Παρόλο που η Φλώρινα είναι πιο κοντά από ότι τα Μπιτόλια στην πλευρά της Ηράκλειας, η Εγνατία Οδός διασχίζεται από την πρώτη πορεία, καθώς κατεβαίνει στις εορδαϊκές κοιλάδες πιο κοντά στην τοποθεσία της Έδεσσας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.317)

    • Τα Σκόπια σπάνια ετίθεντο υπό τον πλήρη έλεγχο της Κωνσταντινούπολης. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μιχαήλ Παλαιολόγου, οι Σέρβοι τα απέσπασαν από την αυτοκρατορία και έτσι τα Σκόπια έγιναν η έδρα του Κράλη. Εδώ ο Νικηφόρος Γρηγοράς συνάντησε στο παλάτι του τον άρχοντα των Τριβαλλών, του οποίου ο διάδοχος το 1342 πρόσφερε προστασία και φιλοξενία στον Ιωάννη Καντακουζηνό όταν αποσύρθηκε πριν τον Απόκαυκο. Με τη συνθήκη που συνάφθηκε ανάμεσα στον Καντακουζηνό και στο βασιλιά της Σερβίας, ο τελευταίος απέκτησε μια προσωρινή εξουσία σε ένα μεγάλο τμήμα της Μακεδονίας, ενώ οι Ρωμαίοι, όπως αυτοαποκαλούνταν, του έδωσαν τη Ζίχνη, τις Φερρές , το Μελένικο, τη Στρούμιτσα και την Καστοριά και κράτησαν τα Σέρβια , τη Βέρροια, την Έδεσσα, το Γυναικόκαστρο, τη Μυγδονία, και τις πόλεις στο Στρυμόνα, καθώς και την περιφέρεια των Σερρών και τα όρη του Ταντεσσάνου,την περιοχή του Οστρόβου και τα Σέρβια. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 478-479)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]

    • Βρίσκεται κοντά σε μία λίμνη. Οι κάτοικοι του Οστρόβου διηγούνται μία ιστορία για το πώς σχηματίστηκε η λίμνη. Λένε ότι ξεκίνησε από κάτι κρυμμένες πηγές πριν από εξήντα περίπου χρόνια και από τότε μεγαλώνει ολοένα. Στα μισά του δρόμου μεταξύ του Οστρόβου και της απέναντι όχθης τα μόνα απομεινάρια από ένα παλιό πολυάνθρωπο χωριό είναι ένας γκρεμισμένος μιναρές με δέντρα ολόγυρα. (Walker,σ. 70)

    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Νεοχώρι

    Παλαιό Όνομα : Γενί Κιόι
    Δήμος :ΑΛεξάνδρειας
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Δια λέμβου διαπερνάει κανείς τις εκβολές του Στρυμόνα και ανεβαίνει την δεξιά του όχθη, προς αποφυγή των ελών που κατακλύζουν την αριστερή πλευρά δίπλα από τις εκβολές. Ο ποταμός ρέει ορμητικός και ταραχώδης διαμέσου υψηλών ανδήρων και σχηματίζει μια μεγάλη γωνία, που την περνάμε για να φτάσουμε στο Νεοχώριο (τουρκ. Γενί-Κιοϊ), του οποίου τα σπίτια δείχνουν στην αντίπερα όχθη τη θέση της αρχαίας πόλης. Από εκεί δε μέσω σχεδίας, δίπλα από κάποιον τετράγωνο πύργο και μιας κατερειπωμένης εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου περνά κανείς στην αντίπερα όχθη δίπλα από κάποιον παρόμοιο πύργο στην Αμφίπολη.(Isambert, σ.24)
    • Η κώμη του Νεοχωρίου, που βρίσκεται στις υπώρειες του λόφου, κατέχει μέρος της αρχαίας Αμφίπολης. Εδώ βρίσκονται στα ΝΑ οχυρώματα από μεγάλους τετράγωνους λίθους από φαιό τιτανόλιθο ελληνικής κατασκευής. Μέρος του τείχους που κατέπεσε έφραξε την είσοδο της λίμνης Κερκινίτιδας, που σήμερα αποκαλείται Αχινός ή Ταχινός και έχει μήκος 6 λεύγες και είναι ονομαστή και σήμερα όπως και στην αρχαιότητα για τα χέλια της.
      Όταν κάποιος βγει από το Νεοχώρι, επανέρχεται στις εκβολές του Στρυμόνα, η οδός κατεβαίνει προς Νότον και μετά από μιάμιση ώρα φτάνει στην κώμη Κουτσούκ Κρούσοβα. Από εκεί δε παρεκτείνεται κατά μήκος της παραλίας του κόλπου και σε μία ώρα φτάνει στη Βράστα. Απέναντι από τα αριστερά φαίνεται η κώμη του Σταυρού, που δείχνει πιθανώς την πόλη των αρχαίων Σταγείρων, αποικία των Ανδρίων και πατρίδα του Αριστοτέλη. (Isambert, σ. 25-26)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Το Λιβάδι είναι μια βλάχικη αποικία της αρχαίας εποχής και συχνά από τότε λέγεται βλαχο-Λίβαδο. Τα υπόλοιπα βλαχοχώρια σε αυτήν την περιοχή είναι το Κοκκινοπλό, στις πλαγιές του Ολύμπου, τρεις ώρες απόσταση από εκεί προς την Τσαριτσάνη, τα Φτερά στην ίδια απόσταση προς την Κατερίνη και το Νεοχώρι ανάμεσα στα Σέρβια και το Λιβάδι σε μια υψηλή τοποθεσία στο βουνό. Το Κοκκινοπλό έχει περίπου 200 σπίτια, τα Φτερά 100 και το Νεοχώρι 20 ή 30. Κοντά στα Φτερά λέγεται ότι υπήρχε ένα αρχαίο λατομείο. Αυτά τα χωριά ζουν κυρίως με την παραγωγή χοντρών μάλλινων ρούχων που λέγονται “σκουτί”, από τα οποία φτιάχνονται τα πανωφόρια που ονομάζονται “κάππαις”, στα ιταλικά “κάππε” και χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ελλάδα και την Αδριατική. Το ένδυμα είναι δύο ειδών, μαύρο και άσπρο και εσωτερικά είναι μαλλιαρό. Αποστέλλεται στη Βενετία και στην Τεργέστη σε κομμάτια που λέγονται “ξύλα”. Οι Καλαρρυτιώτες, οι οποίοι κατασκευάζουν το ίδιο είδος ενδύματος στα ίδια τους τα βουνά και των οποίων οι έμποροι κατοικούν στην Αδριατική συνηθίζουν να αγοράζουν αυτά που κατασκευάζουν οι Λιβαδιώτες και τα στέλνουν σε έναν έμπορο, κυρίως έναν Ενετό, στη Θεσσαλονίκη, που το στέλνει σε Καλαρρυτιώτη έμπορο στην Αδριατική που χρεώνει δυόμιση πιάστρες το φόρτωμα 140 ξύλων ανά αποστολή. Οι Λιβαδιώτες κάνουν ετησίως από 150 έως 200 φορτώματα. Καλλιεργούν λίγο καλαμπόκι αλλά διαθέτουν αφθονία από πρόβατα, κατσίκια, άλογα και μουλάρια. Όπως και οι Καλαρρυτιώτες, είναι και αυτοί υπερήφανοι για τον εξαιρετικό αέρα και το νερό της πόλης τους, που κάποιες φορές κάνουν μέχρι και τρεις ώρες προκειμένου να προμηθευτούν το πιο εκλεκτό. Η λίμνη της Καστοριάς τους προμηθεύει με ψάρια προς 25 με 30 παράδες την οκά, προτιμότερα από τα ψάρια της θάλασσας που πωλούνται στη Θεσσαλονίκη προς 45. Από την άλλη, το ψύχος είναι τόσο δριμύ το χειμώνα, ώστε οι κάτοικοι ορισμένες φορές αποκλείονται στα σπίτια τους από το χιόνι για αρκετές ημέρες και εξαναγκάζονται να πίνουν λιωμένο χιόνι, καθώς δεν είναι δυνατή η πρόσβαση στα πηγάδια και στις πηγές τους. Υπάρχει τώρα ένας μεγάλος παγετός και ήταν πολύ δύσκολο να σύρουμε τα φορτωμένα άλογά μας στους απότομους και ολισθηρούς δρόμους. Η θέα του Ολύμπου από εκεί είναι μαγευτική.Η πορεία περνάει από το Κοκκινοπλό που βρίσκεται σε γκρεμό, λίγο πάνω από την πεδιάδα. Η πόλη πληρώνει 200 βαλάντια σε εισφορές. Ο οικοδεσπότης μου, ένας από τους προύχοντες, έχει ήδη πληρώσει 800 γρόσια αυτό το χρόνο και περιμένει και περαιτέρω αύξηση της φορολογίας. Έξω από την πόλη βρίσκεται το μνημείο ενός Αλβανού οπλαρχηγού, που σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον των κλεφτών του Ολύμπου πριν τριάντα χρόνια περίπου. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 335-336)
    • Από τους τάφους στην κορυφογραμμή, η οποία συνδέει το λόφο της Αμφίπολης με το όρος Παγγαίο, υπάρχει κατάβαση οκτώ λεπτών στο Νεοχώρι, στα τουρκικά Yenikoy, ένα μικρό χωριό τοποθετημένο στην πλευρά του λόφου της Αμφίπολης πάνω από τη δεξιά όχθη του ποταμού, όχι μακριά από τη λίμνη όπου υπάρχει μια ξύλινη γέφυρα λίγο πιο κάτω από αυτό το σημείο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 183)
    • Το Νεοχώρι φαίνεται ότι οφείλει, κατά κύριο λόγο, την ύπαρξη του στην επικερδή αλιεία των Στρυμονικών χελιών, τα οποία έχαιραν μεγάλης εκτίμησης ανάμεσα στους αρχαίους για το μέγεθος και το λίπος τους και δεν θεωρούνταν κατώτερα από τα χέλια της λίμνης Κωπαΐδας. Πιάνονται σε ένα φράγμα το οποίο κλείνει το ρέμα μισό μίλι παρακάτω από τη γέφυρα του Νεοχωρίου και το οποίο χρησιμεύει τόσο γι’ αυτό τον σκοπό όσο και ως κεφαλή μύλου. Αν δεν υπήρχε αυτό το τεχνητό εμπόδιο, ο ποταμός, μολονότι είναι απότομος, θα ήταν πλωτός ως το Νεοχώρι και μέχρι τη λίμνη. Ο μύλος ανήκει στη Μονή Παντοκράτορος στο Άγιο Όρος, όμως ο ψαρότοπος, από τη στιγμή που απέκτησε αξία, διεκδικήθηκε από τον Σουλτάνο και τώρα την εκμεταλλεύεται ο Φετά Μπέης της Ζίχνης. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.184)
    • Το Νεοχώρι, όπως υπονοεί η λέξη, είναι πρόσφατος οικισμός. Κατοικείται από σαράντα ελληνικές οικογένειες και εντάσσεται στην περιοχή της Ζίχνης, μια πόλη τοποθετημένη ανάμεσα στη Δράμα και τις Σέρρες, στους πρόποδες του μεγάλου βουνού που συνορεύει με τη Στρυμωνική πεδιάδα προς τα βόρεια. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 184)
    • Τα μοναδικά απομεινάρια της αρχαιότητας στο Νεοχώρι, πέρα από την επιγραφή στην κρήνη, αποτελούν διασκορπισμένα κατάλοιπα της αρχαίας τεχνοτροπίας και ορισμένοι τάφοι από τους οποίους ένας φέρει μορφές σε χαμηλό ανάγλυφο και δύο άλλοι φέρουν απλά ένα όνομα. Υπάρχει ακόμη ένα απλό δωρικό τρίγλυφο ανάμεσα σε μετόπες, το οποίο λέγεται ότι μεταφέρθηκε από το Μπεζεστένι, έτσι ονομάζεται ένα μέρος στην κορυφή του λόφου, όπου υπάρχουν μερικά θραύσματα ίδια με εκείνα στο χωριό. Αν το τρίγλυφο ανήκει στο ναό της Αθηνάς, πιθανόν αυτός να ήταν μικρών διαστάσεων.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 198)
    • Η απόσταση από την Ευπορία στην Ηράκλεια σε συνδυασμό με το όνομα, φανερώνει ότι υπήρχε ένα πορθμείο κατά μήκος της λίμνης, πιθανώς στο σημείο όπου η λίμνη αρχίζει να στενεύει, 3 ή 4 μίλια στα νοτιοδυτικά της Αμφίπολης αλλά πιθανότατα στη δυτική πλευρά της λίμνης. Η Ευπορία ονομάστηκε έτσι από τον Πτολεμαίο ανάμεσα στις πόλεις της Βισαλτίας μαζί με την Όσσα και την Άργιλο και πιθανώς ο ποταμός που συναντά τον Στρυμόνα κάτω από τη γέφυρα του Νεοχωρίου ή της Αμφίπολης είναι η αρχαία Βισαλτία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 228)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]

    • Χωριό που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τη βρύση που έχει αναγνωριστεί σαν τμήμα της Αρχαίας Πέλλας. (Walker,σ. 51)

    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]