Chirol-Ελλάδα

Category: Chirol-Ελλάδα

Πύργος
Παλαιό Όνομα :Koula, Kula, Kule, Pirgos, Pyrgos

Δήμος :Κοζάνης
[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
- Ο Πύργος είναι ένα μικρό χωριό που αποτελείται από δεκαπέντε εως είκοσι χαμηλά σπίτια φτιαγμένα από λάσπη ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει το συμπαγές τετράγωνο κτίσμα της ελληνικής εκκλησίας και η διώροφη αγροικία του Αλβανού μπέη. (Chirol, σ. 49)
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Leake’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]
24 Ιουλίου 2014
Λιβάδι Πιερίας
Παλαιό Όνομα :Βούλτσιστα

Δήμος :Πύδνας – Κολινδρού
[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
- Το Βλαχολίβαδο είναι μια μικρή πόλη με περίπου τετρακόσια σπίτια που αποτελεί το κέντρο της βλάχικης περιοχής στην οποία βρίσκεται στα βορειοανατολικά κάτω από το βουνό Σάπκα. (Chirol, σ. 47)
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]
- Η άνοδος και η κάθοδος ως τον Άγιο Δημήτριο διαρκεί 8 με 10 ώρες. Από αυτό το στενό μπορεί κάποιος να εισέλθει στην πέμπτη οδό είτε μέσα από το Βλαχολιβάδι μέσα σε τρεις ώρες, είτε μέσα από την Σήλο μέσα σε δύο ώρες.
  (Isambert, σ. 74)
- Το Βλαχολιβάδι είναι μία κωμόπολη με 400 σπίτια που κατοικείται από Βλάχους, οι οποίοι βρέθηκαν στον Όλυμπο στα τέλη του Μεσαίωνα. Ζουν από την κτηνοτροφία και από την κατασκευή του σκουτιού, που τους χρησιμεύει στην ενδυμασία τους. Το Βλαχολιβάδι βρίσκεται σε έναν ψηλό λόφο πάνω στις απόκρημνες πλευρές της Σάπκας, που ήταν το αρχαίο Τιτάριο, πάνω από την οποία σε μακρινή απόσταση βρίσκεται το Φλάμπουρο (1878 μέτρα), που είναι η πιο ψηλή κορυφή από τα βουνά της Πιερίας. Αυτή η κωμόπολη έχει ελληνικό σχολείο και πέντε μεγάλες εκκλησίες που είναι διακοσμημένες με βυζαντινές εικόνες. Μάλιστα είναι και έδρα επισκόπου.
  (Isambert, σ. 109)
[/tab]
[tab name=’Leake’]
- Πρώτα επισκέφθηκα ένα κατεστραμμένο κάστρο στην κορυφή του λόφου πάνω από την εκκλησία, συνοδευόμενος μέχρι εκεί από τον Αλβανό φρούραρχο,ο οποίος όταν ανακάλυψε ότι είχα ενδιαφέρον για τις περιοχές που ήταν σε θέα από το κάστρο, προσπάθησε να απαντήσει όλες τις γεωγραφικές μου ερωτήσεις τις οποίες γνώριζε καλά από την γνώση του για την Μακεδονία, που απέκτησε στην στρατιωτική του θητεία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 331)
- Ο δρόμος μας προς το Λιβάδι ακολουθεί την πλευρά του βουνού, σταδιακά κατεβαίνοντας και διασχίζοντας πολλά βαθιά φαράγγια και πετρώδεις,επικίνδυνες πλαγιές. Στα μισά του δρόμο βλέπουμε στα δεξιά πάνω από μια πεδιάδα που εκτείνεται πέντε ή έξι μίλια από τους πρόποδες του βουνού μια κορυφή που ονομάζεται Αμάρβες, στην κατεύθυνση του Δεμινίκου. Οι Αμάρβες είναι η κεντρική κορυφή των Καμβουνίων,πουι στα δυτικά συνδέεται με άλλη κορυφή, τα Βουνάσια, που ξεκινά από την αριστερή όχθη του Βιστρίτσα απέναντι από το Βουρίνο. Οι Αμάρβες είναι ο σύνδεσμος μεταξύ της αλυσίδας του Ολύμπου πίσω από τα Σέρβια και τον Βελβεντό με τους λόφους των Χασίων.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 333)
- ‘Ενα μικρό ρυάκι ρέει μέσα από το μέσο της κοιλάδας στα δεξιά μας και περνάει μέσα από ένα λαγκάδι στο νοτιοδυτικό άκρο κοντά στο οποίο συναντάει ένα ποτάμι από τις άφθονες πηγές του νότιου μέρους των Αμάρβεων όπου οι Λιβαδιώτες έχουν κλωστοϋφαντουργεία.Αργότερα, μπαίνουμε σε μια άλλη πεδιάδα στην οποία καταλήγει το Ελασσονίτικο ή ποτάμι της Ελασσόνας, στο Αμούρι, ένα μικρό χωριό όχι μακριά από το Δεμινίκο. Το ποτάμι ονομάζεται Τιταρήσιος κατά τον Όμηρο και συναντά τον Πηνειό στην κοιλάδα της Λάρισας. Το παρακλάδι από το όρος του Λιβαδιού ονομάζεται Βουργαρί ή Σαραντάπορο. Σε μικρή απόσταση από τη δεξιά όχθη, κοντά στο Μπογάζι όπου σταματάει η πεδιάδα, υπάρχει το χωριό Βουβάλα και το μετόχι του μοναστηριού της Ελασσόνας σε ένα ύψωμα στις Αμάρβες. Η κορυφή είναι περικυκλωμένη από χαλάσματα τειχών μιας αρχαίας σημαντικής πόλης . Αυτό το μέρος που βρίσκεται κοντά στον δρόμο από τα Σέρβια στα Τρίκαλα, υπολογίζεται σε τρεις ώρες από το Λιβάδι και είναι λιγότερο από μία στα δεξιά του δρόμου από τα Σέρβια στην Ελασσόνα, όπου μετά την έξοδο από το πέρασμα της Βίγλας αφήνουμε τον δρόμο των Τρικάλων στα δεξιά μας και διασχίζουμε την κοιλάδα διαγωνίως προς την Ελασσόνα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 334)
- Μετά από πέντε ώρες από το κάστρο των Σερβίων φτάνουμε στο Λιβάδι, όνομα που δηλώνει μια αντίφαση,καθώς η τοποθεσία είναι από τις πιο απότομες με πολύ λίγη πεδιάδα σε κάποια μίλια από εκεί. Η πόλη περιλαμβάνει 800 σπίτια, σε μια βραχώδη κορυφή στα βουνά που εκτείνονται από την παραθαλάσσια πεδιάδα της Κατερίνης στη δεξιά όχθη του Βιστρίτσα, κοντά στη Βέροια. Η πιο ψηλή κορυφή αυτών των βουνών είναι ορατή από την Θεσσαλονίκη και αναφέρεται ως ένα από τα κυριότερα σημεία της αλυσίδας του Ολύμπου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 334-335)
- Το Λιβάδι είναι μια βλάχικη αποικία της αρχαίας εποχής και συχνά από τότε λέγεται βλαχο-Λίβαδο. Τα υπόλοιπα βλαχοχώρια σε αυτήν την περιοχή είναι το Κοκκινοπλό, σε μια πλαγιά του Ολύμπου, τρεις ώρες απόσταση από εκεί προς την Τσαριτσάνη, τα Φτερά στην ίδια απόσταση προς την Κατερίνη και το Νεοχώρι ανάμεσα στα Σέρβια και το Λιβάδι σε μια υψηλή τοποθεσία στο βουνό, μια ώρα στα αριστερά του δρόμου από όπου ήρθαμε.Το Κοκκινοπλό έχει περίπου 200 σπίτια, τα Φτερά 100 και το Νεοχώρι 20 ή 30. Κοντά στα Φτερά λέγεται ότι υπήρχε ένα αρχαίο λατομείο. Αυτά τα χωριά ζουν κυρίως από την παραγωγή χοντρών μάλλινων ρούχων που λέγονται “σκουτί”, από τα οποία φτιάχνονται τα πανωφόρια που ονομάζονται “κάππαις”, στα ιταλικά “κάπα” και χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ελλάδα και στην Αδριατική.Το ένδυμα είναι δύο ειδών,μαύρο και άσπρο και εσωτερικά είναι μαλλιαρό. Αποστέλλεται στη Βενετία και στην Τεργέστη σε κομμάτια που λέγονται ξύλα.Οι Καλαρρυτιώτες, οι οποίοι κατασκευάζουν το ίδιο είδος ενδύματος στα ίδια τους τα βουνά και των οποίων οι έμποροι κατοικούν στην Αδριατική συνηθίζουν να αγοράζουν αυτά που κατασκευάζουν οι Λιβαδιώτες και το στέλουν σε έναν έμπορο, κυρίως έναν Ενετό, στη Θεσσαλονίκη, που το στέλνει σε Καλαρυτιώτη έμπορο στην Αδριατική που χρεώνει δυόμιση πιάστρες το φόρτωμα 140 ξύλων ως αποστολή. Οι Λιβαδιώτες κάνουν ετησίως από 150 έως 200 φορτώματα. Καλλιεργούν λίγο καλαμπόκι αλλά διαθέτουν αφθονία από πρόβατα, κατσίκια, άλογα και μουλάρια. Όπως και οι Καλαρρυτιώτες είναι υπερήφανοι για τον εξαιρετικό αέρα και το νερό της πόλης τους που κάποιες φορές κάνουν μέχρι και τρεις ώρες προκειμένου να προμηθευτούν το πιο εκλεκτό. Η λίμνη της Καστοριάς τους προμηθεύει με ψάρια προς 25 με 30 παράδες την οκά, προτιμότερα από τα ψάρια της θάλασσας που πουλιούνται στη Θεσσαλονίκη προς 45. Από την άλλη, το ψύχος είναι τόσο δριμύ το χειμώνα, ώστε οι κάτοικοι ορισμένες φορές αποκλείονται στα σπίτια τους από το χιόνι για αρκετές ημέρες και εξαναγκάζονται να πίνουν λιωμένο χιόνι καθώς δεν είναι δυνατή η πρόσβαση στα πηγάδια και στις πηγές τους. Υπάρχει τώρα ένας μεγάλος παγετός και μας φάνηκε πολύ δύσκολο να σύρουμε τα φορτωμένα άλογά μας στους απότομους και ολισθηρούς δρόμους. Η θέα του Ολύμπου από εκεί είναι μαγευτική. Η πορεία περνάει από το Κοκκινοπλό που βρίσκεται σε γκρεμό, λίγο πάνω από την πεδιάδα. Η πόλη πληρώνει 200 βαλάντια σε συνεισφορές. Ο οικοδεσπότης μου, ένας από τους προύχοντες έχει ήδη εκταμιεύσει 800 γρόσια αυτό το χρόνο και περιμένει να του ζητήσουν περισσότερα. Έξω από την πόλη βρίσκεται ένα μνημείο ενός Αλβανού οπλαρχηγού, που σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον των κλεφτών του Ολύμπου πριν από τριάντα χρόνια περίπου. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 335-336)
- Είναι τώρα εικοσιδύο χρόνια από τότε που ο Αλή Πασάς απέκτησε την κυριαρχία στο Λιβάδι. Η σημασία του για εκείνον πηγάζει κυρίως από την εγγύτητα στο πέρασμα που οδηγεί από την Ελασσόνα ή τα Σέρβια στις παραθαλάσσιες πεδιάδες της Μακεδονίας και είναι η πιο άμεση πορεία προς το σύνορο του Ολύμπου. Από αυτό το πέρασμα μιάμιση ώρα μετά το Λιβάδι, βρίσκεται το χωριό του Αγίου Δημητρίου και μια ώρα και ένα τέταρτο πιο μακριά, ακριβώς πάνω στον Ζυγό, βρίσκονται τα χαλάσματα του χωριού Πέτρα, ένα όνομα που καταγράφεται στην αρχαία ιστορία και είναι πολύ χρήσιμο για να ερευνήσουμε την γεωγραφία αυτού του χώρου της Μακεδονίας και της Θεσσαλίας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 337)
- Η Πέτρα βρίσκεται σε έναν μεγάλο απομονωμένο βράχο, αποσχισμένο με φυσικό τρόπο και χωρισμένο από το γειτονικό βουνό. Ο δρόμος περνάει μέσα από το άνοιγμα και μετά κατεβαίνει στην πεδιάδα της Κατερίνης, η οποία, είναι χωρίς αμφιβολία τμήμα της αρχαίας Πιερίας της Μακεδονίας, καθώς η τοποθεσία της Πέτρας απεικονίζεται έτσι από τον Λίβιο, ο οποίος δείχνει την Πέτρα σαν πόλη της Πιερίας στο σύνορο αυτής της επαρχίας στο πέρασμα που οδηγεί στην παραθαλάσσια πεδιάδα από την Περραιβία. Η απόσταση από το Λιβάδι στην Κατερίνη από τον Άγιο Δημήτριο υπολογίζεται σε δέκα ώρες. Υπάρχει και άλλος δρόμος που οδηγεί πάνω από την ίδια κορυφογραμμή, από τα Σέρβια, μέσω Βελβεντού, στην Κατερίνη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 337)
- Συγκρίνοντας τις περιγραφές τις οποίες μας άφησε ο ιστορικός από αυτές τις συναλλαγές δεν μας απομένει αμφιβολία ότι οι κοιλάδες ανάμεσα στα Καμβούνια όρη και στον Όλυμπο που συνορεύει στα βόρεια με την Ελίμεια και την Πιερία και που εκτείνονται από τις Πόρτες και το βουνό στο Λιβάδι στα νότια λίγα μίλια από την Ελασσόνα, αποτελούσαν το τμήμα της Περραιβίας που λέγεται Τριπολίτις. Και μοιάζει εξίσου προφανές από άλλες δύο περιπτώσεις, μια από τις οποίες στον πρώτο Μακεδονικό Πόλεμο, η άλλη στην εκστρατεία του Αντίοχου 9 χρόνια μετά, όπου η Περραιβία που περιελάμβανε την πόλη των Περραιβών, την Κυρετία και άλλες πόλεις, στα νότια της Τριπολίτιδας, που περιέχονται στην Πελασγιώτιδα και στη Λάρισα, περιλαμβάνει τις κοιλάδες της Ελασσόνας και του Δεμινίκου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 339)
- Η Περραιβία της Τριπολίτιδος ονομάστηκε έτσι επειδή περιλάμβανε τις τρεις πόλεις του Πυθίου, της Αζώρου και της Δολίχης. Από αυτές, το Πύθιο μοιάζει να βρίσκεται ακριβώς στους πρόποδες του Ολύμπου, όντας ακριβώς το σημείο όπου ο Ξεναγόρας , γεωμέτρης και ποιητής, μέτρησε το κάθετο ύψος του Ολύμπου, που βρισκόταν στον δρόμο κατά μήκος του όρους από την Πέτρα, όπου και ο Λίβιος και ο Πλούταρχος συνδέουν το Πύθιο με την Πέτρα, περιγράφοντας την πορεία από όπου ο Σκιπίωνας Νασικάς διέσχισε το όρος του Ολύμπου στα μετόπισθεν της θέσης του Περσέα στον Ενιπέα. Φαίνεται, λοιπόν, χωρίς αμφιβολία, ότι το Πύθιο ήταν στην άκρη του κάμπου μεταξύ Κοκκινοπλού και Λιβαδιού, αν και δεν εξακρίβωσα την ύπαρξη υπολειμμάτων σε αυτήν την περιοχή. Μαθαίνουμε από το επίγραμμα στο οποίο αναφερθήκαμε ότι το όνομα του Πυθίου προέρχεται από ναό του Απόλλωνα Πυθίου προς τιμήν του οποίου, προκύπτει από άλλο συγγραφέα, ότι εορτάζονταν περιοδικώς κάποιοι αγώνες.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 341)
- Από το Λιβάδι στην Ελασσόνα κάναμε 5 ώρες.Κατεβήκαμε το βουνό, και φτάνοντας στους πρόποδές του μετά από μιάμιση ώρα, σύντομα αφήσαμε στα δεξιά μας την κοιλάδα του Σαρανταπόρου, και μπήκαμε σε μια πεδιάδα που χωρίζεται από αυτήν με μικρή κορυφογραμμή από λόφους που διασταυρώνονται στα βόρεια με τα υψώματα της Ελασσόνας. Στα βόρεια αυτής της κορυφογραμμής υπάρχουν τα υπολείμματα ενός φρουρίου στην κορυφή ενός μυτερού λόφου, στην Παναγιά της Ελασσόνας όπου υπάρχει ένα παλαιό μοναστήρι που λέγεται ότι χτίστηκε από τον βασιλιά Ανδρόνικο. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 343)
- Στα νότια της πεδιάδας της Καρυάς και διαχωρισμένη από αυτή μόνο από μια κορυφογραμμή είναι η παράλληλη κοιλάδα του Εζερού, περίπου μισή σε μέγεθος από αυτή της Καρυάς και ονομασμένη έτσι από μια λίμνη που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο κομμάτι της. Η λίμνη του Εζερού είναι προφανώς η αρχαία Άσκουρις. Στα ανατολικά αυτής της πεδιάδας υπάρχει άλλη, όχι πολύ μακριά από τις κορυφές που περιλαμβάνουν το πέρασμα των Τεμπών στα βόρεια. Χωρίζεται με κορυφογραμμή από καλλιεργημένη περιοχή γύρω από την πόλη της Ραψάνης ή Ραψιάνης, που έχει θέα στον Πηνειό, και στα νότια απέναντι από το όρος Όσσα και τα Αμπελάκια. Στην κορυφογραμμή στα δυτικά της Ραψάνης συναντούμε τα κατάλοιπα ενός αρχαίου φρουρίου, πιθανώς τη Λάπαθο, του οποίου ίσως το όνομα Ραψάνη αποτελεί παραφθορά. Καθώς η κοιλάδα της Καρυάς και τα φαράγγια των ποταμών του Ελασσονίτικου και του Πλαταμώνα διαμορφώνουν ένα χώρισμα ανάμεσα στον Όλυμπο και στις μικρότερες κορυφές που εκτείνονται στις πεδιάδες της Ελασσόνας και της Λάρισας, και στα Τέμπη, τα βουνά χωρίζονται από την πεδιάδα του Εζερού. Η δυτική πλευρά τους είναι προφανώς το όρος Τίταρος που εφάπτεται στον Όλυμπο, όπως σημειώνει ο Στράβων. Η ανατολική πλευρά φέρει το ίδιο όνομα με το οχυρό της Λαπάθου, που βρίσκεται πάνω από αυτές τις κορυφές. Η απόσταση από την Καρυά στον Εζερό υπολογίζεται σε δυο ώρες και από εκεί στη Ραψάνη τρεις ώρες. Ανάμεσα στην Καρυά και στην Ελασσόνα υπάρχουν δυο άλλα χωριά στο βουνό, δηλαδή, η Σκαμνιά, που δεν είναι μακριά, από τη βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Καρυάς, απόσταση μιάμιση ώρα από την πόλη, και η Μπολιάνα μια ώρα από τη Σκαμνιά, κοντά στη δυτική άκρη της κοιλάδας της Καρυάς, όπου υπάρχουν κατάλοιπα αρχαιοτήτων στην Κονίσπολη, που βρίσκεται στο χώρισμα των νερών που ρέουν σε μια πορεία με την πεδιάδα του Καρυά, και από την άλλη διαμορφώνουν τις πηγές του Ξεριά ή λίμνη της Τσαριτσάνης. Η Κονίσπολη μοιάζει να είναι το Ευδίερο του Λίβιου, δεκαπέντε μίλια από το ρωμαϊκό στρατόπεδο, ανάμεσα στην Άζωρο και την Δολίχη, προς την κατεύθυνση της ΑσκοΎρεως και της Λαπάθου. Οι πηγές του κυρίως ποταμού του Τιταρήσιου είναι στην κύρια πτέρυγα του Ολύμπου ανάμεσα στην Σκαμνιά και στον Σελό, και κυρίως σε μια πηγή που βρίσκεται δυο ή τρεις ώρες στα βορειοανατολικά της Ελασσόνας. Αφήνοντας πίσω τα φαράγγια του Ολύμπου προσεγγίζει την Ελασσόνα, από τα βορειοανατολικά, στρίβει νότια μέσα στην πόλη, από εκεί ρέει δυτικά, κοντά στους πρόποδες των λόφων στη βόρεια πλευρά της πεδιάδας, και φτάνει στις δυτικά περάσματα ανάμεσα στους λόφους στην πεδιάδα του Δεμινίκου, όπου συναντάει το Σαραντάπορο κοντά στο Αμούρι. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 350-351)
- Το Λιβάδι είναι μια βλάχικη αποικία της αρχαίας εποχής και συχνά από τότε λέγεται βλαχο-Λίβαδο. Τα υπόλοιπα βλαχοχώρια σε αυτήν την γειτονιά είναι το Κοκκινοπλό, στη μεριά του Ολύμπου, τρεις ώρες απόσταση από εκεί προς την Τσαρίτσανη, τα Φτερά στην ίδια απόσταση προς την Κατερίνη και το Νεοχώρι ανάμεσα στα Σέρβια και το Λιβάδι σε μια υψηλή τοποθεσία στο βουνό, μια ώρα στα αριστερά του δρόμου από όπου ήρθαμε. Το Κοκκινοπλό έχει περίπου 200 σπίτια, τα Φτερά 100, και το Νεοχώρι 20 ή 30. Κοντά στα Φτερά λέγεται ότι υπήρχε ένα αρχαίο λατομείο. Αυτά τα χωριά ζουν κυρίως με την παραγωγή χοντρών μάλλινων ρούχων που λέγονται “σκουτί”, από τα οποία φτιάχνονται τα πανωφόρια που ονομάζονται “κάππαις”, στα ιταλικά “κάπα”, χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στην Ελλάδα και στην Αδριατική. Το ένδυμα είναι δύο ειδών, μαύρο και άσπρο, και εσωτερικά είναι μαλλιαρό. Αποστέλλεται στη Βενετία και στην Τεργέστη σε κομμάτια που λέγονται ξύλα. Οι Καλαρρυτιώτες, οι οποίοι κατασκευάζουν το ίδιο είδος ενδύματος στα ίδια τους τα βουνά και των οποίων οι έμποροι κατοικούν στην Αδριατική συνηθίζουν να αγοράζουν αυτά που κατασκευάζουν οι Λιβαδιώτες και το στέλνουν σε έναν έμπορο, κυρίως έναν Ενετό, στη Θεσσαλονίκη, που το στέλνει σε Καλαρυτιώτη έμπορο στην Αδριατική που χρεώνει δυόμιση πιάστρες το φόρτωμα 140 ξύλων ανα αποστολή. Οι Λιβαδιώτες κάνουν ετησίως από 150 έως 200 φορτώματα. Καλλιεργούν λίγο καλαμπόκι αλλά διαθέτουν αφθονία από πρόβατα, κατσίκια, άλογα και μουλάρια. Όπως οι Καλαρρυτιώτες είναι και αυτοί υπερήφανοι για τον εξαιρετικό αέρα και το νερό της πόλης τους.Η λίμνη της Καστοριάς τους προμηθεύει με ψάρια προς 25 με 30 παράδες την οκά, προτιμότερα από τα ψάρια της θάλασσας που πωλούνται στη Θεσσαλονίκη προς 45. Από την άλλη, το ψύχος είναι τόσο δριμύ το χειμώνα, ώστε οι κάτοικοι ορισμένες φορές αποκλείονται στα σπίτια τους από το χιόνι για αρκετές ημέρες και εξαναγκάζονται να πίνουν λιωμένο χιόνι καθώς δεν είναι δυνατή η πρόσβαση στα πηγάδια και στις πηγές τους. Υπάρχει τώρα ένας μεγάλος παγετός, και μας φάνηκε πολύ δύσκολο να σύρουμε τα φορτωμένα άλογά μας στους απότομους και ολισθηρούς δρόμους. Η θέα του Ολύμπου από εκεί είναι μαγευτική. Η διαδρομή περνάει από το Κοκκινοπλό που βρίσκεται σε γκρεμό, λίγο πάνω από την πεδιάδα. Η πόλη πληρώνει 200 βαλάντια σε συνεισφορές. Ο οικοδεσπότης μου, ένας από τους προεστούς, έχει ήδη εκταμιεύσει 800 γρόσια αυτό το χρόνο και περιμένει να του ζητήσουν και άλλα. Έξω από την πόλη βρίσκεται το μνημείο ενός Αλβανού οπλαρχηγού, που σκοτώθηκε σε μάχη εναντίον των κλεφτών του Ολύμπου πριν τριάντα χρόνια περίπου. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 335-336).
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
- Χωριό που αποτελεί αρχαία αποικία Βλάχων μαζί με άλλα χωριά της περιοχής στο πέρασμα από την Πέτρα Ολύμπου. (Tozer,τομ.ΙΙ,σ. 43)
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]
26 Σεπτεμβρίου 2013
Ποταμός Βιστρίτσας
Παλαιό Όνομα : Ποταμός Βιστριτζάς
[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]
- Μέσα από τα τεράστια ασβεστολιθικά περάσματα της Σιδηράς Πύλης ένα απότομο πέρασμα σε μορφή ζιγκ-ζαγκ μας οδηγεί κάτω στον Βιστρίτζα. (Chirol, σ. 49)
[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Σε απόσταση δώδεκα έως δεκαπέντε λεύγες από τις Σέρρες συναντούμε τον ποταμό Βιστρίτζα. Σχηματίζεται από μικρά ρυάκια που κατεβαίνουν από το όρος Κερκίνη και καταλήγει κοντά στο Μελένοικο. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 211)

[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]

Ποτάμι το οποίο περνάει μέσα από βάλτους και λιμνοθάλασσες έξω από τη Θεσσαλονίκη και χύνονται στη θάλασσα. Ο Βιστρίτσα φαίνεται να είναι είτε ο Λυδίας είτε ο Εριγώνας, αλλά τώρα, όπως και παλιότερα, τα ποτάμια επικοινωνούν με διαφορετικές διακλαδώσεις, ενώ ρέουν μέσα από ελώδεις πεδιάδες• και όχι απίθανα έχουν υποστεί πολλές αλλαγές στη πορεία τους.
Στο σημείο αυτό, οι ύφαλοι σχηματίζουν ιδανικά σημεία για ψάρεμα και πολυάριθμες βάρκες ασχολούνται με αυτό το επάγγελμα για την προμήθεια της Θεσσαλονίκης, και άλλων πόλεων της ακτής. (Holland, σ. 310)

[/tab]
[tab name=’Isambert’]

Η οδός από τα Βοδενά προς τη Θεσσαλονίκη διέρχεται μέσα από την κοιλάδα των Βοδενών. Η διαδρομή παρακολουθεί τη ροή της Βιστρίτσας ως την ώρα που συναντάτε με έναν παραπόταμο της, τον Μογλενίτικο μετά από διαδρομή τριών ωρών. (Isambert, σ.41)
Μία ώρα μετά τη Χαλάστρα βρίσκεται το Κλειδί, όπου βρίσκεται και το αξιόλογο αρχαίο μνημείο, μία μεγάλη αψίδα ρωμαϊκής γέφυρας, η οποία να αντικατέστησε πιθανότατα μία αρχαιότερη μακεδονική που υπήρχε στη συμβολή των ποταμών Λουδία και Αλιάκμονα.
(Isambert,σ.65)
Πέρα από το Όστροβο, η οδός μέχρι τα Βοδενά είναι μία από τις τερπνότερες που έχουν να παρουσιάσουν αυτά τα μέρη. Διέρχεται μια κοιλάδα με χαμηλή βλάστηση, που αρδεύεται από τη Βιστρίτσα, της οποίας ακολουθεί και τον ρου, και η οποία σχηματίζει παντού μικρούς καταρράκτες, γύρω από τους οποίους υπάρχουν αμπελώνες, χλοερές κοιλάδες και μεγάλοι πλάτανοι.(Isambert,σ. 38-39)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Το όνομα Βιστρίτζα χρησιμοποιήθηκε από τους Έλληνες για τον Αλιάκμονα και μολονότι αποκαλύφθηκε μια Σλαβική μετατροπή στην κατάληξη του, πιθανότατα είναι μια παραφθορά του Αστραίου, καθώς μαθαίνουμε από τον Αιλιάν ότι υπήρχε ένα ποτάμι που ονομαζόταν Αστραίος, το οποίο έρρεε ανάμεσα στη Θεσσαλονίκη και στη Βέροια. Δεν μας περιγράφει ακριβώς τον ποταμό Βιστρίτζα, λαμβάνοντας δε υπόψιν ότι αυτός ο ποταμός δεν διέσχιζε το δρόμο από την Θεσσαλονίκη για την Βέροια, που ήταν ακόμη λιγότερο δραστήριος στο Μογλενίτικο ή ακόμα στον ποταμό των Βοδενών, ο οποίος εκτείνεται σε απόσταση στα δεξιά αυτής της γραμμής, ή πράγματι οποιονδήποτε άλλο εκτός από τους δύο ποταμούς που είχαν ονομαστεί από την αρχαιότητα, Αξιός και Λουδίας. Πιθανότατα Αλιάκμονας ήταν η συνηθισμένη ονομασία του ποταμού πάνω από το φαράγγι της Βέροιας και το Αστραίο από κάτω τους.Με τον ίδιο τρόπο, σαν Ιντζέκαρα και Βιστρίτζα χρησιμοποιούνται στις μέρες μας. Το ποτάμι είναι φημισμένο στην Βέροια για τις μεγάλες πέστροφες (gulıaní). Είχα αναφέρει και νωρίτερα ότι το ίδιο ψάρι μεγαλώνει σε μεγάλες διαστάσεις στην λίμνη της Καστοριάς, η οποία είναι μία από τις πηγές της Βιστρίτζας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.292-293)
Στα αριστερά η πεδιάδα Μπουτζά χωρίζεται από αυτές του Τζερσεμπρά και των Σερβίων στις όχθες του Ιντζέκαρα, από μια χαμηλή διαδρομή του όρους Βέρμιο, το οποίο ενώνεται με την άλλη άκρη της πεδιάδας Μπουτζά και με το όρος της Κοζάνης, το οποίο είναι παρακλάδι του όρους Βουρίνου. (Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.297)
Φεύγοντας από την Κοζάνη προς τα Σέρβια στις 7.45, ώρα Τουρκίας, αφήνουμε πίσω το Ακμπουνάρ, Νίζβορο ή Ίσβορο για τους Έλληνες, προς τα αριστερά, στην άκρη των αμπελώνων της Κοζάνης και κατεβαίνουμε σε λοφώδεις εκτάσεις με χωράφια σιτηρών διάσπαρτα με μικρά χωριά, μέχρι τις 8.45. Στο Χατζιράν, ίδιου μεγέθους με το Ακμπουνάρ, το οποίο είναι 1,5 μίλια απόσταση στα αριστερά του δρόμου στους πρόποδες του Γκιόζτεπέ: όλα αυτά τα μέρη είναι τουρκικά. Στις 10.6 φτάνουμε στον ποταμό Ιντζέκαρα ή Βιστρίτζα που πλαισιώνεται με απότομους βράχους στην αριστερή όχθη, και στην απέναντι πλευρά με χαμηλό έδαφος. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.329)
Η Κουλακιά, η οποία είναι στο δρόμο από την Θεσσαλονίκη για την Κατερίνη, όπως και για την Βέροια, είναι ο τόπος κατοικίας του επισκόπου της Καμπανίας, Που είναι ένας από τους υφισταμένος του μητροπολιτικού δεσπότη της Θεσσαλονίκης. Ο επίσκοπος Καμπανίας άλλοτε διέμενε στο Καψοχώρι, άλλο ένα ελληνικό χωριό, το οποίο χωροθετείται ανάμεσα στο Καρασμάκ ή Μαυρονέρι και στο Ιντζέκαρα ή στην Βιστρίτζα, σε ένα δασώδες τμήμα των πεδιάδων, γύρω από τις οποίες υπάρχουν και κάποια άλλα ελληνικά χωριά.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.259)
Στην κορυφή, η οποία δεν απέχει περισσότερο από τρία μίλια σε ευθεία γραμμή από την Βιστρίτζα, αφήσαμε το υψηλότερο σημείο του βουνού το οποίο τώρα ονομάζεται Δοξά (Dhoxá) ή πιο συχνά Ξερολίβαδο (Xerolívadho), την ονομασία την πήρε από ένα χωριό το οποίο κάποτε υπήρχε κοντά σε αυτό, έξι ή οκτώ μίλια στα δεξιά μας, και κατεβήκαμε στην Κάδοβα (Khádova), ένα χωρίο 50 τουρκικών οικογενειών, από όπου υπάρχει πιο μακριά μια κατηφόρα 3 μιλιών περίπου για την Βιστρίτζα, η οποία φαίνεται από το δρόμο μας.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.296-297)
Στην βορειοδυτική πλευρά των βουνών η Βιστρίτζα φαίνεται ξανά να απλώνεται στην πεδιάδα η οποία εκτείνεται ως τα Σέρβια. Το Καταφύγιο βρίσκεται στην πιο κοντινή διαδρομή από την Βέροια προς τα Σέρβια, η οποία διασχίζει την Βιστρίτζα κοντά στην Βέροια, όμως σε κάποια σημεία είναι δύσκολη η πρόσβαση για αυτό προτιμάται συνήθως το πέρασμα από την Καστανία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.297)
Στην είσοδο αυτού του περάσματος βρίσκεται ένα χάνι και ένα μικρό τουρκικό χωριό με το όνομα Σουλιναριά. Μισή ώρα από εδώ απλώνεται η ύπαιθρος η οποία εκτείνεται στα δεξιά μέχρι την Κοζάνη, με τα βουνά πίσω της, και προς τα αριστερά κατηφορίζει ως τη Βιστρίτζα. Στις 10:30 φτάσαμε στην Κοζάνη, η οποία στα βουλγάρικα προφέρεται Kódjαni.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ.298-299)
Σε 1 ώρα και 8 λεπτά από τον ποταμό φτάνουμε στα Σέρβια έχοντας περάσει ήδη από πλούσια λιβάδια και μια γόνιμη πεδιάδα πάνω από την οποία βρίσκεται ένα ανέβασμα 20 λεπτών από την πόλη. Τα Σέρβια έχουν περίπου 500 τουρκικά σπίτια και μερικά ελληνικά. Βρίσκονται στη βόρεια πλευρά ενός ανοίγματος στην κορυφογραμμή που ξεκινά από τις χαράδρες της Βιστρίτζας, κοντά στη Βέροια, και τερματίζει στα βουνά της Κασσιάς, στα βόρεια των Τρικάλων. ( Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.330)
Ο (ποταμός) Agassae ίσως βρισκόταν στα μισά του δρόμου ανάμεσα στο ποτάμι της Κατερίνης και το πέρασμα της Βιστρίτζας, στο δρόμο για τη Βέροια. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 424)
Η σκάλα του Ελευθεροχωρίου βρίσκεται λίγο παραπάνω από μισή ώρα από το χωριό, στο σημείο όπου τελειώνουν οι λόφοι και ξεκινάνε οι μεγάλες πεδιάδες. Οι τελευταίες υδρεύονται από το Βίστριτζα , τον Καρασμάκ και το Βαρδάρη. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 436)
Περίπου στο μέσο της απόστασης ανάμεσα στον Βιστρίτσα ( Vistritza) και το Βαρδάρη, υπάρχουν πολυάριθμα μονόξυλα που ανήκουν στα Κουλακιά. Ασχολούνται με το μάζεμα οστρακόδερμων και χταποδιών. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 438)
Ο λόφος που είναι ορατός από το πέρασμα από τα Σέρβια στην Κοζάνη ονομάζεται Βίγλα, μια σύγχρονη λέξη ισοδύναμη με τη Φυλή και λέγεται ότι διατηρούσε τα υπολλείματα ενός αρχαίου οχυρού. Αντί για την διάβαση μέσω των Πορτών, ακολούθησα ένα πιο ψηλό μονοπάτι κατά μήκος της νότιας πρόσοψης του βουνού, που εκτείνεται βόρεια προς το Καταφύγι και το φαράγγι από το ποτάμι Βιστρίτζα πάνω από τη Βέροια. Καθώς ανεβαίνουμε, η κορυφή της Σαμαρίνας διαγράφεται στα βορειοδυτικά μέσω των άνω στενών του ίδιου ποταμού, ή εκείνων στο νότιο άκρο του όρους Μπούρινο, κοντά στο Καλλιάνι, που χωρίζεται με τις πεδιάδες ή κοιλάδες των Γρεβενών και της Βέντζα από εκείνες του Τζερσεμπά και των Σερβίων.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 333)
Ο δρόμος μας προς το Λιβάδι ακολουθεί την πλευρά του βουνού, σταδιακά κατεβαίνοντας και διασχίζοντας πολλά βαθιά φαράγγια με πετρώδεις και επικίνδυνες πλαγιές. Στα μισά του δρόμου ξεκινάμε να βλέπουμε στα δεξιά πάνω μια πεδιάδα που εκτείνεται πέντε ή έξι μίλια από τους πρόποδες του βουνού στο άλλο όρος που ονομάζεται Αμάρβες, στην κατεύθυνση του Δεμίνικου. Οι Αμάρβες είναι η κεντρική κορυφή των Καμβουνίων όρεων,και στα δυτικά συνδέεται με άλλη κορυφή, τα Βουνάσια, που ξεκινά από την αριστερή όχθη του Βιστρίτσα απέναντι από το Βουρίνο. Οι Αμάρβες είναι ο σύνδεσμος μεταξύ της αλυσίδας του Ολύμπου πίσω από τα Σέρβια και τον Βελβεντό με τους λόφους της Χασιάς.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.333)
Μετά από πέντε ώρες από το κάστρο των Σερβίων φτάνουμε στο Λιβάδι, όνομα οξύμωρο καθώς η τοποθεσία είναι από τις πιο απότομες με πολύ λίγη πεδιάδα σε κάποια μίλια από εκεί. Η πόλη περιλαμβάνει 800 σπίτια κάτω από μια βραχώδη κορυφή στα βουνά που εκτείνονται από την παραθαλάσσια πεδιάδα της Κατερίνης στη δεξιά όχθη του Βιστρίτσα, κοντά στη Βέροια. Η πιο ψηλή κορυφή αυτών των Όρεων γίνεται ορατή ακόμα και από την Θεσσαλονίκη και αναφέρεται ως μια από τα κυριότερες κορυφές της αλυσίδας του Ολύμπου.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.334-335)
Ήδη έχω παρατηρήσει ότι τα βουνά που υψώνονται από τη δεξιά όχθη του Βιστρίτσα και εκτείνονται από την κοιλάδα των Γρεβενών σε αυτή της Βέροιας, ήταν τα αρχαία Καμβούνια, που αναφέρονται από τον Λίβιο, από τον οποίον δηλώνεται επιπλέον, ότι το πέρασμα των Σερβίων είναι το πέρασμα σε αυτά τα βουνά, που επίσης λέγεται Βωλουστάνα (Βώλου στενά) . Η ασφάλεια του περάσματος αυτού ήταν τόσο σημαντική για τον Περσέα, στην προσέγγιση του ύπατου Μάρκου Φίλιππου, στο τρίτο έτος του τελευταίου μακεδονικού πολέμου, που το κατέλαβε με 10.000 άνδρες. Ήταν πιθανώς το ίδιο πέρασμα μέσω του οποίου ο Περσέας εισέβαλε στην Θεσσαλία στο πρώτο έτος του πολέμου. Από αυτό το πέρασμα δε ο ύπατος Οστίλιος εισέβαλε στην Μακεδονία το επόμενο έτος και ήταν ένας από τους δρόμους προς τη Μακεδονία σχεδιασμένος από τον Μάρκο όταν στρατοπέδευσε ανάμεσα στην Άζωρο και στην Δολίχη , πριν αποφασίσει να οδηγήσει το στράτευμα του από το όρος Όλυμπος μέσω της Λάπαθου. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.338)
Εκεί στρατοπέδευσε ο Περσέας πριν την είσοδό του στην Περραιβία.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.305)
Ο ποταμός έφερε το όνομα Αστραίος στο κατώτερο τμήμα της πορείας του. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 424)

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Tozer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Urquhart’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Walker’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Σχινάς’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[end_tabset]

Δάσος Μπαμπά

Παλαιό Όνομα : Δάσος Μπαμπά

Δήμος : Πιερίας

Τέμπη

Παλαιό Όνομα :Τέμπη

Δήμος :Σήμερα τα Τέμπη ανήκουν, διοικητικά, στο νομό Λαρίσης. Ιστορικά όμως αποτελούν τα όρια
ανάμεσα στη Μακεδονία και τη Θεσσαλία.

Ωστόσο, ήμασταν αρκετά τυχεροί ώστε να επισκεφτούμε την κοιλάδα των Τεμπών. Οι Γάλλοι μηχανικοί, κάτω από τις διαταγές του κ. George Beraud, είχαν τις εντολές τους. Για τους ποιητές αυτό το ιερό απειλούταν να μετατραπεί σε ένα άσπρο μνήμα. Αλλά οι μηχανικοί αταλάντευτα επέμειναν ότι η κοιλάδα θα έπρεπε να παραμείνει απείραχτη. Προκειμένου να σώσουν το δάσος, τις πηγές και εκείνη τη φιλελεύθερη απεικόνιση της ικανότητας της φύσης να είναι όμορφη, αρκεί μόνο ν’ αφεθεί μόνη της, έθεσαν την τεχνική τους ικανότητα σε σοβαρή δοκιμασία. Μια σιδηροδρομική γραμμή θα κατάστρεφε τον χώρο πέρα από κάθε επιδιόρθωση. Πως θα μπορούσε να συγκρατηθεί ο θαυμασμός μας από αυτούς τους άνδρες, των οποίων η καρδιά συρρικνώθηκε από μια διαδικασία, η οποία στοίχειωσε την εργασία τους; (Boissonnas, σ. 41)

Τα σύνορα αυτού του Πάρκου, ξεκινώντας από τα κυπαρίσσια του Μπαμπά, θα δένουν στη κοιλάδα των Τεμπών, το βυζαντινό οχυρό του Πλαταμώνα και θα εκτείνονται κατά μήκος της θάλασσας μέχρι τη Σκάλα του Αγίου Θεοδώρου. Μετά θα περιτρέχουν την ακτή της Σκοτίνας, γύρω από το δάσος της Καλλιπεύκης και θα περικλείουν ολόκληρο τον Όλυμπο. (Boissonnas, σ. 50)

Το τραίνο, αφού φύγει από την Λάρισα και περάσει τον ποταμό Πηνειό, μπαίνει στην περίφημη Κοιλάδα των Τεμπών, ανάμεσα στα όρη Όλυμπος (9780 πόδια) και Όσσα. Μετά περνάει αρκετά κοντά από την παραλία, μέσα από ένα τούνελ κάτω από το κάστρο του Πλαταμώνα και φθάνει στο Πλατύ, 20 μίλια από τη Θεσσαλονίκη, στη γραμμή Θεσσαλονίκη – Φλώρινα. (Boissonnas, σ. 78)

Τέμπη (πρώην Μπαμπά), Γιάννης Κυρίτσης, Ο Όλυμπος του Boissonnas, Η πρώτη ανάβαση στην κατοικία των Θεών οι πρώτες φωτογραφίες του μυθικού βουνού, Θεσσαλονίκη 2002, σ.25.

[/tab]
[tab name=’Chirol’]

Ανάμεσα σε αμπελώνες που οδηγούν σε ένα ορεινό πλάτωμα βρίσκονται τα Αμπελάκια «θαμμένα» μέσα σε απέραντη βλάστηση.Περισσότερα από τετρακόσια σπίτια –τα πιο πολλά πολυτελούς κατασκευής-ανάμεσα σε καστανιές και πλατάνια αποτελούν μάρτυρες του αλλοτινού πλούτου της περιοχής αλλά πλέον τα 2/3 αυτών έχουν μετατραπεί σε ερείπια.Τα 24 εργαστήρια που κάποτε τροφοδοτούσαν τις αγορές της Ανατολικής Ευρώπης με περίφημα βαμβακερά- βαμμένα στο πλούσιο κόκκινο χρώμα που ερχόταν από τη Μικρά Ασία- στέκουν έρημα και σιωπηλά.Τα μεγάλα καραβάνια που κουβαλούσαν κάθε χρόνο 5.000 τόνους υφασμάτων στην Πέστη και το Βελιγράδι έχουν από καιρό χαθεί από τους έρημους δρόμους.Το σημαντικό Γυμνάσιο της περιοχής,που ανταγωνιζόταν τα καλύτερα κολλέγια της Σμύρνης και της Κωνσταντινούπολης κατέληξε να είναι ένα απλό σχολείο σε χωριό όπου τα παιδιά των χωρικών με δυσκολία μάθαιναν το αλφάβητο.Η βιβλιοθήκη που μπορούσε να συγκριθεί με αυτές του Αγίου Όρους σκόρπισε στους τέσσερις ανέμους.Η βρετανική βιομηχανία υφασμάτων έφερε το πρώτο πλήγμα στην εμπορική υπεροχή των Αμπελακίων, την οποία αποτέλειωσε ο τουρκικός στρατός κατά τον Αγώνα Ανεξαρτησίας των Ελλήνων.(Chirol, σσ.116-117)

Από τα ύψη της Αμφιλοχίας κατεβήκαμε προς την κοιλάδα των Τεμπών και φθάσαμε στις όχθες του ποταμού (ενν. Πηνειού), το οποίο εισέρχεται στο βαθύ φαράγγι και χύνεται στη θάλασσα.
Το μήκος αυτού του αξιόλογου κόλπου από τα δυτικά προς τα ανατολικά είναι σχεδόν πέντε μίλια∙ (Ο Αιλιανός μιλάει για τον κόλπο των Τεμπών, το οποίο ήταν 40 στάδια, ενώ οι Λίβιος και Κούιντος Κούρτιος αναφέρουν ότι ήταν πέντε) η κατεύθυνσή του σε αυτή την απόσταση ποικίλη. Το πλάτος του μεταβάλλεται από τους βράχους (προεξοχές). Σε αυτή την περιοχή, και σε μεγάλο μέρος της έκτασης των Τεμπών, ο δρόμος περνάει από πάνω και κατά μήκος των προεξοχών των βράχων∙ μερικές φορές μάλιστα φαίνεται ότι προεξέχει από τον ποταμό∙ στη συνέχεια αποτραβιέται ώστε να βρει ένα πέρασμα από τα φαράγγια που κατεβαίνουν το βουνό. Ο Λίβιος περιγράφει εξαιρετικά αυτή την μοναδική διαδρομή∙ Rupes utrinque ita abscissae sunt, ut despici vix sine vertigine quadam simul oculorum animique possit. Terret et sonitus et altitudo per mediam vallem fluentis Penei amnis. (Holland, σ. 292-293)
Από τα ύψη των βράχων των Τεμπών, μπορώ να κάνω μόνο εικασίες. Εκείνοι (οι βράχοι) στη βόρεια πλευρά, περίπου στη μέση του περάσματος, είναι αναμφισβήτητα οι υψηλότεροι∙ και σε αυτό το σημείο φαίνονται να υψώνονται από εξακόσια μέχρι οχτακόσια πόδια πάνω από την επιφάνεια του ποταμού∙ περνώντας σταδιακά τα υψώματα, στα νότια του Ολύμπου, μπορούμε να θεωρηθήσουμε ότι αυτά δημιουργούν τη βάση. Προς το κατώτερο τμήμα των Τεμπών, αυτά τα βράχια κορυφώνονται με ένα πολύ μοναδικό τρόπο, σχηματίζοντας προεξέχουσες γωνίες στην μεγάλη κάθετη επιφάνεια του βράχου, οι οποίες εμφανίζονται στο άνοιγμα. Στα σημεία που η επιφάνεια το καθιστά δυνατό, στις κορυφές και τις προεξοχές των βράχων, καλύπτονται ως επί το πλείστον με μικρά ξύλα, κυρίως βελανιδιάς, με κουμαριές και άλλους θάμνους. Στις όχθες του ποταμού, υπάρχει ένα μικρό τμήμα μεταξύ του νερού και των βράχων, το οποίο καλύπτεται από βελανιδιές και άλλα δασικά δέντρα, τα οποία έχουν φθάσει σε αξιοσημείωτο μέγεθος, και σε διάφορα σημεία επεκτείνουν τη σκιά τους πάνω από το κανάλι του ρεύματος. Προκειμένου να ξεκαθαριστούν πολλά από αυτά, στο μυαλό του περιηγητή έρχεται η όμορφη και ακριβής περιγραφή του Αιλιανού, ο οποίος έχει παρουσιάσει το σκηνικό των Τεμπών πιο πιστά από κάθε άλλο συγγραφέα της αρχαιότητας. Ο Πηνειός, έτσι απόμερος από τα μεγάλα βράχια που κρέμονται στην κοιλάδα και από τα δέντρα που συνορεύουν με τα νερά του, ακολουθεί την πορεία του στην κοιλάδα των Τεμπών, ο οποίος έχει πλήρη και ταχεία ροή και διακόπτει για λίγο την πορεία του, αν και ρέει ανάμεσα στα βράχια. Η περιγραφή του (ενν. Πηνειού) από τον Οβίδιο, στην ιστορία του για την Ηώ είναι γνωστή. Spumonis volvitur undis,/ Dejectuque gravi tenues agitantia fumos/ Nubila conducit, summasque aspergine silvas/ Impluit, et sonitu plusquam vicina fatigat./ Την εποχή που βρισκόμουν στα Τέμπη, αν και ο ποταμός είχε κάπως διογκωθεί από τις βροχές, δεν ήταν ορμητικός, αλλά με βαθειά και σταθερή ροή, το οποίο επέτρεπε την πλοήγηση με ασφάλεια σε όλη την έκταση της στενωπού. Κατά την περίοδο των χειμερινών πλημμυρών, τα νερά του ποταμού δεν φαινόντουσαν να έχουν την καθαρότητα για την οποία ο Πηνειός εορταζόταν στην αρχαιότητα, αλλά τα ρεύματα, που κατεβαίνουν σε αυτόν από τις χαράδρες των βουνών ή που χτυπούν ξαφνικά στα βράχια από τις φυσικές λεκάνες, έχουν μία καθαρότητα η οποία θα μπορούσε να εξηγήσει την μεταμόρφωση των νυμφών που κυριαρχούσαν στα ύδατά του.(Holland, σ. 292-293)
Περίπου στη μέση του περάσματος στη νότια πλευρά του, και στα δεξιά του δρόμου, υπάρχουν κάποια ερειπωμένα τείχη, μέρος των οποίων ήταν από ρωμαϊκούς πλίνθους∙ και η πλαγιά όπου δυσχεραίνει σε αυτό το σημείο, βρίσκονται τα ερείπια ενός αρχαίου κάστρου, ένα από αυτά τα φρούρια, έχει τη φύση να βοηθάει την τέχνη στην προάσπιση αυτού του σημαντικού περάσματος. Ακριβώς κάτω από αυτά τα ερείπια, ένα ρεύμα εισέρχεται στον Πηνειό από τα ύψη του όρους Όσσα, το τοπίο κοντά σε αυτή την ένωση είναι εξαιρετικό∙ μια μεγάλη λεκάνη που σχηματίζεται από τα βράχια που το περιβάλλουν, τα οποία είναι παντού κάθετα, σαν τείχη, και πολύ ψηλά. Κοιτάζοντας προς τα πάνω μεταξύ του βουνού και του γκρεμού σε αυτήν την πλευρά, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τη δυνατότητα αυτής της πορείας, που ακολούθησε ο Αλέξανδρος προκειμένου να μεταφέρει το στρατό του από τη Μακεδονία στη Θεσσαλία, κατά μήκος των ανηφορικών περιζωμάτων της Όσσα ώστε να αποφύγει τα εμπόδια που του έβαλαν οι Θεσσαλοί στο πέρασμα μέσω των Τεμπών. Κατά τη διάρκεια των περσικών εισβολών, οι Έλληνες έστειλαν ένα σώμα, 10.000 άνδρες, υπό των Εβανίτη (Evaenetes) και Θεμιστοκλή, για να υπερασπιστεί την είσοδο στη Θεσσαλίας∙ αλλά επειδή υπάρχει ένας άλλος δρόμος ανοιχτός για τον Ξέρξη, πάνω από τα βουνά που συνορεύουν με τον Όλυμπο, οι στρατηγοί εγκατέλειψαν τη θέση τους και αποσύρθηκαν στα νότια. Αν είχαν παραμείνει εκεί, είναι πιθανό ότι στα Τέμπη θα συνέβαινε ένα περιστατικό όμοιο με αυτό στις Θερμοπύλες. Οι βράχοι σε κάθε πλευρά της κοιλάδας των Τεμπών είναι πανομοιότυπες∙ θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα χοντρό μπλε-γκρι μάρμαρο, με νευρώσεις και σε κάποια τμήματα του βράχου το μάρμαρο είναι από τις καλύτερες ποιότητες. Το εμπρόσθιο των βράχων έχει μια τέτοια όψη, όπου θα μπορούσαμε να πούμε ότι γκρεμίστηκε∙ μεγάλες ρωγμές, τόσο οριζόντια όσο και κάθετα, διασχίζουν το βράχο, έτσι ώστε να δίνουν συχνά την εντύπωση ότι είναι ανεξάρτητες μάζες. (Holland, σ. 294)
Σε πολλά σημεία έχουν διαμορφωθεί μεγάλες κοιλότητες και σπήλαια∙ και εδώ η επιφάνεια είναι χρωματισμένη από το οξείδιο του σιδήρου. Αν και θα ήταν υπερβολικό να επιβεβαιωθεί από την εμφάνιση των βράχων στα Τέμπη, η καταστροφή που έγινε από κάποιο ξαφνικό και βίαιο σεισμό, αλλά θα μπορούσε να δικαιολογηθεί και από το συμβάν που κατέγραψαν ότι συνέβη εδώ τόσοι πολλοί αρχαίοι συγγραφείς. Ο Ηρόδοτος, σχετικά με την εξόρμηση του Ξέρξη προκειμένου να ερευνήσει το πέρασμα των Τεμπών, παρατηρεί την κοινή γνώμη των Θεσσαλών, ότι δηλαδή ο Ποσειδώνας είχε ανοίξει αυτό το πέρασμα για να φέρει τα νερά από τη χώρα τους, και δηλώνει τη δική του άποψη ότι ο διαχωρισμός των βουνών πραγματοποιήθηκε από σεισμό. Σίγουρα είναι πιθανόν αυτή η εικασία να είναι βάσιμη. Η μνήμη του γεγονότος, ωστόσο επιτυγχάνεται να διασωθεί από την ετήσια γιορτή των αρχαίων πόλεων και χωριών στη δυτική είσοδο των Τεμπών, για την οποία έχουμε μια ενδιαφέρουσα περιγραφή από τον Αιλιανό. Η νύξη του Λουκιανού στο θέμα αυτό, το κάνει γνωστό στον κλασικό αναγνώστη. (Holland, σ. 295)
Η θέα των Τεμπών από το ανατολικό άκρο της είναι πολύ εντυπωσιακό, και το τοπίο μπροστά, προσφέρει στο μάτι μια ξαφνική αλλαγή από το συμβατικό ορεινό τοπίο στη μεγάλη έκταση του κάμπου, πλούσια σε δάση, σε καλλιέργειες, και φτάνει μέχρι τη θάλασσα του Αρχιπελάγους, την οποία βλέπουμε για πρώτη φορά. Αν η ατμόσφαιρα ήταν καθαρή, θα φαινόταν η χερσόνησος του Αγίου Όρους∙ αλλά αυτή τη στιγμή δεν μπορούμε να διακρίνουμε ούτε την περιοχή της αρχαίας Παλλήνης, η οποία βρίσκεται ακριβώς απέναντι μας, και αποτελεί το ανατολικό όριο του κόλπου της Θεσσαλονίκης.
Αφήνοντας τα στενά των Τεμπών, και κατεβαίνοντας από την πεδιάδα, περάσαμε στη βόρεια πλευρά του ποταμού με ένα πλωτό-κινούμενο από άλογα (horse-ferry) – ένα ανάξιο υποκατάστατο της γέφυρας, που βρίσκεται μισό μίλι πιο κάτω, και πριν δύο χρόνια έσπασε κατά τη διάρκεια των χειμερινών πλημμυρών. Τα όρια της αρχαίας Μακεδονίας δεν μπορούν με ακρίβεια να ορισθούν είτε στο Θεσσαλικό ή Ιλλυρικό σύνορο της∙ αλλά κάτω από τα Τέμπη, στο σημείο που συναντιέται ο Πηνειός με τη θάλασσα είθισται να θεωρείται ότι αποτελεί το όριο ∙ και ως εκ τούτου το πέρασμα από την μία όχθη στην άλλη με το πλοίο σηματοδότησε ότι εγκαταλείψαμε τη Θεσσαλία, και μπήκαμε σε μια νέα περιοχή. (Holland, σ. 296)

[/tab]
[tab name=’Isambert’]

Πέρα από τον Μπαμπά, η αρχαία στρατιωτική οδός, που διέρχεται από την κλεισούρα των Τεμπών, εκτείνεται ως τη Λάρισα.Το πρώτο που βλέπουμε είναι ο πύργος της Όσσας, ο οποίος δείχνει την αρχή της κατωφέρειας, από την οποία ανεβαίνουν στα Αμπελάκια.
(Isambert, σ. 94)

[/tab]
[tab name=’Leake’]

Αναμφίβολα, αν ο Απόστολος Παύλος διέσχισε το όρος Βέρμιο, τα Σέρβια ήταν στον δρόμο του προς την Αθήνα μέσω Λάρισας, αλλά δεν φαίνεται αν πήγε στην Αθήνα από θαλάσσης ή μέσω ξηράς. Αλλά αν ακόμα θεωρήσουμε την φράση “ως επί θάλασσαν” να σημαίνει ότι, προκειμένου να παρακάμψει τους εχθρούς του έφυγε από τη Βέροια προς την ακτή σαν να είχε πρόθεση να μπαρκάρει, αλλά στην πραγματικότητα ταξίδευε μέσω ξηράς είναι περισσότερο πιθανό να είχε συνεχίσει τον δρόμο του μέσω Πιερίας και μέσω του άμεσου και ομαλού δρόμου των Τεμπών ή έστω μέσω του περάσματος της Πέτρας, παρά να έκανε ένα παρακαμπτήριο ταξίδι μέσω των βουνών. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 331)
Αφού βγαίνουμε από το πέρασμα, διασχίζουμε την πεδιάδα, που εκτείνεται από την έξοδο των Τεμπών μέχρι τη θάλασσα και διασχίζουμε τη Σαλαμβρία από μια γέφυρα, στα δεξιά της οποίας υπάρχει ένα φυλάκιο διοδίων και από την άλλη ένα χάνι. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 401)
Το τμήμα του βουνού που βρίσκεται μεταξύ των Τεμπών και της Καρίτζας είναι η αρχαία Ομόλη, ένα όνομα που κάποτε εμφανίζεται να χρησιμοποιείται περίπου ως συνώνυμο με το όνομα Όσσα. Μια πόλη με το ίδιο όνομα, διαφορετικά Ομόλιον ή πόλη των Ομολιέων, βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού, αλλά οι αρχαίες πηγές διαφωνούν ως προς την ακριβή θέση του. Ο Σκύλακας και ο Στράβωνας φαίνεται να συμφωνούν ως προς την τοποθέτησή του στη δεξιά πλαγιά του Πηνειού, κοντά στην έξοδο των Τεμπών, δηλαδή σε μια απόσταση μερικών μιλίων από τη θάλασσα. Αντίθετα, οι δύο ποιητές των Αργοναυτικών τοποθετούν το Ομόλιο πάνω στην ακτή και στη σειρά των ονομάτων στον Απολλώνιο παρεμβάλεται μια άλλη πόλη μεταξύ αυτής και των Τεμπών, οι Ευρυμενές. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 402)
Ο μόνος τρόπος για να επιλυθεί αυτό το ζήτημα είναι η ανεύρεση των ερειπίων της ίδιας της Ομόλης. Δεν μπορεί να εξηγηθεί με βάση τις αλλαγές που προκάλεσε ο Πηνειός, ο οποίος, όπως και άλλα ποτάμια της Ελλάδας, με τη δημιουργία νέου εδάφους στο στόμιο του, αύξησε το φάρδος της πεδιάδας κάτω από τα Τέμπη. Εμφανίζεται να έχει πάρει το σχήμα του, ως επίπτωση της συσσώρευσης χώματος και πήρε μια νέα κατεύθυνση προς τη θάλασσα. Το αρχαίο στόμιο του ποταμού φαίνεται να προσδιορίζεται από ένα χαμηλό σημείο, το οποίο είναι ακριβώς απέναντι από το χάσμα των Τεμπών και στην ίδια γραμμή με την γενική πορεία του ποταμού, διαμέσω του περάσματος. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 402-403)
Η λεκάνη του λόφου του Πλαταμώνα, κατηφορίζει προς την πεδιάδα, η οποία είναι ακαλλιέργητη μέχρι και την Κατερίνη. Το ποτάμι του Πλαταμώνα, ακριβώς στο σημείο της ένωσής του με τη θάλασσα, είναι ένας φαρδύς χείμαρρος, ο οποίος πέφτει από ένα τεράστιο χάσμα, το οποίο χωρίζει το υψηλότερο σημείο του Ολύμπου από τις κατώτερες κορυφές που καταλήγουν στις βουνοπλαγιές των Τεμπών. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 405)
Ο Σκιπίωνας, αφού πήρε ως οδηγούς δύο κατοίκους της Περραιβίας, έφθασε, μέσω μιας παρακαμπτήριας πορείας, στο Πύθιο κατά την τέταρτη περίπολο της τρίτης ημέρας. Η διαδρομή που ακολούθησαν ήταν πιθανώς μέσα από τα Τέμπη και από τη Φάλαννα, την Ολοοσόνα και τη Δολίχη ως το Πύθιο -μια απόσταση πάνω από εξήντα μίλια- για την κάλυψη της οποίας απαιτούνταν ο χρόνος που ο Λίβιος αναφέρει, στηριζόμενος στην αδιαμφισβήτητη αυθεντία του Πολύβιου. Ο Πλούταρχος, κατά συνέπεια, φαίνεται ότι αγνοούσε παντελώς τα εν λόγω μέρη και τις αποστάσεις ή αδιαφορούσε πλήρως για την ακρίβεια, όταν υποστηρίζει πως ο Σκιπίωνας έφθασε στο Πύθιο την ίδια νύκτα που ξεκίνησε από την Ηράκλεια. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 430)
Από τις τρεις πορείες που πραγματοποίησαν οι Ρωμαίοι πέρα από το Δίον, η πρώτη κατέληξε στον ποταμό Μίτις, η δεύτερη στις Αγασσές και η τρίτη στην Άσκορδο. Αυτά τα ονόματα δεν αναφέρονται σε καμία αρχαία πηγή, εκτός και αν το τελευταίο ταυτίζεται με την Άκερδο, η οποία συναντάται, όχι όμως ως ποταμός, στο Συνοπτικό Οδοιπορικό, στο οποίο και τοποθετείται σε απόσταση 12 οδοδεικτών από τη Βέροια, στο δρόμο από τη Λάρισσα μέσω των Τεμπών και του Δίου, διαδρομή η οποία δεν μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από την πορεία του Μάρκιου. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 423)
Η πόλη της Ελασσόνας βρίσκεται κάτω από το μοναστήρι στην άκρη της πεδιάδας και χωρίζεται σε δυο μέρη με απότομο ρέμα προερχόμενο από ένα απέραντο χάσμα, που χωρίζει την υψηλή κορυφή του Ολύμπου από μια μικρότερη οροσειρά η οποία εκτείνεται από την Ελασσόνα στα Τέμπη, και συνορεύει με την βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Λάρισας. Tο τελευταίο βουνό, υποθέτω ότι είναι ο αρχαίος Τίταρος , όπως και το ποτάμι που τώρα λέγεται Ελασσονίτικο είναι σίγουρα ο Τιταρήσιος ή Ευρώτας. Το ύψωμα στο οποίο βρίσκεται το μοναστήρι, προστατεύεται και από τις δυο πλευρές από βαθιά χαράδρα, στα ανατολικά ρέει το Ελασσονίτικο, στα δυτικά ένας παραπόταμός του ρέει από τους λόφους στα βόρεια. Και οι δύο χαράδρες όπως και οι μικρότερου μεγέθους χείμαρροι, αποτελούνται από λευκό αργιλώδες χώμα που ρέει σε αυλάκια, όπως συμβαίνει στη Ζάκυνθο και σε πολλά μέρη της Αχαΐας, η μοναδικότητα του οποίου, όπως παρατηρεί ο Στράβωνας, έκανε τον Όμηρο να προσδώσει ένα συγκεκριμένο επίθετο στην Ολοσσώνα. Αυτό δεν το αγνοούν οι Έλληνες της Ελασσόνας. Πιστεύουν ότι, όπως ο Σέλος, είναι κατάλοιπο της ομηρικής Ηλώνης, που σύμφωνα με τον Στράβωνα ονομάστηκε αργότερα Λειμώνη. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 345)
Τα φαράγγια του Ελασσονίτικου και του Ξεριά αποτελούν φυσικές ανόδους στις άνω περιοχές του Ολύμπου, όπου υπάρχουν αρκετά μεγάλα χωριά και κάποιες καλλιεργούμενες πεδιάδες που βρίσκονται ανάμεσα στην νότια πρόσοψη αυτού του βουνού και οι κορυφές προεξέχουν από τα Τέμπη και την πελασγική πεδιάδα. Μέσα από αυτή την περιοχή ο ύπατος Κόιντος Μάρκιος Φίλιππος διέσχισε το πέρασμα των Τεμπών και εισέβαλε από την Περραιβία στην μακεδονική ακτή στο τρίτο έτος του τελευταίου Μακεδονικού πολέμου. Το πέρασμα από αυτό το σημείο της κορυφογραμμής του Ολύμπου διαμορφώνεται όπως όλες οι φυσικές πορείες πάνω από ψηλά όρη, από δύο ποτάμια που ρέουν από το ίδιο διάσελο ή κορυφή, σε αντίθετες κατευθύνσεις. Ένα από αυτά είναι το Ελασσονίτικο ή Τιταρήσιος, το άλλο το ποτάμι του Πλαταμώνα. Οι κορυφές των αντίστοιχων χαράδρων μέσω των οποίων ρέουν, διαχωρίζονται μόνο από μια πεδιάδα, στους νότιους πρόποδες των άνω υψών του Ολύμπου, που περιλαμβάνουν το χωριό Καρυά, ένα από τα μεγαλύτερα του βουνού. Η πεδιάδα αυτή είναι περίπου 5 μίλια σε μια ανατολική και μια δυτική κατεύθυνση με τη μεγαλύτερη απόσταση επιπέδου πάνω από τον Όλυμπο. Όπως άλλες παρόμοιες πεδιάδες στα όρη της Ελλάδας παρέχει μόνο σίκαλη και βοσκότοπους για τα κοπάδια. Στα υψώματα με έλατα, στα βόρεια, βρίσκεται το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας, κοντά σε χείμαρρο που ρέει από εκεί, μέσα από την πεδιάδα της Καρυάς και από εκεί στον Πλαταμώνα. Η Αγία Τριάδα αποτελούσε για πολλά χρόνια αγαπημένο στέκι των ληστών του Όλυμπου, μέχρι που το άγγιξε ο Αλί Πασάς με το μαγικό ξίφος του και τα χωριά του βουνού μετατράπηκαν σε τσιφλίκια του, και οι κλέφτες σε αρματολούς για την προστασία των κτήσεων του πασά. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 348-349)
Στα νότια της πεδιάδας της Καρυάς και διαχωρισμένη από αυτή μόνο από μια κορυφογραμμή, είναι η παράλληλη κοιλάδα του Εζερού, περίπου μισή σε μέγεθος από αυτή της Καρυάς και ονομασμένη έτσι από μια λίμνη που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο κομμάτι της.Οι κάτοικοι του χωριού του Εζερού εξαιτίας των συνεχών πλημμυρών αναγκάστηκαν να απομακρυνθούν από την περιοχή. Η λίμνη του Εζερού είναι προφανώς η αρχαία Άσκουρις. Στα ανατολικά αυτής της πεδιάδας υπάρχει άλλη, όχι πολύ μακριά από τις κορυφές που περιλαμβάνουν το πέρασμα των Τεμπών στα βόρεια. Χωρίζεται μόνο με κορυφογραμμή από καλλιεργημένη περιοχή γύρω από την πόλη της Ραψάνης ή Ραψιάνης, που έχει θέα στον Πηνειό, και στα νότια απέναντι από το όρος Όσσα και τα Αμπελάκια. Στην κορυφογραμμή στα δυτικά της Ραψάνης βρίσκονται τα κατάλοιπα ενός αρχαίου φρουρίου, πιθανώς η Λάπαθος, του οποίου ίσως το όνομα Ραψάνη αποτελεί παραφθορά. Καθώς η κοιλάδα της Καρυάς και τα φαράγγια των ποταμών του Ελασσονίτικου και του Πλαταμώνα διαμορφώνουν ένα χώρισμα ανάμεσα στον Όλυμπο και στις μικρότερες κορυφές που εκτείνονται στις πεδιάδες της Ελασσόνας και της Λάρισας και στα Τέμπη, τα βουνά χωρίζονται από την πεδιάδα του Εζερού. Η δυτική πλευρά τους είναι προφανώς το όρος Τίταρος που εφάπτεται στον Όλυμπο, όπως σημειώνει ο Στράβων. Η ανατολική πλευρά φέρει το ίδιο όνομα με το οχυρό της Λαπάθου, που βρίσκεται πάνω από αυτές τις κορυφές. Η απόσταση από την Καρυά στον Εζερό υπολογίζεται σε δυο ώρες και από εκεί στη Ραψάνη τρεις ώρες. Ανάμεσα στην Καρυά και στην Ελασσόνα υπάρχουν δυο άλλα χωριά στο βουνό, δηλαδή, η Σκαμνιά, που δεν είναι μακριά, από τη βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Καρυάς, σε απόσταση μιάμισης ώρα από την πόλη και η Μπολιάνα μια ώρα από τη Σκαμνιά, κοντά στη δυτική άκρη της κοιλάδας της Καρυάς, όπου υπάρχουν κατάλοιπα αρχαιοτήτων στην Κονίσπολη, που βρίσκεται στο χώρισμα των νερών που ρέουν σε μια πορεία με την πεδιάδα του Καρυά, και από την άλλη διαμορφώνουν τις πηγές του Ξεριά ή λίμνη της Τσαρίτσανης. Η Κονίσπολη μοιάζει να είναι το Ευδίερο του Λίβιου, δεκαπέντε μίλια από το ρωμαϊκό στρατόπεδο, ανάμεσα στην Άζωρο και την Δολίχη, προς την κατεύθυνση της Ασκούρεως και της Λαπάθου. Οι πηγές του κυρίως ποταμού του Τιταρήσιου είναι στην κύρια πτέρυγα του Ολύμπου ανάμεσα στην Σκαμνιά και στον Σελό, και κυρίως σε μια πηγή που βρίσκεται δυο ή τρεις ώρες στα βορειοανατολικά της Ελασσόνας. Αφήνοντας πίσω τα φαράγγια του Ολύμπου προσεγγίζει την Ελασσόνα, από τα βορειοανατολικά, στρίβει νότια μέσα στην πόλη, από εκεί ρέει δυτικά, κοντά στους πρόποδες των λόφων στη βόρεια πλευρά της πεδιάδας, και φτάνει στις δυτικά περάσματα ανάμεσα στους λόφους στην πεδιάδα του Δεμίνικου, όπου συναντάει το Σαραντάπορο, ή παραπόταμο από τα όρη του Λιβαδιού, κοντά στο Αμούρι. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 349-351)
Αφήνουμε την Τσαρίτσανη, συνεχίζουμε να διασχίζουμε την πεδιάδα της Ολοοσώνας, όχι μακριά από τους πρόποδες του όρους Τίταρος και στη βορειοανατολική γωνία ανεβαίνουμε ένα πέρασμα που λέγεται δερβένι του Μελούνα, όπου ο δρόμος διασταυρώνεται με χαμηλή βραχώδη κορυφογραμμή, που συνδέει τον Τίταρο με το όρος του Τυρνάβου ενώ στο κατέβασμα υπάρχει θέα της πεδιάδας της Πελασγιώτιδας και της εισόδου των Τεμπών και του όρους Όσσα. Πάνω από τον Πηνειό στα δεξιά της Όσσας, φαίνεται η λίμνη Καρατζάρ, η αρχαία Νεσσωνίς.Φτάνουμε στο ύψωμα του Μελούνα και μπαίνουμε στην πεδιάδα του μικρού τουρκικού χωριού του Καραντερέ που ονομάζεται από τους Έλληνες Λιγαρά, στρίβουμε δεξιά και ακολουθώντας το όρος του Τυρνάβου, διασχίζουμε ένα μικρό ρυάκι κάτω από το μάτι ή πηγή που πηγάζει από τους πρόποδες του όρους και σχηματίζει μικρή λίμνη και έλος στα αριστερά της κοιλάδας. Εδώ ένα μεγάλο τουρκικό χωριό, το Καρατζόλι, φαίνεται να διασχίζει την πεδιάδα στην πλευρά του όρους Τίταρος, δυο ή τρία μίλια στα αριστερά μας. Κάποια εμφανή κατάλοιπα των αρχαιοελληνικών τειχισμάτων δείχνουν ότι είναι θέση μιας πόλης με μεγάλη σημασία. Συνεχίζοντας στα δεξιά κατά μήκος των υπωρειών του όρους Τύρναβος διασχίζουμε άλλο ένα ποτάμι που ρέει από την πηγή στα δεξιά μας, την Κρύα Βρύση και φτάνουμε στην πόλη του Τυρνάβου ή Τουρνάβου, που βρίσκεται στην πεδιάδα αλλά όχι μακριά από το όρος. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 351-352)
Ο δρόμος για τα Τρίκαλα ακολουθεί την ανατολική πλευρά στους πρόποδες του βουνού ως ένα άλλο άνοιγμα μεταξύ αυτού και ενός λόφου στα αριστερά, όπου και εμφανίζεται μια από τις κοιλάδες του Τιταρήσιου ποταμού.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 333)
‘Ενα μικρό ρυάκι ρέει από το μέσο της κοιλάδας στα δεξιά μας και περνάει μέσα από ένα λαγκάδι στο νοτιοδυτικό άκρο κοντά στο οποίο συναντάει ένα ποτάμι από τις άφθονες πηγές του νότιου μέρους των Αμάρβεων όπου οι Λιβαδιώτες έχουν κλωστουϋφαντουργεία. Μετά από μια στροφή προς τα ανατολικά της προηγούμενης πορείας, μπαίνουμε σε μια άλλη πεδιάδα στην οποία καταλήγει το Ελασσονίτικο ή ποτάμι της Ελασσόνας, στο Αμούρι, ένα μικρό χωριό όχι μακριά από το Δεμίνικο. Το σύνολο των ποταμών ονομάζεται Τιταρήσιος κατά τον Όμηρο, και συναντά τον Πηνειό στην κοιλάδα της Λάρισας. Το παρακλάδι από το όρος του Λιβαδιού ονομάζεται Βουργαρί ή Σαραντάπορο. Σε μικρή απόσταση από τη δεξιά όχθη, κοντά στο Μπογάζι όπου σταματάει η πεδιάδα, υπάρχει το χωριό Βουβάλα και το μετόχι του μοναστηριού της Ελασσόνας σε ένα ύψωμα στις Αμάρβες. Η κορυφή είναι περικυκλωμένη με χαλάσματα τοίχων μιας αρχαίας πόλης. Αυτό το μέρος που βρίσκεται κοντά στον δρόμο από τα Σέρβια στα Τρίκαλα, υπολογίζεται σε τρεις ώρες από το Λιβάδι και είναι λιγότερο από μία στα δεξιά του δρόμου από τα Σέρβια στην Ελασσόνα, όπου μετά την έξοδο από το πέρασμα της Βίγλας αφήνουμε τον δρόμο των Τρικάλων στα δεξιά μας και διασχίζουμε την κοιλάδα διαγωνίως προς την Ελασσσόνα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 334)
Η πόλη της Ελασσόνας βρίσκεται κάτω από το μοναστήρι στην άκρη της πεδιάδας και χωρίζεται σε δυο μέρη με απότομο ρεύμα προερχόμενο από ένα απέραντο χάσμα, που χωρίζει την κορυφή του Ολύμπου από μια μικρότερη οροσειρά που εκτείνεται από την Ελασσόνα στα Τέμπη, και συνορεύει με την βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Λάρισας. Αυτό το βουνό, υποθέτω ότι είναι ο αρχαίος Τίταρος , όπως το ποτάμι που τώρα λέγεται Ελασσονίτικο είναι σίγουρα ο Τιταρήσιος ή Ευρώτας. Το ύψωμα στο οποίο βρίσκεται το μοναστήρι, προστατεύεται και από τις δυο πλευρές από βαθιά χαράδρα, στα ανατολικά ρέει το Ελασσονίτικο, στα δυτικά ένας παραπόταμος του ρέει από τους λόφους στα βόρεια. Και οι δύο χαράδρες όπως και οι μικρότερου μεγέθους χείμαρροι, αποτελούνται από λευκό αργιλώδες χώμα που ρέει σε αυλάκια από τα νερά όπως συμβαίνει στην Ζάκυνθο και σε πολλά μέρη της Αχαΐας, η μοναδικότητα του οποίου, όπως παρατηρεί ο Στράβωνας, έκανε τον Όμηρο να πάρει το επίθετο που προσέδωσε στην Ολοσσώνα. Οι Έλληνες της Ελασσόνας πιστεύουν ότι, όπως ο Σέλος, είναι υπολείμματα της ομηρικής Ηλώνης, που σύμφωνα με τον Στράβωνα ονομάστηκε αργότερα Λειμώνη. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 345)
Η πόλη της Ελασσόνας με 400 οικογένειες είναι η πρωτεύουσα μιας περιφέρειας 30 χωριών, πολλά από τα οποία είναι μεγάλα. Ο Βοεβόδας, που εισπράττει τα έσοδα είναι Αλβανός, και έχει μεγάλο σπίτι στην πόλη χτισμένο σε τουρκικό ρυθμό.Τρία τζαμιά και πολλά σπίτια σε χαλάσματα στα αριστερά του Ελασσονίτικου, δείχνουν ότι ο μουσουλμανικός πληθυσμός ήταν πολυπληθής. Οι Έλληνες που τώρα αποτελούν τα τρία τέταρτα των κατοίκων, τότε περιορίζονταν στη δεξιά όχθη. Η εκκλησία τους περιλαμβάνει μια εγχάρακτη κολώνα, αρκετή δυσανάγνωστη αλλά προφανώς μια καταγραφή της απελευθέρωσης των σκλάβων και του ποσού που πλήρωναν στην περίσταση. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 347)
Τα φαράγγια του Ελασσονίτικου και του Ξεριά αποτελούν τις φυσικές κορυφές στις άνω περιοχές του Ολύμπου, όπου υπάρχουν αρκετά μεγάλα χωριά και κάποιες καλλιεργούμενες πεδιάδες που βρίσκονται ανάμεσα στην νότια πρόσοψη αυτού του βουνού ενώ οι κορυφές προεξέχουν από τα Τέμπη και την πελασγική πεδιάδα. Μέσα από αυτή την περιοχή ο ύπατος Μάρκος Φίλιππος διέσχισε το πέρασμα των Τεμπών και εισέβαλε από την Περραιβία στην μακεδονική ακτή στο τρίτο έτος του τελευταίου μακεδονικού πολέμου. Το πέρασμα από αυτό το σημείο της κορυφογραμμής του Ολύμπου διαμορφώνεται όπως όλες οι φυσικές πορείες πάνω από ψηλά όρη, από δύο ποτάμια που ρέουν από το ίδιο διάσελο ή κορυφή, σε αντίθετες κατευθύνσεις. Ένα από αυτά είναι το Ελασσονίτικο ή Τιταρήσιος, το άλλο το ποτάμι του Πλαταμώνα. Οι κορυφές των αντίστοιχων χαράδρων μέσω των οποίων ρέουν, διαχωρίζονται μόνο από μια πεδιάδα, στους νότιους πρόποδες του Ολύμπου, που περιλαμβάνουν το χωριό Καρυά, ένα από τα μεγαλύτερα του βουνού. Η πεδιάδα αυτή είναι περίπου 5 μίλια σε μήκος, από τα ανατολικά στα δυτικά, και αποτελεί την μεγαλύτερη επίπεδη επιφάνεια στον Όλυμπο. Όπως άλλες παρόμοιες πεδιάδες στα όρη της Ελλάδας προμηθεύει μόνο σίκαλη και βοσκότοπους για τα κοπάδια. Στα υψώματα με έλατα,στα βόρεια, βρίσκεται το μοναστήρι της Αγίας Τριάδας, κοντά σε χείμαρρο που ρέει από εκεί, μέσα από την πεδιάδα της Καρυάς και από εκεί στον Πλαταμώνα. Η Αγία Τριάδα αποτελούσε για πολλά χρόνια αγαπημένο στέκι των ληστών του Όλυμπου μέχρι που το άγγιξε ο Αλή Πασάς με το μαγικό ξίφος του και τα χωριά του βουνού μετατράπηκαν σε τσιφλίκια του και οι κλέφτες σε αρματολούς για την προστασία του. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 348-349)
Στα νότια της πεδιάδας της Καρυάς και διαχωρισμένη από αυτή μόνο από μια κορυφογραμμή είναι η παράλληλη κοιλάδα του Εζερού, περίπου μισή σε μέγεθος από αυτή της Καρυάς και καλούμενη έτσι από μια λίμνη που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο κομμάτι της. Η λίμνη του Εζερού είναι προφανώς η αρχαία Άσκουρις. Στα ανατολικά αυτής της πεδιάδας υπάρχει άλλη, όχι πολύ μακριά από τις κορυφές που περιλαμβάνουν το πέρασμα των Τεμπών στα βόρεια. Χωρίζεται με κορυφογραμμή από καλλιεργημένη περιοχή γύρω από την πόλη της Ραψάνης ή Ραψιάνης, που έχει θέα στον Πηνειό, και στα νότια απέναντι από το όρος Όσσα και τα Αμπελάκια. Στην κορυφογραμμή στα δυτικά της Ραψάνης είναι τα κατάλοιπα ενός αρχαίου φρουρίου, πιθανώς η Λάπαθος, του οποίου ίσως το όνομα Ραψάνη αποτελεί παραφθορά. Καθώς η κοιλάδα της Καρυάς και τα φαράγγια των ποταμιών του Ελασσονίτικου και του Πλαταμώνα διαμορφώνουν ένα χώρισμα ανάμεσα στον Όλυμπο και στις μικρότερες κορυφές που εκτείνονται στις πεδιάδες της Ελασσόνας και της Λάρισας, και στα Τέμπη, τα βουνά χωρίζονται από την πεδιάδα του Εζερού. Η δυτική πλευρά τους είναι προφανώς το όρος Τίταρος που εφάπτεται στον Όλυμπο, όπως σημειώνει ο Στράβων. Η ανατολική πλευρά φέρει το ίδιο όνομα με το οχυρό της Λαπάθου, που βρίσκεται πάνω από αυτές τις κορυφές. Η απόσταση από την Καρυά στο Εζερό υπολογίζεται σε δυο ώρες και από εκεί στη Ραψάνη τρεις ώρες. Ανάμεσα στην Καρυά και στην Ελασσόνα υπάρχουν δυο άλλα χωριά στο βουνό, δηλαδή, η Σκαμνιά, που δεν είναι μακριά, από τη βόρεια πλευρά της πεδιάδας της Καρυάς, απόσταση μιάμιση ώρα από την πόλη και η Μπολιάνα μια ώρα από τη Σκαμνιά, κοντά στη δυτική άκρη της κοιλάδας της Καρυάς, όπου υπάρχουν κατάλοιπα αρχαιοτήτων στην Κονίσπολη, που βρίσκεται στο χώρισμα των νερών που ρέουν σε μια πορεία με την πεδιάδα της Καρυάς και από την άλλη διαμορφώνουν τις πηγές του Ξεριά ή λίμνη της Τσαριτσάνης. Η Κονίσπολη μοιάζει να είναι το Ευδίερο του Λιβίου, δεκαπέντε μίλια από το ρωμαϊκό στρατόπεδο, ανάμεσα στην Άζωρο και την Δολίχη, προς την κατεύθυνση της Ασκούρεως και της Λαπάθου. Οι πηγές του κυρίως ποταμού του Τιταρήσιου είναι στην κύρια πτέρυγα του Ολύμπου ανάμεσα στην Σκαμνιά και στον Σελό, και κυρίως σε μια πηγή που βρίσκεται δυο ή τρεις ώρες στα βορειοανατολικά της Ελασσόνας. Αφήνοντας πίσω τα φαράγγια του Ολύμπου προσεγγίζει την Ελασσόνα, από τα βορειοανατολικά, στρίβει νότια μέσα στην πόλη, από εκεί ρέει δυτικά, κοντά στους πρόποδες των λόφων στη βόρεια πλευρά της πεδιάδας, και φτάνει στις δυτικά περάσματα ανάμεσα στους λόφους στην πεδιάδα του Δεμινίκου, όπου συναντάει το Σαραντάπορο ή παραπόταμο από τα όρη του Λιβαδιού, κοντά στο Αμούρι. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σσ. 350-351)
Το τμήμα του βουνού που βρίσκεται μεταξύ των Τεμπών και της Καρίτζας είναι η αρχαία Ομόλη, ένα όνομα που κάποτε εμφανίζεται να χρησιμοποιείται περίπου ως συνώνυμο με το όνομα Όσσα. Η επιγραφή στα νομίσματα είναι “Ομολιέων”, το οποίο συνάδει με το επίθετο Ομολιεύς στον Στέφανο. Ο Σκύλακας και ο Στράβωνας φαίνεται να συμφωνούν ως προς την τοποθέτησή του στη δεξιά πλαγιά του Πηνειού, κοντά στην έξοδο των Τεμπών, δηλαδή σε μια απόσταση μερικών μιλίων από τη θάλασσα. Αντίθετα οι δύο ποιητές των Αργοναυτικών τοποθετούν το Ομόλιον πάνω στην ακτή και στη σειρά των ονομάτων στον Απολλώνιο παρεμβάλεται μια άλλη πόλη μεταξύ αυτής και των Τεμπών, οι Ευρυμενές. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 402)
Οι δύο ποιητές των Αργοναυτικών τοποθετούν το Ομόλιον πάνω στην ακτή και στη σειρά των ονομάτων, στον Απολλώνιο, παρεμβάλεται μια άλλη πόλη μεταξύ αυτής και των Τεμπών, οι Ευρυμενές.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 402)

Πτολεμαΐδα

Παλαιό Όνομα : Καϊλάρια

Δήμος : Εορδαίας

[tab name=’Abbot’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Berard’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Boissonas’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Chirol’]

Το χωριό Καϊλάρ είναι γνωστό για τους σιδηρουργούς του. (Chirol, σ. 64)

[/tab]
[tab name=’Clarke’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Cousinery’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Frazer’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Holland’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Isambert’]

Από εκεί η οδός πηγαίνει προς τα ανατολικά και διατέμνει χωρίς γέφυρα τον παραπόταμο του Καρά-Σού Βρούτο και εγκαταλείπει στα δεξιά μια άλλη οδό που πηγαίνει στη Θεσσαλονίκη δια της Μπάνιας (εδώ υπάρχει υδραγωγείο και ρωμαϊκή υδατολεκάνη που δέχεται το νερό από μια πηγή που χύνει χλιαρό νερό και κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Δίπλα από τη Μπάνια βρίσκονται τα μεγαλοπρεπή ιπποφορβεία, που συστάθηκαν από τον Φίλιππο), δια του Καϊλάρ (Σαριγκιούλ) και Καραφερίας κάμπτεται προς τα ανατολικά φτάνοντας στο χάνι Γκορνίσεβο και κατεβαίνει με απότομη κλίση στο Όστροβο. (Isambert, σ. 38)

[/tab]
[tab name=’Leake’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]

Κοζάνη

Παλαιό Όνομα : Κοζάνη

Δήμος : Κοζάνης

Η Κοζάνη είναι μια όμορφη μικρή πόλη με 7.000 κατοίκους που είναι γνωστή για τα εξαίρετα κρασιά της.Τα κρασιά της Κοζάνης είναι πιο γνωστά στους Άγγλους αναγνώστες από ότι και οι ίδιοι θα πίστευαν.Η περιοχή είναι από τους πιο μεγάλους αμπελώνες της Μακεδονίας και τα τελευταία χρόνια μεγάλες ποσότητες κρασιού εξάγονται μέσω Θεσσαλονίκης με προορισμό το Μπορντώ της Γαλλίας όπου μετατρέπονται με την απλή διαδικασία της αραίωσης,της εμφιάλωσης και της τοποθέτησης ετικέττας σε «ελαφρύ και υγιεινό» κόκκινο κρασί για τη βρετανική αγορά. (Chirol, σσ. 56-57)
Η Κοζάνη είναι η τελευταία καθαρά ελληνοβλαχική πόλη στη Μακεδονία.Βορειότερα οι Βλάχοι είναι αναμεμειγμένοι με Αλβανούς,Τούρκους και Βουλγάρους και αποτελούν μειονότητα.Στην Κοζάνη ακόμη ο πληθυσμός δεν έχει αναμειχθεί με άλλες εθνότητες. Στο χώρο που μας υποδέχθηκε ο Επίσκοπος υπάρχει στον τοίχο ένας παλιός χάρτης από τον περασμένο αιώνα όπου η λέξη Κοζάνη σημειώνεται με μεγάλα γράμματα ως μια από τις μεγάλες πόλεις της Ρουμανίας.Ωστόσο, το τοπωνύμιο αυτό δε χρησιμοποιείται για περιοχή της Μολδοβλαχίας αλλά για την περιοχή που βρίσκεται ανάμεσα στη Λάρισσα και τη λίμνη του Οστρόβου,είκοσι χιλιόμετρα νότια του Μοναστηρίου.Αλλά τώρα το όνομα είναι ξεχασμένο και από τα 900 σπίτια της πόλης ίσως μόνο σε είκοσι ,η οικογένεια όταν μαζεύεται γύρω από το τζάκι να μιλά άλλη γλώσσα πλην της λατινογενούς βλάχικης γλώσσας ενώ οι κάτοικοι της πόλης πληγώνονται βαθιά αν κάποιος αμφιβάλλει για την ελληνικότητά τους. (Chirol, σσ. 58-59)

Ξεκίνησα το ταξίδι μου για την Κοζάνη με την συνοδεία ενός τατάρου από τη φρουρά του Αλή Πασά, μια φρουρά από έξι Αλβανούς που μου την παρείχε η διοίκηση Μετσόβου και έναν τάταρο από τη φρουρά του Μουσά Πασά που με συνόδευε από τη Θεσσαλονίκη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 295)
Φτάσαμε στο τέλος της πεδιάδας Τζουμά και κινηθήκαμε προς τη δεξιά κατεύθυνση όπου βρίσκονται πολλά μικρά τουρκικά χωριά στους πρόποδες του Γκιοζτεπέ, στρίψαμε αριστερά από τον αρχικό μας δρόμο σε ένα στενό πέρασμα ανάμεσα στην οροσειρά του Γκιοζτεπέ και σε κάποιους άλλους λοφίσκους, οι οποίοι ενώνονται με τα βουνά κοντά στην Κοζάνη.
Στην είσοδο αυτού του περάσματος βρίσκεται ένα χάνι και ένα μικρό τουρκικό χωριό με το όνομα Σουλινάρια. Σε απόσταση μισής ώρας από την περιοχή αυτή ξεκινάει η ύπαιθρος, η οποία εκτείνεται στα δεξιά μέχρι την Κοζάνη και τα βουνά πίσω της και προς τα αριστερά ως τη Βιστρίτζα. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.298-299)
Το πρωί στην αγορά συχνάζουν και Τούρκοι και Έλληνες από τις γειτονικές περιοχές. Η Κοζάνη και τα Σέρβια συναποτελούν μια επισκοπή, η οποία τελεί υπό τη δικαιοδοσία του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης. Ο Επίσκοπος έχει κατοικία και στις δύο περιοχές, τώρα βρίσκεται στα Σέρβια αλλά συνήθως διαμένει στην Κοζάνη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 299)
Το μνημείο βρέθηκε σε ένα από τα χωράφια με καλαμπόκι πάνω από το χωριό, όπου αρκετά μικρά νεκρικά μάρμαρα, με ανάγλυφη διακόσμηση ή άλλα ίχνη της αρχαιότητας ήρθαν επίσης στο φως. Είναι φανερό ότι η Κοζάνη βρίσκεται στη θέση μιας αρχαίας πόλης, μολονότι έψαξα μάταια και για άλλα τεκμήρια σχετικά με αυτό, όπως για παράδειγμα τα τείχη της ή ενδείξεις αρχιτεκτονικού σχεδιασμού . Η Κοζάνη είναι ο τόπος καταγωγής του γιατρού Γιώργου Σακελλάριου, μεταφραστή ενός μέρους του ταξιδιού του Ανάχαρση και άλλων έργων. Τις μεταφράσεις αυτές ανέλαβε προς όφελος των συμπατριωτών του. Η άνετη κατοικία στην οποία εντόπισα την οικογένεια του, αποδεικνύει την θυσία που κάνει, ή καλύτερα αναγκάστηκε να κάνει, διαμένοντας στο Βεράτιο ως γιατρός του Ιμπραήμ Πασά. Ο γαμπρός του, ο παπά Χαρίσμιος, ο οποίος τώρα διαμένει στην Κοζάνη, είναι και αυτός συγγραφέας , μάλιστα έχει γράψει ένα Πάνθεον για το ρόλο των σχολείων στην Ελλάδα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 300-301)
Από την επισήμανση του Πολυβίου πληροφορούμαστε ότι η Κανδαβία οδός διέσχιζε τη χώρα των Εορδαίων, ξεκινώντας από αυτήν των Λυγκιστών έως την Έδεσσα. Συνεπικουρούμενοι από τις ιστορικές πηγές που αναφέρονται, σε αυτό το γεγονός , όπως και ότι από άλλο απόσπασμα του Λατίνου ιστορικού στο οποίο περιγράφει την προέλαση του Περσέα από το Κίτιο στην Κάτω Μακεδονία μέσα από την Εορδαία στην Ελίμεια και στον Αλιακμόνα, μπορούμε να αποκτήσουμε κάποιες γνώσεις για την ακριβή θέση της Εορδαίας, η οποία φαίνεται να εκτεινόταν κατά μήκος της δυτικής πλευράς του όρους Βερμίου, συμπεριλαμβανομένων του Οστρόβου και της Κατράνιτσας στα βόρεια, του Σαριγκιόλ στο κέντρο και στα νότια των πεδιάδων του Τζουμά, Μπουτζά και του Καραγιάννη, καθώς και των κορυφογραμμών κοντά στην Κοζάνη και στην Κλεισούρα της Σιάτιστας, που μοιάζουν να είναι τα φυσικά όρια της περιφέρειας. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 316)
Φεύγοντας από την Κοζάνη προς τα Σέρβια αφήνουμε πίσω μας το Ακμπουνάρ, το Νίζβορο ή Ίσβορο για τους Έλληνες, κινούμαστε προς τα αριστερά, στην άκρη των αμπελώνων της Κοζάνης και κατεβαίνουμε σε λοφώδεις εκτάσεις με χωράφια σιτηρών διάσπαρτα σε μικρά χωριά.Φτάνουμε στο Χατζιράν το οποίο είναι ένα χωριό όμοιο σε μέγεθος με το Ακμπουνάρ και βρίσκεται σε 1,5 μίλια απόσταση από τους πρόποδες του Γκιόζτεπε.Όλα αυτά τα μέρη είναι τουρκικά.Αργότερα, φτάνουμε στον ποταμό Ιντζέκαρα ή Βιστρίτζα που πλαισιώνεται από απότομους βράχους στην αριστερή όχθη και στην απέναντι πλευρά με χαμηλό έδαφος. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.329)

[/tab]
[tab name=’Mantegazza’]
Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
[/tab]
[tab name=’Pouqueville’]

Category: Chirol-Ελλάδα

Πύργος

Παλαιό Όνομα :Koula, Kula, Kule, Pirgos, Pyrgos

Δήμος :Κοζάνης

Λιβάδι Πιερίας

Παλαιό Όνομα :Βούλτσιστα

Δήμος :Πύδνας – Κολινδρού

Ποταμός Βιστρίτσας

Παλαιό Όνομα : Ποταμός Βιστριτζάς