Author: sightseers

  • Άγιος Ιωάννης Βαπτιστής

    • Το κρανίο του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή φυλάσσεται στην Ιερά μονή του Αγίου Διονυσίοιυ στο Άγιο Όρος. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 116)

  • Πλούταρχος

    • Καθώς ο ιστορικός αναφέρει την πρώτη στρατοπέδευση των Ρωμαίων στον Λύγκο, κοντά στον ποταμό Βένο, και καθώς ο Λύγκος περιγράφεται σαν πόλη από τον Στέφανο, μπορεί να υποτεθεί ότι η Ηράκλεια αποκαλείτο ορισμένες φορές και Λύγκος και ότι το στρατόπεδο του Σουλπικίου βρισκόταν στην Ηράκλεια.Αλλά αν και οι λέξεις “προς τον Λύγκο” μοιάζει να ενισχύουν αυτήν την άποψη, είναι πιο πιθανό ο Πολύβιος να συνέδεσε τον Λύγκο με αυτήν την περίπτωση, με την ίδια λογική που το βρίσκουμε συνημμένο σε δυο άλλα χωρία του Λίβιου, καθώς και του Θουκυδίδη και του Πλουτάρχου.Με άλλα λόγια,είναι συνώνυμο με την Λυγκιστίδα ή την χώρα των Λυγκιστών, αρχικά ως ένα μικρό ανεξάρτητο βασίλειο και αργότερα ως επαρχία της μακεδονικής μοναρχίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.311)
    • Ο Σκιπίωνας, αφού πήρε ως οδηγούς δύο κατοίκους της Περραιβίας, έφθασε ,μέσω μιας παρακαμπτήριας πορείας, στο Πύθιο κατά την τέταρτη περίπολο της τρίτης ημέρας (Liv. l. 44, c. 35). Η διαδρομή που ακολούθησαν ήταν πιθανώς μέσα από τα Τέμπη, τη Φάλαννα, την Ολοσσόνα και τη Δόλιχο ως το Πύθιο. Επρόκειτο για μια απόσταση πάνω από εξήντα μίλια, για τη διάνυση της οποίας απαιτούνταν ο χρόνος που ο Λίβιος αναφέρει επικαλούμενος την αδιαμφισβήτητη αυθεντία του Πολύβιου.Ο Πλούταρχος, κατά συνέπεια, φαίνεται ότι δεν γνώριζε τα εν λόγω μέρη και τις αποστάσεις ή αδιαφορούσε πλήρως για την ακρίβεια, όταν υποστηρίζει πως ο Σκιπίωνας έφθασε στο Πύθιο την ίδια νύκτα  που ξεκίνησε από την Ηράκλεια (Plutarc. in Aemil). ( Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 430 )
    • Ο Πλούταρχος, βασιζόμενος σε ένα γράμμα του Σκιπίωνα προς κάποιον βασιλιά, βεβαιώνει ότι (το στρατιωτικό απόσπασμα του Σκιπίωνα) ανερχόταν σε πάνω από 8000 άνδρες. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 431 )
    • Την τρίτη ημέρα ο Σκιπίωνας προσποιήθηκε ότι περνάει τον ποταμό. Αυτές οι επιχειρήσεις έφεραν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα καθώς διακόπηκαν απότομα από την αναπάντεχη είδηση που έλαβε ο βασιλιάς, από έναν λιποτάκτη Κρητικό, σχετικά με την επίθεση και την ήττα των δυνάμεων του στην Πέτρα (Ο Λίβιος παραθέτει: Tertio die praelio abstinuit (Consul sc.) degressus ad imam partem castrorum veluti per devexum in mare brachium transitum tentaturus. Perseus quod in oculis erat**********;. Ο Πλούταρχος: Τώ Περσεί, τόν Αιμίλιον ατρεμούντα κατά χώραν ορώντι καί μή λογιζομένω τό γινόμενον, αποδράς εκ τής οδού Κρής αυτόμολος ήκε μηνύων τήν περίοδον τών Ρωμαίων). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 431 – 432)
    • Ο Πλούταρχος, παραβλέποντας τις πιθανότητες και την μαρτυρία του Πολύβιου, δηλώνει ότι ο Μίλο, με 2000 άνδρες, σε αυτήν την περίπτωση είχε σταλεί από τον Περσέα για να φυλάξει το πέρασμα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 432)
    • Η περιγραφή της μάχης στην Πύδνα ενισχύει την άποψη ότι η πόλη ταυτίζεται με το Ayan. Ο Λίβιος, ο Στράβων και ο Πλούταρχος συμφωνούν ότι η σύγκρουση έλαβε χώρα μπροστά από την Πύδνα, την οποία διέτρεχε ένας μικρός ποταμός και συνόρευε με υψώματα, ιδανικά για υποχώρηση και κάλυψη του ελαφρού πεζικού. Παράλληλα η πεδιάδα παρείχε τον κατάλληλο χώρο για τη φάλαγγα. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 433)
    • Η Περραιβία της Τριπολίτιδος ονομάστηκε έτσι επειδή περιλάμβανε τις τρεις πόλεις του Πυθίου, της Αζώρου και της Δολίχης. Από αυτές, το Πύθιο μοιάζει να βρίσκεται ακριβώς στους πρόποδες του Ολύμπου, όντας ακριβώς το σημείο όπου  ο Ξεναγόρας , γεωμέτρης και ποιητής, μέτρησε το κάθετο ύψος του Ολύμπου, που βρισκόταν στον δρόμο κατά μήκος του όρους από την Πέτρα, όπου και ο Λίβιος και ο Πλούταρχος συνδέουν το Πύθιο με την Πέτρα, περιγράφοντας την πορεία από όπου ο Σκιπίονας Νασικάς διέσχισε το όρος του Ολύμπου στα μετόπισθεν της θέσης του Περσέα στον Ενιπέα. Φαίνεται, λοιπόν, χωρίς αμφιβολία, ότι το Πύθιο ήταν στην άκρη του κάμπου μεταξύ Κοκκινοπλού και Λιβαδιού, αν και δεν εξακρίβωσα την ύπαρξη υπολειμμάτων σε αυτήν την περιοχή. Μαθαίνουμε από το επίγραμμα στο οποίο αναφερθήκαμε ότι το όνομα του Πυθίου προέρχεται από ναό του Απόλλωνα Πυθίου προς τιμήν του οποίου, προκύπτει από άλλο συγγραφέα, ότι εορτάζονταν περιοδικώς κάποιοι αγώνες.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.341)

  • Πολύβιος

    • Η Πέλλα,σύμφωνα με τον Πολύβιο, ήταν τοποθετημένη στην νοτιοδυτική πλευρά ενός λόφου και περιβαλλόταν από βάλτο πολύ βαθύ για να μπορεί κανείς να τη διασχίζει κατά την διάρκεια του χειμώνα και του καλοκαιριού.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.264)
    • Αυτή η αφήγηση, αποσπασμένη αναμφίβολα από τον Πολύβιο δείχνει ξεκάθαρα ότι ένας περιηγητής που απαιτεί ικανοποιητικό ελεύθερο χρόνο και ασφάλεια ελπίζει να προσδιορίσει την θέση της πρώτης στρατοπέδευσης του Σουλπικίου όπως και αυτή του Οκτάλοφου αλλά και να προσδιορίσει τα παρακλάδια του Εριγώνος, δηλαδή τον Βένο και τον Οισοφάγο, και ίσως να εξακριβώσει τις τοποθεσίες της Πλουβίνας, του Βρυάνιου, και των Στύβερρων.(Leake,τόμ.ΙΙΙ,σ.310)
    • Καθώς ο ιστορικός αναφέρει την πρώτη στρατοπέδευση των Ρωμαίων στον Λύγκο, κοντά στον ποταμό Βένο, και καθώς ο Λύγκος περιγράφεται σαν πόλη από τον Στέφανο, μπορεί να υποτεθεί ότι η Ηράκλεια αποκαλείτο ορισμένες φορές και Λύγκος και ότι το στρατόπεδο του Σουλπικίου βρισκόταν στην Ηράκλεια. Αλλά αν και οι λέξεις “προς τον Λύγκο” μοιάζει να ενισχύουν αυτήν την άποψη, είναι πιο πιθανό ο Πολύβιος να συνέδεσε τον Λύγκο με αυτήν την περίπτωση με την ίδια λογική που το βρίσκουμε συνημμένο σε δυο άλλα χωρία του Λίβιου, καθώς και του Θουκυδίδη και του Πλουτάρχου.Με άλλα λόγια,είναι συνώνυμο με την Λυγκιστίδα ή την χώρα των Λυγκιστών, αρχικά ως ένα μικρό ανεξάρτητο βασίλειο και αργότερα ως επαρχία της μακεδονικής μοναρχίας.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.311)
    • Παρόλο που η Λύχνιδος, η Ηράκλεια και η Έδεσσα στην Κανδαβία οδό, όπως περιγράφει και ο Πολύβιος, εξακολουθούσαν να είναι τα τρία κύρια σημεία μεταξύ Δυρραχίου και Θεσσαλονίκης( η φύση στην πραγματικότητα είχε τραβήξει την γραμμή στην κοιλάδα του Γενούσου ποταμού, ξεκινώντας από την παραθαλάσσια χώρα της Ιλλυρίας και διεισδύοντας στο όρος Κανδαβία στην ίδια ανατολική κατεύθυνση προς την οποία η κοιλάδα στον ποταμό της Έδεσσας απολήγει στις πεδιάδες της Κάτω Μακεδονίας) φαίνεται να ήταν επιλογή των διαδρομών πάνω από τις βουνοκορφές οι οποίες περίκλειαν τα σύνορα της Ιλλυρίας και της Μακεδονίας και οι οποίες διαχώριζαν την λίμνη της Λυχνίδου από τις κοιλάδες που βρέχονταν από τον Εριγώνα και τις διακλαδώσεις του.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.312)
    • Στον κανονικό δρόμο, όπως περιγράφει ο Πολύβιος, το τμήμα μεταξύ Λύχνιδου και Ηράκλειας έβγαζε στον Πυλώνα, που πήρε το όνομά του επειδή ήταν το όριο των δύο επαρχιών.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.313)
    • Η Νίκαια,η Παρεμβολή και η Ηράκλεια διαμόρφωναν ένα τρίγωνο του οποίου οι πλευρές ήταν 8,11 και 12 μίλια κατά μήκος.Η βόρεια πορεία από την Λύχνιδο κλίνει προς την Νίκαια ή τον Οκτάλοφο και οι δύο νότιες προς την Παρεμβολή ή τα Κάστρα στον ποταμό Βένο. Αυτός  ήταν προφανώς  ο νότιος παραπόταμος του Εριγώνα, κοντά στην εκροή για την οποία ίσως μέσα στις πεδιάδες της Ηράκλειας πρέπει να ψάξουμε, και πιο κοντά στις πηγές του η πόλη της Βεύης. Στην διαδρομή που περιγράφει ο Πολύβιος μέσω του Πυλώνος, τα ονόματα που αναφέρει είναι από πολύ νεότερες εποχές από αυτές στα Οδοιπορικά, και είναι πολύ πιθανό ότι η πρώτη διαδρομή ίσως να συμπίπτει με την τελευταία παρά την διαφορά στα ονόματα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.314)
    • Το πέρασμα που μέσα από τα βουνά διαχωρίζει την Λυγκιστίδα από την Εορδαία, όπου ο Φίλιππος έστησε το βάθρο του ανεπιτυχώς ενάντια στους  Ρωμαίους, περιγράφεται από τον Πολύβιο ως “αι εις την Εορδαίαν υπερβολαί”, και ο Θουκυδίδης ονομάζει ένα μονοπάτι στα ίδια βουνά ως η εσβολή της Λύγκου, εξιστορώντας την προσπάθεια του Περδίκκα ενάντια στην Λυγκιστίδα, στο όγδοο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου, που τελείωσε με μια ξεχωριστή διαπραγμάτευση μεταξύ των συμμάχων του Βρασίδα και Αρριβέα, βασιλιά της Λυγκιστίδας. Η Άρνισσα μοιάζει να ήταν η κοιλάδα του Όστροβο και πιθανόν να ήταν το ίδιο μέρος με τον Βάρνο του Πολύβιου,καθώς το Β ήταν ένα κοινό μακεδονικό πρόθεμα. Για τον Στράβωνα δεν είναι υποχρεωτικό να τοποθετηθεί ο Βάρνος μεταξύ Λύχνιδου και Ηράκλειας παρόλο που αποκόμισε αναμφίβολα αυτήν την εντύπωση.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 315-6)
    • Από σχόλιο του Πολυβίου, η Κανδαβία οδός διαπερνούσε την χώρα των Εορδαίων, ξεκινώντας από αυτήν των Λυγκιστών έως την Έδεσσα, μαζί με τις ιστορικές αρχές που αναφέρονται, και ότι σε άλλο απόσπασμα του Λατίνου ιστορικού όπου περιγράφει την προέλαση του Περσέα από το Κίτιο στην Κάτω Μακεδονία μέσα από την Εορδαία στην Ελίμεια και στον Αλιακμόνα, αποκτούμε γνώση της ακριβούς κατάστασης στην Εορδαία, η οποία μοιάζει να εκτείνεται κατά μήκος της δυτικής πλευράς του όρους Βέρμιου, συμπεριλαμβανομένων του Οστρόβου και της Κατράνιτσας στα βόρεια, το Σαρηγκιόλ στην μέση και στα νότια οι πεδιάδες του Τζουμά, Μπουτζά και του Καραγιάννι, καθώς και τις κορυφογραμμές κοντά στην Κοζάνη και στην Κλεισούρα στη Σιάτιστα, που μοιάζουν να είναι τα φυσικά όρια της περιφέρειας. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.316)
    • Τα Στύβερρα ή Στύμβαρα παρουσιάζονται από τον Πολύβιο και τον Τίτο Λίβιο να βρίσκονται στο πιο γόνιμο μέρος της χώρας, στα βόρεια των Μπιτολίων.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.321)
    • Προκύπτει ότι η Δασσαρέτιδα δεν ήταν μικρότερη από 60 μίλια σε απόσταση, μια έκταση στην οποία μας οδηγεί ο Πολύβιος, ο οποίος μαζί με τις πόλεις της λίμνης της Λυχνίδου, παρουσιάζει τους Φιβάτες, τους Πισσαντίνους, τους Καλίκαινους και τους Πιρουστές σαν φυλές της Δασσαρέτιδας.Η τοποθεσία μερικών από αυτές τις φυλές μπορεί να υποτεθεί από την μαρτυρία του ίδιου συγγραφέα όπως διασώζεται στο λατινικό κείμενο του Τίτου Λίβιου.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.326)
    • Το Γερρούνιο (ή Γερτούνιο) και το Κόδριο φαίνεται να είναι τα ίδια μέρη, τα οποία στο κείμενο του Πολύβιου εμφανίζονται ως Γέρτος και Χρυσόνδιο, και τα χαρακτηρίζει μαζί με την Αντιπάτρια ως παραμεθόρια μέρη, τα οποία ο Σκερδιλαΐδας πήρε από τον Φίλιππο και τα οποία ανακατέλαβε ο Φίλιππος το δεύτερο έτος του Συμμαχικού πολέμου (221π.Χ.). (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.327)
    • Στο ίδιο κεφάλαιο του Πολυβίου ο ιστορικός συνεχίζει να αφηγείται ότι ο Φίλιππος, αφού ξαναπήρε τις τρεις πόλεις της Φοιβατίδας που αναφέρθηκαν ήδη, προχώρησε για να καταλάβει άλλα μέρη της Δασσαρέτιδας, δηλαδή το Κρεόνιο και τη Γερυώνη(όχι το ίδιο μέρος με το Γέρτο) και τέσσερις πόλεις στη λίμνη Λυχνίτιδα, την Εγχελαρία,τον Κέρακα, το Σάτιο, και το Βόϊο, και μετά την Μπαντία των Καλίκαινων και την Οργεσσό των Πισσαντίνων. Οι τέσσερις πόλεις στη λίμνη βρίσκονταν στη δυτική ακτή, και αυτό μπορεί να συναχθεί από τα Οδοιπορικά, και κυρίως από το Συνοπτικό Οδοιπορικό, το οποίο προφανώς ακολουθούσε την ανατολική πλευρά της λίμνης από τη γέφυρα του Δρίλον στη Λύχνιδο, και το οποίο δεν κάνει αναφορά σε κανένα από τα μέρη που αναφέρει ο Πολύβιος.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.328)
    • Ο Πολύβιος αριθμεί το στρατιωτικό απόσπασμα του Σκιπίωνα σε 5000 άνδρες. Επιπρόσθετα, ως παλιός στρατιώτης, μένει ευχαριστημένος δηλώνοντας ότι ο εχθρός πιάστηκε στον ύπνο και τράπηκε σε φυγή μπροστά στους Ρωμαίους.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 431 )
    • Η Ημαθία, σε ύστερους χρόνους, είχε πιο εκτεταμένα σύνορα από εκείνα τα οποία κατάλαβε ο Όμηρος, ενώ ο Πτολεμαίος αύξησε τα όρια της μέχρι τη δεξιά όχθη του Αξιού. Ο Πολύβιος και ο Λίβιος, ο οποίος τον αντιγράφει σε αυτό το σημείο, βεβαιώνουν , σε αντίθεση με τη σημείωση του Ομήρου για την Ημαθία και την Παιονία, ότι το παλαιότερο όνομα της Ημαθίας ήταν Παιονία (Polyb. l. 24, c. 8.- Liv. l. 40, c.3). Αυτό όμως ίσως δικαιολογείται με βάση την υπόθεση ότι η Ημαθία , πριν την αποίκηση της, κατοικούνταν από τους Παίονες. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.  447)
    • Στο παραθαλάσσιο τμήμα της Μυγδονίας σχηματίζεται μια περιοχή που ονομάζεται Αμφαξίτις,  χορογραφική διάκριση έγινε πρώτα στον  Πολύβιο, ο οποίος φαίνεται να διαχωρίζει όλες τις μεγάλες πεδιάδες της κεφαλής του Θερμαϊκού Κόλπου στην Αμφαξίτη και στην Ποτίδαια, τις οποίες και βρίσκουμε τρείς αιώνες αργότερα στον Πτολεμαίο. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 449)
    • Μέσα από τα περάσματα αυτά που αναφέρουν ο Λίβιος και αργότερα ο Πολύβιος μπορούμε να διαλευκάνουμε την αφάνεια με την οποία ο Στράβων με το ελλιπές του κείμενο, αναφέρεται στη γεωγραφία αυτού του σημείου της Ελλάδας, ονομάζοντας πόλεις, πολύ μακριά η μια από την άλλη, και συγχέοντας την Περραιβία της Τρίπολης, με την Πελαγονία της Τρίπολης, η οποία ήταν σε ογδόντα περίπου μίλια απόσταση. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.340)
    • Η θέση των Βελεσών επιβεβαιώνεται επακριβώς από το σχόλιο του Πολύβιου, ότι η Βυλάζωρα ήταν κοντά στα περάσματα που οδηγούν από την Δαρδανική στην Μακεδονία.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 470)
    • Η Βυλαζόρα, παρότι περιγράφεται από τον Πολύβιο ως η πρωτεύουσα της Παιονίας, δεν ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου, λόγω της στενότητας χώρου και  της εγγύτητας με τους Δάρδανες. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.464)
    • Η χαλκιδικιώτικη Βοττιαία είχε εξαφανιστεί από καιρό. Μαρτυρίες από νομίσματα που συμπίπτουν με τον Πολύβιο και τον Στράβωνα δείχνουν ότι οι μεγάλες παραθαλλάσιες πεδιάδες μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση χωρίστηκαν ανάμεσα στους Βοττιαίους και τους Αμφαξιούς. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.486-7)

     

  • Κυνάνη /Κύνα /Κύννα (Cynna)

    • Είναι η μητέρα της Ευριδίκης, συζύγου του Φίλιππου του Αριδαίου. Ενταφιάστηκε στις Αιγές, μαζί με την κόρη και τον σύζυγό της. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 263)

  • Κάσσανδρος

    • Για την Ουρανούπολη η ιστορία δεν μας έχει αφήσει καμία πληροφορία, εκτός από το ότι είχε ιδρυθεί από τον Αλέξαρχο, τον αδερφό του Κάσσανδρου, του βασιλιά της Μακεδονίας.  (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 148-149)
    • Η Εορδαία, η Ορεστίδα και η Λυγκιστίδα συνιστούσαν την Παιονία, τμήμα της οποίας(Άνω Αξιός) αποτελούσε ξεχωριστό βασίλειο κατά την βασιλεία του Κάσσανδρου.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ.305)
    • Η κατάληψη της Πύδνας έγινε από τον Κάσσανδρο. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 434)
    • Στα τέλη του 316 π.Χ. η Ολυμπιάδα, μητέρα του Αλεξάνδρου, κατέφυγε στην Πύδνα με μεγάλο στράτευμα, ακολουθούμενο από ιππικό και ελέφαντες. Ο Κάσσανδρος, όντας αδύνατον να πολιορκήσει την πόλη ένεκα της εποχής, στρατοπέδευσε γύρω από αυτήν, δημιούργησε οχυρωματικά έργα που κατέληγαν στις δύο άκρες στη θάλασσα και μπλόκαρε το λιμάνι με τα πλοία του (περιστρατοπεδεύσας δέ τήν πόλιν καί χάρακα βαλόμενος από θαλάσσης εις θάλασσαν, έτι δέ εφορμών τώ λιμένι, πάντα βουλόμενον επικουρήσαι διεκώλυε. – Diodor. l. 19, c. 49 ). Η Ολυμπιάδα αντιστάθηκε μέχρι την άνοιξη, οπότε οι προμήθειες της εξαντλήθηκαν, τα άλογα και τα υποζύγια φαγώθηκαν, οι ελέφαντες πέθαναν ( έγινε προσπάθεια να παραμείνουν ζωντανοί ταΐζοντάς τους πριονίδια ), μεγάλος αριθμός ανδρών πέθανε από αρρώστιες και πείνα, ενώ άλλοι λιποτάκτησαν. Η βασίλισσα προσπάθησε να διαφύγει από τη θάλασσα αλλά πιάστηκε αιχμάλωτη. Την πτώση της Πύδνας ακολούθησε η παράδοση της Πέλλας και της Αμφίπολης στον Κάσσανδρο. Ο τελευταίος σύντομα επιβεβαίωσε την αξίωση του στον μακεδονικό θρόνο, αφού παντρεύτηκε την αδελφή του Αλεξάνδρου, εκτέλεσε τη μητέρα του και φυλάκισε τη χήρα και το γιο του στην Αμφίπολη, όπου, μερικά χρόνια αργότερα, δολοφονήθηκαν. (Diodor. l. 19, c. 51, 105.) (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 434)
    • Ο Κάσσανδρος, το 316 π.Χ., διέσχισε τον ίδιο δρόμο προχωρώντας από την Πελοπόννησο προς την Ολυμπιάδα στην Πύδνα. Και τέλος, προμήθευσε στον Αιμίλιο Παύλο, το έτος 168 π.Χ., τα μέσα για να εξαναγκάσει τον Περσέα να υποχωρήσει από την παγιωμένη του θέση στον Ενιπέα, μόλις πληροφορήθηκε ότι ο Σκιπίων Νασίκας ανέτρεψε την μακεδονική φρουρά στην Πέτρα, και κατέβηκε στις πεδιάδες στα μετόπισθεν της θέσης του βασιλιά στον Ενιπέα.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 343)
    • Ο Διόδωρος μας ενημερώνει ότι ο Κάσσανδρος βοήθησε τον Αυδολέοντα ενάντια στους Αυταριάτες, μια ιλλυρική φυλή, και αφού τους κατάκτησε, μετέφερε 20.000 άντρες, γυναίκες και παιδιά, στο όρος Όρβηλος, οπότε μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η Παιονία βρίσκεται ανάμεσα στους Αυταριάτες και το όρος Όρβηλος. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.463)
    • Ονομάστηκε δε Θεσσαλονίκη από τον Κάσσανδρο που έδωσε στην πόλη το όνομα της γυναίκας του, της αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. (Isambert, σ.47)
    • Στα χρόνια των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου κατέφυγε στη Πύδνα η βασίλισσα Ολυμπιάδα, όταν πολιορκήθηκε από τον Κάσσανδρο και παραδόθηκε από την πείνα το 316 π.χ. (Isambert, σ.70)

  • Ευρυδίκη

    • Σύζυγος του Φιλίππου του Αριδαίου. Μαζί με τον σύζυγο και τη μητέρα της Κύννα ενταφιάστηκαν στις Αιγές απο τον Κάσσανδρο.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.263)

  • Φίλιππος Αρριδαίος

    • Γυναίκα του ήταν η Ευρυδίκη και μητέρα του η Κυνάνη. Ο Κάσσανδρος τον ενταφίασε μαζί με τη γυναίκα του και τη μητέρα του  στις Αιγές.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 263)

  • Αμύντας Δ΄ της Μακεδονίας

  • Έρχεται σε αρμονία με αυτά που αναφέρει ο Ξενοφών, ότι δηλαδή η Όλυνθος μόνο με 800 οπλίτες, ανάγκασε τις περισσότερες πόλεις της Θράκης να παραδοθούν και πήρε την Πέλλα από τον Αμύντα. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 288)
  • Όσο για το όρος Δύσωρο, εάν υποθέσουμε ότι ο Ηρόδοτος δεν είχε αναφερθεί και πολύ στη Μακεδονία επί βασιλείας του Αμύντα, ο Μεγάβυζος εισέβαλε στην Παιονία στον βαθμό της έκτασης του βασιλείου την εποχή του εγγονού του Περδίκκα, όταν η Μυγδονία, η Βισαλτία, η Ανθεμούς και η Κρηστωνία προστέθηκαν στο βασίλειο. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 212)
  • Η εκστρατεία του Σιτάλκη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με τους Αθηναίους, οι οποίοι είχαν αρκετές υποτελείς πόλεις στη θρακική ακτή. Τον βασιλιά συνόδευε ο Άγνωνας από την Αθήνα, όπως και ένας διεκδικητής του μακεδονικού θρόνου, ο Αμύντας, ανιψιός του βασιλιά Περδίκα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 442-443)

  • Στέφανος Βυζάντιος

  • Η Αρναία υποψιάζομαι ότι είναι το ίδιο μέρος το οποίο ο Στέφανος Βυζάντιος ονόμαζε Καλάρνα, τα ίχνη της τελευταίας εμφανίζονται κοντά σε αυτό το τμήμα της ακτής το οποίο αποδίδοταν με τον όρο Turris Calarnaea και ο Μελάς την τοποθετεί ανάμεσα στον Στρυμόνα και το λιμάνι του Κάπρου.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ.170)
  • Ο Στέφανος Βυζάντιος αποδίδει την πόλη Λυκόφρων στην Πιερία. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 317)
  • Η Θέραμβος εμφανίζεται στα κείμενα του Στέφανου Βυζάντιου να βρίσκεται σ’ ένα ακρωτήριο, ή πολύ κοντά σε αυτό, για το οποίο, λόγω της θέσης του ο Λυκόφρων, σε ένα κείμενο του σχετικά με τη Φλέγρα, την αρχαία πόλη της Παλλήνης, αναφέρει και τη Θέραμβο.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 156)
  • Παρόλο που ο Στέφανος Βυζάντιος διακρίνει το Σίρις από τις Σέρρες, στην πραγματικότητα είναι το ίδιο μέρος. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 209)
  • Η Αισύμη ονομάστηκε Ημαθία, όπως αναφέρεται από τον Στέφανο Βυζάντιο και τον Λίβιο. (Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 225)
  • Φαίνεται ότι η Άλωρος δεν απείχε πολύ από το Καψοχώρι, η θέση του οποίου, απέναντι από το μυχό του Θερμαϊκού κόλπου, ταυτίζεται με την περιγραφή του Στέφανου Βυζάντιου. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 436)
  • Το πραγματικό όνομα του Τρίουλου (όπως αναφέρεται από τον M. Cousinery) υποπτεύομαι ότι είναι Τράγιλος, καθώς ο Στέφανος Βυζάντιος αναφέρεται σε μια μακεδονική πόλη με αυτό το όνομα αυτό.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 228)
  • Η πόλη Γραίρος πρέπει να είναι η Γάζορος και μαθαίνουμε από τον Στέφανο Βυζάντιο ότι πρόκειται για μακεδονική πόλη.  (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 229)
  • Ο Στέφανος, ο οποίος απαριθμεί πέντε πόλεις με το όνομα Χάλκις, δεν αναφέρει αν υπήρχε πόλη με αυτό το όνομα στη Θρακική Χαλκιδική. (Leake, τόμ. III, σ. 456)
  • Οι Παναίοι αναφέρονται από τον Στέφανο ως φυλή των Εδονέων. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 465)
  • Η κωμόπολη Κουλακία, που αποκαλούταν από τους αρχαίους Έλληνες Χαλάστρα, μνημονεύεται από τον Πλούταρχο και από τον Στέφανο Βυζάντιο. (Isambert, σ.65)

  • Μπελόν (Belon)

  • O Μπελόν, ο οποίος είχε επισκεφθεί τα ορυχεία της Σιδηρόκαψας στα μέσα του 16ου αιώνα βεβαιώνει ότι βρήκε περίπου 500-600 φούρνους σε διαφορετικά σημεία του βουνού, από όπου εξαγόταν εκτός από ασήμι και χρυσός από πυρίτη. Στα ορυχεία εργάζονταν περίπου 6.000 εργάτες και απέφεραν στην Πύλη συνήθως ένα μηνιαίο εισόδημα ύψους 30.000 χρυσών δουκάτων.(Leake, τόμ. III, σ. 161)