Author: sightseers

  • Ξέρξης

    • Ο Ηρόδοτος στην περιγραφή της πορείας του στρατού του Ξέρξη από την εκβολή του Στρυμώνα στην Άκανθο, δηλώνει, ότι αφού πέρασε την Άργιλο και άφησε τον κόλπο του Ποσιδείου στα αριστερά, διάβηκε την πεδιάδα η οποία ονομάζεται Συλεύς, και μετά αφού πέρασε τα Στάγειρα έφθασε στην Άκανθο.(Leake, τόμ.ΙΙΙ, σ. 168)
    • Το νεότερο όνομα αυτής της περιοχής (πεδιάδα στον όρμο της Ερισσού) είναι Πρόβλακας, προφανώς ο Ρωμαϊκός τύπος της λέξης προαύλαξ, ενώ αναφέρεται στο κανάλι μπροστά από την χερσόνησο του Άθου, η οποία διασχίζει τον ισθμό και είχε ανασκαφεί από τον Ξέρξη. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 143)
    • Το κανάλι (του Ξέρξη) φαίνεται να μην έχει περισσότερο από 60 πόδια βάθος. Καθώς η ιστορία δεν κάνει καμία αναφορά για τα όσα συνέβησαν μετά τα χρόνια του Ξέρξη, τα νερά από τα τριγύρω υψώματα το έχουν γεμίσει με χώμα, με φυσικό τρόπο, με το πέρασμα των χρόνων. Θα έπρεπε ωστόσο, χωρίς περισσότερο κόπο, να ανανεωθεί: και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο στον διάπλου του Αιγαίου, ο οποίος ως επί το πλείστον καλλιεργούσε τον φόβο των Ελλήνων βαρκάρηδων εξαιτίας της ισχύος και της ακαθόριστης κατεύθυνσης των θαλάσσιων ρευμάτων γύρω από το όρος Άθως, και των θυελλωδών ανέμων και των κυμμάτων της θάλασσας, η γειτνίαση των οποίων με το βουνό είναι γεγονός κατά τη διάρκεια του μισού χρόνο, τα οποία και καθίστανται περισσότερο τρομακτικά εξαιτίας τις έλλειψης λιμένων στον Κόλπο του Ορφανού, έτσι ώστε δεν μπορούσα όσο καιρό ήμουν στην χερσόνησο, και μολονότι προσέφερα μια υψηλή τιμή, να πείσω κανένα βαρκάρη να με μεταφέρει από τη ανατολική πλευρά της χερσονήσου στη δυτική ή ακόμη από τον Ξηροπόταμο στο Βατοπέδι.Ο Ξέρξης άρα, ήταν απόλυτα δικαιολογημένος για τη τμήση αυτού του καναλιού, για την ασφάλεια που παρείχε στο στόλο του και την διευκόλυνση των εργασιών του καθώς και για τα πλεονεκτήματα του εδάφους, τα οποία φαίνεται σαφώς να θέλουν να βάλουν σε πειρασμό ένα τέτοιο εγχείρημα. (Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 145)
    • Η περίπλους των ακρωτηρίων Άμπελος και Κάνιστρο είναι λιγότερο επικίνδυνη καθώς οι κόλποι τους προσφέρουν μερικά καλά λιμάνια.Και αποτελούσε αντικειμενικό σκοπό του Ξέρξη να συλλέγει δυνάμεις από τις ελληνικές πόλεις σε αυτούς τους κόλπους από τους οποίους περνούσε. Αν υπάρχει κάποια δυσκολία που να προκύπτει από την αφήγηση του Ηροδότου, αυτό είναι στην κατανόηση του πώς η επιχείρηση απαιτούσε τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ίσο με τρία χρόνια, όταν ο βασιλιάς της Περσίας είχε ένα τόσο μεγάλο πλήθος στη διάθεση του, και μεταξύ αυτών Αιγύπτιους και Βαβυλώνιους, οι οποίοι ήταν μάλιστα και συνηθισμένοι στην κατασκευή καναλιών.(Leake, τόμ. ΙΙΙ, σ. 146)
    • Ο Ξέρξης πέρασε από τις περιοχές των Πιερίων(όνομα φύλου της περιοχής).Μια από τις περιοχές αυτές ονομάζεται Φαγρής και η άλλη Περγάμη και βρίσκονται πολύ κοντά στο Παγγαίο όπου υπάρχουν μεταλλεία χρυσού και αργύρου τα οποία εκμεταλλεύονται οι Πιέριοι, οι Οδόμαντες και κυρίως οι Σάτρες. Αργότερα, πέρασε από την Παιονία, τους Δόβηρες και την περιοχή των Παιόπλων που ζούσαν στο Βορρά πάνω στο Παγγαίο κινούμενοι προς τη Δύση μέχρι το Στρυμόνα και την Ηϊώνη. Η περιοχή κοντά στο Παγγαίο ονομάζεται Φυλλίς και εκτείνεται δυτικά μέχρι τον Αγγίτη και στα νότια μέχρι το Στρυμόνα. (Cousinery,τομ.ΙΙ,σ. 25)
    • Ο Ξέρξης διασχίζοντας την περιοχή είχε στα δεξιά του το Παγγαίο και στα αριστερά του τη χώρα των Πιερίων, μέχρι την Ηϊώνη. Αφήνοντας πίσω τον Στρυμόνα, πέρασε τον Αγγίτη και κατέλυσε με τον στρατό του, σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, στην περιοχή βόρεια του Παγγαίου. Κατά την άποψη του Cousinery, ο δρόμος που ακολούθησε ο Ξέρξης ήταν ο πιο ενδεδειγμένος, καθώς κατόρθωσε να διασκελίσει το Παγγαίο. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 27)
    • Η πεδιάδα του Αίνου δεν είναι η πεδιάδα του Δορίσκου, όπου ο Ξέρξης επιθεώρησε το στρατό του. (Isambert, σ.10 – 11)
    • Η Πράβιστα βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά του όρους Παγγαίου και έχει πίσω της τη θάλασσα, στη συμβολή των οδών, όπου η μια βρίσκεται βόρεια και η άλλη μεσημβρινά, και περιβάλλουν το Παγγαίο όρος. Αυτές τις οδούς διήνυσε ο Ξέρξης σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ηροδότου.(Isambert, σ.22)
    • Η ίδια αυτή κωμόπολη (Ιερισσός) δείχνει την θέση της αρχαίας Ακάνθου, που ήταν αποικία των Ανδρίων και στην οποία ο Ξέρξης έμεινε πολύ καιρό κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του κατά της Ελλάδος. (Isambert, σ.52)
    • Η Πραυλίκα είναι το στενότερο μέρος του όρους Άθω, το οποίο έχει πλάτος 2 χιλιομέτρων και ανέσκαψε ο Ξέρξης για να διαβεί ο στόλος του. Ακόμη και σήμερα δε φαίνεται πως υπάρχουν από τα νότια ίχνη της ανασκαφής που δείχνουν τη γραμμή της διώρυγας.(Isambert, σ.53)

  • Αρναία (Λιαριγκόβη)

    Παλαιό Όνομα : Λιαριγκόβη
    Δήμος : Αριστοτέλη
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Οι κάτοικοι της Λιαρίγκοβης είχαν οικονομική ευχέρεια και άνεση που απέρρεε από την καλλιέργεια των εδαφών τους αλλά και από την ενασχόληση με την ύφανση χαλιών. Το μαλλί που χρησιμοποιούσαν προερχόταν από το χωριό τους και τη γύρω περιοχή. Σχεδόν όλες οι οικογένειες ασχολούνταν με την ταπητουργία. Τα προϊόντα αυτής της τέχνης πωλούνταν στη Ρούμελη και κυρίως στα μοναστήρια.(Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 141)
  • Η Λιαρίγκοβη είναι ένα μεγάλο χωριό με περίπου τετρακόσια σπίτια. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 139)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    • Από εκεί χλοερές κοιλάδες τερπνοί λόφοι και πυκνά δάση διασκεδάζουν τη μονοτονία της οδού, ώσπου μετά από διαδρομή πέντε ωρών φτάνουμε επιτέλους στην ελληνική κωμόπολη της Λιαρικόβης (κατ΄ άλλους Ελερίκοβα) όπου και διανυκτερεύουν οι οδοιπόροι.(Isambert,σ.52)

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    • Το χωριό βρισκόταν στο δρόμο προς Θεσσαλονίκη και σε απόσταση τεσσάρων ωρών από το Νίσβορο. Αποτελούνταν από 400 σπίτια.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 161-162)
    • Στις υπώρειες της κορυφής του όρους Χολομώντα,στα νότια της Λιαριγκόβα, σε ένα ποτάμι το οποίο απολήγει στον κόλπο της Κασσάνδρας λέγεται οτι υπάρχουν τα οικιστικά κατάλοιπα μιας αρχαίας πόλης.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ.162)
    • Ο Θουκυδίδης έχει περιγράψει, με ακρίβεια, τα μέρη που σχετίζονται με την πορεία του Βρασίδα από την Αρναία της Χαλκιδικής στην Αμφίπολη. Η Αρναία θεωρείται ότι ήταν το ίδιο μέρος το οποίο ο Στέφανος ονομάζει Καλάρνα, η ύπαρξη της τελευταίας κοντά σε αυτό το τμήμα της ακτής διαπιστώνεται από τη χρήση του ονόματος “Turris Calarnaea”, το οποίο ο Μελάς αναφέρει ότι βρίσκεται ανάμεσα στον Στρυμόνα και το λιμάνι του Κάπρου.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 170)

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    • Από τα Ρεσετνίκια ομαλός αλλά πετρώδης δρόμος που διέρχεται κοντά από υδρόμυλους και δενδροστοιχίες όπου υπάρχει και το εκκλησάκι του Αγ.Γεωργίου συνεχίζει εως το χωριό Λιαρίγκιοβα ενώ μια διακλάδωσή του κατευθύνεται στον Πολύγυρο.Η Λιαρίγκοβα βρίσκεται σε υψόμετρο 615 μέτρων και χωρίζεται στα δυο από ένα ρέμα.Εδώ κατοικούν 400 οικογένειες σε 277 όμορφες κατοικίες κάποιες από τις οποίες είναι διώροφες ενώ υπάρχει μια εκκλησία, 2 κλίβανοι και 40 μαγαζιά.,10 χάνια (και εδώ όπως και στην Ιερισσό όλες οι κατοικίες δέχονται ξένους) και έξι βρύσες με άφθονο νερό. Οι κάτοικοι είναι φιλόξενοι και κάνουν το επάγγελμα του αγωγιάτη,του μελισσοκόμου και του εμπόρου ενώ οι γυναίκες κατασκευάζουν μάλλινους τάπητες.Κάθε Σάββατο γίνεται αγορά στο χωριό.(Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 516-518)
    • Από τη Λιαρίγκοβη ξεκινά ένας δρόμος που για μια ώρα διασχίζει μια πεδιάδα με διάσπαρτα δένδρα και το χωριό Νοβοσέλο και μετά από 10 λεπτά αφήνοντας πίσω ένα δάσος και το όρος Καμήλα και μερικούς υδρόμυλους συναντά -μετά από συνολικά μιάμιση ώρα- το χοντρό δέντρο.Εκεί υπάρχει μια βρύση.Έπειτα ο δρόμος χωρίζεται και η άγουσα δεξιά μετά από τρεις ώρες φτάνει στο χωριό Πλανά –το οποίο απέχει τρία τέταρτα της ώρας από τη θάλασσα- ενώ η άλλη οδός κινείται κατηφορικά και περνώντας από δάσος δρυών φτάνει σε ένα ρέμα και μπαίνει στο χωριό Ρεβενίκια.Το χωριό βρίσκεται στις υπώρειες του βουνού και κατοικείται από 168 χριστιανικές οικογένειες γεωργών και μελισσοκόμων ενώ υπάρχει μια εκκλησία και μία ακόμη με δωμάτια καλογριών, 7 παντοπωλεία, 2 χάνια και βρύσες.Εκεί εκτρέφονται αμνοερίφια και χοίροι.Η οδός συνεχίζει κατηφορικά και περνά μέσα από αγρούς και καστανιές.Η οδός διέρχεται και από το πάνω μέρος του χωριού και περνά ένα ρέμα όπου υπάρχουν νεροτριβές.Αργότερα συναντά ένα ακόμη ρέμα –που ονομάζεται Βαθύλακκα-και μια λίθινη γέφυρα, που οδηγεί στους αμπελώνες του επόμενου χωριού που καλείται Γομμάτι.Το χωριό βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού πλησίον της εκκλησίας των Αγ.Σαράντα.Κατοικείται από 170 οικογένειες με 95 οικίες ενώ έχει μια εκκλησία και τρία παντοπωλεία.Ο δρόμος γίνεται πετρώδης και συνεχίζει περνώντας άλλο ένα ρέμα και αμπελώνες και αφού αφήσει πίσω του το μετόχι της μονής Διονυσίου που βρίσκεται στον κόλπο του Αγ.Όρους φτάνει στη θέση Γιούφτισα και μετά από είκοσι λεπτά κατηφορικού δρόμου στην Ιερισσό. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 522-524)
    • Ο δρόμος είναι αμαξιτός και πέρνα έξω από τα Ρεσετνίκια κοντά στην εκκλησία του Αγ.Γεωργίου, διαχωρίζεται και η μεν αριστερή άγουσα κατευθύνεται στη Λιαρίγκοβη ενώ η δεξιά γίνεται ελαφρώς ανηφορική ενώ αμαξιτός δρόμος που κατασκευάστηκε προ διετίας εκτός από τις απαιτούμενες μικρές γέφυρες, διέρχεται από δάσος δρυών και πλατάνων, προσπερνά το μικρό χωριό Καγιατζίκι που βρίσκεται στα δεξιά και σύντομα οδηγεί στον Πολύγυρο.Η οδός εξέρχεται του Πολυγύρου και περνώντας μέσα από αμπελώνες γίνεται ανηφορική και μετά από μισή ώρα ελιγμών σε έδαφος άδενδρο που έχει μόνο θάμνους-περιοχή που καλείται Καγκέλια-φτάνει σε δάσος δρυών που το διαδέχεται δάσος οξιών του όρους Χολομώντα.Επί του υψώματος ο δρόμος διαχωρίζεται μετά από πορεία μιας ώρας από τη θέση Καγκέλια και η μεν δεξιά άγουσα οδηγεί μετά από είκοσι λεπτά στο χωριό Λόκοβα που κείται στις νότιες πλαγιές του Χολομώντα και κατοικείται από 70 χριστιανικές οικογένειες που ασχολούνται με τη μελισσοτροφία και τη γεωργία ενώ υπάρχει εκκλησία, ελληνικό και δημοτικό σχολείο ενώ το έτερο παρακλάδι οδηγεί σε είκοσι λεπτά στην εκκλησία του Προφ.Ηλία που βρίσκεται σε ομαλό έδαφος ανάμεσα σε γέρικες δρυες και ανήκει στο χωριό Λόκοβα.Από το εκκλησάκι η οδός κινείται ανηφορικά και με ελιγμούς φτάνει μετά από ένα τέταρτο στο δρόμο που πηγαίνει στα Ρεσετνίκια και ακολούθως στη Λιαρίγκοβη. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 560-561)
    • Λιαρίγκοβη:Βρίσκεται στα μισά του δρόμου από Θεσσαλονίκη προς Άγιο Όρος σε ομαλό έδαφος χωρίζεται από ρέμα και κείται στις βορειοανατολικές πλαγιές του Χολομώντα σε ύψος 615 μέτρων στα νοτιοδυτικά της κοιλάδας που περικλείεται από τα βουνά Χολομώντα προς δυτικά, Καμήλα προς ανατολικά, του Τρεβενίκου στα βόρεια που διαχωρίζει τα χωριά Παληοχώρι και Νοβοσέλο και Μουκοβίνας στα νότια όπου υπάρχει δάσος οικοδομικής ξυλείας και στα ανατολικά η ψηλή και βραχώδη θέση Περιστέρι για την οποία λέγονται πολλά μυθολογήματα.Προς τη θέση αυτή οδηγεί ένα μόνο μονοπάτι.Η κωμόπολη οικείται από 350 οικογένειες χριστιανικές σε 227 σπίτια από τα οποία μερικά είναι και διώροφα και έχει λιθόστρωτους δρόμους(καλδερίμια), ευμεγέθη εκκλησία με το όνομα του Αγίου Στεφάνου με υψηλό κωδωνοστάσιο και άριστη οικοδομή που ανηγέρθη προ δεκαπενταετίας όπου στεγάζονται τα σχολεία ελληνικά, δημοτικά και νηπιαγωγεία όπου φοιτούν 350 σπουδαστές, 7 κλίβανοι, 40 μαγαζιά και 10 χάνια.Πολλά σπίτια με μικρή πληρωμή δέχονται ξένους επισκέπτες και προσφέρουν τροφή.Οι άντρες συνήθως κάνουν το επάγγελμα του αγωγιάτη ,οι υπόλοιποι ασχολούνται με τη μελισσοκομία, αμπελουργία, κτηνοτροφία και με το κυνήγι.Ακόμη ασχολούνται με την κατασκευή αρβύλων και τη βαφική ενώ οι γυναίκες ασχολούνται με την κατασκευή ταπήτων από μαλλί.Στην αγορά που γινόταν κάθε Σάββατο έρχονταν έμποροι από τα γύρω χωριά και από τη Νιγρίτα έμποροι αμπάδων.Βόρεια της Λιαρίγκοβης στην κορυφή του λόφου που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Τρεβένικο όπου ανάμεσα σε γέρικες δρυες και αρχαία ερείπια κείται το εκκλησάκι του Προφ.Ηλία, ορατό από Λαγκαδά και Σοχό, την Τρίτη του Πάσχα όλοι εορτάζουν και τελούν αγώνες σκοποβολής, άλματος, πάλης και ιπποδρομιών και στολίζουν με άνθη και κλαδιά τα άλογα που νικούν.Εκεί όπως και στον Πολύγυρο Κυριακές και γιορτές (εκτός των νηστειών)τελούνται χοροί σε ευρύχωρη θέση μπροστά στα σχολεία που ονομάζεται χοροστάσια.Στη Λιαρίγκοβη μένει ο επίσκοπος Ιερισσού και Αγίου Όρους, υπάρχει λόχος που χρησιμοποιεί ως στρατώνα το παλιό σχολείο και αντιπρόσωποι ανθρακεμπόρων από τη Θεσσαλονίκη, καθώς όλοι οι εμποροπλοίαρχοι ανθράκων που πλέουν στις διάφορες παραλίες της Χαλκιδικής μεταβαίνουν στη Λιαρίγκοβη.Πάνω από τα τελευταία σπίτια του χωριού προς τον Χολομώντα ανηφορικό και ανώμαλο μονοπάτι που διέρχεται μέσα από δάσος καστανιάς και οξιάς φτάνει μετά από ένα τέταρτο στη θέση Ισιώματα. Από τη θέση αυτή είναι ορατές προς βορρά οι λίμνες Μπουγιούκ και Κουτσούκ Μπεσίκ, τα γύρω οθωμανικά χωριά, τα όρη Σοχού και Νιγρίτας στα ανατολικά, καταπράσινα λειβάδια ακόμα και στις πιο μεγάλες ξηρασίες, το χωριό Στανό δυτικά του Προφ.Ηλία, το όρος Τρεβένικο, τα χωριά Νοβοσέλο και Παληοχώρι και το όρος Καμήλα.Από τη χαράδρα που σχηματίζεται μεταξύ του Τρεβενίκου και της Καμήλας διακρίνεται η κορυφή του όρους Στρεβενίκου που υψούται νότια του όρμου Λιμπσάσδας στους πρόποδες του οποίου κείται το χωρίο Ίσβορος και προς νότο θεάται ο Άθως και τα νησιά Σκόπελος και Σκιάθος. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 561-563)
    • Από τη Λιαρίγκοβη ακολουθείται η πορεία προς το χωριό Μαχαλά που φτάνει μέχρι έναν υδρόμυλο και φτάνει μετά από δυο ώρες στη θέση Μπιάβτσα.Ο δρόμος από εκεί συνεχίζει ομαλά για ένα τέταρτο και ανηφορικά για άλλο ένα τέταρτο μέσα από δάσος οξιάς φτάνει στο όρος Στρεβένικο και στην πηγή Κράβιακα που έχει άφθονο και κρύο νερό.Από εδώ η οδός συνεχίζει ομαλά μέσα από δάσος οξιάς από τις υπώρειες του όρους Στρεβενίκου, σε μισή ώρα προσπερνά μικρή πηγή από όπου ξεκινά κατηφορική και πετρώδης οδός που περνώντας από δάσος δρυών, φτάνει σε μισή ώρα σε πεδιάδα στην περιοχή Καλύβες Βαρβάρας όπου υπάρχουν 20 λιθόκτιστες κατοικίες όπου μένουν γεωργοί από το χωριό Βαρβάρα που υδρεύονται από παρακείμενο ρέμα.Ο δρόμος έπειτα συνεχίζει προς περιοχή όπου βρίσκονται οι καλύβες Μαχαλά που αποτελούνται από 15 πέτρινες οικίες γεωργών από το χωριό Μαχαλά όπου υπάρχει καφενείο, χάνι και οικοδομή που ανήκει στον ιδιοκτήτη της περιοχής που αποτελείται από 10 δωμάτια και υδρεύεται από ρεματιά με άφθονο νερό.Στην περιοχή διαμένει και ένας τελώνης.Ωστόσο, το κλίμα είναι νοσώδες.Από εκεί η οδός οδηγεί στο επίνειο της περιοχής, τη Λιμπσάσδα όπου στις αρχές Ιουλίου μετά τη γιορτή των Αγ.Αποστόλων μεταφέρουν κάθε χρόνο από όλα τα χωριά κυψέλες –περίπου 6-7 χιλιάδες τεμάχια- τις οποίες πωλούν στους κατοίκους της Θάσου.Στα δυτικά υψούται το όρος Σουβλιάνι που καλύπτεται από ωραίο δάσος και θεωρείται τόπος αναψυχής λόγω των υδάτων που ρέουν στην περιοχή. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 563-565)
    • Κοντά στο Ζαγκλιβέρι βρίσκεται το χωριό Ντάγκελι που έχει 100 οθωμανικές οικογένειες, τέμενος και φρέατα. Εδώ διαχωρίζονται οι δρόμοι, αυτός που κατευθύνεται προς βορρά οδηγεί στο χωριό Γκιόλ-μπασι, ο δεύτερος οδηγεί στο Γκριμποζάκι, πρωτεύουσα των χωριών της περιφέρειας Παζαριάς και ο τρίτος, αφού περάσει από τα χωριά Ντερέμπασι και Λουζίκι, οδηγεί στο Ίσβορον, Ρεβενίκια και Λιαρίγκοβη. (Σχινάς, τ. ΙΙ, σ. 502)

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ποταμός Χαβρίας

    Παλαιό Όνομα : Ποταμός Χαβρίας
    Δήμος :
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Ο ποταμός Χαβρίας διασχίζει την περιοχή της Μελαγγίδος. Συνεχίζει μέχρι την Ορμύλια όπου σχηματίζει έλη. Πολύ κοντά βρίσκεται και το χωριό του Αγίου Νικολάου. (Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 148)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Leake’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Όλυνθος

    Παλαιό Όνομα : Αμαριανά
    Δήμος : Πολυγύρου
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Ερειπωμένες εκκλησίες της Ολύνθου: Άγιος Μάμας, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Νικόλαος, Άγιος Αθανάσιος, Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος, Άγιος Χριστόφορος, οι Άγιοι Απόστολοι, ο Προφήτης Ηλίας και η Μεταμόρφωση. (Cousinery, τομ.ΙΙ, σ. 162)
  • Κοντά στην Όλυνθο υπάρχει ένα αγρόκτημα με ένα πολύ χοντρό περιτοίχισμα, τμήματα του οποίου είναι κατασκευασμένα από τα χαλάσματα αρχαίων κτιρίων. Ο Γιουσούφ μπέης, ιδιοκτήτης του αγροκτήματος, ασχολήθηκε με την επισκευή του τοίχου. Διάφοροι αξιωματούχοι που αποστέλλονταν από τον ίδιο διαχειρίζονταν την ιδιοκτησία του αυτή. (Cousinery, τομ. ΙΙ, σ. 161)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]

    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]

    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ζωσιμάς

  • Ο Ζωσιμάς αναφέρει πως ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος αφού νίκησε τους Σαρμάτες, ήρθε στη Θεσσαλονίκη όπου παρέμεινε ορισμένο διάστημα και κατασκεύασε ένα λιμάνι.(Cousinery, τομ.Ι, σ. 30)

  • Πετρίτσι

    Παλαιό Όνομα : Πετρίτσι
    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Αυτή η πόλη που παλαιότερα ονομαζόταν Πέτρα ήταν η πρωτεύουσα των αρχαίων Μαιδών. Αργότερα ονομάστηκε Πετρίτσι και κάθε χρόνο φιλοξενούσε μια εμπορική έκθεση στην οποία πήγαιναν πολλοί έμποροι από τη Θεσσαλονίκη. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 211)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Ποταμός Βιστρίτσας

    Παλαιό Όνομα : Ποταμός Βιστριτζάς

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]

    • Μέσα από τα τεράστια ασβεστολιθικά περάσματα της Σιδηράς Πύλης ένα απότομο πέρασμα σε μορφή ζιγκ-ζαγκ μας οδηγεί κάτω στον Βιστρίτζα. (Chirol, σ. 49)

    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Σε απόσταση δώδεκα έως δεκαπέντε λεύγες από τις Σέρρες συναντούμε τον ποταμό Βιστρίτζα. Σχηματίζεται από μικρά ρυάκια που κατεβαίνουν από το όρος Κερκίνη και καταλήγει κοντά στο Μελένοικο. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 211)

    • [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]

    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

    [/tab]
    [tab name=’Leake’]

    [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Αντίγονος Καρύστιος

  • Ο Στρυμώνας, ο Εριγών και ο Νέστος ονομάστηκαν από τους Τούρκους Καρά-σου που σημαίνει μαύρο νερό. Οι Βούλγαροι που κατοικούν κοντά στις όχθες του Στρυμόνα ονομάζουν το ποτάμι «Στρούμα». Η συγγένεια των λέξεων είναι φανερή. Ο συγγραφέας Αντίγονος Καρύστιος κάνει λόγο για ένα ποτάμι με το όνομα Πόντος που βρίσκεται κοντά στη χώρα των Αγριάνων. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 208)

  • Ποταμός Εριγών

    Παλαιό Όνομα : Ποταμός Εριγών
    Δήμος :

     

    [tab name=’Abbot’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Berard’]

    • Στα μισά της κατάβασής μας [από τη Ρέσνα για Μοναστήρι] σταθήκαμε για τη νύχτα στο μεγαλύτερο από τα χωριά αυτά, το Κοσάνι. Ανακαλύπτουμε ξαφνικά στο βάθος μιας γούβας, στην όχθη ενός παραπόταμου του Καρασού, τη Σεμνίτσα, το χωριό αυτό των ξωμάχων, τριγυρισμένο από σπαρμένα, γεμάτο βουβάλια και αραμπάδες.
      (Berard, σ.171)

    [/tab]
    [tab name=’Boissonas’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Chirol’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Clarke’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Cousinery’]

  • Ο Στρυμώνας, ο Εριγών και ο Νέστος ονομάστηκαν από τους Τούρκους Καρά-σου που σημαίνει μαύρο νερό. Οι Βούλγαροι που κατοικούν κοντά στις όχθες του Στρυμόνα ονομάζουν το ποτάμι «Στρούμα». Η συγγένεια των λέξεων είναι φανερή. Ο συγγραφέας Αντίγονος Καρύστιος κάνει λόγο για ένα ποτάμι με το όνομα Πόντος που βρίσκεται κοντά στη χώρα των Αγριάνων. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 208)
    [/tab]
    [tab name=’Frazer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Holland’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Isambert’]

  • Όταν κάποιος πορεύεται την κοιλάδα του Αξιού, βρίσκει σε απόσταση 4 ωρών, δίπλα από τη συμβολή αυτού του ποταμού με την Τσέρνα Ρέκα (στα αρχαία χρόνια ονομαζόταν Εριγώνας), τα ερείπια των Στόβων (βουλγαρικά Πούστο Γράδσκο) που ανακαλύφθηκε το 1861 από το Heuzey. (Isambert,τόμ.Ι,σ.33)

    • [/tab]
    [tab name=’Leake’]

  • Στις πηγές του Εριγώνα, υπήρχε ένα τμήμα της Παιονίας, το οποίο ήταν ενωμένο με την ηγεμονία της Μακεδονίας πριν τους μακεδονικούς πολέμους με την Ρώμη.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 307)
  • Η Παιονία εκτεινόταν έως τους Δενθηλήτες και τους Μαίδες της Θράκης και έως τους Δάρδανους,Πενέστες και Δασσαρέτες της Ιλλυρίας συμπεριλαμβανομένων καιι των διαφόρων φυλών που καταλάμβαναν την άνω κοιλάδα του Εριγώνος, του Αξιού, του Στρυμώνος και του Αγγίτη ποταμού μαζί με τις Σέρρες.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 306)
  • Οι πεδιάδες διαβρέχονται από τους παραπόταμους του Εριγώνα ή τα παρακλάδια του Αξιού ενώ o βουλγάρικος όρος είναι Τσέρνα και ο τούρκικος είναι Καρασού.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 275)
  • Οι Ρωμαίοι άρχισαν να στρατοπεδεύουν στον ποταμό Όσφαγο, καθώς ο Φίλιππος οχυρώθηκε σε μικρή απόσταση από τις όχθες του Εριγώνα, όταν βλέποντας ότι οι Ρωμαίοι σκόπευαν να διασχίσουν τα βουνά προς την Εορδαία, υποχώρησε και οχύρωσε τα περάσματα με δέντρα, πέτρες, τάφρους και αναχώματα. Αλλά από αυτά τα έργα αποκόμισε μικρό όφελος.Αυτή η αφήγηση, αποσπασμένη αναμφίβολα από τον Πολύβιο δείχνει ξεκάθαρα ότι ένας περιηγητής ελπίζει να προσδιορίσει την θέση της πρώτης στρατοπέδευσης του Σουλπικίου όπως και αυτή του Οκτάλοφου αλλά και να προσδιορίσει τα παρακλάδια του Εριγώνος, δηλαδή τον Βίβο και τον Όσφαγο και ίσως να εξακριβώσει τις τοποθεσίες της Πλουβίνας, του Βρυάνιουκαι των Στύβερρων.(Leake,τομ.ΙΙΙ,σ. 310)
  • Παρόλο που η Λυχνίδα, η Ηράκλεια και η Έδεσσα στην Κανδαβία οδό, όπως περιγράφει και ο Πολύβιος, εξακολουθούσαν να είναι τα τρία κύρια σημεία μεταξύ Δυρραχίου και Θεσσαλονίκης (η φύση στην πραγματικότητα είχε τραβήξει την γραμμή στην κοιλάδα του Γενουσού ποταμού, ξεκινώντας από την παραθαλάσσια χώρα της Ιλλυρίας και διεισδύοντας στο όρος Κανδαβία στην ίδια ανατολική κατεύθυνση προς την οποία η κοιλάδα στον ποταμό της Έδεσσας απολήγει στις πεδιάδες της Κάτω Μακεδονίας) φαίνεται να ήταν επιλογή των διαδρομών πάνω από τις βουνοκορφές οι οποίες περιέκλειαν τα σύνορα της Ιλλυρίας και της Μακεδονίας και οι οποίες διαχώριζαν την λίμνη της Λυχνιδούς από τις κοιλάδες που βρέχονταν από τον Εριγώνα και τις διακλαδώσεις του.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 312)
  • Η Νίκαια,η Παρεμβολή και η Ηράκλεια διαμόρφωναν ένα τρίγωνο του οποίου οι πλευρές είχαν 8,11 και 12 μίλια μήκος.Η βόρεια πορεία από την Λυχνιδό κλίνει προς την Νίκαια ή τον Οκτάλοφο και οι δύο νότιες προς την Παρεμβολή ή τα Κάστρα στον ποταμό Βίβο. Αυτός ήταν προφανώς ο νότιος παραπόταμος του Εριγώνα, κοντά στην εκροή για την οποία ίσως μέσα στις πεδιάδες της Ηράκλειας πρέπει να ψάξουμε και πιο κοντά στις πηγές του η πόλη της Βεύης.Στην διαδρομή που περιγράφει ο Πολύβιος μέσω του Πυλώνος, τα ονόματα που αναφέρει είναι από πολύ νεότερες εποχές από αυτές που αναφέρονται στα Οδοιπορικά,είναι δε πολύ πιθανό ότι η πρώτη διαδρομή ίσως να συμπίπτει με την τελευταία παρά τη διαφορά στα ονόματα.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 314)
  • Πολλά ίχνη αρχαίων κτιρίων της ρωμαϊκής εποχής υπάρχουν για τα οποία υποθέτουν οι ντόπιοι ότι ανήκαν σε μια πόλη που λεγόταν Τρίπολις, μια παράδοση που ταιριάζει με την ύπαρξη μιας Τριπολίτιδας της Πελαγονίας, όπως μαρτυρείται από τον Στράβωνα και που δεν έρχεται σε αντίθεση με την ταυτότητα της Τρίπολης με την πόλη Πελαγονία του Λίβιου, καθώς είναι πολύ εύκολο να κατανοήσουμε ότι μετά την παρακμή των δύο πόλεων της Τριπολίτιδας -και ο Στράβων επιβεβαιώνει ότι όλες οι πόλεις στον Εριγώνα, συμπεριλαμβανομένων και των Στύβερρων, ήταν ερείπια στην εποχή του- η πόλη που επέζησε ίσως έγινε γνωστή με το όνομα Τρίπολις, επειδή σχηματίστηκε από τις τρεις προηγούμενες πόλεις ενώ ήταν επίσης συχνά γνωστή με το όνομα της περιοχής: Πελαγονία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 320)
  • Τα Στύβερρα φαίνεται ότι ήταν κοντά στον Πρίλεπο, τον οποίο οι Τούρκοι αποκαλούσαν Πίρλεπο και την Πλουβίνα, ανάμεσα στα Στύβερρα και το Βρυάνιο το οποίο δεν ήταν μακριά από τα περάσματα που οδηγούσαν στην Εορδαία.Εάν ο Στράβων έχει δίκιο να θεωρεί τις Αλκομενές ως μια πόλη στον Εριγώνα, η τοποθεσία της φαίνεται να ήταν πάνω από το Βρυάνιο, επειδή κάτω από αυτήν την πόλη ή ανάμεσα σε αυτήν και στην συμβολή του Εριγώνα με τον Αξιό , το Συνοπτικό Οδοιπορικό δείχνει ότι πρέπει να τοποθετήσουμε τον Ευριστό και την πόλη των Στόβων.Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος συγκαταριθμεί και τις δύο αυτές πόλεις στην Πελαγονία ενώ άλλες πηγές θεωρούν τους Στόβους ως πόλη της Παιονίας.Αλλά αυτές και κάποιες άλλες αντιφατικές μαρτυρίες συμπίπτουν, εάν δεχτούμε ότι η Δευρίοπος θεωρήθηκε μερικές φορές ως υποδιαίρεση της Πελαγονίας και η τελευταία τμήμα της Παιονίας.(Leake,τομ.ΙΙΙ, σ. 322)
  • Ο Λάγκαρος, βασιλιάς των Αγριάνων, αφού ματαίωσε το τελευταίο σχέδιο της εισβολής στην χώρα των Αυταριατών, μπόρεσε ο Αλέξανδρος να προελάσει χωρίς διακοπή παρά τον Εριγώνα ποταμό και από εκεί στο Πήλιο, όπου εκεί κοντά οι Ιλλυριοί είχαν στρατοπεδεύσει.Χωρίς την σύγκριση που προσέφερε η περιγραφή του Λιβίου των ενεργειών του Σουλπικίου, μπορεί να υποτεθεί από τα στοιχεία που παραθέτει ο Αρριανός, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τον Εριγώνα ή ότι το όνομα Εορδαϊκός οδηγεί πιθανόν στην εντύπωση ότι το Πήλιο βρισκόταν στην Εορδαία.Είναι ξεκάθαρο παρ’όλα αυτά, ότι το Πήλιο δεν ήταν μακριά από τα βουνά των Ταυλαντίων, μια φυλή που κατοικούσε στις κοιλάδες της δυτικής ακτής.Από την άλλη μπορεί να υποτεθεί ότι ο Αλέξανδρος προήλασε από το Πήλιο στο Πελίναιο από την πιο άμεση πορεία.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 324)
  • Στα δεξιά του Σινιάτσικου φαίνεται το Περιστέρι, το οποίο συνορεύει με τις πεδιάδες του Εριγώνα και των Μπιτολίων.Στα βορειοανατολικά υψώνεται το σπουδαίο βουνό Δοξά ή Βέρμιο και στα δεξιά του φαίνεται ο Βελβεντός ή Βελβεδός, μια πόλη 300 σπιτιών, η οποία,παρόλο που είναι γνωστή για τον μιναρέ της, κατοικείται κυρίως από Έλληνες. Ο Βελβεντός είναι 3 ώρες απόσταση από τα Σέρβια και ομοίως βρίσκεται στο ίδιο βουνό. Τοποθετείται στην ίδια γραμμή με τη μεγάλη χαράδρα του Αλιάκμονα, όπου βρίσκεται το βουνό της Πέλλας.(Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 332)
  • Το Ελευθεροχώρι βρίσκεται σε τόσο πλεονεκτική θέση ώστε πολύ δύσκολα θα αδιαφόρησαν γι’ αυτό οι αρχαίοι. Είναι αυτός, κυρίως, ο λόγος που συντείνει στην ταύτιση της θέσης με τη Μεθώνη. Η απόστασή της από το Αγιάν είναι μεγαλύτερη από σαράντα στάδια, τα οποία, η Επιτομή του Στράβωνα, αναφέρει ως την απόσταση από την Πύδνα μέχρι την Μεθώνη. Ωστόσο, δεν πρέπει να βασίζεται κάποιος ιδιαίτερα στην Επιτομή, σε ότι αφορά το συγκεκριμένο κομμάτι, καθώς αναφέρει τον Αλιάκμονα ως το ποτάμι της Κατερίνης και κάποιον Εριγώνα στη θέση του Αλιάκμονα. Ο μόνος Εριγώνας που αναφέρεται στην αρχαία ιστορία ήταν ένας παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 435)
  • Η θέση των Στόβων φαίνεται πως ήταν στον Εριγώνα, δέκα με δώδεκα μίλια πάνω από τη διασταύρωση του ποταμού με τον Αξιό. Αυτό ενισχύεται και από τον Λίβιο, ο οποίος περιγράφει τους Στόβους ως πόλη της Παιονίας, στην περιοχή του Δευρίοπου, ο οποίος αρδευόταν από τον Εριγώνα. Ο Στράβων, ο οποίος αναφέρει τα ονόματα τριών πόλεων του Δευρίοπου και προσθέτει ότι όλες βρίσκονταν στον Εριγώνα, δεν πρόσεξε τους Στόβους.Πιθανόν θεώρησε το κατώτερο τμήμα του ποταμού ως κομμάτι της Πελαγονίας, καθώς τα ακριβή όρια αυτών των περιοχών ήταν πολύ αβέβαια, ιδίως μετά την ρωμαϊκή κατάκτηση. (Leake, τομ.ΙΙΙ, σ. 441)
  • Από μια σύγκριση μεταξύ Αππιανού και Στράβωνα, καθώς και από ένα περιστατικό στη ζωή του Μ. Αλεξάνδρου, στο οποίο πριν αναφέρθηκα, είναι εμφανές ότι οι Αυταριάτες συνόρευαν στα ανατολικά με τους Αγριάνες και τους Βεσσούς, στα νότια με τους Μαίδες και τους Δάρδανους και στις άλλες κατευθύνσεις με τους Αρδιαίους και τους Σκορδίσκους. Πάνω απ’όλα είναι σύμφωνο με την ιστορία και τη γενική τοπογραφία των περιοχών, στα βόρεια της Μακεδονίας, να συμπεράνουμε ότι η Παιονία περιλάμβανε όλες τις κεντρικές και πιο γόνιμες περιοχές της πιο εκτενούς Παιονίας και ότι είναι τοποθετημένη πάνω από τα στενά του Αξιού και καταλαμβάνει τις περιοχές κοντά στον ποταμό με εξαίρεση τις πηγές του Εριγώνα που συνενώνονται με την Άνω Μακεδονία. Η Βυλάζωρα, παρ’ότι περιγράφεται από τον Πολύβιο ως η πρωτεύουσα της Παιονίας, δεν ήταν η πρωτεύουσα του βασιλείου, λόγω της στενότητας χώρου και της εγγύτητας με τους Δάρδανους. Η βασιλική κατοικία, όπως μαθαίνουμε από τον Πολύαινο, βρισκόταν στον ποταμό Άστυκο ή Βράβνιτζα ή ποτάμι του Ιστίμπ, που είναι ο μεγαλύτερος παραπόταμος του Αξιού. (Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 464)
  • Η τρίτη περιφέρεια περιγράφεται πολύ καθαρά να οριοθετείται από τη θάλασσα, από τον Αξιό και από τον Πηνειό, σε τρεις μεριές, περιλαμβάνοντας τις πόλεις Πέλλα, Έδεσσα και Βέροια και εκτείνεται βόρεια έως το όρος Βόρας, όπου τα όριά του είναι τέτοια ώστε ήταν το μόνο από τις τρεις επαρχίες που δεν ήταν σε επικοινωνία με τους βάρβαρους, οι πλησιέστεροι εκ των οποίων ήταν οι Δάρδανοι. Από εκεί το όρος Βόρας που δεν αναφέρεται από κανέναν άλλο συγγραφέα, εμφανίζεται ως η κορυφή βόρεια των Βοδενών, ένας από τους κυρίως συνδέσμους με τον Όλυμπο ή την ανατολική αλυσίδα, της οποίας οι υπόλοιπες κορυφές είναι το Βέρμιο, τα Πιέρια, ο Όλυμπος, η Όσσα και το Πήλιο. Αυτή η μεγάλη κορυφογραμμή ήταν σε μια βόρεια κατεύθυνση στη διακλάδωση του Εριγώνα και του Αξιού. Εδώ άρα, τερματίζει η Τρίτη Περιφέρεια και έτσι η Παιονία παρεμβάλλεται ανάμεσα στο βόρειο άκρο της τρίτης περιφέρειας και των Ιλλυρίων. Οι Παίονες στα δυτικά του Αξιού, ήταν εξαίρεση στον κανόνα δοσμένοι στην επέκταση της τρίτης περιφέρειας καθώς εκτείνονταν πάνω από το όρος Βόρας στα βορειοδυτικά. Το τμήμα της Παιονίας που διαχωρίστηκε από το υπόλοιπο της χώρας, αποδόθηκε στην Τρίτη Μακεδονία, ενώ το υπόλοιπο τμήμα ανήκε στη Δεύτερη και βρισκόταν χαμηλά στον Εριγώνα κοντά στους Στόβους ενώ αυτή η πόλη είχε οριστεί να είναι το μέρος της εναπόθεσης του αλατιού, που πουλιόταν στους Δάρδανους, το μονοπώλιο του οποίου είχε δοθεί στην Τρίτη Μακεδονία.(Leake, τομ. ΙΙΙ, σ. 484-485)

    • [/tab]
    [tab name=’Mantegazza’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Pouqueville’]

  • Μισή ώρα από τη μέση ζώνη του όρους Βίτσι συναντάμε τη διάβαση ενός ποταμού, που οι Βούλγαροι τον αποκαλούν Βαρδάρη του Σαριγούλ ή της Κίτρινης Λίμνης, για να τον διακρίνουν από τον Βαρδάρη-Αξιό, προς τον οποίο ρέει. Ο Βαρδάρης του Σαριγούλ, που σύμφωνα με τις ενδείξεις είναι ο Εριγώνας των αρχαίων, πηγάζει από το όρος Βόρας, στην περιοχή που οι χωρικοί αποκαλούν Βάξορ, πάνω από τα χωριά Σμαρδέσι, Πεσόσνιτσα και Ρούλια. Από αυτά το πιο απομακρυσμένο απέχει από την Καστοριά επτά λεύγες. Ο Βαρδάρης του Σαριγούλ ή Εριγών εκβάλλει στον Αξιό. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 17-18)

  • Οι Βούλγαροι και οι Βλάχοι ανέβαιναν από τις κοιλάδες του Αξιού και του Εριγώνα, για να φτάσουν στα ψηλά βοσκοτόπια του Βιτσίου. (Pouqueville, τόμ. ΙΙΙ, σ. 17)
    [/tab]
    [tab name=’Tozer’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Urquhart’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Walker’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [tab name=’Σχινάς’]
    Δεν υπάρχει περιεχόμενο για τον συγκεκριμένο περιηγητή για να καταχωρηθεί.
    [/tab]
    [end_tabset]

  • Αξιωματούχοι Σερρών

    • Ο βοεβόδας έχει το καθήκον της αστυνόμευσης της περιοχής του και τη δικαιοδοσία να δικάζει. Στην υπηρεσία του έχει στρατιωτικούς και μέσα στην κατοικία του υπάρχει ένα δεσμωτήριο. Ο καδής ή πολιτικός δικαστής διορίζεται κάθε χρόνο με ορισμένη ανταμοιβή από τον Καζιασκέρ της Ρούμελης στην Κων/πολη. Γενιτσάρ-αγάς δεν υπάρχει στις Σέρρες. Ο σερντάρης είναι ο επικεφαλής της χωροφυλακής, ενώ ο διοικητής έχει στρατιωτικές αρμοδιότητες. Το σώμα των Γενιτσάρων είχε μικρή επιρροή στις Σέρρες, καθώς όπως γνωρίζουμε, ο Ισμαήλ μπέη και ο γιος του δέχονταν τις υπηρεσίες αλβανικών στρατιωτικών σωμάτων. (Cousinery, τομ.Ι, σ. 165)